Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Dhātukathāpakaraṇa-mūlaṭīkā

4. Lakkhaṇamātikāvaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

သင်္ဂဟောယေဝ၊ သိမ်းယူ ရေတွက်ကြောင်း စကားရပ်သည်ပင်။သင်္ဂဟော ယေဝ သင်ဂနယော။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "သဘာဂလက္ခဏေဟိ သင်္ဂဟနယော" ဟု ဆို၏။ ထို သင်္ဂဟနယ ဟူသည် နယမာတိကာ၌လာ်သော "သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟော, သင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ" စသော တဆယ့်လေးနယထဲက သင်္ဂဟ မဟုတ်။"တီဟိ သင်္ဂဟော တီဟိ အင်္ဂဟော" ဟု နယမုခမာတိကာ၌ ဟောတော်မူအပ်သော သင်္ဂဟတည်း" ဟု သစေလို၍ "သင်္ဂဟော ယေဝ" ဟု မိန့်သည်။ "တီဟိ သင်္ဂဟော" စသည်၌လာ်သော သင်္ဂဟ အသင်္ဂဟကိုပင် "သင်္ဂဟနယ" ဟု၎င်း, "အသင်္ဂဟနယ" ဟု ၎င်း ခေါ်သည် ဟူလို။ ["သင်္ဂဟော ယေဝ+ နယော သင်္ဂဟ နယော" ဟု အဝဓာရဏကမ္မဓာရည်းပြု။]
မဓုဋီကာ။ ။ မဓု- ၌ကား ဤသို့ အဓိပ္ပါယ်မယူပဲ "သင်္ဂဟနယ" အရ နယ မာတိကာ၌ လာသော "သင်္ဂဟ" ဟု ၎င်း။ "အသင်္ဂဟနယ" အရလည်း နယမာတိကာ၌လာ်သော "အသင်္ဂဟ" ဟု၎င်း ယူ၍ "အဋ္ဌကထာယံ ပန လက္ခဏမာတိကာယ (ကို) နယမာ တိကာယ သဒ္ဓိံ ယောဇနံ ဝုတ္တံ" ဟု အဋ္ဌကထာနှင့် ဋီကာတို့၏ ယောဇနာပုံချင်း မတူဟု ဆိုလေသည်။ သို့သော်အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့ ယောဇနာပုံချင်း တူသည်သာ။
သင်္ဂဟနယော၊ သင်္ဂဟနယ မည်၏။
......သဘာဂေါ ဝိသဘာဂေါတိ ဧတဿ၊ သဘာဂေါဝိသဘာဂေါ ဟူသော ဤလက္ခဏမာတိကာပုဒ်၏။ တီဟိ သင်္ဂဟော တီဟိ အသင်္ဂဟောတိ ဧတေန၊ တီဟိ သင်္ဂဟော တီဟိ အသင်္ဂဟော ဟူသော ဤ နယမုခမာတိကာပုဒ်နှင့်၎င်း။ စတူဟိ သမ္ပယောဂေါ စတူဟိ ဝိပ္ပယော‌ဂေါတိ ဧတေနပိ၊ စတူဟိ သမ္ပယောဂေါ စတူဟိ ဝိပ္ပယော‌ဂေါ ဟူသော ဤနယမုခမာတိုကာပုဒ်နှင့်၎င်း။ ဝိသုံ၊ သီးခြား။ ယောဇနာ၊ ယှဉ်စေခြင်းကို။ ကာတဗ္ဗာ၊ ပြုထိုက်၏။ ["သဘာဂေါပုဒ်ကို တီဟိ သင်္းဟော, စတူဟိ သမ္ပယောဂေါ ပုဒ်တို့ နှင့်တွဲ၍၎င်း, ဝိသဘာဂေါပုဒ်ကို တီဟိ အသင်္ဂဟော, စတူဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ပုဒ်တို့နှင့်တွဲ၍ ၎င်း တသီးတခြား ယှဉ်စေပါ" ဟူလို။]
တေန၊ ထိုသို့ တသီးတခြားယောဇနာမှုကို ပြုထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ တေန သင်္ဂဟော (ပေ) ဝိညာယတိ။ ။ ရှေ့ဝါကျ၌ ပြအပ်ခဲ့သော နည်းအတိုင်းယောဇနာ ရခြင်းသည် အကြောင့်, ယခုပြအပ်လတ္တံသော အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိရခြင်းသည်အကျိုးတည်း။ ထို့ကြောင့် "တေန (ပေ) ဝိညာယတိ" ဝါကျကို ဖလဝါကျဟု မှတ်ပါ။ ရှေးဆရာ တို့က လဒ္ဓဂုဏ ဝါကျဟုလည်း ဆိုကြသတတ်။ (အယမတ္ထော ဝိညာယတိ- ၌စပ်)။ (ယော) သင်္ဂဟော (စ)၊ အကြင် သင်္ဂဟ ကို၎င်း။ သင်္ဂဟော (ပေ)ဘာဝေါ။ ။ ဤဝါကျ အတိုင်း ဋီကာစာရှိ အတိုင်း အဓိပ္ပါယ် အသိခက်သောကြောင့် အနုဋီကာ ကျမ်းတက်ပုံကို မှီး၍ တချို့ပုဒ်တို့ကို တည့်ကာ နိဿယ အနက်ပေးလိုက်ပါသည်။ ဝိသုံယောဇနာ ကာတဗ္ဗာတိ ယော တီတိ သင်္ဂဟော စတူဟိ စ သမ္ပယောဂေါ ဝုတ္တော၊ တံ သဘာဂေါ ဘာဝေါ ပယောဇေတိ၊ ယော စ တီဟိ အသင်္ဂဟော စတူဟိ စ ဝိပ္ပယော‌ဂေါ ဝုတ္တော၊ တံ ဝိသဘာဂေါ ဘာဝေါတိ ဣမမတ္တံ ဒဿေန္တော သင်္ဂဟော (ပေ) ဝိညာယတီတိ အာဟ။ အနူ။ [လက္ခဏမာတိကာကို ပြရာဌာန ဖြစ်သောကြောင့် ဘာဝသဒ္ဒါ၏ အဘိဓာန် ၈၀၇- ၌လာသော အနက်တို့တွင် လက္ခဏအနက်ကို ယူလိုက်ပါသည်။] (ယော) အသင်္ဂဟော စ၊ အကြင် အသင်္ဂဟကို၎င်း။ (ဝုတ္တော၊ နယမုခမာတိကာ၌ ဟေ‌တော်မူအပ်ပြီ။) (တံ၊ ထို သင်္ဂဟ အသင်္ဂဟကို။) သဘာဂေါ၊ သဘာဂဖြစ်သော။ ဘာဝေါ၊ မှတ်သားကြောင်း သဘောလက္ခဏာ သည်၎င်း။ ဝိသဘာဂေါ၊ ဝိသဘာဂဖြစ်သော။ ဘာဝေါ၊ မှတ်သားကြောင်း သဘောလက္ခဏာသည်၎င်း။ (ပယောဇေတိ၊ ယှဉ်စေ၏)။ [ယထာက္ကမ-နည်းအားဖြင့် သင်္ဂဟကို သဘာဂနှင့် ယှဉ်စေ၏။ အသင်္ဂဟကို ဝိသဘာဂနှင့်ယှဉ်စေ၏။] တထာ၊ တူ။ (ယော) သမ္ပယောဂေါ စ၊ အကြင် သမ္ပယောဂကို၎င်း။ (ယော) ဝိပ္ပယောဂေါ စ၊ အကြင် ဝိပ္ပယောဂကို၎င်း။ (ဝုတ္တော၊ နယမုခမာတိကာ၌ဟောတော်မူအပ်ပြီ)။ တံ၊ ထို သမ္ပယောဂ ဝိပ္ပယောဂကို။ ဝိသဘာဂေါ၊ ဝိသဘာဂဖြစ်သော။ ဘာဝေါ၊ မှတ်သားကြောင်း သဘောလက္ခဏာသည်။ (ပယောဇေတိ)၊ ဣတိ အယံ အတ္ထော ဝိညာယတိ၊ ။
ဝါ၊ တနည်း။ ယဿ ဝါ (ပေ) ဝိသဘာဂေါ စာတိ။ ။ ပဌမနည်း၌ သင်္ဂဟ အသင်္ဂဟ်တို့ အရသိမ်းယူရေတွက်ခြင်း, မသိမ်းယူမရေတွက်ကြောင်း ကြိယာ ရ၏။ သမ္ပယောဂေါ ဝိပ္ပယော‌ဂေါ အရလည်း ယှဉ်ခြင်း မယှဉ်ခြင်း ကြိယာ ရ၏ သဘောဂေါ ဝိသဘာ‌ဂေါ အရလည်း သဘောတူခြင်း, သဘောမတူခြင်း ကြိယာ ရ၏။ ဤနည်း၌ကား ယဿ သော ဓမ္မော တို့ကို ထောက်၍ ထို ကြိယာ ရှိသော တရားကို ရသည်ဟု နည်းနှစ်ပါး အထူးကိုသိပါ။ ယသ၊ အကြင် ရူပက္ခန္ဓာ အစရှိသော တရား၏။ သင်္ဂဟော စ၊ သိမ်းယူရေတွက်ခြင်းသည်၎င်း။ အသင်္ဂဟော စ၊ မသိမ်းယူမရေတွက်ခြင်းသည်၎င်း။ (အတ္ထိ)၊ သော ဓမ္မော၊ ထို သင်္ဂဟ အသင်္ဂဟရှိသော ရူပက္ခန္ဓာ အစရှိသော တရားသည်။ သဘောဂေါ (စ)၊ တူသော အဖို့ရှိသော တရားသည်၎င်း။ ဝိသဘာဂေါ စ၊ မတူသောအဖို့ရှိသော တရားသည်၎င်း။ (ဟောတိ)၊ တထာ၊ တူ။ ယဿ၊ အကြင် နာမက္ခန္ဓာ၏။ သမ္ပယောဂေါ (စ)၊ အညီအမျှ ဧကုပ္ပါဒတာ အစရှိသော အပြားတို့ဖြင့် ယှဉ်ခြင်းသည်၎င်း။ ဝိပ္ပယောဂေါ စ၊ ဧကုပ္ပါဒတာ အစရှိသော အပြားတို့ဖြင့် မယှဉ်ခြင်းသည်၎င်း။ (အတ္ထိ)၊ သောပိ၊ ထို သမ္ပယောဂ ဝိပ္ပယောဂ ရှိသော ရူပက္ခန္ဓာတရားသည်လည်း။ သဘာဂေါ စ၊ ၎င်း။ ဝိသဘာဂေါ စ၊ ၎င်း။ (ဟောတိ)၊ ဣတိ (အယံ အတ္ထော ဝိညာယတိ)၊
တတ္ထ၊ ထို နှစ်ပါးသောဝိကပ်တို့၌။တတ္ထ ယေန (ပေ) ဝေဒိတဗ္ဗော။ ။ထို ပြအပ်ပြီးသော နည်းတို့ဝယ် သင်္ဂဟ ၌ သဘာဂဖြစ်ပုံ, သမ္ပယောဂ၌ သဘာဂဖြစ်ပုံကို ပြလိုသောကြောင့် "တတ္ထ" စသည်ကို မိန့်သ်။ [တတ္ထာတိ ဒွီသု ဝိကပ္ပေသု။- မဓု။] ရုပ်တရားအတွက် ရုပ္ပနချင်း သဘောတူမှုသည် ရူပပက္ခန္ဓာ ဟူ၍ သိမ်းယူရေတွက်ခြင်း၌ သဘာဂအဖြစ်တည်း။ (ပေ) စိတ်အတွက် အထူးသိခြင်း အားဖြင့် သဘောတူမှုသည် မနောဝိညာဏဓာတ်ဟူ၍ သိမ်းယူ ရေတွက်ခြင်း၌ သဘာဂအဖြစ်တည်း။ ထိုတရားများအတွက် ဧကုပ္ပါဒတာ စသော လက္ခဏာ ၄ ပါး သည် သမ္မယောဂ အဖြစ်၌ သဘာဂအဖြစ်တည်း။
မှတ်ချက်။ ။ သင်္ဂဟ, သမ္ပယောဂ တို့အတွက် သဘာဂတာကိုသာပြ၍ အသင်္ဂဟ, ဝိပ္ပယောဂ တို့အတွက် ဝိသဘာဂတာကို မပြခြင်းသည် အတ္ထသိဒ္ဓိနည်း, ဗျတိရေကနည်းအားဖြင့် အနက်အဓိပ္ပါယ် သိလောက်သောကြောင့်တည်းဟု မှတ်ပါ။ ဤ၌ အတ္ထ သိဒ္ဓိနည်းဟူသည် အဝုတ္တသိဒ္ဓိနည်းပင်တည်း။ [ရုပ္ပနာဒိဝိဓုရော (ရုပ္ပနသဘော စသည်၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော) အသမာနသဘာဝေါ (နမနစသော , ဖုသန စသော သဘောသည်) အသင်္ဂဟေ ဝိသဘာဂတာ, နာနူပ္ပါဒတာဒိကော ဝိပ္ပယောဂေတိ အယမတ္ထော အတ္ထ သိဒ္ဓေါတိ န ဝုတ္ထော။- အနု။]
(ဝေဒိတဗ္ဗော- ၌စပ်။) ယေန (သမာနဘာဝေန) အကြင်တူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (ဂစ္ဆန္တိ- ၌ စပ်။) ရူပက္ခန္ဓောတိ၊ ဟူ၍၎င်း။ (ပေ) မနောဝိညာဏဓာတူတိ၊ ဟူ၍၎င်း။ ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။ ဂဏနံ၊ ရေတွက်ရခြင်းသို့။ ဂစ္ဆန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။ ရုပ္ပနာဒိကော၊ ရုပ္ပန အစရှိသော။ သော သမာနဘာဝေါ၊ ထို တူသည်၏ အဖြစ်ကို။ သင်္ဂဟေ၊ သင်္ဂဟ အရာ၌။ သဘာဂတာ၊ သဘာဂ၏ အဖြစ်ဟူ၍။ (ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏)။ ဧကုပ္ပါဒါနိကော၊ ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသည်ကို။ သမ္ပယောဂေ၊ သမ္ပယောဂ အရာ၌။ (သဘာဂတာ၊ ဟူ၍)။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ["ဧကုပ္ပါဒတာဒိကော" ဟု ရှိမှ သမ္ပယောဂလက္ခဏာ ဖြစ်သောကြောင့် ကောင်း၏။]