4. Catutthe
M3.260 upaṭṭhānasālāyan ti bhojanasālāyaṃ .Yenupaṭṭhānasālāti satthā nandakattherena madhurassarena āraddhāya dhammadesanāya saddaṃ sutvā ,‘‘ ānanda , ko eso upaṭṭhānasālāya madhurassarena dhammaṃ desetī ’’ ti pucchitvā ‘‘ dhammakathikanandakattherassa ajja , bhante , vāro ’’ ti sutvā ‘‘ atimadhuraṃ katvā , ānanda , eso bhikkhu dhammaṃ katheti , mayampi gantvā suṇissāmā ’’ ti vatvā yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami .
Bahidvārakoṭṭhake aṭṭhāsīti chabbaṇṇarasmiyo cīvaragabbhe paṭicchādetvā aññātakavesena aṭṭhāsi .
Kathāpariyosānaṃ āgamayamānoti ‘‘ idamavocā ’’ ti idaṃ kathāvasānaṃ udikkhamāno dhammakathaṃ suṇanto aṭṭhāsiyeva .
Athāyasmā ānando nikkhante paṭhame yāme satthu saññaṃ
P4.167 adāsi –
‘‘ paṭhamayāmo atikkanto , bhante , thokaṃ vissamathā ’’ ti .
Satthā tattheva aṭṭhāsi .
Athāyasmā ānando majjhimayāmepi nikkhante ,‘‘ bhante , tumhe pakatiyā khattiyasukhumālā , puna buddhasukhumālāti paramasukhumālā , majjhimayāmopi atikkanto , muhuttaṃ vissamathā ’’ ti āha .
Satthā tattheva aṭṭhāsi .
Tattha ṭhitakassevassa aruṇaggaṃ paññāyittha .
Aruṇuggamanañca therassa ‘‘ idamavocā ’’ ti pāpetvā kathāpariyosānañca dasabalassa chabbaṇṇasarīrasmivissajjanañca ekappahāreneva ahosi .Aggaḷaṃ ākoṭesīti agganakhena dvārakavāṭaṃ ākoṭesi .
Sārajjamānarūpoti harāyamāno ottappamāno .
Domanassasārajjaṃ panassa natthi .
Ettakampi no nappaṭibhāseyyāti paṭisambhidāppattassa appaṭibhānaṃ nāma natthi .
Ettakampi na katheyyanti dasseti .
Sādhu sādhūti therassa dhammadesanaṃ sampahaṃsanto āha .
Ayañhettha attho ‘‘ sugahitā ca te dhammadesanā sukathitā cā ’’ ti .
Kulaputtānan ti ācārakulaputtānañceva jātikulaputtānañca .
Ariyo ca tuṇhibhāvoti dutiyajjhānasamāpattiṃ sandhāyevamāha .
Adhipaññādhammavipassanāyāti saṅkhārapariggahavipassanāñāṇassa
V3.259 .Catuppādakoti
P4.168 assagoṇagadrabhādiko .Idaṃ vatvāti imaṃ catūhaṅgehi samannāgataṃ dhammaṃ kathayitvā .
Vihāraṃ pāvisīti gandhakuṭiṃ paviṭṭho .
Kālena dhammassavaneti kāle kāle dhammassavanasmiṃ .
Dhammasākacchāyāti pañhakathāya .
Gambhīraṃ atthapadan ti gambhīraṃ guḷhaṃ rahassaṃ atthaṃ .
Paññāyāti
M3.261 sahavipassanāya maggapaññāya .
Sammasanapaṭivedhapaññāpi uggahaparipucchāpaññāpi vaṭṭatiyeva .Patto vā pajjati vāti arahattaṃ patto vā pāpuṇissati vāti evaṃ guṇasambhāvanāya sambhāveti .
Appattamānasāti appattaarahattā , arahattaṃ vā appattaṃ mānasaṃ etesantipi appattamānasā .
Diṭṭhadhammasukhavihāran ti ettha diṭṭhadhammasukhavihāro lokiyopi vaṭṭati lokuttaropi .