Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Translation
English
Dhātukathāpakaraṇa-mūlaṭīkā

6. Chaṭṭhanayo sampayogavippayogapadavaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

သမ္ပယောဂ ဝိပ္ပယောဂပဒေ၊ ၌။ သမ္ပယောဂ (ပေ) ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "တတ္ထ ယံ လဗ္ဘတိ" စသည်ဖြင့် ရှိ၏။ ထို၌ တတ္ထ ကိုပင် ဤ၌ "သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂပဒေ" ဟု အနက်ဖွင့်ထားသည်။ [သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂ ပဒေဟိ ဧတံ တတ္ထ- သဒ္ဒဿ အတ္ထဝိဝရဏံ၊ အတ္ထဝသေန စာယံ ပဒုဒ္ဓါရော။ မဓု]"ယံ နလဗ္ဘတိ" ၌ ယံ၏ စွဲနက်ကို ရူပက္ခန္ဓ စသော ပုဒ်ကို ယူမည်စိုး၍ "န ရူပက္ခန္ဓာဒီနိ ပဒါနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ" ဟု ဆို၍ "သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂပဒ ကို စွဲပါ" ဟု သိစေလိုသောကြောင့် "အထခေါ" စသည်ကို မိန့်သ်ည။ မှန်၏ ဤနယသည် သမ္ပယောဂ ဝိပ္ပယောဂပဒနယတည်း။ ထို့ကြောင့် သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂပဒ ကိုစွဲမှ အရာဌာနနှင့် လိုက်လျောသည်။ ယံ လဗ္ဘတိ(ပေ) ပုစ္ဆာဂဟိတန္တိ ဣဒံ၊ ဟူသော ဤစကားကို။ ရူပက္ခန္ဓာဒီနိ၊ ရူပက္ခန္ဓာ အစရှိကုန်သော။ ပဒါနိ၊ ပုဒ်တို့ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) န ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်မဟုတ်။ အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။ သမ္ပယောဂပဒံ (စ)၊ သမ္ပယောဂ ပုဒ်ကို၎င်း။ ဝိပ္ပယောဂပဒဉ္စ၊ ဝိပ္ပယောဂပုဒ်ကို၎င်း။ သန္ဓာယ၊ ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။ (တနည်း)၊ ဟိ၊ ချဲ့။ ရူပက္ခန္ဓာဒီသု ဟိ။ ။ ဤမှ စ၍လဗ္ဘမာနမေဝါတိ တိုင်အောင်သော စကားကို "ဧတံ ဝုတ္တတ္ထဝိဝရဏံ (အကျယ်ဖွင့်ကြောင်း စကား)" ဟု မဓုဋီကာ ဆိုသည်။ ထိုတွင် "ရူပက္ခန္ဓာဒီသု ယံ ဓမ္မာယတနာဒိပဒံ (ပေ) ပုစ္ဆာယပိန ဂဟိတံ" သည် "န ရူပက္ခန္ဓာ ဒီနိ ပဒါနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ"၏ အကျယ်တည်း။ ရူပက္ခန္ဓာ စသော ပုဒ်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ မဆိုအပ်ကြောင်းမှာ "ရူပက္ခန္ဓာ ဒီနိတွင် ပါဝင်သော ဓမ္မာယတန စသည်ကို ဤနယ၌ မယူအပ်ပုံကို ထောက်၍ ထင်ရှားပါသည်" ဟူလို။ ဓမ္မာယတနာဒိ ၌ အာဒိဖြင့် ဥဒ္ဒါန်းဂါထာ၌လာ်သော ဓမ္မဓာတ်, ဒုက္ခသစ္စာ, ဇီဝိတ စသည်တို့ကိုယူပါ။ ပုစ္ဆာယပိ ၌ အပိသည် သမ္ဘာဝနာဇောတက၊ "ပုစ္ဆာသော်မှ မယူအပ်တုံသေး၏၊ ဝိသဇ္ဇန၌ မယူအပ်ပုံမှာ ဆိုဖွယ်မလိုပါ" ဟူလို။ "သမ္ပယောဂပဒံ ပန လဗ္ဘမာနမေဝ" ဟူသော ဤစကားသည်"အထခေါ သမ္ပယောဂပဒံ ဝိပ္ပယောဂပဒံ" ၏ အကျယ်တည်း။ နိဿယအတိုင်း အဓိပ္ပါယ်ထင်ရှားပြီ။ ရူပက္ခန္ဓာဒီသု၊ တို့တွင်။ ယံ ဓမ္မာယတနာဒိပဒံ၊ အကြင် ဓမ္မယတန အစရှိသော ပုဒ်ကို။ န လဗ္ဘတိ၊ မရအပ်။ တံ၊ ထို ဓမ္မာဘတန အစရှိသော ပုဒ်ကို။ ပုစ္ဆာယပိ၊ ပုစ္ဆာ၌သော်မူလည်း။ န ဂဟိတံ၊ ယူတော်မမူအပ်။
ပန၊ ကား။ သမ္ပယောဂပဒံ၊ သမ္ပယာဂပုဒ်ကို။ ရူပက္ခန္ဓာဒီသု၊ တို့၌။ အလဗ္ဘမာနမ္ပိ၊ မရအပ်ပါသော်လည်း။ ရူပက္ခန္ဓော ကတိဟိ (ပေ) သမ္ပယုတ္တောတိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ ပုစ္ဆာယ၊ ၍။ ဂဟိတံ၊ ပြီ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီသု၊ တို့၌။ လဗ္ဘမာနံ၊ ရအပ်သော။ (သမ္ပယောဂပဒံ၊ ကို။ ပုစ္ဆာယ၊ ၌။ ဂဟိတံ၊ ပြီ။) ပန၊ ကား။ ဝိပ္ပယောဂပဒံ၊ ကို။ သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ရူပက္ခန္ဓ စသော ပုဒ်တို့၌။ လဗ္ဘမာနမေဝ၊ ရအပ်သည်သာလျှင်။ (ဟုတွာ ပုစ္ဆာယ ဂဟိတံ၊ )။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
ရူပါဓမ္မာနံ ပန (ပေ) သမ္ပယောဂေါ နာမ နတ္ထီတိ၊ ဟူ၍။ ရူပဓမ္မာနံ ပန (ပေ) ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "ရူပဓမ္မာနံ ပန (ပေ) သမ္ပယောဂေါ နာမ နတ္ထိ" ဟူသော စကားဝယ် အကြောင်းမပါသောကြောင့် "ဧကုပ္ပါဒါဒိသဘာဂတာယ အဘာဝတော" ဟု အကြောင်းကို ထည့်၍ ဖွင့်သည်။ ထို့အပြင် အဋ္ဌကထာ၌ "သမ္ပယောဂေါ နာမ နတ္ထိ" ဟူသော စကားသည် သမ္ပယုတ် အဖြစ်ကို တိုက်ရိုက်တားမြစ်သော စကားဖြစ်သော်လည်း ထို တရားတို့၏ ဝိပ္ပယုတ်အဖြစ်ကိုလည်း အဝုတ္တသိဒ္ဓိနည်းအားဖြင့် (အဋ္ဌကထာဆရာသည်) တားမြစ်အပ်ပြီး ဖြစ်တော့၏။ ဘာကြောင့်နည်း၊ "ဝဿကတော သုဘိက္ခေါ ဒုဗ္ဘိက္ခေါ" ကဲ့သို့ ထို ဧကုပ္ပါဒါဒိတာသည်ပင် ရုပ်နှင့် နိဗ္ဗာန်စသည်တို့၏ ဝိသဘာဂ အဖြစ်ကို ပြနိုင်သောကြောင့်တည်း။ ထို့ကြောင့် "သာ ဧဝ ဧကုပ္ပါဒါဒိတာ (ပေ) တဒဘာဝတော" ဟု မိန့်သည်။ (နိဝါရေန္တေန- ၌စပ်)။ ဧကုပ္ပါဒါဒိသဘာဂတာယ၊ ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသော သဘာဂ၏ အဖြစ်၏။ အဘာဝတော၊ မရှိခြင်ကြောင့်။ သမ္ပယောဂံ၊ သမ္ပယုတ်ကို။ နိဝါရေန္တေန၊ တားမြစ်သော။ (သင်္ဂဟကာရေန၊ သည်။) (နိဝါရိတော ဧဝ ၌စပ်။) သာ ဧဝ ဧကုပ္ပါဒါဒိတာ၊ ထို ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်သည်ပင်။ ဧတေသံ၊ ဤ ရုပ်နှင့် နိဗ္ဗာန် အစရှိသော တရားတို့၏။ ဝိသဘာဂတာ၊ သဘောမတူကုန်သည်၏ အဖြစ်တည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တဒဘာဝတော၊ ထို ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသော သဘာဂအဖြစ်၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ ဝိပ္ပယောဂေါပိ၊ ဝိပ္ပယုတ်သည်လည်း။ ဝါ၊ ကိုလည်း။ နိဝါရိတောဝ၊ တားမြစ်အပ်ပြီးသည်သာ။ ဟောတိ၊ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
ဟိ၊ မှန်။ စတူသု၊ ကုန်သော။ ခန္ဓေသု၊ နာမ်ခန္ဓာတို့၌။ ဝိဇ္ဇမာနာ၊ ထင်ရှားရှိသော။ ဧကုပ္ပါဒါဒိတာ၊ ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်သည်။ တေသံ၊ ထို နာမ်ခန္ဓာတို့၏။ အညမညံ၊ အချင်းချင်း။ သဘာဂတာ၊ သဘာဂ၏ အဖြစ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ရူပနိဗ္ဗာနေဟိ၊ တို့နှင့်။ တေသံ၊ ထို နာမ်ခန္ဓာတို့၏ ၎င်း။ တေဟိ၊ ထို နာမ်ခန္ဓာတို့နှင့်။ ရူပနိဗ္ဗာနာနံ၊ တို့၏၎င်း။ ဝိသဘာဂတာ စ၊ ဝိသဘာဂ၏ အဖြစ်သည်လည်း။ (ဟောတိ)၊ စ၊ ဆက်။ ယာ(ဧကုပ္ပါဒါဒိတာ)၊ အကြင် ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်သည်။ ရူပေကဒေသေန၊ ရုပ်တစိတ်နှင့်။ ရူပေကဒေသနိဗ္ဗာနာနံ၊ ရုပ်တစိတ်, နိဗ္ဗာန် တို့၏ ၎င်း။ နိဗ္ဗာနေန၊ နိဗ္ဗာန်နှင့်။ ရူပဿ စ၊ ရုပ်၏၎င်း။ ဝိသဘာဂတာ၊ ဝိသဘာဂ၏ အဖြစ်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ ရူပေကဒေသဿ၊ ရုပ်တစိတ်၏၎င်း။ နိဗ္ဗာနဿ ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်၏၎င်း။ သာ ဧကုပ္ပါဒါဒိတာ၊ ထို ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်သည်။ န အတ္ထိ၊
တေနေဝ၊ ထို့ကြောင့်ပင်။ စတူဟိ ဝိပ္ပယောဂေါတိ၊ ဟူ၍။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
သတ္တသု ဝိညာဏဓာတူသု ဧကာယပိ အဝိပ္ပယုတ္တေတိ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ (အဓိပ္ပါယော- ၌စပ်)။ ရူပဘဝေါ၊ ရူပဘဝသည်။ ယထာ ရူပဘဝေါ(ပေ) ဒီပေန္တိ။ ။ ရူပဘဝ သည် (အရကောက်ကို ကြည့်ပါ) ဃာန, ဇိဝှါ, ကာယ ဟူသော ဝိညာဏဓာတ် ၃ ပါးနှင့် ဝိပ္ပယုတ်ဖြစ်၏။ နေဝဝိပါက နိဝိပါကဓမ္မ တရားတို့သည် စက္ခာဝိညာဏဓာတ် စသော ၅ ပါးသော ဝိညာဏဓာတ်တို့နှင့် ဝိပ္ပယုတ်ဖြစ်ကုန်၏။ အဝိတက္က အဝိစာရတရားတို့သည် ဝိညာဏဓာတ် ၇ ပါးတွင် ပါဝင်သော မနော ဓာတ် ၁ ပါးနှင့်သာ ဝိပ္ပယုတ်ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုတရားတို့သည် အနာရမ္မဏ မိဿက ဖြစ်သောရုပ်နှင့်ဖြစ်စေ, ရုပ်နိဗ္ဗာန်နှင့် ဖြစ်စေ ရောသော တရားတို့ကို ပြကုန်သကဲ့သို့။ တီဟိ၊ ၃ ပါးကုန်သော။ ဝိညာဏဓာတူဟိ၊ ဝိညာဏဓာတ်တို့နှင့်။ (ဝိပ္ပယုတ္တေ၊ မယှဉ်ကုန်သော။ အနာရမ္မဏမိဿကေ၊ အနာရမ္မဏဖြစ်သော ရုပ်နှင့် ရောကုန်သော။ ဓမ္မေ၊ တရားတို့ကို။ ဒီပေတိ ယထာ၊ ပြနိုင်သကဲ့သို့၎င်း။) နေဝဝိပါက နဝိပါက ဓမ္မဓမ္မာ၊ နေဝဝိပါက နဝိပါက ဓမ္မတရားတို့သည်။ ပဉ္စဟိ၊ ငါးပါး ကုန်သော။ (ဝိညာဏဓာတုဟိ၊ တို့နှင့်။ ဝိပ္ပယုတ္တေ၊ ကုန်သော။ အနာရမ္မဏမိဿကေ၊ အနာရမ္မဏဖြစ်သော ရုပ်နိဗ္ဗာန်နှင့် ရောကုန်သော။ ဓမ္မေ၊ တို့ကို။ ဒီပေန္တိ ယထာ၊ ၎င်း။) အဝိတက္ကအဝိစာရာ၊ အဝိတက္ကအဝိစာရတရားတို့သည်။ ဧကာယ၊ တပါးသော။ (ဝိညာဏဓာတုယာ၊ ဝိညာဏဓာတ်နှင့်။ ဝိပ္ပယုတ္တေ၊ ကုန်သော။ အနာမ္မဏမိဿကေ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မေ၊ တို့ကို။ ဒီပေန္တိ ယထာ၊ ၎င်း။) ဧဝံ၊ တူ။ ဧဝံ အဒီပေတွာ (ပေ) ဒီပေန္တိ။ ။ ဤသို့ မပြပဲ ဝိညာဏဓာတ် ၇ ပါးတွင် ၁ ပါးနှင့်သော်မှ ဝိပ္ပယုတ်မဖြစ်ကုန်သောကြောင့် ဝိညာဏဓာတ် ၇ ပါးလုံးတို့နှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သောတရားတို့ကို ပြကုန်၏။ တနည်းပြောရလျှင် ဝိညာဏဓာတ် ၇ ပါးလုံးတို့ကို ပြနိုင်ကုန်၏ဟု ဆိုလိုသည်။ [အဋ္ဌကထာ၌ ဧကာယပိ အဝိယုတ္တေကိုပင် "ဝိပ္ပယုတ္တေ အဟောန္တေ" ဟု ဆိုသည်။] အဒီပေတွာ၊ မပြုမူ၍။ ဧကာယပိ၊ တပါးသော ဝိညာဏဓာတ်နှင့်သော်မှလည်း။ ဝိပ္ပယုတ္တေ အဟောန္တေ၊ ဝိပ္ပယုတ်မဖြစ်ကုန်သော။ သတ္တဟိပိ၊ ၇ ပါးလုံးသော ဝိညာဏဓာတ်တို့နှင့်လည်း။ သမ္ပယုတ္တေ၊ သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော တရားတို့ကို။ (ဒီပေန္တိ)၊ ဝါ၊ တနည်း။ သတ္တပိ၊ ၇ ပါးလည်း ဖြစ်ကုန်သော။ တာ၊ ထိုထို ဝိညာဏဓာတ်တို့ကို။ ဒီပေန္တိ၊ ပြနိုင်ကုန်၏။ ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။
ဟိ၊ မှန်။ အဝိပ္ပယုတ္တေတိ (ဧတ္ထ)၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ယေ၊ အကြင်တရားတို့သည်။ ဝိပ္ပယုတ္တာ၊ ဝိညာဏဓာတ်နှင့် ဝိပ္ပယုတ်တို့သည်။ န ဟောန္တိ၊ မဖြစ်ကုန်။ တေ ဓမ္မေ၊ ထိုတရားတို့ကို။ (ဒီပေန္တိ)၊ ဣတိ၊ ဤအနက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်။ ဝါ၊ ဆိုလိုသည်။ ဟောတိ၊ သမ္ပယုတ္တေ၊ သမ္ပယုတ်ဖြစ်ကုန်သော။ (တေ ဓမ္မေ၊ တို့ကို။ ဒီပေန္တိ၊ ) ဣတိ (ဝုတ္တံ၊ သည်။) န (ဟောတိ)၊
တေန၊ ထို သို့ ဝိပ္ပယုတ်ကို ပယ်ခြင်းကြောင့်။ တေန ယာနိ (ပေ) ဓမ္မယတနာဒိပဒါနိ။ ။ တေနာဟိ ဝိပ္ပယုတ္တတာ ပဋိက္ခေပန (အဝိပ္ပယုတ္တေ ဟု ဝိပ္ပယုအဖြစ်ကို ပယ်ခြင်းကြောင့်။) အနု။ ဤပုဒ်ကို "ဝုတ္တံ ဟောတိ" ၌စပ်ပါ။ ဓမ္မာယတန စသော တရားတို့၌ (ဝေဒနာစသော စေတသိက်များ ပါဝင်သောကြောင့်) ထိုဝိညာဏဓာတ် ၇ ပါးတို့နှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော တရားတို့ကို ပြကုန်၏။ ယာနိ ဓမ္မာယတနာဒိပဒါနိ၊ အကြင် ဓမ္မာယတန အစရှိသည်တို့သည်။ တာဟိ၊ ထို ၇ ပါးသော ဝိညာဏဓာတ်တို့နှင့်။ သမ္ပယုတ္တေ၊ သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော တရားတို့ကို။ ဒီပေန္တိ၊ ပြနိုင်ကုန်၏။ ယာနိ အစေတသိကာနိ ပဒါနိ၊ အကြင် စေတသိကာ အစရှိသော ပုဒ်တို့သည်။ ယာနိစ (ပေ) အစေတသိကာဒိပဒါနိ။ ။ အစေတသိက တရားတို့ကိဟူသည် (စိတ်,ရုပ်, နိဗ္ဗာန် တို့ဖြစ်ရကား စိတ်အချင်းချင်း သမ္ပယုတ်, ဝိပ္ပယုတ် ဟု မဆိုင်နိုင်သောကြောင့်) ထို ဝိညာဏဓာတ် ၇ ပါးတို့နှင့် သမ္ပယုတ်, ဝိပ္ပယုတ်အဖြစ်တို့ဖြင့် မဆိုထိုက်သော န ဝတ္တဗ္ဗ တရားကို ပြကုန်၏။ (တာဟိ၊ တို့နှင့်။) သမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တဘာဝေဟိ၊ သမ္ပယုတ် ဝိပ္ပယုတ် အဖြစ်တို့ဖြင့်။ နဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုထိုက်သော တရားကို။ ဒီပေန္တိ၊ ယာနိ ဒုက္ခသစ္စာနိ ပဒါနိစ၊ တို့သည်လည်း။ ယာနိ စ (ပေ) ဒုက္ခသစ္စာဒိပဒါနိ။ ။ ဒုက္ခသစ္စာ အစရှိသော တရားတို့သည် (လောကီ, စိတ်, စေတသိက်, ရုပ်တို့ဖြစ်ရကား) ဝိညာဏဓာတ် ၇ ပါးတို့နှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော ဝေဒနာစသည် တို့သည်၎င်း, သမ္ပယုတ်, ဝိပ္ပယုတ်ဟု မဆိုထိုက်သော ဝိညာဏဓာတ် ၇ ပါးတို့သည်၎င်း ပါဝင်ကုန်၏။ ["သမ္ပယုတ္တာ စ ဝေဒါနဒယော, နဝတ္တဗ္ဗာနိ သတ္တဝိညာဏာနိ" ဟူသော မဓုဋီကာကိုမှီသည်။ အနူဋီကာ၌ကား "သမ္ပယုတဇ္တဘာဝေန န ဝတ္တဗ္ဗာနိ၊ ဘိန္နသန္တာနိကာနိ နာနာက္ခဏိကာနိ စ အရူပါနိပိ ဓမ္မဇာတာနိ "ဟု ဖွင့်သည်။] (တာဟိ၊ တို့နှင့်။) သမ္ပယုတ္တ နဝတ္တဗ္ဗာနိ၊ သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော တရား, န ဝတ္တဗ္ဗ ဖြစ်သော တရားတို့ကို။ ဒီပေန္တိ၊ သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံကုန်သော။ အနာရမ္မဏမိဿကဓမ္မဒီပကာနံ၊ အနာရမ္မဏဖြစ်သော ရုပ် နိဗ္ဗာန်နှင့်ရောသော တရားတို့ကို ပြနိုင်ကုန်သော။ တေသံ၊ ထို ဓမ္မာယတန အစရှိကုန်, အစေတသိက အစရှိကုန်, ဒုက္ခသစ္စ အစရှိကုန်သော ပုဒ်တို့ကို။ အဂ္ဂဟဏံ၊ မယူခြင်းသည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်။ ဝါ၊ ဆိုလိုသည်။ ဟောတိ၊ (ကသ္မာ သဗ္ဗေသံ အနာရမ္မဏ မိဿကဓမ္မဒီပကာနံ တေသံ အဂ္ဂဟဏံ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဣတိ ဝိညာယတိ၊ နည်း။)
ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။ န ဟိ (ပေ) အတ္ထီတိ။ ။ ရှေ့ဝါကျတို့၏ အကြောင်းပြ ဉာပကဟေတု ဝါကျတည်း။ ထိုတွင် ဓမ္မာယတန စသော တရားတို့သည် (စေတသိက်ရုပ်များဖြစ်ရကား) အနာရမ္မဏမိဿကလည်း ဟုတ်၏။ သဗ္ဗဝိညာဏဓာတု သမ္ပယုတ္တလည်း ဟုတ်၏။ အစေတသိက စသော တရားတို့သည် (စိတ်နှင့် ရုပ်နိဗ္ဗာန်တို့ဖြစ်ရကား) အနာရမ္မဏမိဿကလည်း ဟုတ်၏။ သဗ္ဗဝိညာဏ ဓာတုတရားများလည်း ဟုတ်၏။ [သဗ္ဗဝိညာဏဓာတုကံသမ္ပယုတ္တ ဟုကားမဆိုနိုင်။] ဒုက္ခသစ္စာစသော တရားတို့ကား ထိုအနရမ္မဏမိဿက ဖြစ်သော သဗ္ဗဝိညာဏဓာတုနှင့် တံသမ္ပယတ္တ ၂ မျိုးစုံ ပေါင်းထားအပ်သော တရားများဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့်ထိုတရားတို့မှာ သမ္ပယောဂ, ဝိပ္ပဘောဂ ၂ မျိုးလုံး မရှိနိုင်ကြ။ အနာရမ္မဏမိဿက သဗ္ဗဝိညာဏဓာတုတံသမ္ပယုတ္တတ ဒုဘယသမုဒါယာနံ၊ အနာရမ္မဏဖြစ်သော ရုပ် နိဗ္ဗာန်တို့နှင့် ရောသော အလုံးစုံသော ဝိညာဏဓာတ်, ထိုဝိညာဏဓာတ်တို့နှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော တရား, ဝိညာဏဓာတ်, ထိုဝိညာဏဓာတ်နှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော တရား ၂ ပါးအပေါင်းတို့၏။ ခန္ဓာယတနဓာတူသု၊ ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်တို့တွင်။ ကေနစိ၊ တစုံတခုသော တရားနှင့်။ သမ္ပယောဂေါ (ဝါ)၊ သမ္ပယုတ်သည်၎င်း။ ဝိပ္ပယောဂေါ ဝါ၊ ဝိပ္ပယုတ်သည်၎င်း။ န အတ္ထိ၊ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (သဗ္ဗေသံ အနာရမ္မဏိမိဿကဓမ္မဒီပကာနံတေသံ အဂ္ဂဟဏံ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဣတိ ဝိညာယတိ၊ )
(အနာရမ္မဏမိဿာနံ၊ အနာရမ္မဏဖြစ်သော ရုပ်နိဗ္ဗာန်တို့နှင့် ရောကုန်သော။ ဓမ္မာနံ၊ သဗ္ဗဝိညာဏဓာတ်, တံ သမ္ပယုတ္တတရားတို့၏။ ဝိပ္ပယောဂေါ၊ ဝိပ္ပယုတ်သည်။ ယဒိ (နအတ္ထိ)၊ အကယ်၍ မရှိအံ့။ ယဒိ ဧတံ (ပေ) ဓမ္မာတိ။ ။ [ယဒိ အနာရမ္မဏမိဿာနံ, ဓမ္မာနံ ဝိပ္ပယောဂေါ နတ္ထိ။ အနူ။] ရှေ့၌ "အနာရမ္မဏမိဿ က ဖြစ်၍ သဗ္ဗဝိညာဏဓာတ်နှင့် တံသမ္ပယုတ္တ ၂ ပါး အပေါင်းဖြစ်သော ဒုက္ခသစ္စာ စသော တရားတို့ကို သမ္ပယုတ်, ဝိပ္ပယုတ် အဖြစ်မရှိသောကြောင့် မယူအပ်"ဟု ဆိုခဲ့၏။ ဝိပ္ပယုတ္တေန ဝိပ္ပယုတ္တပဒ ်(ဒသမနယ) ၌ "ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေ ဓမ္မာ (အကြင် အကုသိုလ် အဗျာကတ တရားတို့သည်) ဝိပ္ပယုတ္တာ၊ တေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေ ဓမ္မ ဝိပ္ပယုတ္တာ" ဟု ဟောတော်မူထား၏။ ထို၌ အကုသိုလ်နှင့် အဗျာကတတို့သည် အနာရမ္မဏမိဿကဖြစ်၍ သဗ္ဗဝိညာဏဓာတ်နှင့် တံ သမ္ပယုတ္တ စေတသိက်ဟူသော ဥဘယဓမ္မ အပေါင်းဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် "အနာရမ္မဏ မိဿကတဒု ဘယ သမုဒါယာနံ ဝိပ္ပယောဂေါနတ္ထိ" ဟူသော စကားအလိုအားဖြင့် ထိုအကုသိုလ်, အဗျာကတတို့သည် ကုသိုလ်နှင့် ဝိပ္ပယောဂအဖြစ် မရှိရကား "ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ" စသော ပါဠိတော ကို မဟောထိုက်ရာ ရောက်နေသည် မဟုတ်ပါလော- ဟု စောဒနာသည်။ ဧဝံ (သတိ)၊ ဤသို့ မရှိလသော်။ ဝိပ္ပယုတ္တေန ဝိပ္ပယုတ္တပဒနိဒ္ဒေသေ၊ ၌။ (ဒသမနယနိဒ္ဒေသ ၌။) ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေ ဓမ္မာ ဝိပ္ပယုတ္တာ၊ တေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေဓမ္မာ ဝိပ္ပယုတ္တာတိဟူ၍။ နဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဟောတော်မမူထိုက်သည် မဟုတ်ပါလာ။ (ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ နည်း။)
ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။ အကုသလာဗျာကတာ၊ အကုသိုလ် အဗျာတကတို့သည်။ အနာရမ္မဏမိဿောဘယဓမ္မာ၊ အနာရမ္မဏဖြစ်သော ရုပ်, နိဗ္ဗာန်တို့နှင့်ရောနှောကုန်သော သဗ္ဗဝိညာဏဓာတု တံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မ ၂ ပါး ဖြစ်သော တရားတို့တည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဟောတော်မမူထိုက်သည်မဟုတ်ပါလော။ ဣတိ၊ ဤကား စေဒနာတည်း။) [စာအုပ်တို့၌ "အာရမ္မဏမိဿောဘယဓမ္မာ"ဟု ရှိသော်လည်း ဂူကီးနိဿယအတိုင်း "အနာရမ္မဏမိဿောဘယဓမ္မာ" ဟု ရှိမှ မှန်သည်။ ဘာကြောင့်နည်း အကုသိုလ် အဗျာကတတရားတို့သည် အနာရမ္မဏ ဖြစ်သေ ာရုပ်, နိဗ္ဗာန်တို့နှင့် ရောသောကြောင့်၎င်း, သဗ္ဗဝိညာဏဓာတု နှင့် တံ သမ္ပယုတ္တ ဓမ္မ ၂ ပါးစုံ ဖြစ်သော ကြောင့်၎င်းတည်း။] (န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဟောတော်မမူထိုက်သည်ကား။)
န၊ မဟုတ်။ (ဝတ္တဗ္ဗံ ဧဝ၊ ဟောတော်မူထိုက်သည်သာ။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ နဝတ္တဗ္ဗံ၊ သည်ကား။ န၊ မဟုတ်။ ဝတ္တဗ္ဗံ ဧဝ၊ ဟောတော်မူထိုက်သည်သာ ဖြစ်သနည်း။) ယထာဝုတ္တသမုဒါယာနံ၊ အကြင်အကြင် ဆိုအပ်ပြီးသော အနာရမ္မဏမိဿက သဗ္ဗဝိညာဏဓာတု, တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မ တရားအပေါင်တို့၏။ န ယထာ ဝုတ္တ(ပေ) ဘာဝဝစနတော။ ။ "န" ဟု ပဋိသေဓ ဝိသဇ္ဇနကို ပြပြီး၍ "ယထာဝုတ္တ သမုဒါယာနံ (ပေ) ဘာဝဝစနတော" ဟုအကြောင်းပြသည်။ ယထာဝုတ္တ သမုဒါယ" ဟူသည် ရှေ့၌ ပြအပ်ခြံသောအနာရမ္မဏမိဿက ဖြစ်၍ သဗ္ဗဝိညာဏဓာတုနှင့် တံသမ္ပယုတ္တဟူသော တရားအပေါင်းတည်း။ "ထို တရားအပေါင်းတို့၏ သမ္ပယောဂလည်းမရှိ, ဝိပ္ပယောဂလည်းမရှိ" ဟူသည် ထိုတရားတို့ အချင်းချင်း မရှိရုံမျှမဟုတ်၊ "ကတိဟိ ခန္ဓေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တော " စသည်ဖြင့် မိန့်တော်မူသောကြောင့် ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်တို့တွင် တစုံတခုနှင့်မျှ ဝိပ္ပယုတ် မရှိခြင်းတည်း။ ဤ "ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေ ဓမ္မာ ဝိပ္ပယုတ္တာ" ၌ ဝိပ္ပယုတ်ကား ထိုတရားတို့အချင်းချင်း တဘက်နှင့်တဘက် ဝိပ္ပယုတ် ဖြစ်ခြင်းတည်း။ ဤသို့ ရှေ့၌ ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တို့နှင့် ဝိပ္ပယောဂကို ဆိုလို၍ ဤ၌ ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ် အဗျာကတချင်း ဝိပ္ပယုတ်ကို ဆိုလိုသောကြောင့် ထို၌ မယူသော်လည်း ဤ၌ ဟောထိုက်ပါသည် ဟူလို။ ခန္ဓာဒီဟေဝ၊ ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့နှင့်သာ။ (ခန္ဓာ,အာယတန, ဓာတ်တို့နှင့်သာ)။ သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂါဘာဝဝစနတော၊ သမ္ပယောဂ၏ မဖြစ်ခြင်း, ဝိပ္ပယောဂ၏ မဖြစ်ခြင်းကို ဟောတော်မူခြင်းကြောင့်။ (န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဟောထိုက်သည်ကာ။ န၊ မဟုတ်။ ဝတ္တဗ္ဗံ ဧဝ၊ ဟောတော်မူထိုက်သည်သာ။)
ဟိ၊ ချဲ့။ ခန္ဓာဒယော ဟိ (ပေ) ဝိပ္ပယုတ္တတာ ဝုတတာ။ ။ ဝိတ္ထာရ ဝါကျတည်း။ ခန္ဓာ ,အာယတန, ဓာတ်တို့သည် တဒေကဒေသာ (ထို အနာရမ္မဏမိဿ စသော တရားအပေါင်း၏ အစိတ်အပိုင်းသာ ဖြစ်ကုန်၏။) တဒေသဒေသညသမုဒါယာ (ထို ဆိုအပ်ပြီးသော တရားအပေါင်း၏ တစိတ်တပိုင်းဖြစ်ကြ၍ အခြားအစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကြသော ရူပက္ခန္ဓာစသော တရားအစိတ်တို့၏ အပေါင်ဖြစ်ကြ၏)။ [ခန္ဓာ ဟု ဆိုလျှင် ရူပက္ခန္ဓာ စသော ခန္ဓာ အစိတ်တို့၏ အပေါင်းဖြစ်ကြသည် ဟူလို။] ခန္ဓာဒယော၊ ခန္ဓာ အစရှိသော တရားတို့သည်။ (ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်တို့သည်။) တဒေကဒေသာ စ၊ ထို အနာရမ္မဏမိဿက, သဗ္ဗဝိညာဏဓာတု, တံသမ္ပယုတ္တတရားတို့၏ တစိတ်တပိုင်းတို့သည်၎င်း။ တဒေကဒေသညသမုဒါယာ စ၊ ထိုဆိုအပ်ပြီးသော အပေါင်း၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်၍ တပါးသော ရူပက္ခန္ဓာ အစရှိသော အစိတ်တို့၏ အပေါင်းတို့သည်၎င်း။ (ဟောန္တိ)၊ စ၊ ဆက်။ သမုဒါယေကဒေသာနဉ္စ (ပေ) ဟောတိ။ ။ [ခွဲခြား ဝေဖန်အပ်သော အထူးအပြားကို "ဝိဘာဂ" ဟုခေါ်၏။] ရူပက္ခန္ဓာ စသော အစိတ်တို့၏ အပေါင်း သမုဒါယ ဖြစ်သော ခန္ဓာ, အနာရမ္မဏမိဿက စသော တရားအပေါင်း၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ခန္ဓာ တို့သည် (ဝိဘာဂါဘာဝ) အချင်းချင်း ခွဲခြားအပ်သော အထူးမရှိကြ၊ ထိုသို့ အထူးမရှိခြင်းကြောင့် န သဘာဂဝိသဘာဂတာ အတ္ထိ (သဘာဂ အဖြစ် ဝိသဘာဂ အဖြစ် မရှိ။)တေန (အဝိဘာဂသဗ္ဘာဝတော သဘာဂဝိသဘာဂတ္တာဘာဝေန) ထိုသို့ခွဲခြားဝေဖန်အပ်သော အထူးမရှိခြင်း၏ ထင်ရှားရှိသည့်အတါက် သဘာဂဝိသဘာဂအဖြစ်၏ မရှိခြင်းကြောင့် ထို အနာရမ္မဏမိဿက စသော တရားတို့၏ ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့နှင့် သမ္ပယုတ်, ဝိပ္ပယုတ် မဖြစ်နိုင်ခြင်းမှာ ထင်ရှားပါသည်။ သမုဒါယေက ဒေသာနံ၊ အပေါင်းလည်းဖြစ်, အစိတ်လည်းဖြစ်သော ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့၏။ ဝိဘာဂါဘာဝတော၊ ခွဲခြားဝေဖန်အပ်သော အထူးအပြားမရှိခြင်းကြောင့်။ သဘာဂဝိသဘာဂတာ၊ သဘာဂ၏ အဖြစ်, ဝိသဘာဂ၏ အဖြစ်သည်။ န အတ္ထိ၊ တေန၊ ထိိုသို့ခွဲခြား ဝေဖန်အပ်သော အထူးမရှိသည့်အတွက် သဘာဂ ဝိသဘာဂ အဖြစ်၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ တေသံ၊ ထို အနာရမ္မဏ မိဿက သဗ္ဗဝိညာဏဓာတု တံ သမ္ပယုတ္တတရားတို့၏။ ခန္ဓာဒီဟိ၊ ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့နှင့်။ သမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂါဘာဝေါ၊ သမ္ပယောဂ၏ မဖြစ်ခြင်း, ဝိပ္ပယောဂ၏ မဖြစ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ထင်ရှား၏။
ပန၊ ကား။ ကုသလာ ပန။ ။ အနာရမ္မဏမိဿက ဖြစ်သော သဗ္ဗဝိညာဏဓာတ်, ထံ သမ္ပယုတ္တတရားအပေါင်းတို့၏ ခန္ဓာ စသည်တို့နှင့် သမ္ပယောဂ ဝိပ္ပယောဂ မဖြစ်ပုံကို အကျယ်ပြပြီး၍ ကုသိုလ်တရားတို့နှင့် အကုသိုလ်အဗျာတက တရားတို့၏ ဝိပ္ပယုတ် ရှိနိုင်ပုံကို အကျယ်ပြလိုသောကြောင့် "ကုသလာ ပန (ပေ) ဝိပ္ပယောဂေါန နဟောတိ ဝိသဘာဂတာတဗ္ဘာဝတော" ဟု မိန့်သည်။ [တေစ ကုသလာဗျာကတာ၊ တေသံ ကုသလာကုသလာဗျာကတာနံ၊ တသ္မာတိ ယသ္မာ ဝိဘတ္တသဘာဝါနံ၊ န တေသံ သမုဒါယေကဒေသာဒိဘာဝေါ၊ တသ္မာ (ပေ) အညမည ဝိပ္ပယုတ္တတာ ဝုတ္တာ" ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေ ဓမ္မာ ဝိပ္ပယုတ္တာ" တိ အာဒိနာ။ သဗ္ဗေသူတိ ဒုတိယာဒိသဗ္ဗပဉှေသု။- အနူ။] ကုသလာ ဓမ္မာ၊ ကုသိုလ်တရားတို့ကို။ အကုသလာ ဗျာကတေဟိ၊ အကုသိုလ် အဗျာကတတို့မှ။ ဝိဘတ္တာ၊ ခွဲခြား ဝေဖန်အပ်ကုန်ပြီ။ တေ စ၊ ထိုအကုသိုလ် အဗျာကတ တရားတို့ကိုလည်း။ ကုသလေဟိ၊ ကုသိုလ်တို့မှ။ (ဝိဘတ္တာ၊ ကုန်ပြီ။) တေသံ၊ ထို ကုသိုလ် အကုသိုလ် အဗျာကတ တရားတို့၏။ သမုဒါယေကဒေသဘာဝေါ၊ အပေါင်းတို့၏ အစိတ်၏ အဖြစ်သည်၎င်း။ တဒေကဒသညသမုဒါယဘာဝေါ ဝါ၊ ထို အပေါင်းတို့၏ အစိတ်ဖြစ်၍ အခြားသော အစိတ်တရားတို့၏ အပေါင်း၏ အဖြစ်သည်၎င်း။ န (ဟောတိ)၊ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ခန္ဓာဒီနိ၊ ခန္ဓာ အစသည်တို့ကို။ အနာမသိတွာ၊ မသုံးသပ်မူ၍။ ဝိပ္ပယုတ္တတာမတ္တေန၊ ဝိပ္ပယုတ်တို့၏ အဖြစ်မျှဖြင့်။ ယထာနိဒ္ဓါရိတဓမ္မဒဿန၊ အကြင် အကြင် ထုတ်ဆောင်အပ်ပြီးသော တရားတို့ကို ပြရာ၌။ ကုသလေဟိ၊ ကုသိုလ်တို့နှင့်။ ဣတရေသံ၊ အခြားသော အကုသိုလ် အဗျာကတို့၏၎င်း။ ဣတရေဟိ၊ အခြားသော အကိုသိုလ် အဗျာကတ တရားတို့နှင့်။ ကုသလာနံ စ၊ ကိုသိုလ်တို့၏၎င်း။ ဝိပ္ပယောဂေါ၊ ဝိပ္ပယုတ်သည်။ န န ဟောတိ၊ မဖြစ်မဟုတ်, ဖြစ်သည်သာ။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) ဝိသဘာဂတာသဗ္ဘဝတော၊ သဘောမတူသည်သည်၏ အဖြစ်၏ထင်ရှားရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တေသံ၊ ထို ကုသိုလ်, အကိုသိုလ်, အဗျာကတ တရားတို့၏။ အညမညဝိပ္ပယုတ္တတာ၊ အညမညဝိပ္ပယုတ်၏ အဖြစ်ကို။ ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ ("ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေ ဓမ္မာ" စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်ပြီ။)
သဗ္ဗေသု၊ အလုံးစုံကုန်သော။ ဧဝရူပေသု၊ ဤသို့ သဘောရှိကုန်သော ဒုတိယ ပြဿနာ အစရှိသည်တို့၌။ ဧသ (ဧသော)၊ သည်။ နယော၊ တည်း။
ပန၊ ကား။ ဥဒ္ဒါနေ၊ ဥဒ္ဒါန်းဂါထာ၌။ အဋ္ဌရသ တတော ပရေတိ ဣဒံ၊ ဟူသော ဤစကားကို။ သောဠသာတိ၊ သောဠသဟူ၍။သောဠသာတိ တေဝီသန္တိ။ ။ ဆတ္တိံသာယ ပိဋ္ဌိဒုကာသု ဝီသတိဒုကပဒါနိ ဣမသ္မိံ နယေ လဗ္ဘန္တိ၊ အဝိသဋ္ဌာနိ သောဠသေဝါတိ အာဟ "သောဠသာတိ ဝတ္တဗ္ဗ" န္တိ။ တတော ဧဝ (ထိုသို့ ဝီသတိဒုကပဒ၏ ဤနယ၌ ရအပ်သည့်အတွက် အဝိသိဋ္ဌသောဠသပဒတို့၏ မရအပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်ပင်) တေဝီသံ ပဒသတန္တိ ဧတ္ထ တေဝီသန္တိ ဣဒဉ္စ ဧကဝီသန္တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ ။အနူ။
မှတ်ချက်။ ။ ဤဆဋ္ဌနယ၌ အဋ္ဌကထာအလို "၂၃ ပုဒ်အလွန်ရှိသော ပုဒ်ပေါင်းတရာကို မရအပ်" ဟု ဆိုသောကြောင့် (ဒေဝရာ) ၂၄၈ ပုဒ်သာ ရအပ်တော့သည်။ ဋီကာအလို ၁၂၁ ပုဒ်သာ မရသောကြောင့် (နိမက္ခာ) ၂၅၀ သာ ရတော့၏။ ထို့ကြောင့် ရှေးဆရာတို့သည် အဋ္ဌကထာအလို, ဋီကာအလိုခွဲ၍ ၂ နည်း ပြကြသည်။
(သောဠသတတော ပရေ ဟူ၍)။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုထိုက်၏။ တေဝီသန္တိ ဣဒဉ္စ၊ တေဝီသံ ဟူသော ဤစကားကိုလည်း။ ဧကဝီသန္တိ၊ ဟူ၍။ (ဝတ္တဗ္ဗံ)၊
စ၊ ဆက်။ သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ပြဿနာတို့၌။ သဗ္ဗတ္ထ (ပေ) ဂဟိတာ။ ။ အလုံးစံဒသော ပြဿနာတို့၌ ယူအပ်သော ပုဒ်တို့ကို ပြလိုသောကြောင့် "သဗ္ဗတ္ထ (ပေ) ဂဟိတာ" ဟု မိန့်သည်။ ကာလသန္တာနဘေဒ (ပေ) ဗဟုဓမ္မသမောဓာနာနံ သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓ ဓမ္မ (ပေ) ဓာတူနံ၏ ဝိသေသနတည်း။ ထိုတွင် သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် စေတသိက် ၅၀ ဟူသော ဗဟုဓမ္မသမောဓာနတည်း။ အကုသိုလ်စေတသိက်များနှင့်သောဘနစေတသိက်တို့သည် တပြိုင်နက်သော ကာလ၌ အတူမဖြစ်နိုင်သော ကာလဘေဒတရားတို့တည်း။ အကုသိုလ်တွင်လည်း လောဘနှင့် ဒေါသ , ဣဿာနှင့် မစ္ဆရိယစသည်တို့ တပြိုင်နက် မဖြစ်နိုင်ကြ။ သောဘနတွင်လည်း ဝိရတီ အပ္ပမညာတို့ တပြိုင်နက် မဖြစ်နိုင်ကြ။ ဝိရတီအချင်းချင်း အပ္ပမညာအချင်းချင်းလည်း တပြိုင်နက် မဖြစ်နိုင်ကြ။ ထို့ကြောင့် ကာလကွဲပြားခြင်းမှ မကင်းသော ကာလဘေဒ အရဟိတတရားများဖြစ်ကြ၏။ အတူးဖြစ်နိုင်သော စေတသိက်တို့ကား ကာလဘေဒရဟိတ တရားများဖြစ်ကြသည်။ သန္တာန်အားဖြင့်လည်း ရံခါကွဲနိုင်, ရံခါမကွဲပဲ ဖြစ်နိုင်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် သန္တာနဘေဒရဟိတ, အရဟိတ ၂ မျိုးရနိုင်၏။ ဓမ္မာယတန, ဓမ္မဓာတ်တို့အတွက်လည်် ဤနည်းမှီ၍ စိစစ်ပါ။ သမုဒယသစ္စာ (လောဘ) သည် ထိုခန္ဓာ, ထို အာယတနဓာတ်တို့၏ တစိတ်ဖြစ်၏။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာလည်း ဓမ္မယတန, ဓမ္မဓာတ်တို့၏ တစိတ်တပိုင်းပင်တည်း။ (ဂဟိတာ ၌စပ်။) ကာလသန္တာနဘေဒရဟိတာရဟိတဗဟုဓမ္မသမောဓာနာနံ၊ ကာလာအားဖြင့်ကွဲပြားခြင်း, သန္တာန်အားဖြင့် ကွဲပြားခြင်းမှ ကင်းကုန်း မကင်းကုန်သော များစွာသော တရားတို့၏ အပေါင်းဖြစ်ကုန်သော။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဓမ္မာယတန ဓမ္မာဓာတူနံ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ, ဓမ္မယတန, ဓမ္မဓာတ်တို့၏။ ဧကဒေသာ၊ တစိတ်တပိုင်းဖြစ်ကုန်သော။ သမုဒယသစ္စဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဒယော၊ သမုဒယသစ္စာ, ဝေဒနာက္ခန္ဓာ အစရှိကုန်သော တရားတို့ကို၎င်း။ ဧကဒေသသမ္မိဿာ၊ တစိတ်တပိုင်းဖြစ်သော စိတ္တိဒ္ဓိပါဒ် အစရှိသည်တို့နှင့် ရောကုန်သော။ အနာရမ္မဏေဟိ၊ အနာရမ္မဏဖြစ်သော ရုပ် ,နိဗ္ဗာန်တို့နှင့်။ အသမ္မိဿာ၊ မရောနှောကုန်သော။ ဣဒ္ဓိပါဒါဒယော စ၊ ဣဒ္ဓိပါဒ် အစရှိသော တရားတို့ကို၎င်း။ [အာဒိဖြင့် ဈာန, အပ္ပမညာ စသည်တို့ကို ယူပါ။] သာရမ္မဏေဟိ၊ သာရမ္မဏဖြစ်သော စိတ်, စေတသိက် တို့နှင့်။ အသမ္မိဿာ၊ ကုန်သော။ ရူပက္ခန္ဓာဒယော စ၊ ရူပက္ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့ကို၎င်း။ သမ္ပယောဂိဝိပ္ပယောဂိဘာဝေန၊ သမ္ပယုတ် ရှိကုန်, ဝိပ္ပယုတ်ရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သမ္ပယောဂိဝိပ္ပယောဂိဘာဝေန။ ။ ဤပုဒ်ကို ဂဟိတာ ၌ စပ်။ သမုဒယ သစ္စာစသော တရားတို့ည် သမ္ပယောဂ တရားလည်း ရှိ၏။ ဝိပ္ပယောဂတရားလည်း ရှိ၏။ ထိုကြောင့် ဤနယ၌ ယူအပ်ကုန်သည်။ ရူပက္ခန္ဓာ စသည်တို့သည် ဝိပ္ပယောဂ တဘက်၌သာ ရှိ၏။ ထို့ကြော့် လည်း ယူအပ်ကုန်၏။ [သမုဒယသစ္စာ ဒယော သမ္ပယောဂိဝိပ္ပယောဂိဘာဝေန, ရူပက္ခန္ဓာဒယော ဝိပ္ပယောဂိဘာဝေန ဂဟိတာတိ ယောဇနာ။ အနူ။]
(ကသ္မာ ကေဟိစိ ဧကဒေသန္တရေတိ ဝီဘတ္တေဟိ တေဟိ တေ ယထာယောဂံ သမ္ပယောဂဉ္စ ဝိပ္ပယောဂဉ္စ လဘန္တိ၊ နည်း။) ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။ အတ္ထိ ဟိ တေသံ (ပေ) ဝိသဘာဂတာ စာတိ။ ။ [တေသန္တိ ဝေဒနာက္ခန္ဓ သညာက္ခန္ဒာဒိနံ၊ ဧကုပ္ပါပါ (ပေ) ဝိသဘာဂတာ စာတိ ဧကုပ္ပါဒါဒိတာသင်္ခါတာ ယထာရဟံ သဘာဂတာ ဝိသဘာဂတာ စ။ အနူ။] ဤဝါကျကို ကာရဏဝါကျလုပ်၍ ရှေ့ပြန်လှည့်သောအခါ အဓိပ္ပါယ် နားလည်းနိုင်ပါသည်။ တေသံ၊ ထို ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့၏။ ဧကုပ္ပါဒါဒိတာ၊ ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ဟူသော။ သဘာဂတာ စ၊ သဘာဂတို့၏ အဖြစ်သည်၎င်း။ ဝိသဘာဂတာ စ၊ ဝိသဘာဂ တို့၏ အဖြစ်သည်၎င်း။ အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ကေဟိစိ ဧကဒေသန္တိရေဟိ ဝိဘတ္တေဟိ တေဟိ တေ ယထာယောဂံ သမ္ပယောဂဉ္စ ဝိပ္ပယောဂဉ္စ လဘန္တိ၊ )။ တေန (ပေ) ဝုတ္တံ။ ။ ဤဝါကျအား လဒ္ဓဂုဏ်ဝါကျတည်း။ ဆိုအပ်ပြီးသော အကြောင်းများတွက် ဤနယ၌ ယူအပ်သော တရားတို့၏ သမ္ပယုတ်, ဝိပ္ပယုတ် ကို ရခြင်းကြောင့် ထိုထို ပါဠိရပ်၌ ဧကေန ခန္ဓေန (ပေ) ကေစိစိ သမ္ပယုတ္တံ ဟူ၍၎င်း, ဝိပ္ပယုတ္တံ ဟူ၍၎င်း ဟောတော်မူအပ်ပါသည်- ဟူလို။ [တေနာဟိ ယထာဝုတ္တကာရဏေန သမ္ပယောဂဿ ဝိပ္ပယောဂဿ စ လဘနတော။ အနူ။] တေန၊ ကြောင့်။ (ထိုသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော အကြောင်းတွက် သမ္ပယောဂ, ဝိပ္ပယောဂကို ရနိုင်ခြင်းကြောင့်။) တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုထို ပါဠိရပ်၌။ ဧကေန ခန္ဓေန ဧကေနာယတနေန ဧကာယ ဓာတုယာ ကေဟိစိ သမ္ပယုတ္တန္တိ စ၊ ဟူ၍လည်း။ ဧကေနာယတေနေန ဧကာယ ဓာတုယာ ကေဟိစိ ဝိပ္ပယုတ္တန္တိ စ၊ ဟူ၍၎င်း။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊
ပန၊ ဆက်။ဘိန္နကာလ (ပေ) ဏကေကဓမ္မာ ဧဝ။ ။ သမာနကာလသန္တာန ရှိကြသော ဧကဒေသ အထူးတို့မှ ခွဲခြားအပ်ပြီးကုန်သော သမုဒယသစ္စာ စသော တရားတို့ကို သမ္ပယောဂိ, ဝိပ္ပယောဂိ အဖြစ်ဖြင့် ယူအပ်ကုန်သည် ဖြစ်အံ့။ ဤသို့ဖြစ်လျှင် သုခိန္ဒြေ စသည်, စက္ခာ ဝိညာဏဓာတ် စသည်တို့ကိုလည်း "သုခိန္ဒြိယံ ဧကေန ကေဟိစိ ဝိပ္ပယုတ္တံ" ဟု၎င်း, "စက္ခု ဝိညာဏဓာတု ဧကေန ခန္ဓေန ဧကောနာယတနေန ကေဟိစိ ဝိပ္ပယုတ္တာ" ဟု၎င်း ဟောတော်မူထိုက်သည် မဟုတ်ပါလော။ အဘယ့်ကြောင့် ဟောတော်မမူအပ်ပါသနည်း ဟု မေးဖွယ် ရှိသောကြောင့် "ဘိန္နကာလသမုဒါယာ ဧဝ" စသည်ကိုမိန့်သည် ။ [ဘိန္နကာလာနံ သမုဒါယီနံ (အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်အားဖြင့် ကွဲပြားသော ကာလရှိကြသော အစိတ်အစိတ်တရားတို့၏+ သမုဒါယာ ဘိန္နကာလသမုဒါယာ။ အနူ။]
ဆက်ဦးအံ့။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည် အတိတ်ဝေဒနာ, အနာဂတ်ဝေဒနာ, ပစ္စုပ္ပန်ဝေဒနာ ဟူသော အစိတ်တို့၏ အပေါင်းဖြစ်၏။ သညာက္ခန္ဓာ, ဝိညာဏက္ခန္ဓာ တို့လည်း နည်းတူ။ ထို အပေါင်းခန္ဓာတို့သည် တယောက်သော သန္ထာန်ဝယ် ပစ္စုပ္ပန်လည်း ဖြစ်မူ ‌ဝေဒနာတပါး, သညာလည်း တပါး, ဝိညာဏ်လည်း တပါးသာဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် "ဘိန္နကာလသမုဒါယာ ဧဝ (ပေ) ဏကေကဓမ္မာဝ" ဟုဆိုသည်။ [ဝတ္တမာနာ စ ၌ စကိုလည်း မဓု၌ ဧဝ အနက်ဖွင့်၏။]
ဘိန္နကာလသမုဒါယာ ဧဝ၊ ပြးသော ဖြစ်ရာကာလ ရှိသော အစိတ်အစိတ်တို့၏ အပေါင်းသာလျှင် ဖြစ်ကုန်သော။ ‌ဝေဒနာ သညာဝိညာဏက္ခန္ဓာ၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ, ဝိညာဏက္ဓန္ဓာ တို့သည်။ ဝတ္တမာနာစ၊ ဖြစ်ဆဲတို့သည်သာ။ (သမာနာ၊ ဖြစ်ကုန်လသော်။) ဧတေက ဓမ္မ ဧဝ၊ တပါးစီး တပါးစီသော တရားတို့သာတည်း။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။တသ္မာ တေသံ (ပေ) မနာယတနဿ စ။ ။ တသ္မာ၊ ထိုသို့ ဘိန္ဒကာလ သမုဒါယ ဖြစ်သော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ စသော တရားတို့၏ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်လျှင် တပါးစီသာ ဖြစ်ကြသောကြောင့်။ ထို ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ, ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့၌ သမာနကာလဖြစ်သော ဝေဖန်ထိုက်သော တရားမရှိ။ ထို့ကြောင့် သုခိန္ဒြေ စသည်တို့က ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ကို၎င်း, စက္ခုဝိညာဏဓာတ် စသည်တို့က တိညာဏက္ခန္ဓာ, မနာယတန ကို၎င်း ခွဲခြားဝေဖန်မှုကို မပြုနိုင်ကြ။ တေန၊ ထိုသို့ ခွဲခြားဝေဖန်မှုကို မပြုနိုင်ခြင်းကြောင့်။ "သုခိန္ဒြိယံ (ပေ) စက္ခုဝိညာဏဓာတု (ပေ) ဝိပ္ပယုတ္တာ" ဤသို့ စသော စကားတော်ကို ဟောတော်မမူအပ်ပါ။
ဆက်ဦးအံ့။ ။ ပါဠိတော်၌ "သုခိန္ဒြိယံ တီဟိ ခန္ဓြေဟိ (သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏက္ခန္ဓာ ၃ ပါးတို့နှင့်) ဧကေနာယတနေန ဧကာယဓာတု ယာ သမ္ပယုတ္တံ၊ ကတိဟ ဝိပ္ပယုတ္တံ၊ ဧကေန ခန္ဓေန (ရူပက္ခန္ဓာနှင့်) ဒသဟာယတနေဟိ သောဠသဟိ ဓာတူဟိ ဝိပ္ပယုတ္တံ၊ ဤသို့ ဟောတော်မူပြီးနောက် ကေဟိစိထုတ်သောအခါ "ဧကေန ခန္ဓေန၊ တပါးသော ဝေဒနာက္ခန္ဓာအချို့နှင့်" ဟု မပါတော့ပဲ "ကေနာယတနေန ဧကာယဓာတုယာ ကေဟိစိ ဝိပ္ပယုတ္တံ" ဟုသာ ဟောတော်မူသည်။ အကယ်၍ သုခိန္ဒြေက ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို ဒုက္ခိန္ဒြေ, သောမနဿိန္ဒြေ, ဒေါမနဿိန္ဒြေ, ဥပေက္ခိန္ဒြေဟု ခွဲခြားနိုင်လျှင်" ဧကေန ခန္ဓေန (ပေ) ကေဟိစိ ဝိပ္ပယုတ္တံ' ဟု ခန္ဓာ ထည့်၍ ဟောတော်မူရလိမ့်မည်။ ယခုသော် ခန္ဓာမထည့်ပဲ ဟောတော်မူသောကြောင့် သုခိန္ဒြေ စသည်တို့က ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို မခွဲခြားနိုင်ကြောင်း ထင်ရှားပါသည် ဟူလို။ စက္ခုဝိညာဏဓာတ်က ဝိညာဏက္ခန္ဓာ, မနာယတန ကို မခွဲခြားနိုင်ပုံကိုလည်း ဤနည်း မှီးပါ။
(ထိုသို့ ဘိန္နကာလသမုဒါယ ဖြစ်သော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ, ဝိညာဏက္ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့၏ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်လျှင် တပါးစီတို့၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဝါ၊ တပါးစီဖြစ်သည့်အတွက်။) တေသံ၊ ထို ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ, ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့၏။ သမာနကာလဿ၊ တူသော ကာလရှိသော။ ဝိဘဇိတဗ္ဗဿ၊ ခွဲခြားဝေဖန်ထိုက်သော တရား၏။ အဘာဝ‌တော၊ မရှိခြင်းကြောင့်။ သုခိန္ဒြိယာဒီနိ၊ သုခိန္ဒြေ အစရှိသည်တို့သည်။ (ဝေဒနိန္ဒြေ ၅ ပါးတိုသည်။) ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏။ ဝိဘာဂံ၊ ဝေဖန်အပ်သော အထူးအပြားကို။ န ကရောန္တိ၊ မပြုနိုင်ကုန်။ စက္ခုဝိညာဏဓာတာဒယော စ၊ စက္ခုဝိညာဏဓာတ်အစရှိသော ဝိညာဏဓာတ်တို့သည်သည်လည်း။ ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၏ ၎င်း။ မနာယတနဿ စ၊ မနာယတန၏၎င်း။ (ဝိဘာဂံ န ကရောန္တိ၊ )။
တေန၊ ကြောင့်။ (သုခိန္ဒြေ စက္ခုဝိညာဏဓာတ် စသည်တို့ကို ခွဲခြားဝေဖန်မှုကို မပြုနိုင်ခြင်းကြောင့်။) သုခိန္ဒြိယံ ဧကေန ခန္ဓေန ကေဟိစိ ဝိပ္ပယုတ္တန္တိ၊ ဟူသည်လည်းဖြစ်သော။ စက္ခုဝိညာဏဓာတု ဧကေန ခန္ဓေန ဧကေနာယတနေန ကေဟိစိ ဝိပ္ပယုတ္တာတိ စ၊ ဟူသည်လည်ဖြစ်သော။ ဧဝမာဒိ၊ ဤသို့ အစရှိသော စကားကို။ န ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မမူအပ်။ ပန၊ ဆက်။ ခန္ဓာယတန (ပေ) ဝိရဟိတမ္ပိ။ ။သို့ဖြစ်လျှင် တပြိုင်နက်သော ခဏ၌ ခွဲခြား၍ မရအပ်သော ဝိညာဏက္ခန္ဓာကို အဘယ်ကြောင့် "စက္ခုဝိညာဏဓာတု (ပေ) ဝိပ္ပယုတ္တာ" ဟု ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြော်င့ "ခန္ဓာယတန (ပေ) ဝိရဟိတမ္ပိ ဝိညာဏံ" စသည်ကို မိန့်သည်။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာကို ဓာတ် ၇ ပါး အပြားအားဖြင့် ခွဲခြားဝေဖန်အပ်ပြီး ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် "စက္ခုဝိညာဏဓာတု (ပေ)သောဠ သတိ ဓာတူဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာ" ဟု ဟောတော်မူအပ်သည် ဟူလို။ ခန္ဓာယတနဝိဘာဂရဟိတံ၊ ခန္ဓာ, အာယတန အထူးအပြားမှ ကင်းသည်။ (သမာန) မ္ပိ၊ ဖြစ်ပါသော်လည်း။ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာကို။ ဓာတုဝိဘာဂေန၊ ဓာတ် ၇ ပါး အပြားအားဖြင့်။ ဝိဘတ္တမေဝ၊ ခွဲခြးဝေဖန်အပ်ပြီးကိုသာ။ ဝုတ္တံ၊ ပြီ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ စက္ခုဝိညာဏဓာတု (ပေ) မနောဝိညာဏဓာတု သောဠသဟိ ဓာတူဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂီတိကာရေဟိ) ဝုတ္တံ၊ (ဓာတုဝိဘာဂေန၊ ဓာတ်ဟူသော အထူးအပြားကို အားဖြင့်။ ဝိဘတ္တဿ၊ ခွဲခြားဝေဖန်အပ်ပြီးသော။ ဝိညာဏဿ၊ ဝိညာဉ်၏။ ယထာယောဂံ၊ ယှဉ်သင့်သည် အားလျော်စွာ။ ဝိပ္ပယောဂေါ၊ ဝိပ္ပယုတ်ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ )။ ယထာ၊ ကဲ့သို့။ ဧဝမေဝံ၊ ဤအတူသာလျှင်။ ဧဝမေဝံ။ ။ "ဧဝမေဝန္တိ ဘထာ ဓာတုဝိဘာဂေန ဝိဘတ္တဿ ဝိညာဏဿ ဧဝမေဝံ" ဟု ဥပမာ ဝါကျထည့်၍ အနူဖွင့်သည့်အတိုင်း အနက်ပေးရသည်။အဓိပ္ပါယ်ကို နိဿယအတိုင်း သိပါ။ ဣန္ဒြိယဝိဘာဂေန၊ သုခိန္ဒြေ အစရှိသော အပြားအားဖြင့်။ ဝိဘတ္တာနံ၊ ဝေဖန်အပ်ပြီးကုန်သော။ သုခိန္ဒြိယာဒီနံ၊ သုခိန္ဒြေ အစရှိသော တရားတို၏။ သုခိန္ဒြိယေန ယေ ဓမ္မာ ဝိပ္ပယုတ္တာတိအာဒီသု၊ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌။ ယထာယောဂံ၊ စွာ။ ဝိပ္ပ ယောဂေါ၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ အဝိဘတ္တဿ၊ သုခိန္ဒြေ စသည်ဖြင့် မခွဲခြား မဝေဖန်အပ်သော။ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ၊ ၏။ (ဝိပ္ပယောဂေါ )န (ဒဋ္ဌဗ္ဗော)၊ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
တံ သမ္ပယောဂိဘာဝံ၊ ထို သမုဒယ သစ္စာနှင့် သမ္ပယုတ်ရှိသော တရာတို့၏ အဖြစ်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ သမုဒယသစ္စံ တီဟိ ခန္ဓေဟိ သမ္ပယုတ္တန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ ယထာ၊ ဟောတော်မူအပ်သကဲ့သို့။ ယထာ(ပေ) န ဝုတ္တန္တိ ဝေ။ ။ သမုဒယသစ္စာနှင့်တူသော ကာလ, တူသော သန္တာန်ရှိကြသော တခုသော စိတ္တုပ္ပါဒ်၌ အတူဖြစ်ကြသော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ, ဝိညာဏက္ခန္ဓာ တို့ကို ရည်ရွယ်၍ "သမုဒယ သစ္စံ တီဟိ ခန္ဓေဟိ (ပေ) သမ္ပယုတ္တံ" ဟု ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူအပ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ သမုဒယသစ္စာနှင့် ကွဲပြား ကာလ သန္တာန်ရှိကြသော ထိုခန္ဓာ ၃ ပါးကို ရည်ရွယ်၍ ကေဟိစိ ထုတ်ရာ၌ "သမုဒယသစ္စံ တိဟိ ခန္ဓေဟိ (ပေ) ဝိပ္ပယုတ္တံ" ဟု ဟောတော်မူသင့်သည် မဟုတ်ပါလော။ အဘယ့်ကြောင့် ဟောတော်မမူအပ်ပါသနည်းဟု စောဒနာသည်။ ဧဝံ၊ တူ။ တံ ဝိပ္ပယောဂိဘာဝံ၊ ထို သမုဒယသစ္စာနှင့် ဝိပ္ပယုတ်ရှိသော တရားတို့၏ အဖြစ်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ တီဟိခန္ဓေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တန္တိ၊ ဟူ၍။ ကသ္မာ၊ ကြေင့်။ န ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မမူအပ်ပါသနည်း။ ဣတိ စေ၊ ဤသိုး မေးအံ့။
အဝိဘာဂေဟိ၊ သမုဒယ သစ္စာ မှ ကွဲခြားဝေဖန်အပ်သော အထူးအပြား မရှိကုန်သော။ အဝိဘာဂေဟိ (ပေ) အယုတ္တတ္တာ။ ။ "ဝေဒနာက္ခန္ဓာ" ဟု ဆိုရာ၌ သမုဒယသစ္စာနှင့် ကာလ, သန္တာန် စသော အားဖြင့် ခွဲခြားဝေဖန်အပ်သော အထူးမရှိသော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ၁ ပါး သာဖြစ်၏။ ဤသို့ စသည်ဖြ့် ခွဲခြားဝေဖန်အပ်သော အထူးမရှိသော ထိုခန္ဓာ ၃ ပါးတို့နှင့် (မယှဉ်ခြင်းကို ဆိုကြောင်းဖြစ်သော ဝိပ္ပယုတ္တသဒ္ဒါ၏ မသင့်ခြင်းကြောင့်) ထို သမ္ပယောဂိဘာဝကို ရည်ရွယ်၍ "သမုဒယသစ္စံ တိဟိ ခန္ဓေဟိ သမ္ပယုတ္တံ" ဟု ဟောတော်မူအပ်သကဲ့သို့ ဤအတူ ထို ဝိပ္ပဘောဂိဘာဝကို ရည်ရွယ်၍ "တီဟိ ခန္ဓေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တံ" ဟု ဟောတော်မမူအပ်ပါ။ တေဟိ၊ ထို ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ, ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့နှင့်။ ဝိပ္ပယောဂဝစနဿ၊ မယှဉ်ခြင်းကို ဆိုကြောင်းဖြစ်သော ဝိပ္ပယုတ္တသဒ္ဒါ၏။ အယုတ္တတ္တာ၊ မသင့်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (တံ သမ္ပယောဂိဘာဝံ သန္ဓာယ သမုဒယသစ္စံ တီဟိ ခန္ဓေဟိ သမ္ပယုတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ယထာ၊ ဧဝံ တံ ဝိပ္ပယောဂိဘာဝံ သန္ဓာယ တိဟိ ခန္ဓေဟိ ဝိပ္ပယုတ္တန္တိ န ဝုတ္တံ၊ ) (ဣတိ၊ ဤကား အဖြေတည်း။)
ဟိ၊ ချဲ့။ ဝိဘာဂေ ဟိ သတိ (ပေ) ဝတ္တုံ။ ။ အနူဋီကာ၌ ဤဝါကျကို "ပါကဋတရံ ကရောတိ တပ္ပါကဋီကာရဏ ဝါကျ" ဟု ဆို၏။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို သုခိန္ဒြေ, ဒုက္ခိန္ဒြေ စသော ဝေဒနိန္ဒြေ ၅ ပါးဖြင့် ခွဲခြားအပ်လျှင် သမုဒယ သစ္စာဟူသော လောဘသည် သုခ, ဒုက္ခ, ဒေါမနဿ ဟူသော ဣန္ဒြေ ၃ ပါးနှင့် ဝိပ္ပယုတ်ဟု ဆိုသင့်၏။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာကို ဝိညာဏဓာတ် ၇ ပါးဖြင့် ခွဲခြားအပ်လျှင် မနောဝိညာဏဓာတ်မှတပါး အခြား ဝိညာဏဓာတ်တို့နှင့် ဝိပ္ပယုတ်ဟု ဆိုသင့်၏။ ဘာကြောင့်နည်း။ (တနည်း) ဟိ၊ ထင်ရှာ‌အောင် ပြဦးအံ့။ ဝိဘာဂေ၊ ခွဲခြားဝေဖန်အပ်သော အထူးအပြားသည်။ သတိ၊ ရှိလသော်။ သမုဒယစ္စံ၊ သမုဒယသစ္စာသည်။ သုခ ဒုက္ခ ဒေါမနဿိန္ဒြိယေဟိ၊ သုခိန္ဒြေ, ဒုက္ခိန္ဒြေ, ဒေါမနဿိ န္ဒြေတို့နှင့်၎င်း။ မနောဝိညာဏဓာတုတော၊ မနောဝိညာဏဓာတ်မှ။ အညဝိညာဏဓာတူဟိ၊ တပါးသော ဆဝိညာဏဓာတ်တို့နှင့်၎င်း။ ဝိပ္ပယုတ္တံ၊ မယှဉ်။ ဣတိ၊ သို့။ ဝတ္တုံ၊ ငှါ။ ယုတ္တံ၊ သင့်၏။ (ကသ္မာ ဣတိ ဝတ္ထုံယုတ္တံ၊ နည်း)။ ဝိဘာဂေနေဝ၊ ခွဲခြားဝေဖန်အပ်သော အထူးဖြင့်ပင်။ ဝိဘာဂေနေဝ (ပေ) သင်္ဂဟိတတ္တာ။ ။ ဝေဒနိန္ဒြေ ၅ ပါး, ဓာတ် ၇ ပါး ဟု ခွဲခြားလိုက်လျှင်ပင် ထိုဝေဒနိန္ဒြေအချင်းချင်း, ထို အဓာတ်အချင်းချင်း သဘောမတူခြင်း ဟူသော ဝိသဘာဂ အဖြစ်ကို သိမ်းယူအပ်ပြီး ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ [ဝိသဘာဂဖြစ်လျှင်"သဘာဂေါ ဝိသဘာဂေါ" ဟူသော လက္ခဏမာတိကာနှင်အညိ ဝိပ္ပယုတ်တည်း ဖြစ်နိုင်သော ကြောင့်တည်း။ ဟူလို။] ဝိသဘာဂတာယ၊ သဘောမတူသည်၏ အဖြစ်၏။ ဝါ၊ ကို။ သင်္ဂဟိတတ္တာ၊ သိမ်းယူအပ်ပြီး၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (ဣတိ ဝတ္ထုံ ယုတ္တံ၊ )။ ပန၊ ဗျတိရိက်ကား။ ဝိဘာဂရဟိတေဟိ ပန (ပေ) ဘာဝတော။ ။ ခွဲခြား ဝေဖန်အပ်သော အထူးမရှိသော ထိုဝေဒနာက္ခန္ဓာ စသည်တို့နှင့်ကား သမုဒယ သစ္စာကို ဝိပ္ပယုတ်ဟု ဆိုခြင်းငှါ မသင့်ဘာကြောင့်နည်း ထင်ရှားရှိကြသော ထိုဝေဒနာက္ခန္ဓာ စသည်တို့နှင့် ထင်ရှားရှိသော သမုဒယ သစ္စာ၏ ဝိသဘာဂ အဖြစ်၏ မရှိနိုင်ခြင်းကြောင့်တည်း။ [ဝိသဘာဂ မဖြစ်လျှင် ဝိပ္ပယုတ်လည်း မဖြစ်။ ဟူလို။] တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနဿ သမာနဿ သမာနဇာတိကဿာတိအဓိပ္ပါယော။ အနူ။ ဝိဇ္ဇမာန ဟူသည် ထင်ရှားရှိရုံမှ မဟုတ်, ကုသိုလ် အကုသိုလ် အဗာတကဇာတ်အားဖြင့် တူသည်ဖြစ်၍ ထင်ရှားရှသော "အရှိ" တည်း ဟူလို။ ဝိဘာဂရဟိတေဟိ၊ မခွဲခြား ဝေဖန်အပ်သော အထူးမှ ကင်းကုန်သော။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိဟိ၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့နှင့်။ (သမုဒယသစ္စံ၊ သည်။ ဝိပ္ပယုတ္တံ၊ မယှဉ်။ ဣတိ၊ သို့။ တတ္ထုံ၊ ငှါ။) န ယုတ္တံ၊ မသင့်။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) ဝိဇ္ဇမာနေဟိ၊ ဇာတ်အားဖြင့် တူသည်ဖြစ်၍ ထင်ရှားရှိကုန်သော။ တေဟိ၊ ထို ဝေဒနာက္ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့နှင့်။ ဝိဇ္ဇမာနဿ၊ ဇာတ်အားဖြင့် တူသည်ဖြစ်၍ ထင်ရှားရှိသော။ သမုဒယ သစ္စဿ၊ ၏။ ဝိသဘာဂဘာဝါဘာဝတော၊ ဝိသဘာဂ၏ အဖြစ်၏ မရှိခြင်းကြောင့်တည်း။
ဟိ၊ ထင်ရှားအေင် ပြဦးအံ့။ ယံ ဟိ အနုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ ဝိယ (ပေ) ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗံ။ ။ ["ဝိဘာဂရဟိတေဟိ ပန" စသော ရှေ့စကားကို ထင်ရှားအောင် ပြ‌သော တပ္ပါကဋီကရဏတည်း။ "တမေဝတ္တံ ဝိဘာဝေတုံ"။ မဓု။] အနုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ ဝိညာတိ ဣဒံ ဝိသဒိသုခါဟရဏံ (ဥပမေယျစကားနှင့် မတူသော ဥဒါဟုဏ် ဥပမာန စကားတည်း။) ယထာ အနူပ္ပန္နာ ဓမ္မာတိ အနာဂတကာလံ ဝုစ္စတီတိ အာမဋ္ဌကာလဘေဒံ (အနာဂတ်ဟု သုံးသပ်အပ်သော ကာလအထူးရှိသကဲ့သို့။)ဧဝံ ယံ အာမဋ္ဌကာလဘေဒံ န ဟောတီတိ အတ္ထော။ အနု။ ဆိုလိုရင်းကား "အနူပ္ပန္နာ ဓမ္မာ" ၌ အနာဂတ်ကာလဟူသော သုံးသပ်အပ်သော ကာလရှိသကဲ့သို့ ထို့အတူ အကြင်တရားသည် သုံးသပ်အပ်သော ကာလ အထူးမရှိ။ ဤနယ၌ ထုတ်ဆောင်ထိုက် ဟောပြထိုက်သော သင်္ခတ တရားလည်း ဖြစ်၏။ သင်္ခတ တရားဖြစ်သောကြောင့် (အသင်္ခတ နိဗ္ဗာန် ပညတ်ကဲ့သို့) မှီစရာကာလ မရှိ မဟုတ်၊ မှီစရာ ကာလရှိရသည်။ ဟူလို။ အနုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ၊ ဥပ္ပန္န မဟုတ်သော တရားတို့သည်။ (အာမဋ္ဌကာလဘေဒါ၊ အနာဂတ်ဟု သုံးသပ်အပ်သော ကာလ အထူးအပြားရှိကုန်သည်။ ဟောန္တိ)၊ ဝိယ၊ ဖြစ်ကုန်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ ယံ(ဓမ္မဇာတံ)၊ အကြင် တရားသဘောသည်။ အာမဋ္ဌကာလဘေဒံ၊ သုံသပ်အပ်သော ကာလ အထူးအပြားရှိသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗံ၊ ဤနယ၌ ထုတ်ဆောင်ထိုက်သော။ သင်္ခတံ၊ သင်္ခတလည်း ဖြစ်၏။ တံ (ဓမ္မဇာတံ)၊ ကို။ တံ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝံ (ပေ) ဥဒ္ဓရီယတိ။ ။ သမာနကာလ အဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှား ရှိသော တရား ၁ ပါး၏သာလျှင် ထင်ရှားရှိ‌သော အခြားတရားနှင့် သမ္ပယောဂ ဖြစ်နိုင်၏။ သမ္ပယောဂ ဖြစ်ထိုက်သော တရားသည်သာ ဝိပ္ပယောဂလည်း ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ထင်ရှားရှိသော တရားအချင်းချင်းသာ သမ္ပယောဂ, ဝိပ္ပယောဂ ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် "ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝံ နိဿာယ (ထင်ရှားရှိသော ပစ္စုပ္ပန်အဖြစ်ကို မှီ၍) သမ္ပယုတ်ရှိသော တရား, ဝိပ္ပယုတ်ရှိသော တရားအဖြစ်ဖြင့် ထုတ်ပြရသည်။ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝံ၊ ပစ္စုပ္ပန်၏ အဖြစ်ကို။ နိဿာယ၊ မှီ၍။ သမ္ပယောဂိ ဝိပ္ပယောဂိဘာဝေန၊ သမ္ပယုတ်ရှိသော တရား, ဝိပ္ပယုတ်ရှိသော တရား၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဥဒ္ဓရီယတိ၊ ထုတ်‌ဆောင်အပ်၏။ တဉ္စ၊ ထို ထုတ်ဆောင်ခြင်းကိုလည်း။ တဉ္စ (ပေ) နိဿိတဗ္ဗတ္တာ။ ။ တဉ္စာတိ ဥဒ္ဓရဏံ၊ ဝိဘာဂရဟိတေဟိ ခန္ဓာဒိဟိ သင်္ခတေဟိ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝံယေတ နိဿာယတောတီတိ သမ္ဗန္ဓော (ကသ္မာတိ စေ။) အနာမဋ္ဌကာလဝိသေသေ သတီတိ အတ္ထော၊- မဓု။ [အတ္ထိတာယ ဧဝ ဖြင့် သဟဇာတ နိဿယ အတ္ထိ ကဲ့သို့ ထင်ရှားရှိသည်၏ အဖြစ်ကိုသာ ပစ္စုပ္ပန် ဖြစ်ကြောင်းကို ပြသည်။] ဝိဘာဂရဟိတေဟိ၊ ခွဲခြားဝေဖန်အပ်သော အထူးအပြားမှ ကင်းကုန်သော။ သင်္ခတေဟိ၊ သင်္ခတ ဖြစ်ကုန်သော။ ခန္ဓာဒီဟိ၊ ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝမေဝ၊ ပစ္စုပ္ပန်၏ အဖြစ်ကိုသာ။ နိဿယ၊ မှီ၍။ (ဟောတိ)၊ (ကသ္မာ)၊ အနာမဋ္ဌကာလဘေဒေ၊ မသုံးသပ်အပ်သော ကာလအထူးအပြားသည်။ သတိ၊ သော်။ အတ္ထိတာယ ဧဝ၊ ထင်ရှားရှိသည်၏ အဖြစ်၏သာ။ ဝါ၊ ကိုသာ။ နိဿိတဗ္ဗတ္တာ၊ မှီထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဟိ၊ မှန်။ အဝိဇ္ဇမာနဿ ဟိ (ပေ) နတ္ထိ။ ။ "သမ္ပယောဂိဝိပ္ပယောဂိ ဘာဝေန ဥဒ္ဓရီ ယတိ" နှင့် စပ်၍ သမ္ပယောဂိ တရား ဝိပ္ပယောဂိတရားတို့ကို ပြလိုသောကြောင့် "အဝိဇ္ဇနာနဿ တိ" စသည်ကို မိန့်သည်။ [တူသော ဇာတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ထင်ရှားရှိသော တရားကို "ဝိဇ္ဇမာန" ဟု ရှေ့၌ အနူဋီကာ ဖွင့်ခဲ့ပြီ။ ထို့ကြောင့် ထိုဝိဇ္ဇမာန မဟုတ်သော တရားကို " အဝိဇ္ဇမာန" ဟု မှတ်ပါ။] "အဝိဇ္ဇမာန တရား၏ အဝိဇ္ဇမာန တရားနှင်၎င်း, အဝိဇ္ဇမာန တရား၏ ဝိဇ္ဇမာန တရားနှင့်၎င်း, ဝိဇ္ဇမာနတရား၏ အဝိဇ္ဇမာန တရားနှင့် ၎င်း သမ္ပယောဂမရှိ" ဟု ဆိုသောကြောင့် ပါရိသေသနည်းအားဖြင့် "ဝိဇ္ဇမာန တရားနှင့် သမ္ပယောဂ ရှိ၏" ဟု ဆိုရာရောက်သည်။ [ဧတေန ပါရိသေသတော ဝိဇ္ဇမာနဿ စ ဝိဇ္ဇမာနေန သမ္ပယောဂေါ ဒဿိတော။ အနူ။] အဝိဇ္ဇမာနဿ၊ (တူသော ဇာတ်ရှိသည်ဖြစ်၍) ထင်ရှား မရှိသော တရား၏။ အဝိဇ္ဇမာနေန၊ ထင်ရှား မရှိသော တရားနှင့်၎င်း။ အဝိဇ္ဇမာနဿ၊ ထင်ရှားမရှိသော တရား၏။ ဝိဇ္ဇမာနေန စ၊ ထင်ရှားရှိသော တရားနှင့်၎င်း။ ဝိဇ္ဇမာနဿ၊ ထင်ရှားရှိသော တရား၏။ အဝိဇ္ဇမာနေန စ၊ ထင်ရှားမရှိသော တရားနှင့်၎င်း. သမ္ပယောဂေါ၊ သမ္ပယုတ်သည်။ နတ္ထိ၊ ပန၊ ကား။ ဝိပ္ပယောဂေါ ပန (ပေ) ဟောတိ။ ။ [ဝိပ္ပယောဂေါကို ဟောတိ၌ စပ်။]"အဝိဇ္ဇမာနအဖြစ်ကို ပြတတ်သော အထူးအပြားကို ယူအပ်ပြီးသော်" ဟူရာ၌ "ပါဠိတောဝယ် ဘုရားရှင်သည်ယူတော်မူအပ်ပြီးသော်" ဟု ဆိုလို၏။ ထို့ကြောင့်"အရူပဘဝေါ (အရူပဝိပါက် စိတ်စေတသိက်သည်) ဧကေန ခန္ဓေန ဒသဟာယတနေဟိ သောဠသဟိ ဓာတူဟိ ဝိပ္ပယုတ္တေတိအာဒိနာ ဂဟိတေ" ဟု ဋီကာ၌ ယူပုံကို ပြထားသည်။ ဤပါဠိတောဝယ် ဧကေန ခန္ဓေန စသည်ဖြင့် ရုပ္ပနလက္ခဏာရှိသော ရူပက္ခန္ဓာ စသည်ကို ပြ၏။ ထိုသို့ ပြသဖြင့် ထို ရူပက္ခန္ဓာနှင့် အရူပဘဝ၏ အချင်းချင်း ဝိသဘာဂအဖြစ်ကိုလည်း ယူအပ်ပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြ၏။ ထို့ကြောင့် အရူပဘဝနှင့် ရူပက္ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တို့၏ ဝိပ္ပယောဂေါ ဟောတိ- ဝိပ္ပယုတ်အဖြစ်သည် ထင်ရှား၏။ အဝိဇ္ဇမာနတာဒီပကေ၊ ထင်ရှား မရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ပြတတ်သော။ ဘေဒေ၊ အထူးအပြားကို။ ဂဟိတေ၊ ယူအပ်ပြီးသော်။ (ဟောတော်မူအပ်ပြီးသော်။) တေနေဝ၊ ထို ရုပ္ပန အစရှိသော အပြားအားဖြင့် သာလျှင်။ ဝိသဘာဂတာပိ၊ ဝိသဘာဂ၏ အဖြစ်ကိုလည်း။ ဂဟိတာ ဧဝ၊ ယူအပ်တော့သည်သာ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဝိပ္ပယောဂေါ၊ ဝိပ္ပယုတ်သည်။ ဟောတိ၊
ပန၊ ကား။ ဘေဒေ ပန အဂ္ဂယိတေ (ပေ) ဒဿိတာ။ ။ ရှေ့၌ ပြအပ်ခဲံသော အ ဝိဇ္ဇမာနတာဒီပကဖြစ်သော ဘေဒကို မယူအပ်လျှင် ပါဠိတော်၌ သဘာဂ အဖြစ်ကို ပြသော ထိုထိုပါဠိရပ်ရှိ၏။ ထိုပါဠိ၌ကား "ဝေဒနာက္ခန္ဓာ တီဟိ ခန္ဓေဟိ ဧကေနာယတနေနသတ္တဟိ ဓာတူဟိ သမ္ပယုတ္တာ" စသော ပါဠိတော်များတည်း။ ထိုပါဠိတော်များက ဝေဒနာက္ခန္ဓာ စသည်နှင့် သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏက္ခန္ဓာ စသော ၃ ပါးတို့၏ သဘာဂ အဖြစ်ကို ပြတော်မူ၏။ ထို ပါဠိတော်များဖြင့် နာမ်ခန္ဓာအချင်းချင်းတို့ ဝိသဘာဂအဖြစ်ကို မယူအပ်သော သဘာဂအဖြစ်သာလျှင် ထင်ရှာတော့၏။ ထို သဘာဂအဖြစ်ကိုလည်း (ဝိဇ္ဇမာနတာယ ဧဝ ပရိစ္ဆိန္ဒနတော) ဝေဒနာက္ခန္ဓာနှင့် ကြွင်းသော နာမက္ခန္ဓာ ၃ ပါးတို့၏ သမာနကာလအားဖြင့် ထင်ရှားရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့်သာ ပိုင်းခြားသတ်မှတ် ဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဝိဇ္ဇမာန ဖြစ်ကို ပြအပ်ပြီး ဖြစ်တော့သည်။ ဘေဒေ၊ အဝိဇ္ဇနာမ၏ အဖြစ်ကို ပြတတ်သော အထူးအပြားကို။ အဂ္ဂဟိတေ၊ မယူအပ်သော။ တေန တေန ဂဟဏေန၊ ထိုထို ယူကြောင်းဖြစ်သော ပါဠိတော် စကားရပ်ဖြင့်။ ဝိသဘာဂတာယ၊ ဝိသဘာဂ၏ အဖြစ်၏။ ဝါ၊ ကို။ အဂ္ဂဟိတတ္တာ၊ မယူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သဘာဂတ္တေ၊ သဘာဂ၏ အဖြစ်သည်။ သတိ၊ ဖြစ်လသော်။ ဝိဇ္ဇမာနတာယဧဝ၊ ဝိဇ္ဇမာန၏ အဖြစ်ဖြင့်ပင်။ ဓမ္မာနံ၊ တရားတို့၏။ သဘာဂဿ၊ သဘာဂကို။ ပရိစ္ဆိန္ဒနတော၊ ပိုင်းခြားနိုင်ခြင်းကြောင့်။ ဝိဇ္ဇမာနတာ၊ ထင်ရှားရှိသည် ၏ အဖြစ်ကို။ ဒဿိတာ၊ ပြတော်မူအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဣတိ ဧကုပ္ပါဒ (ပေ) ဂဟိတာ ဧဝ။ ။ ရှေ့၌ "ဘေဒေ ပန အဂ္ဂဟိတေ ဝိသဘာဂတာယ အဂ္ဂဟိတတ္တာ" ဟူသော ဟိတ်ကို သဘာဂတာပိ ဂဟိတာ ဧတ ဟောတိ ၌လည်း စပ်ပါ။ အဝိဇ္ဇမာန အဖြစ်ကို ပြသော ဘေဒကို မယူအပ်လျှင် ဝိသဘာဂတာကို မယူအပ်သောကြောင့် ဧကုပ္ပါဒိဘာဝဟု ဆိုအပ်သော သဘာဂတာကိုလည်း ယူအပ်ပြီးသာလျှင် ဖြစ်တော့သည် ဟူလို။ [သဘာဂတာပိ ၌ အပိဖြင့် ဝိဇ္ဇမာနတာ ဒဿိတာကို ပေါင်းသည်။ ဘေဒကို မယူအပ်လျှင် ဝိဘဘာဂတာ ကို မယူအပ်သောကြောင့် ဝိဇ္ဇမာနတာကို ပြအပ်ရုံ သာမက သဘာဂအဖြစ်ကိုလည်း ယူအပ်ပြီးဖြစ်တော့သည်သာ- ဟူလို။] ဧကုပ္ပါဒါဒိဘာဝသင်္ခတာ၊ ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ဟု ဆိုအပ်သော။ သဘာဂတာပိ၊ သဘာဂ၏ အဖြစ်သည်လည်း။ ဝါ၊ ကိုလည်း။ ဂဟိတာ ဧဝ၊ ယူအပ်တော့သည်သာ။
စ၊ ဆက်။ တဿာ၊ ထို သဘာဂ၏ အဖြစ်၏။ ဝါ၊ ကို။ ဂဟိတတ္တာ၊ ယူအပ်ပြီး၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သမ္ပယောဂေါဝ၊ သမ္ပယုတ်ကိုသာ။ လဗ္ဘတိ၊ ဝိပ္ပယောဂေါ၊ ဝိပ္ပယုတ်ကို။ န (လဗ္ဘတိ)၊ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တသ္မာ (ပေ) န ဝိပ္ပယုတ္တေနာတိ။ ။လဒ္ဓဂုဏ်ဝါကျတည်း။ [တသ္မာတိ ဝိသဘာဂတာယ အလဗ္ဘနတ္တာ သဘာဂတာယ စ လဗ္ဘမာနတ္တာ။ အနူ။] ရှေ့၌ ဆိုအပ်ပြီးသော "သမ္ပယောဂေါဝလဗ္ဘတိ, န ဝိပ္ပယောဂေါ" ကိုပင်သမ္ပယုတ်ရအပ်လျှင် သဘာဂတာကိုလည်း ရအပ်၏။ ဝိပ္ပယုတ် မရလျှင် ဝိသဘာဂတာကိုလည်း မရအပ်" ဝိသဘာဂတာကိုလည်း မရအပ်" ဟု ကောက်ချက်ချ၍ တသ္မာ အစွဲကို အနူဋီကာပြသည်။ ဝါ၊ ထိုသိ့ သမ္ပယုတ်၏ ရအပ်သည်၏ အဖြစ်, ဝိပ္ပယုတ်၏ မရအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဝါ၊ သဘာဂ၏ ရအပ်သည်၏ ဖြစ်, ဝိသဘာဂ၏ မရအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြော့်။ သမုဒယသစ္စံ၊ ကို။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိဟိ၊ တို့နှင့်။ သမ္ပယုတ္တေန၊ သမ္ပယုတ်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ဝိပ္ပယုတ္တေန၊ ဝိပ္ပယုတ်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ န (ဝုတ္တံ)၊ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
မဂ္ဂသစ္ဏာဒိသုပိ၊ မဂ္ဂသစ္စာ အစရှိသည်တို့၌လည်း။ ဧသ နယော၊ တည်း။ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
ဒုတိယဇ္ဈာနဝိစာရဉှိ ဌပေတွာ သေသာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာတိ၊ ဟူသော။အဋ္ဌကထာဝစနံ (ပေ) ဒဿေတိ။ ။ ဒုတိယဇ္ဈာနဝိစာရံ ဟိ စသော အဋ္ဌကထာစကားသည် "ယေ ပဓာနာ၊ ဝိစာရသည် ကြဉ်အပ်သော အကြင် ဒုတိယဈာန် စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့သည်။ (ဒုတိယဈာန်စိတ် ၁၁, စေတသိက် အဋ္ဌတ္တိံ သတို့တွင် ဒုတိယဈာန်စိတ်ဖြစ်၍ နဂိုက ကြဉ်အပ်ပြီးသော ဝိတက်နှင့် ဝိစာရကိုကြဉ်၍ ၃၆ တို့သည်။) ဤ အဝိတက္က်ဝိစာရမတ္တ ဟူသော ဒုတိယရာသိအရ၌ ပဓာနဖြစ်ကုန်၏။ တေ ဧဝ ဣဓ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာတိ အဓိပ္ပေတာ၊ ထိုတရားတို့ကို ဤဒုတိယ ရာသိအရ၌ အဝိတက္က ဝိစာရမတ္တဟု အလို ရှိအပ်ကုန်၏။ ဣတိ ဒဿေတိ။
အနုဋီကာ။ ။ ဝိတက္ကော ဝိယာတိ သဝိတက္ကသဝိစာရေသု စိတ္တုပ္ပါဒေသု ဝိတက္ကောဝိယ။ သော ဟိ ဝိတက္ကရဟိတတ္တာ (ထို ဝိတက်မှာ ယှဉ်ဘက် ဝိတက်မှ ကင်းခြင်းကြောင့်) အဝိတက္ကော ဝိစာရမတ္တောစ၊ တေနာဟ ကောဋ္ဌာန္တရစိတ္တုပ္ပါဒေသု အလီနာတိ (ပဌမ ကောဋ္ဌာယ၌ မယူပဲ တိမ်မြှုပ် ငုပ်နေသော်လည်း ဒုတိယကောဋ္ဌသ၌ မတိမ်မြုပ်။ (တေနာဟ ကောဋ္ဌသန္တရစိတ္တုပ္ပါဒေသု အလီနာတိ။ တတော ဧဝ သော အပ္ပဓာနော (ဝိတက်သည် ဒုတိယကော ဋ္ဌာသ၌ မတိမ်မြှုပ်သော်လည်း ပဓာနမဟုတ်။) ဒုတိယဇ္ဈာနမ္မော ဧဝ ဧတ္ထ ပဓာနာတိ အာဟ ယေ ပဓာနာတိ။ ဤ အနူဋီကာအဖွင့်အရ " အဋ္ဌကထာဆရာသည် ဤဒုတိယကောဋ္ဌာသ၌ ပဓာန မဟုတ်သော ဝိတက်ကို မယူလို" ဟု ပြ၏။
အဋ္ဌကထာဝစနံ၊ အဋ္ဌကထာစကားသည်။ (ဒဿေတိ- ၌စပ်။) ယေ၊ အကြင် ဒုတိယဈာန် စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့သည်။ ပဓာနာ၊ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တဓမ္မာပုဒ်အရ၌ ပဓာန ဖြစ်ကုန်၏။ ဝိတက္ကော၊ ပဌမပုဒ်အရ၌ ကြဉ်အပ်သော ဝိတက်သည်။ ကောဋ္ဌာသန္တရစိတ္တုပ္ပါဒေသု၊ ပဌမကောဋ္ဌာသမှ တပါးသော ဒုတိယကောဋ္ဌသစိတ္တုပ္ပါဒ်တို့၌။ (အလီနာ) ဝိယ၊ မတိမ်မြှုပ်ကုန်သကဲ့သို့။ (တထာ၊ တူ။) (ကောဋ္ဌသန္တရစိတ္တုပ္ပါဒေသု၊ တပါးသော ကောဋ္ဌာသ၌ဖြစ်သော စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့၌။) အလီနာ၊ မတိမ်မြှုပ်ကုန်။ တေ ဧဝ၊ ထို ပဓာန ဖြစ်သော ဒုတိယဈာန် စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့ကိုသာ။ (ဧဝဖြင့် ဝိတက်ကို ကုန့်သည်။) ဣဓ၊ ဤ ဆဋ္ဌနယနိဒ္ဒေသ၌။ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာတိ၊ ဟူ၍။ (ဘဂဝတာ) အဓိပ္ပေတော၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ ဤအနက်ကို။ ဒဿေတိ၊
ဟိ၊ မှန်။ တေနေဝ (ပေ) န ဂဟိတာ။ ။ ထေနေဝါတိ သတိတက္ကသဝိစာရစိတ္တုပ္ပါဒေသု ဝိက္ကဿ (ပဌမကောဋ္ဌာသတုန်းက ကြဉ်အပ်ခဲ့သော ဝိတက်စေတသိက်၏) အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တဂ္ဂဟဏေန ဣဓ အဂ္ဂဟိတတ္တာ၊ ဝိတက္ကတိကေ ဒုတိယရာသိယာ ဧဝ အဓိပ္ပေတတ္တာ။ အနူ။ ဤ အဖွင့်ဖြင့် တေနေဝ၌ တေန၏ အစွဲ၏ ပြ၏။ ဤတေနေဝကို သမာနဂတိကာ၌၎င်း, နဂတိတာ၌၎င်း စပ်ပါ။ တေနေဝ၊ ထိုသို့ ဝိတက်ကို မယူခြင်းကြောင့်ပင်။ အနန္တရနယေ၊ အခြားမဲ့ဖြစ်သော သတ္တမနယ၌။ အနန္တရနယေ (ပေ) သဝိစာရေဟိ။ ။ အနန္တရနယ ဟူသည် အခြားမဲ့ဖြစ်သော သတ္တမနယတည်း။ ထို နယ ၌ အဝိတက္ကဝိစာရ မတ္တ တရားတို့သည် သမုဒယသစ္စာနှင့် သမာနဂတိက (တူသော ဖြစ်ခြင်းရှိကုန်၏) "သမုဒယသစ္စာကို ထိုနယ၌ မယူအပ်သကဲ့သို့ ဤ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တတရားတို့ကိုလည်း မယူအပ်ကုန်" ဟူလို။ သဝိတက္ကဝိစာရ ဖြစ်သော ပဌမရာသိ တရားတိုနှင့် ဤအဝိတက္ကဝိစာရမတ္တ တရားတို့သည် တူသော ဖြစ် ခြင်းမရှိကြ။ ထို့ကြောင့် သဝိတက္ကသဝိစာရတရားတို့ကို အခြားမဲ့နယ၌ ယူအပ်ကုန်သကဲ့သို့ ဤအဝိတက္က ဝိစာရမတ္တ တရားတို့ကို မယူအပ်ကုန် ဟူလို။ သမုဒယသစ္စေန၊ သမုဒယသစ္စာနှင့်။ သမာနဂတိကာ၊ တူသောဖြစ်ခြင်း ရှိကုန်၏။ သဝိတက္က သဝိစာရေဟိ၊ သဝိတက္ကသဝိစာရတို့နှင့်။ န (သမာနဂတိကာ)၊ တူသော ဖြစ်ခြင်း မရှိကုန်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တေ၊ ထို အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တ တရားတို့ကို။ န ဂဟိတာ၊ မယူအပ်ကုန်။ (အနန္တရနယ ၌ မယူအပ်ကုန် ဟူလို။)
စ၊ သည်သာမကသေး။ ဒသမောသာနနယေသု (ပေ) ဝုတ္တော။ ။ ဤစကားဖြင့် သမုဒယသစ္စာနှင့် အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တဓမ္မ တို့၏ သမာနဂတိကဖြစ်ပုံကို ပြ၏။ ဒသမနယ၌ သမုဒယသစ္စာကို ဟောတော်မူသကဲ့သို့ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တဓမ္မ တို့ကိုလည်း "ဧကေန ခန္ဓေန ဒသဟာယတနေဟန သောဠသဟိ ဓာတူဟိ ဝိပ္ပယုတ္တာ" ဟု ဟောတော်မူ၏။ စုဒ္ဒသမနယ၌လည်း ထို ၂ ပုဒ်တို့ကို "အဋ္ဌရသဟိ ဓာတူဟိ သင်္ဂဟိတော" ဟု အသွားတူ ဟောတော်မူ၏။ သဝိတက္ကသဝိစာရ တရားတို့နှင့်ကား ထိုကဲ့သို့ အသွားတူ ဟောတော်မမူ။ [ပါဠိတော်ကို ကြည့်ပါ။] ဒသမောသာနနယေသု၊ ဒသမနယ, အဆုံးဖြစ်သော စုဒ္ဒသမနယတို့၌။ တေဟိ၊ ထို အဝိတက္က, ဝိစာရမတ္တ တရားတို့နှင့်။ ဝိပ္ပယုတ္တေဟိ၊ ဝိပ္ပယုတ်တို့နှင့်။ ဝိပ္ပယုတ္တာနံ၊ ဝိပ္ပယုတ်တို့၏၎င်း။ (ဒဿနယအတွက်)။ တေဟိ၊ အဝိတက္ကမတ္တ, ဝိစာရမတ္တတရားတို့နှင့်။ ဝိပ္ပယုတ္တာနံ၊ တို့၏၎င်း။ (စုဒ္ဒသမနယအတွက်။) သောဠသဟိ ဓာတူဟိ၊ တို့နှင့်။ ဝိပ္ပယောဂေါ (စ)၊ ကို၎င်း။ (ဒသမနယ၌ ဟောပုံ။) အဋ္ဌရသသင်္ဂဟိတော စ၊ ၁၈ ပါးသော ဓာတ်တို့ဖြင့် သိမ်းယူရေတွက်အပ်ပုံကို၎င်း။ (စုဒ္ဒသမနယ၌ ဟောတော်မူပုံ။) ဝုတ္တော၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။
ပန၊ ဆက်။ ဝိတက္ကသဟတေသု (ပေ) သက္ကာ ဝတ္တုံ။ ။ "ဝိတက် မပါသောကြောင့် ဤဆန္ဒနယ၌ "ဧကေန ခန္ဓေန ကေဟိစိ သမ္ပယုတ္တာ" ဟု ဟောတော်မူရသည် မဟုတ်သေး၊ ဝိတက်မပါပြန်လျှင် လည်း ဤကဲ့သို့ပင် ဟောတော်မူခြင်းငှါ တတ်ကောင်း၏" ဟု ပြလိုသောကြောင့် "ဝိတက္ကသဟိတေသုပိ" စသည်ကို မိန့်သည်။ [ဝိတက္ကသဟိတေသူတိ သဟ ဝိတက္ကေသု။ဇောသု့တိ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တေသု။ သဟ ဝိတက္ကေန ဒုတိယဇ္ဈာန ဓမ္မေသု "အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ" တိ ဂဟိတေသု၊ ဝုတ္ထေသူတိ အတ္ထော။ အနူ။] ဤစကားဖြင့် အဋ္ဌကထာ၌ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ" အရဝယ် ဝိတက် မပါသည်ကို မနှစ်သက်ကြောင်း ပြသည်။ ဝိတက္ကသဟိတေသု၊ ဝိတက်နှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော။ တေသု၊ ထို အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တတရားတို့ကို။ ဂဟိတေသုပိ၊ ယူအပ်ကုန်သောလည်း။ သဗ္ဗေပိ၊ အလုံးစုံလည်း ဖြစ်ကုန်သော။ တေ၊ ထို ဝိတက်နှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တ တရားတို့သည်။ ဝိစာရေန၊ ဝိစာရနှင့်။ သမ္ပယုတ္တာ၊ သမ္ပယုတ်ဖြစ်ကုန်၏။ ဣတိ၊ ဤအကြောင်းကြောင့်။ ဧကေန ခန္ဓေန ကေဟိစိ သမ္ပယုတ္တာတိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္တုံ၊ ဟောတော်မူခြင်းငှါ။ သက္ကာ၊ တက်ကောင်းကုန်၏။
ဟိ၊ မှန်။သော ဟိ သမုဒါယော (ပေ) န ဟောတိ။ ။ ဝိတက်နှင့်တကွ ထို အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တတရားအပေါင်းသည် ဝိစာရမှတ ပါးသော အခြားတရားနှင့် သမ္ပယုတ်မဖြစ်။" သို့ ဖြစ်လျှင် ထိုဝိတက်သည်ကားအခြားသော ပဌမရာသိ၌ ပါသော တရားတို့နှင့်သမ္ပယုတ်ဖြစ်နေသည် မဟုတ်လော" ဟု စောဒနာဖွယ်ရှိသောကြောင့် "န ဟိ (ပေ) သမုဒါယဿ ဟောတိ" ဟု မိန့်သည်။ ဝိတက်တပါးတည်း၏ ဝိစာရမှ တပါးသော အခြားတရားနှင့် သမ္ပယောဂ ဖြစ်ခြင်းသည် အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တတရား အပေါင်း၏ သမ္ပယောဂမဟုတ်။ ထို့ကြောင့် အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တတွင် ပါဝင်ခိုက်ဖြစ်သော ဝိတက်သည် သူ့ချည်းခွဲထွက်၍ အခြားတရားနှင့် သမ္ပယောဂ မဖြစ်နိုင်ပါ ဟူလို။ ထိုသို့ မဖြစ်နိုင်ပုံကို ဥပမာပြလို၍ "ယထာ နာနာစိတ္တုပ္ပါဒေသု" စသည်ကို မိန့်သည်။
အနုဋီကာ။ ။ ယထာတိအာဒိနာ တမေဝတ္ထံ ဣဒ္ဓိပါဒနိဒဿနေန ဝိဘာဝေတိ၊ တဿတ္ထော- ယထာ ဣဒ္ဓိပါဒသမုဒါယဿ ဧကဒေသဘူတာနံ ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒါဒီနံ တီဟိခန္ဓေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဝုတ္တေ၊ တံသမုဒါယဿ (ထို ဣဒ္ဓိပါဒ် အပေါင်း၏ အတွက်) န ဟောတိ၊ ဧဝံ ဣဓာပိ ဝိတက္ကဿ အညေဟိ သမ္ပယောဂေါ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တဿ သမုဒါယဿ (သမ္မယောဂေါ) န ဟောတီတိ။
သော သမုဒါယော၊ ထို ဝိတက်နှင့်တကွဖြစ်သော အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တစိတ္တပ္ပါဒ်အပေါင်းသည်။ ဝိစာရံ၊ ဝိစာရကို။ ဝဇ္ဇေတွာ၊ ကြဉ်၍။ အညေန၊ အခြားသော။ ကေနစိ၊ တစုံတခုသောတရားနှင့်။ သမ္ပယုတ္တော၊ သမ္ပယုတ်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်နိုင်။
ဟိ၊ မှန်။ တဒေကဒေသဿ၊ ထို အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တတရားအပေါင်း၏ တစိတ်ဖြစ်သော။ ဝိတက္ကဿ၊ ဝိတက်၏။ ဝိစာရတော၊ ဝိစာရမှ။ အညေန၊ အခြားသော ပဌမာရသိစိတ္တုပ္ပါဒါနှင့်။ သမ္ပယောဂေါ၊ သည်။ သမုဒါယဿ၊ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တတရားအပေါင်း၏။ (သမ္ပယောဂေါ၊ သမ္ပယုတ်သည်။) န ဟောတိ၊ မဖြစ်နိုင်။
နာနာစိတ္တုပ္ပါဒေသု၊ အမျိုးမျိုးသော စိတ္တုပ္ပါဒ်တို၌။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ၊ ဖြစ်ကုန်သော။ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ၊ ဣဒ္ဓိပ္ပါဒါ ၄ ပါးတို့၏။ သမုဒါယဿ၊ အပေါင်းဖြစ်သော။ ဣဒ္ဓိပါဒဿ၊ ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါး၏။ ဧကေဒေသာနံ၊ တစိတ်ဖြစ်ကနုန်သော ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒ် အစရှိသည်တို့၏။ တီိဟိ၊ ကုန်သော။ ခန္ဓေဟိ၊ တို့နှင့်။ သမ္ပယောဂေါ၊ သည်။ သမုဒါယဿ၊ အပေါင်းဖြစ်သော ဣဒ္ဓိပါဒ်၏။ (သမ္ပယောဂေါ၊ သည်။) န ဟောတိ ယထာ၊ သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ ဣဓာပိ၊ ဤအရာ၌လည်း။ (အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တ စိတ္တုပ္ပါဒ်၏ တစိတ်ဖြစ်သော ဝိတက်၏ သမ္ပယုတ်သည် အပေါင်း၏ သမ္ပယုတ် မဖြစ်ရာ၌လည်း။) ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊
ဣတိ၊ ကြောင့်။ သမုဒါယဿ၊ အပေါင်းဖြစ်သော ဣဒ္ဓိပါဒ်၏။ တေဟိ၊ ထိုဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ, သင်္ခါရက္ခန္ဓာ တစိတ်တို့နှင့်။ သမ္ပယုတ္တတာ၊ သမ္ပယုတ်၏ အဖြစ်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တာ ယထာ၊ သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ ဧဝမိဓာပိ (ပေ) ဝတ္တုံ။ ။ ထို ဣဒ္ဓိပါဒ်၌ ဟောတော်မူသကဲ့သို့ ဤ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တဓမ္မ၌လည်း ဝိစာရနှင့် မယှဉ်သော အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တဖြစ်သော အစိတ် တစုံတခု၏ မရှိခြင်ကြောင့် အပေါင်းဖြစ်သော အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တ တရား၏ ထို ဝိစာရနှင့် သမ္ပယုတ်အဖြစ်ကို ဟောတော်မမူသင့်မဟုတ်၊ ဟောတော်မူသင့်သည်သာ။ ဣဓာပိ၊ ဤ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တအရာ၌လည်း။ ဝိစာရေန၊ ဝိစာရနှင့်။ အသမ္ပယုတ္တဿ၊ သမ္ပယုတ်မဖြစ်သော။ အဝိတက္က ဝိစာရမတ္တဿ၊ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တဖြစ်သော။ ကဿစိ၊ တစုံတခုသော အစိတ်တရား၏။ အဘာဝတော၊ မရှိခြင်းကြောင့်။ သမုဒါယဿ၊ အပေါင်ဖြစ်သော အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တ၏။ တေန၊ ထို ဝိစာရနှင့်။ သမ္ပယုတ္တတာ၊ သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝတ္တုံ၊ ငှါ။ န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်းသည်ကား။ န၊ မဟုတ်။ (သက္ကာ ဧတ၊ တတ်ကောင်းသည်သာ။) ပန၊ ဥပမာတောင် ထင်အောင်ပြဦးအံ့။ယထာ ပန (ပေ) သမ္ပယုတ္တတာ ဝုတ္တာ။ ။ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ကို ဥပမာ ဆောင်၍ ထင်ရှားအောင် ပြခြင်း ငှါ"ယထာ ပန" စသည်ကိုမိန့်သည်။ ရှေ့စကား၌ "သမုဒါယဿ ဣဒ္ဓိပါဒဿ ဧကဒေသာနံ တီဟိ ခန္ဓေဟိ သမ္ပယောဂေါ သမုဒါယဿ န ဟောတိ" ဟု ဆိုခဲ့၏။ ဤသို့ အစိတ် ဣဒ္ဓိပါဒ်တို့၏ ၃ ပါးသော ခန္ဓာတို့နှင့် ယှဉ်ခြင်းသည် ဣဒ္ဓိပါဒ်အပေါင်း၏ ယှဉ်ခြင်းမဖြစ်နိုင်လျှင် ပါဠိတော်၌ "ဣဒ္ဓိပါဒေါ (အပေါင်း ဣဒ္ဓိပါဒ်သည်) ဒွီဟိ ခန္ဓေဟိ သမ္မယုတ္တ, ဧကေန ခန္ဓေန (ပေ) သမ္မယုတ္တော" ဟု ၃ ပါးသော ခန္ဓာတို့နှင့် ယှဉ်ပုံကို ဟောတော်မူထား၏။ "ထိုသို့ ဟောတော်မမူသင့်" ဟု ဆိုရာရောက်နေသည် မဟုတ်ပါလော- ဟု စောဒနာဖွယ်ရှိ၏။
အဖြေကား- ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါးတို့တွင် မည်သည့် ဣဒ္ဓိပါဒ် မဆို ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ ၂ ပါးနှင့် ၎င်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာ တစိတ်နှင့်၎င်း မယှဉ်သော ဣဒ္ဓိပါဒ်မည်သည် မရှိ။ထို့ကြောင့် ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါးအပေါင်းတွက်လည်း ထိုခန္ဓာ ၃ ပါးနှင့် ယှဉ်ခြင်းကို ဟောတော်မူအပ်သည်မှ သင့်ပါ၏။
မှတ်ချက်။ ။ ရှေ့၌ "သမုဒါယဿ ဣဒ္ဓိပါဒဿ ဧကဒေသာနံ တီဟိ ခန္ဓေဟိ သမ္ပယောဂေါ" သည် စိတ္တိဒ္ဓိပါဒ်အတွက် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ, သင်္ခါရက္ခန္ဓာ, တစိတ်အားဖြင့် ၃ ပါးဖြစ်၏။ ထိုတွင် ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် စိတ္တိဒ္ဓိပါဒ်၏ သမ္ပယောဂမဖစ်။ ဤသို့ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၏ ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ ပါးလုံး အတွက် မရနိုင်သောကြောင့် "ဧကဒေသာနံ တီဟိ ခန္ဓေဟိ သမ္ပယောဂေါသမုဒါယဿ န ဟောတိ" ဟု ရှေ့၌ ဆိုခဲ့သည်ဟု မှတ်ပါ။
တေသု၊ ထို ၄ ပါးသော ဣဒ္ဓိပါဒ်တို့တွင်။ ဧကောပိ၊ တပါးသော ဣဒ္ဓိပါဒ်သည်လည်း။ ဝေဒနာသညာက္ခန္ဓေဟိ၊ ဝေဒနက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာတို့နှင်၎င်း။ သင်္ခါရက္ခန္ဓေနဒေသေန စ၊ သင်္ခါရခန္ဓာ တစိတ်နှင်၎င်း။ အ သမ္ပယုတ္တော နာမ၊ အသမ္ပယုတ်မဖြစ်သော ဣဒ္ဓိပါဒ်မည်သည်။
ဟိ၊ မှန်။ နဟိ (ပေ) န ဝတ္တဗ္ဗာ။ ။ "ဧဝမိဓာပိ (ပေ) နန သက္ကာ ဝတ္တုံ" ဟူသော စကားကို ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုက စသော တရားတို့ကို ဥပမာ ဥဒါဟရုဏ်ပြ၍ ထင်ရှားစေလိုသောကြောင့် "န ဟိ (ပေ) န ဝတ္တဗ္ဗာ" ဟု မိန့်သည်။ ဒဿနေန မဟာတဗ္ဗာဒိ- ဥပမာသည် ဝိသဒိသူပမာတည်း ထို့ကြောင့် နောက်၌ "န ပနေဝံ" ဟု ဆိုလိမ့်မည်။ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာနံ၊ အဝိတက္ကဝိစာရတရားတို့၏။ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာဒီနံ ဝိယ၊ ဒဿ နေန မဟာတဗ္ဗ ဟေတုက အစရှိသော တရားတို့၏ ကဲ့သို့။ သမ္ပယုတ္တတာ၊ သမ္ပယုတ်တို့၏ အဖြစ်ကို။ န ဝတ္တဗ္ဗာ၊ မဟောထိုက်သည်ကား။ န၊ မဟုတ်ကုန်။ (ဝတ္တဗ္ဗာ ဧဝ၊ ဟောတော်မူထိုက်သည်သာ။)
ဟိ၊ ချဲ့။ယထာ ဟိ (ပေ) သမ္ပယုတ္တော။ ။ ဆိုအပ်ပြီးသော ဥပမာကိုပင် အကျယ်ပြသော စကားတည်း။ "ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုက" ဟူသည်ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ်, ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂုတ် စိတ္တုပ္ပါဒ်နှင့်အပါဒ်နှင့် အပါယဂမနိယ ဖြစ်သော ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ်, ဒေါနမဿသဟဂုတ် စိတ္တုပ္ပါဒ် တို့တည်း။ "ယှဉ်ဘက်ဟိတ်ရှိသော တရားများ" ဟု ဆိုသောကြောင့် ဝိစိကိစ္ဆာ သဟဂုတ်၌ ယှဉ်သော မောဟကို ကြဉ်ရသည်။
ထို့ကြောင့် ထိုမောဟနှင့်ကား ဝိစိကိစ္ဆာနှင့် ဝိစိကိစ္ဆာနှင့် ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂုတ် (မောဟကြဉ်အပ်သော) စိတ္တုပ္ပါဒ် အချို့သာ ယှဉ်၏။ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ်စသော စိတ္တုပ္ပါဒ် အချို့ကား မယှဉ်ကြ။ ထို့ကြောင့် "ကေစိ သမ္ပယုတ္တာ, ကေစိ အသမ္ပယုတ္တာ" ဟု ဆိုသည်။ ဤသို့ အချို့သာ ယှဉ်၍ အချို့က မယှဉ်သောကြောင့် အပေါင်းဖြစ်သော ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုက တရားသည် ထိုမောဟနှင့်မယှဉ်။
[ရှေ့၌ ဥပမာပါပြီး ဖြစ်၍ ထို ဥပမာကို ချဲ့သည်။] ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတုကေသု၊ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုက တရားတို့တွင်။ ကေစိ၊ အချို့သော တရားတို့သည်။ (မောဟကြဉ်သော ဝိစိကိစ္ဆာ သဟဂုတ်စိတ္တုပ္ပါဒ် တရားတို့သည်။) သင်္ခါရက္ခန္ဓေကဒေသေန၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၏ အစိတ်ဖြစ်သော။ မောဟေန၊ ဝိစိကိစ္ဆာ သဟဂုဏ်မောဟနှင့်။ သမ္ပယုတ္တာ ယထာ၊ သမ္ပယုတ်ဖြစ်ကုန်သကဲ့သို့။ ကေစိ၊ တို့သည်။ (ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂုတ်မှ တပါးသော လောဘမူ ဒေါသမူ စိတ္တုပ္ပါဒ်တရားတို့သည်။) (မောဟေန၊ ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂုတ်မောဟနှင့်။) အသမ္ပယုတ္တာ၊ ကုန်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ သမုဒါယော၊ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗ ဟေတုက တရားအပေါင်းသည်။ တေန၊ ထိုမောဟနှင့်။ န သမ္ပယုတ္တော၊ သမ္ပယုတ်မဖြစ်။ ယေန (ဟေတုနာ)၊ အကြင်ဟိတ်နှင့်။ သော သမုဒါယော၊ ထို ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတုက တရားအပေါင်းသည်။ သမ္ပယုတ္တော၊ သမ္ပယုတ်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ အညော၊ ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂုတ်မောဟမှ တပါးသော။ နာပိ (ပေ) ဝုတ္တံ။ ။ ထို ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုက စိတ္တုပ္ပါဒ် အပေါင်းသည် မိမိတို့အားလုံး ယှဉ်နိုင်သော (မောဟမှ တပါးသော) အခြားသော ဟိတ်လည်း မရှိ။ ထို့ကြောင့် "ဒဿနေန (ပေ) နတ္ထိ" ဟု ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူရသည်။ [အညော ကောစိ ဓမ္မော ဟေတုဘာဝေါ နာပိ အတ္ထိ၊ ယေန ဟေတုနာ (ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတု ဝယ် အကြင် ဟိတ် ကြောင့်) သော ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတုကောတိ ဝုတ္ထော သမုဒယော။ အနူ။] ကောစိ၊ တစုံတခုသော။ ဓမ္မောပိ၊ ဟိတ်ဖြစ်သော တရားသည်လည်း။ န အတ္ထိ၊ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုကာ ဓမ္မာ သမ္ပယုတ်တာတိ နတ္ထီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗဟေတုက သဟေတုကာဒယောပိ၊ ဘာဝနာယပဟာတဗ္ဗဟေတုကတရား, သဟေတုကတရား အစရှိသည်တို့သည်လည်း။ ဧဝံ၊ ဤအတူတည်း။
ပန၊ ကား။ န ပနေဝံ (ပေ) အဘာဝါ။ ။ ဧဝံ ယေန ဓမ္မေန အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တသမုဒါယော သမ္ပယုတ်ေတာ၊ သိယာ တံ န နတ္ထိ။ အနူ။ နိဿယအတိုင်း အဓိပ္ပါယ်ထင်ရှားပြီ။ တသ္မာ တေ "သမ္ပယုတ္တာ" တိ န န ဝတ္တဗ္ဗာတိ ကား လဒ္ဓဂုဏ်လည်း ဟုတ်၏။ နိဂုံးလည်း ဟုတ်သည်။ (ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုကသမူါယဿ၊ ၏။ သမ္ပယုတ္ထတာ၊ ကို။ န ဝတ္တဗ္ဗာ ယထာ၊ ကဲ့သို့။) ဧဝံ၊ တူ။ (အနုဋီကာထည့်သည်။) ယေန (ဓမ္မေန)၊ နှင့်။ (ဝိစာရနှင့်)။ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တသမုဒါယော၊ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တတရားအပေါင်းသည်။ သမ္ပယုတ္တော၊ သည်။ သိယာ၊ ၏။ တံ (ဓမ္မဇာတံ)၊ သည်။ (ဝိစာရတရားသည်။) နတ္ထိ၊ မရှိသည်ကား။ န၊ မဟုတ်။ (အတ္ထိ ဧဝ၊ )။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တေသု၊ တို့တွင်။ ကဿစိ၊ သော။ ဝိစာရေန၊ နှင့်။ အသမ္ပယုတ္တဿ၊ သမ္ပယုတ် မဖြစ်သောတရား၏။ အဘာဝါ၊ မရှိခြင်းကြောင့်တည်း။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တေ၊ ထို အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တတရားတို့ကို။ သမ္ပယုတ္တာတိ၊ သမ္ပယုတ်တို့ဟူ၍။ န ဝတ္တဗ္ဗာ၊ မဟောထိုက်ကုန်သည်ကား။ န၊ မဟုတ်။ (ဝတ္တဗ္ဗာ ဧဝ၊ )
စ၊ ဆက်။ သဗ္ဗတ္ထ စ (ပေ) ကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ။ ရှေ့၌ပြအပ်ခဲ့သော ပြဿနာတို့၌ ဝိစာရ စသော တရားသည် ၁ ပါးတည်းဖြစ်၏။ ထိုတပါးတည်းကိုပင် "ကေဟိစိ" ဟု ဗဟုဝုစ် ဖြင့်ညွှန်ပြခြင်းမှာ သင်္ချာကို မည်၍ မည်မျှဟု မသတ်မှတ်အပ်သော ကြောင့်တည်း။ ဥပမာ နိဗ္ဗာန်တရား တပါးတည်းကိုပင် "အပစ္စယာ ဓမ္မာ၊ အသင်္ခတာ ဓမ္မာ" ဟု ဗဟုဝုစ်ဖြင့် သုံးစွဲရာ၌ အနိယမိတဗဟုဝုစ် ဖြစ်သကဲ့သို့တည်း။ ["မည်မျှလောက်သော တရား" ဟု သင်္ချာကို မသတ်မှတ်အပ်သည်ကို "သင်္ချာယ အနိယမိတတ္တာ" ဟု ဆိုသည်။ အပစ္စယ အသင်္ခတ ဓမ္မ တို့၌ ဒေသနာသောတ ဗဟုဝုစ် ဟုလည်း ဆို၏။] သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ပြဿနာတို့၌။ ဧကဓမ္မေပိ၊ တခုသော တရား၌လည်း။ ကေဟိစိတိ၊ ကေဟိစိဟူ၍။ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော၊ ကို။ အနိယမိတတ္တာ၊ မသတ်မှတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ကတော၊ ပြုတော်မူအပ်ပြီ။ ဣတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊
ဆဋ္ဌနယသမ္ပယောဂဝိပ္ပယောဂပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ဆဋ္ဌနယအဖွင့် ပြီး၏။