Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Dhātukathāpakaraṇa-mūlaṭīkā

5. Bāhiramātikāvaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ဧဝံ ဓာတုကထာယ ဗဟိ ဌပိတတ္တာတိ၊ ဧဝံ (ပေ) ဌပိတတ္ထာ ဟူသော ပါဌ်၏။ (အတ္ထော၊ ၌စပ်)။ သဗ္ဗာပိ ဓမ္မသင်္ဂဏီ ဓာတုကထာယ မာတိကာတိ၊ ဟူ၍။ ဧတေန ဌပနာကာရေန၊ ဤထားပုံထားဟန်အခြင်းအရာ အားဖြင့်။ ဧတေန ဌပနာကာရေန။ ။ သရူပေန အဂ္ဂဟေတွာ (ကုသလာ ဓမ္မာ အကုသလာ ဓမ္မာ- စသည်ဖြင့် သရုပ်သကောင်ကို မယူမူ၍) ယထာဝုတ္တေန (ဌပနာကာရေန- ၌စပ်) ပကရဏန္တရမာတိကာယ (ဓမ္မသင်္ဂဏီ ဟူသော ကျမ်းတပါး၌ မာတိကာကို) ဣဓ မာတိကာဘာဝကိတ္တနသင်္ခါတေန (ဤ ဓာတုကထာကျမ်း၌ မာတိကာတပါး၏ အဖြစ်ကို ပြောပြခြင်းအဟု ဆိုအပ်သော) ဌာပကာရေန။ - အနူ။ ဗဟိ၊ ဓာတုကထာ မာတိကာ၏ အပြင်ပ၌။ ဗဟိ ပိဋ္ဌိတော ဌပိတတ္တာ။ ။ ပကရဏန္တရမာတိကာယ အဝိဘာဂေန ပစ္ဆတော ဂဟဏံ ဗဟိ ဌပနံ- ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်းဟူသော ကျမ်းတပါး၌လာသော မာတိကာကို အကျယ်မဝေဖန်ပဲ မာတိကာ ၄ ရပ်၏ နောက်ဆုံး၌ ယူခြင်းကို "ဗဟိဌပန" ဟု ဆိုသည်။- အနူ။ ပိဋ္ဌိတော၊ နောက်ကျော၌။ ဌပိတတ္တာ၊ ထားတော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (ဗာဟိရမာတိကာတိ ဝုစ္စတိ- ၌စပ်)။ ဣတိ အတ္ထော (ဒဋ္ဌဗ္ဗော)၊
ဝါ၊ တနည်း။ ဧတေန ဌပနာကာရေန၊ ဖြင့်။ ကုသလာဒီနံ၊ ကုသလ အစရှိကုန်သော။ (ကုသလာ ဓမ္မာ- ၌ ကုသလ အစရှိကုန်သော) ။ အရဏန္တာနံ၊ အရဏ အဆုံးရှိကုန်သော မာတိကာပုဒ်တို့၏။ ဣဓ၊ ဤ ဓာတုကထာကျမ်း၌။ ဣဓ အဋ္ဌပေတွာ။ ။ ဣဓ အဋ္ဌပေတွာတိ ဣမိဿာ ဓာတုကထာယ သရူပေန အဝတွာ။ တထာ ပကာသိတတ္တာတိ မာတိကာဘာဝေန ဇောတိတတ္တာ။ မာတိကာဘာဝေန ဌပိတတ္တာ- ကိုပင်" တထာ ပကာသိတတ္တာ" ဟု အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်သည်။ အဋ္ဌပေတွာ၊ သရုပ်သကောင်အားဖြင့် မထားမူ၍။ ဓာတုကထာယ၊ ဓာတု ကထာကျမ်း၏။ မာတိကတော၊ မာတိကာ ၄ ရပ်မှ။ ဗဟိ၊ အပ၌။ ပကရဏန္တရမာတိကာယ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီ ဟူသော တပါးသော ကျမ်း၌လာသော မာတိကာ၏။ ဣမဿ ပကရဏဿ၊ ဤ ဓာတုကထာကျမ်း၏။ မာတိကာ ဘာဝေန၊ မာတိကာ၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဌပိတတ္တာ၊ ထားတော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ တထာ၊ ထို ဓာတုကထာကျမ်း၏ မာတိကာ ဖြစ်ဖြင့်။ ပကာသိတတ္တာ၊ ထင်ရှားပြတော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (ဗာဟိရ မာတိကာတိ ဝုစ္စတိ- ၌ စပ်။) ဣတိ အတ္ထော (ဒဋ္ဌဗ္ဗော)၊
သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟောတိ အာဒီသု၊ အစရှိသော သဒ္ဒါတို့တွင်။ သင်္ဂဟော၊ သင်္ဂဟသည်။ ဝါ၊ သိမ်းယူခြင်းသည်။ ဧကဝိဓောဝ၊ ဧကဝိဓ သာတည်း။ ဝါ၊ တပါးသာ အဖို့ရှိ၏။ (ဧဝ ဖြင့် ဒုဝိဓ စသည်ကို ကန့်)။ သော၊ ထို သင်္ဂဟ ကို။ ဝါ၊ သိမ်းယူခြင်းကို။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ စတုဗ္ဗိဓောတိ၊ စတုဗ္ဗိဓောဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တော၊ နည်း။ ဣတိ၊ ဤကာ အမေးတည်း။
သင်္ဂဟောတိ၊ သင်္ဂဟော ဟူ၍။ သင်္ဂဟောတိ (ပေ) ဝုတ္တတ္တာ။ ။ ဤဝါကျ၌ အနိဒ္ဓါရိတတ္ထ သဒ္ဒါ ဟူသည် အနက် မပေးရသော သဒ္ဒပဒတ္ထကပုဒ် တည်း။ ထို့ကြောင့် အနူဋီကာ၌ "ဂါဝီတိ အယံ အာဟဂါဝီ- ဟု သူက ပြော၏" ဟု "နွားမ" ဟု အနက်မပေးရသော ဂါဝီဟူသော သဒ္ဒပဒတ္ထကပုဒ်ကို ဥပမာပြ၍ "ပဒတ္ထဝိပလ္လာသကာရိနာ (ပုဒ်အနက်၏ ပြောင်းလွဲခြင်းကို ပြုလေ့ရှိသော) ဣတိ သဒ္ဒေန(ကြောင့်) အတ္ထပဒတ္ထကော (သိမ်းယူခြင်း, မသိမ်းယူခြင်း အနက် ဟူသော ပုဒ်နက် ရှိသော) သင်္ဂဟာသင်္ဂဟ သဒ္ဒါ၊ သည်။ သဒ္ဒပဒတ္ထကော ဇာယတိ" ဟု ဖွင့်သည်။ (ဝုတ္တတ္တာ- ၌စပ်)။ အတ္ထံ၊ အနက်ကို။ အဝတွာ၊ မဆိုမူ၍။ အနိဒ္ဓါရိတတ္ထဿ၊ ထုတ်ဆောင်အပ်သော အနက် မရှိသော။ သဒ္ဒဿေဝ၊ သင်္ဂဟ သဒ္ဒါ၏သာ။ ဝါ၊ ကိုသာ။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (စတုဗ္ဗိဓောတိ သင်္ဂဟသာရေန ဝုတ္တော၊ ဣတိ၊ ဤကာ အဖြေတည်း။)
ဟိ၊ မှန်။ သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟောတိ အာဒီသု၊ ကုန်သော။ သဒ္ဒေသု၊ သဒ္ဒါတို့တွင်။ တာဝ၊ အသင်္ဂဟ သဒ္ဒါမှ ရှေးဦးစွာ။ (နိဒ္ဒိဋ္ဌော) သင်္ဂဟသဒ္ဒေါ၊ သင်္ဂဟသဒ္ဒါသည်။ အတ္တနော၊ မိမိဟူသော သင်္ဂဟ သဒ္ဒါ၏။ အတ္ထဝသေန၊ ဇာတိ စသော အနက်တို့၏ အပြားအားဖြင့်။ အတ္ထဝသေန စတုဗ္ဗိဓော။ ။ အဋ္ဌကထာဝယ "သင်္ဂဟော စတုဗ္ဗိဓော" ဟူရာ၌ "သင်္ဂဟသဒ္ဒါ ဟူသော မိမိဟောနိုင်သော အနက်က ၄ ပါး ပြားသောကြောင့် မိမိဟူသော သင်္ဂဟ သဒ္ဒါလည်း နက်ကို ကြောင်းပြု၍ ကာရဏူပစာရအားဖြင့် ၄ ပါး ပြားသည်" ဟု မှတ်ပါ။ ဝါ၊ တို့နှင် စပ်သဖြင့်။ စတုဗ္ဗိဓော၊ ၄ ပါး အပြားရှိ၏။ ဣတိ အယံ၊ ဤ ဆိုအပ်ပြီးကား။ ဧတ္ထ၊ ဤ သင်္ဂဟ သဒ္ဒါ၏ ၄ ပါး အပြားရှိပုံကို ဆိုရာ၌။ အတ္ထော၊ အဓိပ္ပါယ်နက်တည်း။
ဝါ၊ တနည်း။ အနိဒ္ဓါရိတဝိသေသော၊ ထုတ်ဆောင်အပ်ပြီးသော အနက်အထူးမရှိသော။ ဝါ၊ ထုတ်ဆောင်အပ်ပြီးသော အနက်ထူး မရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (ဟေတုမန္တဝိသေသန, ဝုတ္တော- ၌စပ်။) သာမညေန၊ သာမညအားဖြင့်။ အတ္ထောပိ၊ အနက်ကိုလည်း။ အတ္ထောပိဝါ (ပေ) သင်္ဂဟောတ ဝုတ္တော။ ။ ဤနည်း၌ "သင်္ဂဟ သဒ္ဒါသည် ၄ ပါးပြား၏ "ဟုဆိုလိုရင်းမဟုတ်။ "သိမ်းယူအပ်သော အနက်သည် ၄ ပါးပြား၏" ဟု ဆိုလိုရင်းတည်း။ ဤသို့ သင်္ဂဟ သဒ္ဒါသည် ၄ ပါးပြား၏" ဟု ဆိုလိုရင်းမဟုတ်ပဲ ထုတ်ဆိုအပ်သော အနက်ကိုသာ ဇာတိ, သဉ္ဇာတိ စသည်ဖြင့် ၄ ပါးပြား၏ ဟု ဆိုလိုသော ကြောင့် သာမညအားဖြင့် "သိမ်းယူ" ဟု ဆိုလိုက်လျှင် သိမ်းယူအပ်သော အနက် ၄ ပါးလုံးနှင့် သက်ဆိုင်ရကား "အဘယ့်ကြောင့် ၄ ပါးပြား ရသနည်း"ဟု စောဒနာ ဖွယ်မပြစ်မရှိပါ- ဟူလို။ သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟောတိ အာဒီသု၊ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌။ သင်္ဂဟောတိ၊ သင်္ဂဟောဟူ၍။ ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ကောစိ၊ တစုံတခုသော။ ဒေါသော၊ စောဒနာ ဖွယ် အပြစ်သည်။ န၊ မရှိ။
ဟိ၊ မှန်။ ဝိသသေ၊ ဝိသေသကို။ နိဒ္ဓါရိတေ၊ ထုတ်ဆောင်အပ်သော။ (ဇာတ်ကိုသိမ်းယူခြင်း, သဉ္ဇာတိ ကို သိမ်းယူခြင်း စသည်ဖြင့် တစုံတခုသော အနက်အထူးကို ထုတ်ဆောင်အပ်သော်။) တဿ၊ ထို သိမ်းယူအပ်သော အနက်၏။ ဧကဝိတော၊ တပါးသောအဖို့ရှိသည်၏ အဖြစ်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်၏။ တတော၊ ထိုအနက်အထူးကို ထုတ်ဆောင် အပ်ရာအခါမှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ရှေး၌။ (တဿ ဧကဝိဓတာ) န (သိယာ)၊ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ကောစိ ဒေါသော နဟောတိ၊ )။ [ကသ္မာထည့်၍ "န ကောစိ ဒေါသော ဣတိ ဝိညာယတိ" ဟု ပုစ္ဆာဝါကျနှင့်တကွ ဣတိ၊ ကြောင့်။ "ကောစိ ဒေါသော နဟောတိ ဣတိ ဝိညာယတိ"ဟု ဝိသဇ္ဇန ဝါကျထည့်၍လည်း ပေးပါ။]
ဇာတိသဒ္ဒဿ၊ ဇာတိသဒ္ဒါ၏။ ဇာတိသဒ္ဒဿ သာပေက္ခသဒ္ဒတ္တာ။ ။ ရူပကဏ္ဍကထာ၌ "သဇာတိ သင်္ဂဟ " ဟု ဆိုခဲ့၍ ဤ၌ "ဇာတိ သင်္ဂဟ " ဟုဆိုပြန်ရာ အဘယ်သို့ ထူးပါသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် ဇာတိ သဒ္ဒဿ စသည်ကို မိန့်သည်။ ဇာတိ အမျိုးဇာတ် ဟူရာ၌ မည်သူ၏ အမျိုးဇာတ်နည်း" ဟု သမ္ဗန် ငဲ့နေ၏။ ဇာဘိယာ သင်္ဂဟော ဟု ဆိုလျှင် "မိမိ၏+ အမျိုးဇာတ် ဟူသော အနက်သည် အထူးမပြေားသော်လည်း သိနိုင်၏။ ဘာကြောင့်နည်း။ "၏" ဟု အနက်ပေးရသော အခြားသမ္ဗန်ကို တိုက်ရိုက်မဆိုအပ်သောကြောင့်တည်း။ ထို့ကြောင့် ဤ ၌ "ဇာတိသင်္ဂဟော" ဟူသော စကားဖြင့် အဋ္ဌသာလီနီ ရူပကဏ္ဍာ၌ ပြအပ်သော "သာ ဇာတိ သင်္ဂဟ" ကိုပင် ဆိုသည်- ဟု မှတ်ပါ။ သာပေက္ခသဒ္ဒတ္တာ၊ သမ္ဗန်ကို ငဲ့ခြင်း ရှိသော သဒ္ဒါ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဇာတိယာ သင်္ဂဟောတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တေ၊ ဆိုအပ်သော် (အဋ္ဌကထာဝယ ဆိုအပ်ရာ၌)။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ ဇာတိယာ၊ ဇာတ်အားဖြင့်။ သင်္ဂဟော၊ သိမ်းယူခြင်းသည်။ (ဟောတိ)၊ ဣတိ ဝိညာယတိ၊ (ကသ္မာ အတ္တနော ဇာတိယာ သင်္ဂဟော ဟောတိ ဣတိ ဝိညာယတိ၊ နည်း)။ သမ္ဗန္ဓာရဟဿ၊ သဗ္ဗန်ကိိုထိုက်သော။ အညဿ၊ အတ္တနောမှ တပါး အခြားပုဒ်၏။ ဝါ၊ ကို။ အဝုတ္တတ္တာ၊ တိုက်ရိုက် မဆိုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (အတ္တနော ဇာတိယာ သင်္ဂဟော ဟောတိ။ ဣတိ ဝိညာယတိ၊ ) ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ဇာတိယာ သင်္ဂဟော ဟု ဆိုစေကာမူ မိမိ၏ ဇာတိ ဟု သိနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်)။ ဇာတိသင်္ဂဟောတိ၊ ဇာတိ သင်္ဂဟောဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ (ဤ အဋ္ဌကထာဝယ ဆိုအပ်သော ဇာတိသင်္ဂဟော ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ ဝုတ္တော ဟောတိ ၌စပ်။) ရူပကဏ္ဍေ၊ ရူပကဏ္ဍ၌။ ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်ပြီးသော။ သဇာတိသင်္ဂဟော၊ သဇာတိ သင်္ဂဟသည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တော၊ သည်။ ဟောတိ၊ (ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။ ဣတိ ထည့်ပေးသည်။)
ဧတ္ထ၊ ဤ ငါးပါးသော မာတိကာတို့တွင်။ ဧတ္ထ နယ (ပေ) ဥဒ္ဒေသာ။ ။[စုဒ္ဒသာနံ နယာနံ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနဝိသေသံ ဒဿေတုံ ဧတ္ထာတိ အာဒိ မာဟ။ ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ ပကရဏေ။ မဓု။] သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟောသည် ပဌမနယ၏ အကျဉ်း ဥဒ္ဒေသ၊ သမ္ပယောဂေါ သည် ဆဋ္ဌနယ၏ အကျဉ်း ဥဒ္ဒေသတည်း။ ထိုနယ နှစ်ပါးတို့၌ မည်သည့်တရားဟု တရားအထူးကို ထုတ်မပြပဲ တရားအားလုံးနှင့်ဆိုင်သော သာမညအားဖြင့် တရားအားလုံး၏ မေးနည်း, ဖြေနည်းကို အကျဉ်းပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် "သင်္ဂဟော အဘယ်မျှလောက်သော ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်တို့ဖြင့် သိမ်းယူရေတွက်ရခြင်းဖြစ်သနည်း" ဟု ပုစ္ဆာကို၎င်း, ဤမျှသော ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တို့ဖြင့် သိမ်းယူရေတွက်ရခြင်းဖြစ်၏" ဟု ဝိသဇ္ဇနကို၎င်း ဓမ္မတို့ကို ထုတ်မပြပဲ အနက်ပေးရသည်။ အသင်္ဂဟော သမ္ပယောဂေါ ဝိပ္ပယောဂေါ ပုဒ်တို့၌လည်း နည်းတူ။ (မဓု၊ ၌ကား။ "ဧတ္ထ၊ ဤ ဓာတုကထာကျမ်း၌ " ဟု စွဲ၏။) နယမာတိကာယ၊ နယမာတိကာ၌။ သင်္ဂဟော အသင်္ဂဟော သမ္ပယောဂေါ ဝိပ္ပယောဂေါတိ၊ ဟူကုန်သော။ ဒွေ၊ နှစ်ပါးကုန်သော။ ဣမေ၊ ဤ နယတို့သည်။ (တဆယ့်လေးပါးသော နယတို့တွင် ဤနယ နှစ်ပါးတို့သည်။) ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိသဇ္ဇိတဗ္ဗဓမ္မဝိသေသံ၊ မေးသင့်မေးထိုက်သော တရားအထူး, ဖြေသင့် ဖြေထိုက်သော တရားအထူးကို။ အနိဒ္ဒါရေတွာ၊ မထုတ်ဆောင်မူ၍။ သာမညေန၊ သာမည အားဖြင့်။ ဓမ္မာနံ၊ ဓမ္မတို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ ပုစ္ဆနဝိသဇ္ဇန န ယဥဒ္ဒေသာ၊ မေးကြောင်း ဖြေကြောင်းနည်းကို ပြသော အကျဉ်း ဥဒ္ဒေသတို့တည်း။ အဝသေသာ၊ ဤ နယ နှစ်ပါးမှ ကြွင်းကုန်သော နယ ၁၂ ပါးတို့သည်။ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိသဇ္ဇိတဗ္ဗဓမ္မဝိသေသံ နိဒ္ဓါရေတွာ ဓမ္မာနံ ပုစ္ဆနဝိသဇ္ဇန နယဥဒ္ဒေသာ၊ တို့တည်း။ [ထို နယ ၂ ပါးမှ ကြွင်းသော ၁၂ ပါးသော နယ တို့သည် "စက္ခာယတနေန ယေ ဓမ္မာ" စသည်ဖြင့် ပုစ္ဆိတဗ္ဗ ဝိသဇ္ဇိတဗ္ဗ တရားအထူးကို ထုတ်ပြ၍ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇန နယ ကို အကျဉ်းပြသော နယ တို့တည်း။]
ဟိ၊ ချဲ့။ သင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတန္တိဟိ။ ။ ရှေ့စကား၏ အကျယ်တည်း။ ထိုသင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ ၌ အသင်္ဂဟိတံ တပုဒ် ကျေနေသည်ဟု မှတ်ပါ။ [အနု ၌ကား "အာဝုတ္တိနည်း အားဖြင့် အသင်္ဂဟတိတံ ကို ၂ ထပ် အနက်ပေးရမည်" ဟု တနည်းဖွင့်သေး၏။] သင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတန္တိ (ဧတ္ထ)၊ ဟူသော ဤဒုတိယ နယ ၌။ သင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ အသင်္ဂဟိတန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္တဗ္ဗေ၊ ဟောတော်မူထိုက် ပါလျက်။ ဧကဿ၊ တပါးသော။ အသင်္ဂဟိတသဒ္ဒဿ၊ အသင်္ဂဟိတ သဒ္ဒါ၏။ လောပေါ၊ ကျေခြင်းကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
တေန၊ ထို ကျေသော အသင်္ဂးဟိတ သဒ္ဒါဖြင့်။တေန (ပေ) ကရဏဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ။ [လုတ္တပဒေန၊ ကျေနေသော အသင်္ဂဟိတံ ပုဒ်ဖြင့်။ ကိံ ဓမ္မဝိသေသံ၊ အဘယ်တရားအထူးကို။ ဒသေတိ၊ နည်း။ ဣတိ၊ ဤသို မွေးဖွယ် ရှိသောကြောင့် အာဟ တေနာတိအာဒိ။ တေနာတိ လုတ္တပဒေန။ မဓု။] ဤအဖွင့်များနှင့်အညီ ဒုတိယနယ၌ "သင်္ဂဟိတေန+ အသင်္ဂဟိတံ+ အသင်္ဂဟိတံ" ဟု ၃ ပုဒ် ဖြစ်နေ၏။ သင်္ဂဟိတေနနှင့် အသင်္ဂးဟိတံလည်း အနက်အရတူသော တုလျာဓိကရစဝိသေသန, ဝိသေသျ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် တဖက်ပါးအတိုင်း အနက်ကျယ်ပေးပါ။
အနက်ပေပုံ။ ။ "သင်္ဂဟိတေန၊ စက္ခာယတန အစရှိသော တရားသည် ခန္ဓာဖြင့်သိမ်းယူ ရေတွက်အပ်သော။ (ဝိသေသန)၊ အသင်္ဂဟိတံ၊ အာယတန, ဓာတ်တို့ဖြင့် မသိမ်းယူ မရေတွက်အပ်သော စက္ခာယတန ကြဉ်သော ရုပ် သတ္တဝီသ အစရှိသော တရားကို။ အသင်္ဂဟိတံ၊ အဘယ်မျှသော ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တို့ဖြင့် မသိမ်းယူ မရေတွက်အပ်သနည်း။ (ပုစ္ဆာ) ။ ဤမျှသော ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တို့ဖြင့် မသိမ်းယူ မရေတွက်အပ်။ ဤသို့ အနက်ပေးရသည်။
မှတ်ချက်။ ။ သင်္ဂဟိတဝိသေသဝိသိဋ္ဌော- ဝယ် "စက္ခာယတနေန ယေ ဓမ္မာ ခန္ဓ သင်္ဂဟေန သင်္ဂဟိတာ" ကို ရည်ရွယ်၍ "သင်္ဂဟိတဝိသေသ" ဟု၎င်း, "အာယတန သင်္ဂဟေန အသင်္ဂဟိတာ, ဓာတုသင်္ဂဟေန အသင်္ဂဟိတာ " ကို ရယ်ရွယ်၍ "သင်္ဂဟိတဝိသေသဝိသိဋ္ဌောယော အသင်္ဂဟိတော ဓမ္မဝိသေသော" ဟု၎င်း, တန္တိဿိတော အသင်္ဂဟိတတာသင်္ခါတော ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနနယော။ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇန- ကို ပြုရာ၌ ထို အသင်္ဂဟိတ ဓမ္မကိုမှီ၍ ပြုရသောကြောင့် "တန္နိဿိတော (ပေ) နယော" ဟု ၎င်း ဆိုသည်ဟု မှတ်ပါ။
(ဥဒ္ဒိဋ္ဌော- ၌စပ်။) သင်္ဂဟိတဝိသေသဝိသိဋ္ဌော၊ သိမ်းယူအပ်သော တရားအထူးသည် အထူးပြုအပ်သော။ အသင်္ဂဟိတော၊ မသိမ်းယူမရေတွက်အပ်သော။ ယော ဓမ္မဝိသေသော၊ အကြင်တရား အထူးသည်။ (အတ္ထိ)၊ တန္တိဿိတော၊ ထို တရားအထူးကို မှီသော။ အသင်္ဂဟိတတာသင်္ခါတော၊ မသိမ်းယူ မရေတွက်အပ်သည်၏ အဖြစ်ဟု ဆိုအပ်သော။ ပုစ္ဆနဝိသဇ္ဇန နယော၊ မေးကြောင်း ဖြေကြောင်း နည်းသည်။ ဝါ၊ ကို။ ဥဒ္ဒိဋ္ဌော၊ အကျဉ်းပြအပ်သည်။ ဟောတိ၊ စ၊ ဆက်။ သင်္ဂဟိတေနာတိ၊ ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ ဝီသေသနေ၊ တုလျာဓိ ကလျာဏဝိသေသန အနက်၌။ ကရဏဝစနံ၊ ကရိုဏ်းဝိဘတ်ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ မှတ်ထိုက်၏။
တတိယာဒီသု၊ တတိယနယ အစရှိကုန်သော။ ဆဋ္ဌဝဇ္ဇေသု၊ ဆဋ္ဌနယသည် ကြဉ်အပ်ကုန်သော။ ဒသမာဝသာနေသု၊ ဒသမနယ အဆုံးရှိကုန်သော။ နိယုဒ္ဒေသေသု၊ နိယုဒ္ဒေသတို့၌။ ဧသ (ဧသော)၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသော အစီအရင်သည်။ ဧသနယော (ပေ)ဆဋ္ဌဝဇ္ဇေသု။ ။ ဧသေ နယောဖြင့် နောက်ပုဒ် တပုဒ်ကို အကျေကြံ၍ ထို နောက်ပုဒ်ဖြင့် ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနနယဖြစ်ပုံကိုသာ ညွှန်ပြသည်။ [ဝိဘတ်၏ အနက်ကိုကားနောက်၌ သီးခြားပြလိမ့်မည်။ ]တေသိုပ ဟိ စသော ဝါကျသည် နောက်ပုဒ် တပုဒ် အကျေကြံရပုံကို ခိုင်မြဲစေသော ဝါကျတည်း။ (တနည်း) ဝိတ္ထာရဝါကျတည်း။ နောက်၌ ဣတိ - သဒ္ဓါပါသောကြောင့် ဉာပကဟေတုဝါကျဟုလည်း ကြံနိုင်ပါသည်။ နယော၊ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ဆောင်ကြောင်း အစီအရင်တည်း။
ဟိ၊ မှန်။ ဟိ၊ ချဲ့။ တေသုပိ၊ ထို ဆဋ္ဌနယသည် ကြဉ်အပ်သော တတိယနယ အစ ဒသမနယ အဆုံးရှိသော နယုဒ္ဒေသတို့၌လည်း။ ဝုတ္တနယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်။ ဒွီဟိ ဒွီဟိ၊ နှစ်ပါး နှစ်ပါးကုန်သော။ ပဒေဟိ၊ ပုဒ်တို့ဖြင့်။ ပုစ္ဆိတဗ္ဗ ဝိသဇ္ဇိတဗ္ဗ ဓမ္မဝိသေသ နိဒ္ဓါရဏံ၊ မေးသင့် မေးထိုက်သော တရား အထူးဖြေသင့် ဖြေထိုက်သော တရားအထူးကို ထုတ်ဆောင်ခြင်းကို။ ကတွာ၊ ပြုတော်မူ၍။ တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုထို နိယုဒ္ဒေသတို့၌။ အန္တိမပဒသဒိသေန၊ အဆုံး၌ဖြစ်သော ပုဒ်နှင့်တူသော။ တတိယပဒေန၊ တတိယ ပုဒ်ဖြင့်။ ပုစ္ဆန ဝိသဇ္ဇန နယာ၊ မေးကြောင်း ဖြေကြောင်း နည်းတို့ကို။ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ အကျဉ်းပြအပ်ကုန်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်ပြီ။
တတ္ထ၊ ထိုတတိယ စသော နယုဒ္ဒေသတို့တွင်။ တတ္ထ စတုတ္ထ ပဉ္စမေသု။ ။ တတ္ထ မှ စ၍ ဒဋ္ဌဗ္ဗော တိုင်အောင် စကားရပ်သည် တဘိယာဝိဘတ်၏ အနက်ကို ဖွင့်ပြသော စကားတည်း။ ထို့ကြောင့် "သင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟိတံ" ဟူသော စတုတ္ထနယ၌ "သင်္ဂဟိတေန သမုဒယ သစ္စာက ခန္ဓ အာယတန ဓာတ်တို့ဖြင့် သိမ်းယူရေတွက်အပ်သော သမုဒယ သစ္စာသည် ကြဉ်အပ်သော သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ၄၉ ပါးသည်" ဟု ကတ္တားအနက်ပေးရပုံကို၎င်း, "အသင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ" ဟူသော ပဉ္စမနယဝယ အသင်္ဂဟိတေန ၌လည်း ကတ္တားအနက်ပေးရပုံကို၎င်း တွေ့ရပါလိမ့်မည်း။ စတုတ္ထ ပဉ္စမေသု၊ စတုတ္ထ နယုဒ္ဒေသ ပဉ္စမနယုဒ္ဒေသတို့၌။ ကတ္တု အတ္ထေ၊ ကတ္တားအနက်၌။ ကရဏနိဒ္ဒေသော၊ ကရိုဏ်းဝိဘတ်ကို ညွန်ပြခြင်းသည်။ (ဟောတိ)၊ သတ္တမာဒီသု၊ သတ္တမနယုဒ္ဒေသ အစရှိကုန်သော။ သတ္တမာဒီသု စ (ပေ) သဟယောဂေ။ ။ သတ္တမ စသော နယ ၄ ပါးတို့၌ "သမ္ပယုတ္တေန ဝိပ္ပယုတ္တံ" စသည်ဝယ် "သမ္ပယုတ္တေန" စသော တတိယ န္တပုဒ်များကို တွေ့ရ၏။ ထိုပုဒ်တို့၌ တတိယာ ဝိဘတ်ကိုကား သဟ (သဟာဒိ) ယောဂ အနက်၌ သက်စေ၍ "သမ္ပယုတ္တေန၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ အစရှိသော ယှဉ်သော တရားနှင့်+ ဝိပ္ပယုတ္တံ၊ မယှဉ်သော တရားတည်း။ ဝိပ္ပယုတ္တံ၊ အဘယ်မျှသော ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တို့ဖြင့် မယှဉ်သနည်း, ဤမျှသော ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တို့ဖြင့် မယှဉ်" ဟု ဝိပ္ပယုတ္တံ- တပုဒ် အကျေကြံ၍ အနက်ပေးရသည်။ [ဤ၌ "သဟယောဂ" ဟုဆိုထားသော်လည်း သမ္ပယုတ္တံ, ဝိပ္ပယုတ္တံတို့က သဟာဒိ ဖြစ်သောကြောင့် သဒ္ဒါကျမ်းတို့ အလိုအားဖြင့် "သဟာဒိယောဂ" ဟု ဆိုရလိမ့်မည်။] စတူသုစ၊ ၄ ပါးသော နယုဒ္ဒေသတို့၌လည်း။ သဟယောဂေ၊ သဟယောဂအနက်၌။ (ကရဏနိဒ္ဒေသော) ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ဒုတိယတတိယေသု ဝိယ၊ ဒုတိယနယ တတိယ နယ တို့၌ကဲ့သို့။ နဒုတိယ (ပေ) သမာနဓိကရဏေ။ ။ ဒုတိယ တတိယ နယတို့၌ သင်္ဂဟိ တေန အသင်္ဂဟိတေန ပုဒ်တို့ဝယ် တတိယာကို ဝိသေသနအနက်ဟောဟု ဆိုခဲ့ရာ၌ "တုလျာဓိကရဏဝိသေသန ကို ဆိုသည်" ဟု သေချာအောင် "သမာနာဓိကရဏေ" ဟု ဆိုသည်။ ထို ၂ ပါးသော နယာတို့၌ တတိယာ ဝိဘတ်သည် တုလျာဂိကရဏဝိသေသန အနက်ကို ဟောသကဲ့သို့ "စတုတ္ထ, ပဉ္စ, သတ္တမ (ပေ) ဒသမနယတို့၌ တတိယ ဝိဘတ်သည် ဝိသေသန အနက်ဟော မဟုတ်ပါ" ဟူလို။ သမာနာဓိကရဏေ၊ တူသော တည်ရာ အနက်ရှိသော။ ဝိသေသနေ၊ ဝိသေသန အနက်၌။ (ကရဏနိဒ္ဒေသော) န (ဒဋ္ဌဗ္ဗော)၊ ဟိ၊ မှန်။ (တနည်း) ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ စတုတ္ထ ပဉ္စမေသု၊ တို့၌။ ကတ္တု အတ္ထေ၊ ၌။ ကရဏနိဒ္ဒေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ သတ္တမာဒီသု စတူသု စ သဟယောဂေ၊ ကရဏနိဒ္ဒေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ဒုတိယ တတိယာ ဒီသု ဝိယ သမာနာဓိကရဏေ ဝိသေသနေ န ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ဣတိ ဝိညာယတိ၊ နည်း။ ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။တတ္ထဟိ (ပေ) သဘာဝန္တရဿ။ ။ ဆိုအပ်ပြီးသော စကားရပ်ကို ခိုင်မြဲစေလို၍ (တနည်း) ဆိုအပ်ပြီးသော စကားရပ်၏ ဉာပကဟိတ်ကို ပြလို၍ "တတ္ထ ဟိ" စသည်ကို မိန့်သည်။ ဤဝါကျ၏ နယ်ကား "ဓမ္မန္တရဿ" တိုင်အောင်တည်း။ ဣတိ သဒ္ဒါ ပါသောကြောင့် ဥာပကဟေတု ဝါကျဟု တနည်းကြံသည်။ [တတ္ထာတိ ဒုတိယ တတိယနယေသု၊ သဘာဝန္တရေနာတိ သင်္ဂဟိတတာသင်္ဂဟိတတာသင်္ခါတေန (သိမ်းယူ ရေတွက် အပ်ကုန်သည် အဖြစ်, မသိမ်းယူ မရေတွက်အပ်ကုန်သည် အဖြစ်ဟု ဆိုအပ်သော) အညသဘာဝေန (တပါးသောသဘောဖြင့်) သဘာဝန္တရဿာတိ အသင်္ဂဟိတတာသင်္ဂဟိတတာသင်္ခါတဿ အညသဘာဝဿ။ မဓု။ [ရှေး သင်္ဂဟိတတာနှင့် နောက် အသင်္ဂဟိတတာကို တတွဲ, ရှေ့ သင်္ဂဟိတတာနှင့် နောက် သင်္ဂဟိတတာကို တတွဲဟု မှတ်ပါ။]
ချဲ့ဦးအံ့။ ။ ဒုတိယနယ၌ "သင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတံ" ဟု ရှိ၏။ ဤ၌ သင်္ဂဟိတေနသည် အသင်္ဂဟိတံ၏ ဝိသေသနတည်း။ "သင်္ဂဟိတ" အရ သိမ်းယူရေတွက်ရသော တရားကို ရသော်လည်း သင်္ဂဟိတတရားဖြင့် အသင်္ဂဟိတ တရားကို အထူးပြုလိုရင်း မဟုတ်။ သိမ်းယူရေတွက်အပ်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော သင်္ဂဟိတတာဖြင့် မသိမ်းယူ မရေတွက်အပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော အသင်္ဂဟိတတာ ကို အထူးပြုလိုရင်းတည်း။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယ နယအတွက် သင်္ဂဟိတတာဟူသော ဝိသေသနဖြင့် အသင်္ဂဟိတတာကို အထူးပြုသည်။ တတိယ နယအတွက် "အသင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟိတံ" ဟု ရှိသောကြောင့် အသင်္ဂဟိတတာဟူသော ဝိသေသနဖြင့် သင်္ဂဟိတတာကို အထူးပြုသည်- ဟု မှတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် "သဘာဝန္တရေန သဘာဝန္တရဿ ဝိသေသနံ ကတံ" ဟု ဋီကာ မိန့်သည်။
တတ္ထ၊ ထို ဒုတိယ တတိယနယတို့၌။ သဘာဝန္တရေန၊ သဘာဝတမျိုးဖြင့်။ သဘာဝန္တရဿ၊ သဘာဝတမျိုး၏။ ဝိသေသနံ၊ ဝိသေသနကို။ ကတံ၊ ပြုအပ်ပြီ။ ဧတေသု၊ ဤ စတုတ္ထ, ပဉ္စမ, သတ္တမ အစရှိသော နယတို့၌။ ဧတေသု (ပေ)ဓမ္မန္တရဿ။ ။ [ဧတေသူတိ စတုတ္ထပဉ္စမာဒီသု။ - မဓု။] စတုတ္ထ ပဉ္စမ စသော နယတို့၌ကားး" ယေ ဓမ္မာ တေဓမ္မာ" စသည်တို့၏ အရဖြစ်သော ဓမ္မတို့ကို မေးရ ဖြေရသောကြောင့် "တေဟိ ဓမ္မေဟိ " ဟူသော ဓမ္မန္တရကို ဝိသေသနပြုသည်။ ထို့ကြောင့် "ဧတေသု (ပေ) ဓမ္မန္တရဿ (ဝိသေသနံ ကတံ) " ဟု ဋီကာ မိန့်သည်။ ဓမ္မန္တရေန၊ တရာတမျိုးဖြင့်။ ဓမ္မန္တရဿ၊ တရားတမျိုး၏။ (ဝိသေသနံကတံ၊ )။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ စတုတ္ထပဉ္စမေသု (ပေ) ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ဒုတိယတတိယေသု ဝိယ (ပေ) န ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ဣတိ ဝိညာယတိ၊
ပန၊ ကား။ ဧကာဒသမာဒီသု(ပေ) ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ ။ ။ ဧကာဒသမနယ ၌ "သင်္ဂဟိတေန သမ္ပယုတ္တံ ဝိပ္ပယုတ္တံ " ဟု ၃ ပုဒ် ရှိ၏။ ထိုတွင် အစဖြစ်သော "သင်္ဂဟိတေန" ပုဒ်ဖြင့်ပင် သမုဒယသစ္စာစသော တရားသည် ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တို့ဖြင့် သိမ်းယူရေတွက်အပ်သော သမုဒယ သစ္စာကြဉ်အပ်သော သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ၄၉ ပါးအစရှိသော တရားအထူးကို ထုတ်ပြတော်မူ၍ (ထုတ်ပြတော်မူပြီးမှ) "သမ္ပယုတ္တံ, ဝိပ္ပယုတ္တံ" ဟူသော အခြားနှစ်ပုဒ်တို့ဖြင့် မေးပုံ ဖြေပုံနည်းကို အကျဉ်းပြတော်မူသည်။ ဒွါဒဿမ စသော နောက် ၃ နယ တို့၌လည်း နည်းတူ။ [ဥဒ္ဒေသ- အခန်းဖြစ်သောကြောင့် "ဥဒ္ဒိဋ္ဌ" ဟု ဆိုသည်။] ဧကာဒသမာဒီသု၊ ဧကာဒသမနယ အစရှိကုန်သော။ စတူသု၊ ၄ ပါးသော နယ တို့၌။ အာဒိပဒေနေဝ၊ သင်္ဂဟိတေန- စသော အစပုဒ်ဖြင့်ပင်။ ဓမ္မဝိသေသနိဒ္ဓါရဏံ၊ တရားအထူးကို ထုတ်ဆောင်ခြင်းကို။ ကတွာ၊ ပြုတော်မူ၍။ ဣတရေဟိ၊ အစပုဒ်မှ တပါးသော သမ္ပယုတ္တ, ဝိပ္ပယုတ္တ စသော ဒုတိယ, တတိယ ပုဒ်တို့ဖြင့်။ ပုစ္ဆနဝိသဇ္ဇနနယာ၊ မေးကြောင်းဖြေကြောင်းနည်းတို့ကို။ ဥဒ္ဒိဋ္ဌ၊ အကျဉ်းပြတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။
စ၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤ ဧကာဒသမ အစရှိသော နယ တို့၌။ ဝိသေသနေ ဧဝ၊ တုလျာဓိကရဏ ဝိသေသန အနက်၌ပင်။ ဝိသေသန ဧဝ (ပေ) ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ။ [ဧတ္ထာတိ ဧကာဒသမာဒီသု စတူသု။ အနူ။] ထို ၄ နယ တို့၌ "သင်္ဂဟိတေန" "သမ္ပယုတ္တေန" "အသင်္ဂဟိတေန" "ဝိပ္ပယုတ္တေန" ဟု ကရိုဏ်းဝိဘတ် (နာဝိဘတ်) ၄ ဌာန ၌ ပါ၏။ ထို နာဝိဘတ်သည် "ဒုတိယ, တတိယနယ တို့ တုန်းကကဲ့သို့ တုလျာဂိကရဏဝိသေသန အနက်ဟော"ဟု မှတ်ပါ။ စတုတ္ထ, ပဉ္စမနယ တို့၌ကဲ့သို့က တ္တားဟောဟု၎င်း, သတ္တမနယ- စသည်တို့၌ကဲ့သို့ သဟယောဂ ဟု ၎င်း မမှတ်ရ။ [ဝိသေသန ဧဝ ကရဏဝစနံ န စတုတ္ထ ပဉ္စမေသု ဝိယ ကတ္တုအတ္ထေ, န သတ္တစာဒီသု ဝိယ စ သဟယောဂေတိ အဓိပ္ပါယော။ -မဓု။] [ရှေ့၌ ဝိသေသနေ- ဟု ပါပြီးဖြစ်သောကြောင့် "ဧဝ" ထည့်သည်။] ကရဏဝစနံ၊ ကရိုဏ်းဝိဘတ်ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊
ဟိ၊ မှန်။ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာနံ ဟိ။ ။ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ကိုပင် ထင်ရှားပြသော ဝါကျ- ဟု အနုဋီကာ ဆို၏။ "ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇန တို့၏ မှီရာတရားတို့" ဟူသည် "သမုဒယသစ္စေန ယေ ဓမ္မာ, တေဓမ္မာ" စသည်၌ ပါသော ဓမ္မတို့တည်း။ ထို ဓမ္မတို့သည် ဧကာဒသမ, တေရသမ နယ တို့၌ "သမ္ပယုတ္တ, ဝိပ္ပယုတ္တ အဖြစ်ကို၎င်း, ဒွါဒသန စုဒ္ဒသမနယတို့၌ မိမိတို့၏ သင်္ဂဟိတ, အသင်္ဂဟိတ အဖြစ်ကို ၎င်းအထူးပြုကြသည်။ [သမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တာဒိဘာဝံ- ၌ အာဒိ- ဖြင့် သင်္ဂဟိတ အသင်္ဂဟိတဘာဝ ကို ယူပါ။] ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာနံ၊ တို့၏။ နိဿယဘူတာ၊ မှီရာ ဖြစ်၍ ဖြစ်ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။ (သမုဒယ သစ္စာ သည် ကြဉ်အပ်သော သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ၄၉ ပါး အစရှိသော တရားတို့သည်)။ ကရဏဘူတေန၊ ကရိုဏ်း ဖြစ်၍ ဖြစ်သော(ကရိုဏ်းဝိဘတ်၏ အနက်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော)။ သင်္ဂဟိတတာဒိဝိသေသနေန၊ သိမ်းယူ ရေတွက်အပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ် အစရှိသောဝိသေသနဖြင့်။ သင်္ဂဟိတတာဒိ (ပေ) ဘူတေန။ ။ သင်္ဂဟိတတာဒိ- ၌ အာဒိ- ဖြင့် ဒွါဒသမနယအတွက် "သမ္ပယုတ္တတာ" ကို ၎င်း, တေရသမနယအတွက် "အသင်္ဂဟိတတာ" ကို၎င်း, စုဒ္ဒသမနယအတွက် "ဝိပ္ပယုတ္တတာ" ကို၎င်း ယူပါ။ ကရဏဘူတေန သည် ကရိုဏ်းဝိဘတ် (နာဝိဘတ်) ဖြစ်သော ကြောင့် ဆိုအပ်သော စကားတည်း။ အနက်မှ တုလျာဓိကရဏဝိသေသန အနက်သာတည်း။ [သင်္ဂဟိတတာဒိဝိသေသေနာတိ ဧတေန ဓမ္မသတ္တိယာ (သိမ်းယူရေတွက်အပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ် စသော ဓမ္မသတ္တိဖြင့်) ဓမ္မ ဝိသေသိတာတိ ဒဿေတိ။ မဓု။] ဤအဖွင့်များအတိုင်း တုလျာဂိကရဏဝိသေသန အနက်ပေးပုံကို ပါဠိတော်နိဿယအနက်ကျယ်၌ ကြည့်ပါ။ [မဓု တနေရာ၌ "ဝိသေသနေန" ဟု ပါဌ်ရှိ၏။] အတ္တနော၊ မိမိဟူသော ဓမ္မ၏။ သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တာဒိဘာဝံ၊ သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ် အစ ရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ကို။ ဝိသေသေန္တိ၊ အထူးပြုကုန်၏။ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။ [တနည်း- "ကသ္မာ ဧတ္ထ ဝိသေသနေ ဧဝ ကရဏဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဣတိ ဝိညာယတိ" ဟု ပုစ္ဆာဝါကျထည့်၍ ဟိ ယသ္မာ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာနံ (ပေ) ဝိသေသေန္တိ။ ဣတိ တသ္မာ ဧတ္ထ (ပေ) ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဣတိ ဝိညာယတိ" ဟုလည်း ပေးပါ။]
ဝိကပ္ပတောတိ၊ ဝိကပ္ပတော ဟူသော ပုဒ်၏။ ဝိဝိဓကပ္ပနတော၊ အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ပြုစီရင်ခြင်းအားဖြင့်။ ဝိဘာဂတော၊ အမျိးမျိုး အဖုံဖုံ ဝေဖန်အပ်သော အပြားအားဖြင့်။ ဣတိ အတ္ထော၊
သန္နိဋ္ဌာနဝသေနာတိ၊ ကား။ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန။ ။ အဋ္ဌကထာဝယ်" သန္နိဋ္ဌာနဝသေန (ပေ) ဝုတ္တာ" ဟု ရှိ၏။ ထို၌ သန္နိဋ္ဌာန၏ အနက်ကို "အဓိမောက္ခသမ္ပယောဂ" ဟု ဖွင့်၏။ ထိုသို့ဖွင့်သဖြင့် "သန္နိဋ္ဌာန (ဆုံးဖြတ်ခြင်းသဘော) ဟူသည် အဓိမောက္ခဏေတသိက်ပင်တည်းဟု၎င်း, "သမ္ပယောဂ" ပုဒ် အကျေကြံပါဟု၎င်း သိစေ၏။ [အဓိမောက္ခသမ္ပယောဂဝသေနာတိ ဧတ္ထ သန္နိဋ္ဌာနဝသေနာတိ ဧတ္ထ ဥတ္တရပဒလောပံ (သမ္ပယောဂ ဟူသော နောက်ပုဒ်၏ ကျေခြင်းကို) ဒဿေတိ။- မဓု။] အဓိမောက္ခသမ္ပယောဂဝသေန၊ အဓိမောက္ခနှင့် အညီအမျှ ဧကုပ္ပါဒတာ အစရှိသော အပြားတို့ဖြင့် ယှဉ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ (ဝုတ္တာ၊ ၌စပ်)။
သန္နိဋ္ဌာနဝသနေ၊ ဆုံးဖြတ်တတ်သော အဓိမောက္ခနှင့် ယှဉ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်သော။ (စိတ္တုပ္ပါဒါ) စ၊ စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့တည်း။ သဗ္ဗေ၊ အလုံးစုံကုန်သော။ စိတ္တပ္ပါဒါစ၊ တို့လည်း။ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒါ၊ ဆုံးဖြတ်ကြောင်း အဓိမောက္ခနှင့် ယှဉ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော စိတ္တုပ္ပါဒ်, အလုံးစုံသော စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့။သန္နိဋ္ဌာန (ပေ) စိတ္တုပ္ပါဒါ ။ ။ ဤ ဋီကာအဖွင့်ကို ကြည့်၍ "သန္နိဋ္ဌာနဝသေန နှင့် ဝုတ္တာ- ပုဒ်တို့ကို ဝိဘတ်မကျသော အလုတ္တသမာသ်" ဟု၎င်း, သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝု`တ္တာနှင့် သဗ္ဗေပုဒ်တို့ကိုလည်း ဒွန်သမာသ်ဟု၎င်း မှတ်ပါ။ [သန္နိဌာန (ပေ) သာဓ,ရဏတောတိ ဧတ္ထ အလုတ္တသမာသံ ဒွန္ဒသမာသဉ္စ ဒဿေတုံ သန္နိဋ္ဌာနဝသေနာတိအာဒိ ဝုတ္တံ။ မဓု။] ထို့နောက် ထို ဒွန်သမာသ်ပုဒ်ကို စိတ္တုပ္ပါဒါပုဒ်နှင့် ကမ္မဓာရဲတွဲ၍ ဒွန်၏ ‌နောက်၌ရှိသော စိတ္တုပ္ပါဒါ ပုဒ်ကို ရှေ့ဒွန်ပုဒ်နှင့် ကမ္မဓာရဲတွဲပါ။ အနက်ပေးသောအခါ "ဒွန်၏ နောက်၌၊ ရှိသော ပိုဒ်၊ ယှဉ်လိုက်ပုဒ်တိုင်းသာ " ဟုသော နိယံနှင့်အညီ "သန္နိဋ္ဌာဣဝသေန ဝုတ္ထ စိတ္တုပ္ပါဒါ" ဟု၎င်း, "သဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒါ" ဟု၎င်း တွဲ၍ အနက်ပေးရသည်။
အနက်အရကောက်။ ။ ထိုတွင် သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တစိတ္တုပ္ပါဒါဖြင့် အဓိမောက္ခနှင့်ယှဉ်သော ၇၀ ပါးသော စိတ်ကို၎င်း, ထိုနှင့် ယှဉ်ဘက် စောတသိက်တို့ကို၎င်း ပြ၏။ [အဓိမောက္ခသည် ဒွေပဉ္စဝိညာဉ်နှင့် ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂုတ်စိတ်ဟူသော ဤ ၁၁ ပါး၌ မယှဉ်ကြောင်းကို သင်္ဂြိုဟ်စေတသိက်ပိုင်းထောက်၍ သိပါ။] ဤ အဓိပ္ပါယ်ကို ရည်ရွယ်၍ အနူဋီကာ၌ "သန္နိဋ္ဌာန လက္ခဏေန အဓိမောက္ခေန သမ္ပယုတ္တဓမ္မာ အာရမ္မဏေ နိဂ္ဆယနာကာရေန ပဝတ္တိယာ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တဓမ္မ၊ တေ စ "ဟု မိန့်သည်။
သဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒါဖြင့် ဖဿသတ္တကရာသိ၌ပါသော သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏဖြစ်ကြသော ဖဿ- စသော စေတသိက် ၅ ပါးနှင့် စိတ်ကို ပြ၏။ ဤ သဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒဟူသည် အဓိမောက္ခနှင့်ယှဉ်သော စိတ် စေတသိက်များနှင့်တကွ ထိုမှကြွင်းသော ဒွေပဉ္စဝိညာဉ်ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂုတ်စိတ် စေတသိက်များပင်တည်းဟု သိစေ၏။ ထို့ကြောင့် အနူဋီကာ၌ "တေဟိ သဒ္ဓိံ (ထို အဓိမောက္ခသဟဂုတ်စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့နှင့်တကွ) တဒဝသိဋ္ဌေ (ထိုစိတ္တုပ္ပါဒ်တို့မှ ကြွင်းကုန်သော) ဒွိပဉ္စဝိညာဏ ဝိစိကိစ္ဆာ သဟဂတ ဓမ္မစ သင်္ဂဟေတွာ အာဟ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တာ စ သဗ္ဗော စ စိတ္တုပ္ပါဒါ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တ သဗ္ဗ စိတ္တုပ္ပါဒါတိ- ဟု မိန့်သည်။
တေသံ၊ ထို သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တ စိတ္ထုပ္ပါဒ်, သဗ္ဗ စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ ဝါ၊ တို့နှင့်။ သာဓာရဏဝသေန၊ တူသော ဆောင်ခြင်းရှိကုန်သည်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝါ၊ ဆက်ဆံခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ (ဝုတ္တာ၊ ၌ စပ်)။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ ဧတ္ထ၊ ဤ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒသာဓာရဏတော ဟူသော ပါဌ်၌။ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
ဟိ၊ မှန်။ အဓိမောက္ခာ ဟိ။ ။ ဤဝါကျသည် ဆိုအပ်ပြီးသော စကားကို ဖွင့်ပြသော စကားတည်း။ [တမေဝတ္ထံ ဝိဝရိတုံ အဓိမောက္ခော တီတိအာဒိ ဝုတ္တံ။- မဓု။] ဤဝါကျဝယ် ဖဿသတ္တတရာသိ၌ ပါသော (အဓိမောက္ခမှ တပါးသော) တရား ၆ ပါးကို "ဣတရေ" ဟု ဆို၏။ ထို တရားတို့သည် စိတ်တခုယုတ် ကိုးဆယ် စေတသိက်အားလုံးဖြစ်သော စိတ္တုပ္ပါဒ်နှင့် ဆက်ဆံသောကြောင့် "သဗ္ဗေသံ" ဟု ဆိုသည်။ ဤ သဗ္ဗေသံသည် "သဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒ" ဟူသော ရှေ့စကားနှင့်သဘောတူပင်တည်း။ [ဤ သဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒ ဟူသည် "အဓိမောက္ခသမ္ပယုတ်စိတ္တုပ္ပါဒ် များနှင့် ထိုမှကြွင်းသော ဒွိပဉ္စဝိညာဏ ဝိစိကိစ္ဆာ သဟဂုတ် စိတ္တုပ္ပါဒ်များပင်တည်း" ဟု သိပါ။] အဓိမောက္ခော၊ ကို။ (ဝုတ္တော၊ ၌စပ်။) သန္နိဋ္ဌာနဝသေန၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တာနံ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်သော။ စိတ္တုပ္ပါဒါနံ၊ တို့ကို။ ဝါ၊ တို့၏။ ဝါ၊ တို့နှင့်။ သာဓာရဏဝသေန၊ တူသော ဆောင်ခြင်း ရှိကုန်သည်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝါ၊ ဆက်ဆံခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တော၊ ပြီ။ ဣတရေ၊ အဓိမောက္ခမှ တပါးကုန်သော ဖဿ အစရှိသော တရားတို့ကို။ သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံကုန်သော။ (စိတ္တုပ္ပါဒါနံ သာဓာရဏဝသေန ဝုတ္တာ၊ ) ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။ [ဤ ဝါကျ၌ ဣတိ သဒ္ဒါပါသေကြောင့် ကသ္မာ ဟု ပုစ္ဆာထုတ်၍ ဟိ ယသ္မာ (ပေ) ဝုတ္တော။ ဣတိ တသ္မာ (ပေ) ဒဋ္ဌဗ္ဗော ဟုလည်း ပေးပါ။]
တတ္ထ၊ ထိုသာဓာရဏ အသာဓာရစတရားတို့တွင်။ တတ္ထ (ပေ) ဥဒ္ဒေသော ကတော။ ။ သဗ္ဗသာဓာရဏဖြစ်သော ဖဿ စသော တရားများနှင့် အဓိမောက္ခ ကိုသာ (ဤ အဗ္ဘန္တရမာတိကာအတွင်း၌) ဥဒ္ဒေသ ဖြစ်ဖြင့် ပြ၍ အခြားတရားတို့ကို အဘယ့်ကြောင့် မပြပါသနည်း ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "တတ္ထ (ပေ) ဥဒ္ဒေသောကတော" ဟု မိန့်သည်။ သဗ္ဗသာဓာရဏဖြစ်သော ဖဿ- စသော တရားတို့သည် အာလုံးနှင့် ယှဉ်သောကြောင့် ပသဋ ပြန့်ကျယ်လည်း (ပြန့်ကျယ်ကုန်၏)။ အဘိဓမ္မာ ဒေသနာတော်ဝယ် ထင်ရှားလည်း ထင်ရှားကုန်၏။ ထို့ကြောင့် သင်္ဂဟ အသင်္ဂဟ, သင်္ဂဟိတေန အသင်္ဂဟိတ စသည်ဖြင့် ပြရာဝယ် ထို သဗ္ဗသာဓာရဏတရားတို့ကို (အစောဆုံး) သိမ်းယူထိုက်ကုန်၏။ ထိုသို့ သင်္ဂဟ စသည်တို့ဖြင့် သိမ်းယူခြင်း အကျိုးငှါ ဖဿ စသော သဗ္ဗသာဓာရဏတရားတို့ကို ဥဒ္ဒေသ (မာတိကာ) ပြုတော်မူရသည်။ သာဓာရဏာ၊ သဗ္ဗသာဓာရဏဖြစ်သော ဖဿ အစရှိသော တရားတို့သည်။ (ဖဿ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ် မနသိကာရတို့သည်။) ပသဋာ(စ)၊ ကျယ်ပြန့်လည်း ကျယ်ပြန့်ကုန်၏။ ပါကဋာ စ၊ ထင်ရှားလည်း ထင်ရှားကုန်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ အာဒိတော၊ အစ၌။ ဝါ၊ စောစောကပင်။ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ၊ သင်္ဂဟ အသင်္ဂဟ အစရှိသည်ဖြင့် ပိုင်းခြား၍ ယူထိုက်ကိုန်၏။ [ဤ၌ အာဒိတောကို အစ၌ပင် ပေးသော်လည်း မနသိကာရသည် အဆုံး၌ ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် "အာဒိတော၊ ရှေးဦးစွာ, စောစောစီးစီး, အလျင်" ဟု အဓိပ္ပါယ်မှတ်ပါ။] တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တေသံ၊ ထို သဗ္ဗသာဓာရဏ တရားတို့ကို။ သင်္ဂဟာဒိပရိဂ္ဂဟတ္ထံ၊ သင်္ဂဟ အစရှိသည်တို့ဖြင့် ပိုင်းခြား၍ ယူခြင်းအကျိုးငှါ။ ဥဒ္ဒေသော၊ အကျဉ်းညွှန်ပြခြင်းကို။ (ဘဂဝတာ) ကတော၊ ပြုတော်မူအပ်ပြီ။ ပန၊ ကား။ အသာဓာရဏာပိ (ပေ) ဥဒ္ဒိ‌ဋ္ဌော။ ။ သဗ္ဗသာဓာရဏ မဟုတ်ကြသော ဝိတက်, ဝိစာရ, အဓိမောက္ခစသော တရားတို့ကိုလည်း သင်္ဂဟ, အသင်္ဂဟ စသည်ဖြင့် သိမ်းယူထိုက်ကြသည်သာ။ ထို စေတသိက်တို့တွင် အဓိမောက္ခသည် စိတ်ယှဉ် အများဆုံးဖြစ်သောကြောင့် အရာကျယ်၏။ ထို အရာကျယ်သော အဓိမောက္ခကို သိမ်းယူလိုက်လျှင် အရာကျဉ်းသော ဝိတက် စသည်တို့လည်း ပါဝင်ရကား ထိုအရာကျယ်သော အဓိမောက္ခဖြင့် ဝိတက် စသော အခြားတရားတို့ကို သိမ်းယူပုံကို ပြခြင်းငှါ အဓိမောက္ခကို သာ ခေါင်းစဉ်မာတိကာ၌ ပြထားတော်မူသည်။ အသာဓာရဏာပိ၊ အသာဓာရစဖြစ်သော ဝိတက် အစရှိသော တရားတို့ကိုလည်း။ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာဝ၊ သင်္ဂဟ, အသင်္ဂဟ အစရှိသည်ဖြင့် ပိုင်းခြား၍ ယူထိုက်ကုန်သည်သာ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တေသု၊ ထို အသာဓာရဏတရားတို့တွင်။ မဟာဝိသယေန၊ ကျယ်သော အရာရှိသော အဓိမောက္ခဖြင့်။ ["ယှဉ်ဘက်စိတ် များသည်ကို မဟာဝိသယ" ဟု ဆိုသည်။] အညေသမ္ပိ၊ အခြားသော ဝိတက် အစရှိသော တရားတို့ကိုလည်း။ သင်္ဂဟာဒိပရိဂ္ဂဟံ၊ သင်္ဂဟ အစရှိသည်တို့ဖြင့် ပိုင်းခြား၍ ယူခြင်းကို။ ဒဿေတုံ၊ ငှါ။ အဓိမောက္ခော၊ ကို။ ဥဒ္ဓိဋ္ဌော၊ ပြီ။
စ၊ ဆက်။ သန္နိဋ္ဌာန ဝသေန ဝုတ္တာတိ စ။ ။ [ပြအပ်ပြီးသော စကားဝယ် စောဒနာဖွယ်ရှိ၍ "သန္နိဋ္ဌာန (ပေ) ဝုတ္တာတိ စ" ဟု မိန့်သည်။ စ သဒ္ဒါသည် ဝါကျာရမ္ဘဇောတက။] အဓိမောဥ္ခကို "သန္နိဋ္ဌာန" ဟု အဋ္ဌကထာဆိုရာ၌ အဘယ်စကားကို ရည်ရွယ်၍ ဆိုအပ်ပါသနည်းဟု မေး။ အဖြေကား ဓမ္မသင်္ဂဏီ၏ အဖွင့်ဖြစ်သော အဋ္ဌသာလီနီ အဋ္ဌကထာ ဓမ္မုဒ္ဒေသကထာအဖွင့်၌ "အဓိမုစ္စနံ အဓိမောက္ခော သော သန္နိဋ္ဌာန လက္ခဏော" ဟု ဆိုခဲ့၏။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ ဝိဘင်းပါဠိတော်ဝယ် အကုသလနိဒ္ဒေသ၌လည်း "တဏှာ ပစ္စယာ အဓိမောက္ခော (ဆုံးဖြတ်ခြင်း သန္နိဋ္ဌာန ဖြစ်၏) အဓိမောက္ခပစ္စယာ ဘဝေါ" ဟု ဟောတော်မူ၏။ ဤသို့သော စကားတို့ကို ရည်ရွယ်၍ "သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တာ" ဟူသော စကားကို အဋ္ဌကထာဆရာ ဆိုအပ်ပါသည်- ဟူလို။ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တာတိ၊ ဟူသော စကားကို။ (ဝုတ္တံ၊ ၌စပ်)။ သင်္ဂဟ ဝဏ္ဏနာယံ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီ၏ အဖွင့်ဖြစ်သော အဋ္ဌသာလိနီ အဋ္ဌကထာ၌၎င်း။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဝိဘင်္ဂေစ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝိဘင်းပါဠိတော်၌၎င်း။ ဝစနံ၊ စကားကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ပြီ။ ဣတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ။
ပန၊ တနည်းကား။သန္နိဋ္ဌာန (ပေ) အတ္ထေ သတိ။ ။ "သန္နိဋ္ဌာနဝသေန (ပေ) ဝုတ္တာ" ဟူသော အဋ္ဌကထာစကားရပ်၌ အနက်တမျိုးကို ဖွင့်ပြလိုသောကြောင့် "သန္နိဋ္ဌာန (ပေ) အတ္ထေ သတိ" ဟု မိန့်သည်။ ဤ နည်း၌ကား ဝုတ္တနှင့် သဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒ ပုဒ်တို့ကို ကမ္မဓာရဲသမာသ်အဖြစ်ဖြင့် ပြသည်။ ပန ကိုလည်း နည်းတမျိုး (အဖို့တပါး) ကို ပြသော ပက္ခန္တရနှင့် ဝိကပ္ပနတ္ထအနက်ကြံပါ။ [ဝုတ္တသဒ္ဒသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒသဒ္ဒါနံ ကမ္မဓာရယသမာသံ ဝိကပ္ပေတုံ သန္နိဋ္ဌာနဝသနောတိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ပန သဒ္ဒေါ ဝါသဒ္ဒတ္ထော။ မဓု။]
သမာသ် တွဲအရကောက်။ ။ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တာ စ+တေ+ သဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒါစေတိ သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒါ၊ ဤသမာသ်ဖြင့် အဓိမောက္ခနှင့် ယှဉခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ဟောတော်မူအပ်ကုန်သော အဓိမောက္ခသဟဂုတ် စိတ်စေတသိက်တို့ကိုသာ ရ၏။ ထို့နောက် "သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒါနံ+သာဓာရဏာ" ဟု တပ္ပုရိသ်သမာသ်တွဲသောအခါထိုစိတ္တုပ္ပါဒ် တို့နှင့် ဆက်ဆ‌ံသော ဖဿသတ္တကရာသိ ၇ ပါးတွင် အဓိမောက္ခမှ တပါးသောဖဿ စသော တရား, ထိုတရား,ထိုတရားတို့နှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့ကို ရသည်။ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ "ဖဿာဒယော သန္နိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တသဗ္ဗ စိတ္တုပ္ပါဒ သာဓာရဏတော ဝုတ္တာ" ဟု မိန့်သည်။
သန္နိဋ္ဌာနဝသေန၊ ဆုံးဖြတ်တတ်သော အဓိမောက္ခနှင့် ယှဉ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ယေ၊ အကြင် ဒွေပဉ္စဝိညာဉ် ၁၀, ဝိစိကိစ္ဆာ သဟဂုတ် စိတ်သည် ကြဉ်အပ်သော စိတ္တုပ္ပါဒိတို့ကို။ ဝုတ္ထာ၊ ကုန်ပြီ။ သဗ္ဗေသံ၊ ကုန်သော။ တေသံ၊ ထိုစိတ္တုပ္ပါဒ်တို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ ဝါ၊ တို့နှင့်။ သာဓာရဏတော၊ ဆက်ဆံ ကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ (ဝုတ္ထာ၊ ၌စပ်)။ ဣတိ အတ္ထော၊ ဤအနက်သည်။ သတိ၊ ဖြစ်လသော်။ (အယမဓိပ္ပါသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၌စပ်)။ ဝတ္ထဗ္ဗေသု၊ ဟောတော်မူထိုက်ကုန်သော (ဤဖဿ သတ္တက ရာသိ၌ ဟောတော်မူထိုက်ကုန်သော)။ သာဓာရဏာ သာဓာရဏေသု၊ အလုံးစုံသော စိတ္တုပ္ပါဒါတို့နှင့်။ ဆက်ဆံသော တရား, မဆက်ဆံသော တရားတို့တွင်။ (အသာဓာရဏေသု၊ ၌စပ်)။ အသာဓာရဏေသု၊ အလုံးစုံသော စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့နှင့် မဆက်ဆံသော တရားတို့တွင်။ (အဓိမောက္ခော၊ ၌စပ်)။ မဟာဝိသယော၊ ကျယ်သော အရာရှိသော။ ယော အဓိမောက္ခော၊ သည်။ (အတ္ထိ၊ ) တဿ၊ ထို အဓိမောက္ခ၏။ ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။ ဝါ၊ စပ်သဖြင့်။ ဝုတ္တသဗ္ဗစိတ္တုပ္ပါဒသာဓာရဏတော၊ ‌ ဟောတော်မူအပ်သော အလုံးစုံသော စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့နှင့် ဆက်ဆံကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဖဿာဒယော၊ ဖဿအစရှိသော တရာတို့ကို။ ဝါ၊ တို့သည်။ သဗ္ဗသာဓာရဏာ၊ အလုံးစုံသော စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့နှင့် ဆက်ဆံကုန်၏။ သာဓာရဏာ (ပေ) ဝုတ္တော။ ။ ဤစကားသည် ဖဿ- စသော တရားတို့ကို ဟောတော်မူရာ၌ နှလုံးသွင်းတော်မူပုံကို ပြသော စကားတည်း။ ပါဌ်ရှိအတို်င်း အဓိပ္ပါယ်ထင်ရှားပြီ။ ထိုသို့ နှလုံးသွင်းတော်မူခြင်း၏ အကြောင်းကို ပြလို၍ "အညဿ တာဒိသဿ အဘာဝါ" ဟူသော ပါဌ်ကို မိန့်သည်။ သဗ္ဗသာဓာရဏတရားတို့ကို ဟောတော်မူမည်ဆိုလျှင် ဖဿ စသော ၆ ပါးမှ တပါး ထို့နှင့် အလားတူ တရားမရှိ‌တော့။ အသာဓာရဏတရားတို့ကို ဟောတော်မူမည်ဆိုလျှင် အဓိ‌မောက္ခမှတပါး ထိုကဲ့သို့ အရာကျယ်သော တရားမရှိတော့။ ထို့ကြောင့် ဖဿသတ္တကရာသိအဖြစ်ဖြင့် ထိုတရား ၇ ပါးတို့ကိုသာ ဟောတော်မူရသည်- ဟူလို။ ဣတိ (ကတွာ)၊ ဤသို့ နှလုံးပြု၍။ ဝါ၊ ဤသို့ နှလုံးပြခြင်းကြောင့်။ (ဘဂဝတာ ဝုတ္တာ)၊ အဓိမောက္ခောစ၊ အဓိမောက္ခကိုလည်း။ ဝါ၊ သည်လည်း။ အသာဓာရဏေသု၊ တို့တွင်။ မဟာဝိသယော၊ ကျယ်သောအရာရှိ၏။ ဣတိ ကတွာ၊ ၍။ ဝါ၊ ကြောင့်။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တော၊ ပြီ။ (ကသ္မာ)၊ နည်း။ အညဿ၊ အခြားသော (ဖဿ အစရှိသော တရား ၆ ပါး, အဓိမောက္ခတို့မှ တပါးသော)။ တာဒိသဿ၊ ထိုကဲ့သို့ ရှုအပ်သော တရား၏။ အဘာဝါ၊ မရှိခြင်းကြောင့်တည်း။ ဣိတ အယံ အဓိပ္ပါယော၊ ဤ အဓိပ္ပါယ်ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
ပန၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤ သာဓာရဏတရားတို့တွင်။ (ဇိဝိတိန္ဒြိယံ- ၌စပ်)။ [မဓု ၌ "ဧတ္ထ ဥဒ္ဒေသေ" ဟု စွဲ၏။ ရှေးနိဿယ၌ "ဧတ္ထ၊ ဤ ဓာတုကထာဒေသနာတော်၌။ ဝါ၊ ဤ အဗ္ဘန္တရမာတိကာ၌" ဟု စွဲ၏။ န ဝုတ္တံ- ၌စပ်။] ဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ ကို။ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ (ပေ) န ဝုတ္တံ။ ။ "သဗ္ဗသာဓာရဏတရားတို့ကို ဟောတော်မူရာ၌ သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏဖြစ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေကို၎င်း, စိတ္တေကဂ္ဂတာကို၎င်း အဘယ့်ကြောင့်ဟောတော် မမူအပ်ပါသနည်း ဟု မေးဖွယ်ရှိရကား ဇီဝိတိန္ဒြေကို ဟောတော်မမူခြင်း၏အကြောင်းကို ရှေးဦးစွာ ပြလိုသောကြောင့် "ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ပနေတ္ထ" စသည်ကို မိန့်သည်။ ရုပ်ဇီဝိတ, နာမ်ဇီဝိတ ဟု ၂ ပါးရှိသည့်အတွက် ရုပ်ဇီဝိတနှင့် ရောက်နေသောကြောင့် ဇီဝိတိန္ဒြေကို ဟောတော်မမူ- ဟူလို။ (ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ၊ ၏။) ရူပမိဿကတ္တာ၊ ရုပ်နှင့် ရောနှောသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ န ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မမူအပ်။ ဣတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ပန၊ ကား။စိတ္တေကဂ္ဂတာ ပန။ ။ ဖဿ သတ္တကရာသိ၌ စိတ္တေကဂ္ဂတာကို သွင်း၍ ဟော တော်မမူရခြင်း၏ အကြောင်းကို ပြလိုသောကြောင့် "စိတ္တေကဂ္ဂတာ ပန" စသည်ကို မိန့်သည်။ ဧကဂ္ဂတာသည် သမာဓိဗိုလ် အမည်ရထိုက်သော ဧကဂ္ဂတာ, သမာဓိဗိုလ်အမည် မရထိုက်သော ဧကဂ္ဂတာ ဟု ၂ မျိုးရှိ၏။ ထိုတွင် အဘိဓမ္မာ ပါဠိတော်နှင့်အညီ ဆရာတော်ကြီး ပြင်ထားအပ်သော "အဝီရိယေသု ဧကဂ္ဂတာ ဣန္ဒြိယဗလဘာဝံ န ဂစ္ဆတိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာစိတ္တေ ပန မဂ္ဂဘာဝမ္ပိ" ဟု သင်္ဂြိုလ်သမုစ္စည်းပိုင်း မိဿကသင်္ဂဟ၌လာသည့် အ တိုင်း ဝီရိယမယှဉ်ရာ ဖြစ်သော ပဉ္ဂဒွါရာဝဇ္ဇန်း, ဒွေပဉ္စဝိညာဉ်, သမ္ပဋိစ္ဆိုန်း, သန္တီရဏတို့နှင့် ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂုတ်စိတ် ဤ ၁၇ ပါးတို့၌ ယှဉ်ခိုက်ဖြစ်သော ဧကဂ္ဂတာသည် သမာဓိဗိုလ်အမည် မရနိုင်။ ထို ဧကဂ္ဂတာ ကို "အသမာဓိသဘာဝေါ" ဟု ဆို၏။ ကျန်သမျှ စိတ် ၇၂ ပါးတို့၌ ယှဉ်သော ဧကဂ္ဂတာသည် သမာဓိဗိုလ်အမည် ရနိုင်၏။ ထို ဧကဂ္ဂတာကို "သမာဓိသဘာဝါ" ဟု ဆိုသည်။
သမာဓိ (ပေ) သာမညသဒ္ဒေနေဝ။ ။ သမာဓိဗိုလ်သဘောမရှိသော ပဉ္စဒွါရဝဇ္ဇန်းစသော ၁၇ ပါးတို့၌ ရှိသော ဧကဂ္ဂတာကို သာမညသဒ္ဒါသည်သာ ဟောနိုင်၏။ "ဧဝ- ဖြင့် "ဝိသေသသဒ္ဒါသည် မဟောနိုင်" ဟု ကန့်ပါ။ သာမည- သဒ္ဒါဟူသည် စိတ္တေကဂ္ဂတာသဒ္ဒါ (ဧကဂ္ဂတာသဒ္ဒါ) ပင်တည်း။ [ နောက်၌ ဝတ္တဗ္ဗာ ပုဒ်ကို ဤ၌လည်း ယူ၍ အနက်ပေးရသည်။ အသမာဓိသဘာဝါ ဗလတာဝံ အပတ္တာ သာမညသဒ္ဒေနေဝ ဝတ္တဗ္ဗာတိ ယောဇနာ။- အနူ။]
စိတ္တေကဂ္ဂတာ၊ ကို။ (န ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ၀ ၌ ပဓာန စပ်။ ဝတ္တဗ္ဗာ န ဝတ္တဗ္ဗာ တို့၌လည်း သာမညကံ အဖြစ်ဖြင့် စပ်။) အသမာဓိသဘာဝါ၊ သမာဓိဗိုလ် သဘောမရှိသော စိတ္တေကဂ္ဂတာကို။ သာမညသဒ္ဒေနေဝ၊ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ဟူသော သာမညသဒ္ဒါသည်သာ။ (ဝတ္တဗ္ဗာ၊ ဟောထိုက်၏။ ဝါ၊ ဟောနိုင်၏)။ သာမညဝိသေသသဒ္ဒေဟိ၊ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ဟူသော သာမညသဒ္ဒါ, သမာဓိဗလံ စသော ဝိသေသသဒ္ဒါတို့သည်။ သာမညဝိသေသသဒ္ဒေဟိ စ။ ။ သမာဓိ သဘောရှိသော (သမာဓိဗိုလ်အဖြစ် သို့ရောက်သော) ဧကဂ္ဂတာကို သာမညသဒ္ဒါသည်လည်း ဟောနိုင်, ဝိသေသသဒ္ဒါသည်လည်း ဟောနိုင်၏။ ဝိသေသသဒ္ဒါဟူသည် "သမာဓိဗလံ, သမာဓိန္ဒြိယံ" စသော သဒ္ဒါမျိုးတည်း။ [သာမညဝိသေသသဒ္ဒေတိ စာတိ သာမညဝိသေသသဒ္ဒေဟိ ဝတ္တဗ္ဗာ စ သမာဓိသဘာဝါ စိတ္တေကဂ္ဂတာ။ အနူ။ ဤအနူဋီကာဖွင့်ပုံကို ထောက်၍ နိဿယ၌ အနက်ပေးထားပါသည်။] ဤ ပြအပ်ပြီးသော စကား ၂ ရပ်ဖြင့် ဧကဂ္ဂတာ ၂ မျိုးပြားကြောင်းကို၎င်း, ထို ၂ မျိုးကို ဟောနိုင်သော သဒ္ဒါ ၂ မျိုးကို၎င်း သိပါ။ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ သော။ သမာဓိသဘာဝါ၊ သမာဓိဗိုလ် သဘောရှိသော။ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ၊ ကိုကား။ [နောက် ဝတ္တဗ္ဗာ ၌ လှမ်းစပ်။] ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ (ဣတိ တသ္မာ ရှိ၍ ထည့်သည်။) ဝိသေသသဒ္ဒဝစနီယံ၊ သမာဓိဗလံ စသော ဝိသေသသဒ္ဒါတမျိုးထဲသာ ဟောထိုက်သော။ ဝိသေသသဒ္ဒဝစနီယံ အညံ (ပေ) နတ္ထိ။ ။ ပြအပ်ပြီးသော သဒ္ဒါ ၂ မျိုးအပြင် အခြားသော ဝိသေသသဒ္ဒါတမျိုးသည် ဟောထိုက်သော (ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော သမာဓိဗိုလ်အဖြစ်သို့ ရောက်သော ဧကဂ္ဂတာမှ တပါးသော) အခြားအနက်တမျိုး မရှိတော့။ [ဝိသေသသဒ္ဒဝစနီယံ အညန္တိ သမာဓိဗလာဒိဝိသေသသဒ္ဒေဟိ (ရှေ့၌ ပြအပ်ပြီးသော သမာဓိဗလံ, သမာဓိန္ဒြိယံ- စသော ဝိသေသသဒ္ဒါတို့မှ) အညေန ဝိသေသသဒ္ဒေန ဝစနီယံ ပကာ သနီယံ သမာဓိဗလာဒိတော (သမာဓိဗိုလ်, သမာဓိန္ဒြေ အမည်ရသော ၇၂ ပါးသော စိတ်၌ယှဉ်သော ဧကဂ္ဂတာမှ) အညံ အတ္ထဇာတန္တိ အတ္ထော။ မဓု။ ] အညံ၊ သမာဓိဗိုလ်အဖြစ်သို့ ရောက်သော ဧကဂ္ဂတာမှ တပါးသော။ ဗျာပေတဗ္ဗံ (စ)၊ သာမညသဒ္ဒါသည် ပျံနှံ့စေထိုက်သော အနက်သဘောသည်၎င်း။ဗျာပေတဗီ နိဝတ္တေတဗ္ဗဉ္စ။ ။ "အညံ နတ္ထိ၊ အခြားအနက် (အခြားတရား) မရှိတော့" ဟူရာ၌ အဘယ်သို့သော တရားပါနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် ဗျာပေတဗ္ဗံ စသည်ကို မိန့်။ ထိုတရားက သာမညဖြစ်နေသောကြောင့် သာမညဖြစ်သော စိတ္တေကဂ္ဂတာသဒ္ုါသည် ပျံ့နှံ့စေထိုက်သော၊ သို့မဟုတ် ထိုတရားက အပိုလည်းဖြစ် ဝိသေသလည်း ဖြစ်နေသောကြောင့် ဝိသေသသဒ္ဒါတမျိုးသည် တားမြစ်လိုက်သော တရား( တားမြစ်ထိုက်သော အနက်) ဟူလို။
မေးဖွယ်။ ။ ဘာ့ကြောင့် ထိုကဲ့သို့ ဗျာပေတဗ္ဗ နိဝတ္တေတဗ္ဗ ဖြစ်သောအခြား အနက် (အခြားတရား) မရှိပါသနည်း ဟုမေး။ အဖြေကား သမာဓိဗိုလ် သမာဓိန္ဒြေ စသော သဘောရှိသော စိတ္တေကဂ္ဂတာအားလုံးကို သမာဓိဗလံ စသော ဝိသေသသဒ္ဒါဖြင့် ယူအပ်ပြီးသောကြောင့် ထိုကဲ့သို့ ဗျာပေတဗ္ဗ, နိဝတ္တေတဗ္ဗ အနက်တမျိုး မရှိတော့။ [သာမည သဒ္ဒေန ဗျာပေတဗ္ဗံ ဝိသေသသဒ္ဒေန စိ နိဝတ္တေတဗ္ဗံ နတ္ထိ၊ (ကသ္မာ) သမာဓိသဘာဝါယ ဧဝ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ ဂဟိတတ္တာ။ အနူ။]
နိဝတ္တေတဗ္ဗဉ္စ၊ ဝိသေသသဒ္ဒါသည် နစ်စေထိုက်သော အနက်သဘောသည်၎င်း။ နတ္ထိ၊ မရှိတော့။ ဣတိ (တသ္မာ)၊ ထိုသို့ ဝိသေသသဒ္ဒဝစနီယဖြစ်သော ဗျာပေတဗ္ဗ, နိဝတ္တေတဗ္ဗ တရားတမျိုး၏ မရှိတော့သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဝါ၊ မရှိတော့သည့်အတွက်။ (ဟိတ်ကူ)၊ အနည (ပေ) ဒီပနတော၊ အခြားအနက်ကို ပျံ့နှံ့စေတတ်သော သာမည သဒ္ဒါ, အခြားအနက်ကို နစ်စေတတ်သော ဝိသေသသဒ္ဒါ မဟုတ်သောသဒ္ဒါတမျိုးကို ပြနိုင်ခြင်းကြောင့်။ ဣတိ အနည (ပေ) ဒီပနတော။ ။ နတ္ထီတိမှ ဣတိ သဒ္ဒါကို ယူထားသည်။ ဣတိဖြင့် ညွှန်ပြအပ်သော အနက်ကား "ဝိသေသသဒ္ဒဝစနီယံ အညံ (ပေ) နတ္ထိ "တည်း။ ဤ "ဣတိ တသ္မာ" သည် ဒီပနတောဟိတ်၏ အကူအညီ ဟိတ်တည်း။ ထို ဝိသေသ သဒ္ဒါသည် ဟောထိုက်သော အခြားသော ဗျာပေတဗ္ဗ, နိဝတ္တေတဗ္ဗ အနက်၏ မရှိတော့ခြင်း ဟူသော အကြောင်းကြောင့် အညဗျာပကသာမည- သဒ္ဒါလည်း မဟုတ်သော, အညနိဝတ္တကဝိသေသ သဒ္ဒါလည်း မဟုတ်သော သဒ္ဒါတမျိုးကို ပြသည် ဟူလို။ ဒီပန၏ သမ္ဗန်ကို သမာဓိသဘာဝါစိတ္တေကဂ္ဂတာ ပုဒ်ကို ခံပါ။ "ထို သမာဓိသဘာဝါ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ပုဒ်က သာမည ဝိသေသ သဒ္ဒါ မဟုတ်သော သဒ္ဒါတမျိုးကို ပြခြင်းကြောင့်" ဟူလို။ [န+ အညဗျာပနိဝတ္တကော သာမညဝိသေသော အနည(ပေ) ဝိသေသော တဿ ဒီပနတော။ အနူ။ ဤ ဒီပနတောကို "ဝတ္တဗ္ဗာ, န ဝတ္တဗ္ဗာ" တို့၌ စပ်။] တဿေဝ ဓမ္မဿ၊ ထို သမာဓိဗိုလ်သဘောရှိသော တရားကိုပင်။ တဿေဝ ဓမ္မဿ ဘေဒဒီပကေဟိ။ ။ "တဿေဝ ဓမ္မဿ" အရ ရှေ့၌ ပြအပ်ပြီးသော သမာဓိသဘာဝါ စိတ္တေကဂ္ဂတာပင် ဖြစ်သောကြောင့် "တဿေဝ" ဟု ဧဝသဒ္ဒါဖြင့် ဆိုသည်။ ဘေဒဒီပက၌ ဘေဒသဒ္ဒါသည်ဝိသေသသဒ္ဒါနှင့် အနက်တူ၏။ [တဿေတ ဓမ္မဿာတိ တဿေဝ ဗလပ္ပတ္တသမာဓိဓမ္မဿ၊ ဘေဒဒီပကေဟီတိ ဝိသေသဒီပကေဟိ သမာဓိဗလာဒိဝစနေဟိ ဝတ္တဗ္ဗာ။ အနူ။] ဘေဒဒီပကေဟိ၊ အထူးကို ပြတတ်ကုန်သော သမာဓိ ဗလံ စသော သဒ္ဒါတိ့သည်။ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ ဟောထိုက်၏။ သုခါဒိသဘာဝါ၊ သုခ အစရှိသော သဘောရှိသော(သုခ, ဒုက္ခ, အဒုက္ခာမသုခ သဘောရှိသော)။ န သုခါဒိသဘာဝါ။ ။ န သုခါဒိသဘာဝါ**။ ။ ဤဝါကျသည် ဝိသဒိသူပမာနှင့် ဗျတိရေကအနက်ကို ပြသော ဝါကျတည်း။ သုခါဒိ၌ အာဒိဖြင့် ဒုက္ခ, အဒုက္ခမသုခ ဝေဒနာကို ယူပါ။ ထိုတွင် သုခ ဟူသော ဝေဒနာအထူးကို ဝေဒနာ ဟူသော သာမညသဒ္ဒါလည်း ဟောနိုင်, သုခံ ဟူသော ဝိသေသသဒ္ဒါလည်း ဟောနိုင် သကဲ့သို့ ဗိုလ်အဖြစ်သို့ ရောက်သော စိတ္တေကဂ္ဂတာကို သာမညသဒ္ဒါ, ဝိသေသသဒ္ဒါ နှစ်မျိုးလုံးက မဟောနိုင်။ ဝိသေသသဒ္ဒါတမျိုးတည်းကသာ ဟောနိုင်သည် ဟူလို။ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာကို။ (သာမညဝိသေသသဒ္ဒေဟိ၊ ဝေဒနာ ဟူသော သာမညသဒ္ဒါ, သုခံ အစရှိသော ဝိသေသသဒ္ဒါတို့သည်။) (ဝတ္တဗ္ဗာ) ဝိယ၊ ဟောနိုင်သကဲ့သို့။ (တထာ၊ တူ)။ ဝုတ္တလက္ခဏဝိပရီတေဟိ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော လက္ခဏာရှိသော အနညဗျာပက, နိဝတ္တကဝိသေသဒီပန ဖြစ်သော သဒ္ဒါတို့မှ ပြောင်းပြန်ဖြစ်ကုန်သော။ ဝုတ္တလက္ခဏ ဝိပရီတေဟိ။ ။ "ဝုတ္တလက္ခဏာ" ဟူသည် အနညဗျာပက နိဝတ္တကသာမညဝိသေသဒီပန သဒ္ဒါတို့တည်း။ "ထို သဒ္ဒါတို့မှ ပြောင်းပြန် ဝီပရီတ" ဟူသည် အညဗျာပေတဗ္ဗ, နိဝတ္တေတဗ္ဗ အနက်ကို ဟောကြသော စိတ္တေကဂ္ဂတာ ဟူသော သာမညသဒ္ဒါ, "သမာဓိဗလံ" စသော ဝိသေသသဒ္ဒါတို့တည်း။ ထို့ကြောင့် "ဝုတ္တလက္ခဏဝိပရီတေဟိ သာမညဝိသေသသဒ္ဒေ ဟေဝ" ဟု မိန့်သည်။ [ဧဝ- သဒ္ဒါသည် ရှေ့၌ ပါပြီးသော "သာမညဝိသေသသဒ္ဒေဟိ" နှင့်တူကြောင်းကို ပြသော သန္နိဋ္ဌာနာဝဓာရဏတည်း။] သာမညဝိသေသသဒ္ဒေဟေဝ၊ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ဟူသော သာမညသဒ္ဒါ, သမာဓိဗလံ စသော ဝိသေသသဒ္ဒါတို့ သည်ပင်။ (န ဝတ္တဗ္ဗာ)၊ မဟောထိုက်။ ဝါ၊ မဟောနိုင်။ တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ တသ္မာ။ ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ အသမာဓိသဘာဝါ သမာဓိသဘာဝါတိ ဒွေဓာ ဘိန္နိတွာ ဂဟိတာ စိတေ်တကဂ္ဂတာ။ တသ္မာ။ အနူ။ ဤ အနူဋီကာ ဆရာသည် ရှေ့၌ ပြအပ်ပြီးသော အနက်များကို လိုရင်းယူ၍ တသ္မာ၏ စွဲနက်ကို ဖွင့်ပြထားသည်။ မှန်၏- ရှေ့၌ "စိတ္တေကဂ္ဂတာ ပန အသမာဓိသဘာဝါ, သာမညဝိသေသသဒ္ဒေဟီ စ သမာဓိသဘာဝါ" ဟု သမာဓိကို ၂ မျိုးခွဲခြား၍ ယူခဲ့သည်။ "ဝိသေသသဒ္ဒဝစနီယံ (ပေ) ဒီပနေတော" ဟူသော စကားတို့ကား သမာဓိသဘာဝ ဖြစ်သော စိတ္တေကဂ္ဂတာကို သာမညသဒ္ဒါ, ဝိသေသသဒ္ဒါ ၂ မျိုးလုံးက မဟောပဲ ဝိသေသသဒ္ဒါတမျိုးတည်းက ဟောထိုက်ကြောင်းကို ပြသော စကားတိုတည်း။ ထို့ကြောင့် "တဿေဝ ဓမ္မဿ ဘေဒဒီပကေဟိ ဝတ္တဗ္ဗာ" ဟု၎င်း, "န (ပေ) သာမညဝိသေသ သဒ္ဒေဟေဝ (ဝတ္တဗ္ဗာ)" ဟု ၎င်း ကောက်ချက်ချ၍ ပြသည်။ စိတ္တေကဂ္ဂတာတိ၊ ဟူသော။ စိတ္တေကဂ္ဂတာတိ အယံ (ပေ) ပကာသေယျ။ ။ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ဟူသော ဤ သာမညသဒ္ဒါသည် သမာဓိသဘောမရှိသော ဧကဂ္ဂတာ ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ သာမညသဒ္ဒါပင် ဖြစ်သော်လည်း ဝိသေသသဒ္ဒါတမျိုးကို မငဲ့ပဲ ဖြစ်သောကြောင့် သူသည်ပင် ဝိသေသသဒ္ဒါအဖြစ်သို့ ရောက်နေရကား သမာဓိသဘောမရှီသော ဧကဂ္ဂတာကိုသာ ပြနိုင်ရာ၏။ [စာအုပ်တို့၌ သာမညသဒ္ဒေါ" သမာဓိသဘာဝေ" ဟု ပါဌ်ပျက်၏။ "အသမာဓိသဘာဝေ" ဟု ရှေးနိဿယတို့၌ ပါဌ်မှန်ရှိသည်။] အယံ သာမညသဒ္ဒေါ၊ သည်။ အသမာဓိသဘာဝေ၊ သမာဓိသဘောမရှိသော ဧကဂ္ဂတာတရား၌။ ဝိသေသသဒ္ဒနိရပေက္ခေါ၊ ဝိသေသ သဒ္ဒါကို ငဲ့ခြင်း မရှိသည်။ (ဟုတွာ) ပဝတ္တမာနော၊ ဖြစ်လသော်။ သယမေဝ၊ စိတ္တေကဂ္ဂတာ သဒ္ဒါဟူသော မိမိသည်ပင်။ ဝိသေသသဒ္ဒံ၊ ဝိသေသသဒ္ဒါ၏ အဖြစ်သို့။ အာပဇ္ဇိတွာ၊ ရောက်၍။ အသမာဓိသဘာဝမေဝ၊ သမာဓိသဘော မရှိသော ဧကဂ္ဂတာသာမညကိုသာ။ ပကာသေယျ၊ ထင်ရှားပြရာ၏။ ဣတရော စ၊ သာမညသဒ္ဒါမှတပါးသော "သမာဓိဗလံ" စသော ဝိသေသ သဒ္ဒါသည်လည်း။ ဣတရော သမာဓိသဘာဝမေဝ။ ။ "သမာဓိဗလံ" စသော ဝိသေသ သဒ္ဒါ သည် သမာဓိသဘောရှိသော ဧကဂ္ဂတာကိုသာ ဟောရာ၏။ ရှေ့ဝါကျ၌ "အသမာဓိသဘာဝမေဝ" ဝယ် ဧဝ ဖြင့် သမာဓိသဘာဝကို ကန့်သကဲ့သို့ ဤဝါကျ၌ ဧဝ ဖြင့် အသမာဓိသဘာဝကို ကန့်သည်။ သမာဓိသဘာဝမေဝ၊ သမာဓိဗိုလ် သဘောရှိသော စိတ္တေကဂ္ဂတာကိုသာ။ (ပကာသေယျ)၊ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဣတိ (ပေ) န အရဟတိ။ ။ တသ္မာဝါကျဖြင့် ပြအပ်သော အနက်၏ လဒ္ဓဂုဏ်ကို ပြလိုသောကြောင့် "ဣတိ (ပေ) န အရဟတိ" ဟု မိန့်သည်။ စိတ္တေကဂ္ဂတာသည် သမာဓိသဘာဝ, အသမာဓိသဘာဝဟု ၂ မျိုး ပြားခြင်းကြောင့် တမျိုး တမျိုးသည် သဗ္ဗသာဓာရဏ မဖြစ်ပဲ (စိတ်တမျိုးစီးနှင့်သာဆက်ဆံသော) အသာဓာရဏ ဖြစ်တော့၏။ ထို တမျိုးတမျိုး ၏ ယှဉ်ရာ စိတ်လည်း အဓိမောက္ခလောက်မျှ မများတော့ပဲ အပ္ပဝိသယလည်း ဖြစ်ရတော့၏။ ထိုသို့ အသာဓာရဏလည်း ဖြစ်, အပ္ပဝိသယလည်း သဗ္ဗသာဓာရဏ မသာဝိသယ တရားတို့ကို ပြရာ ဤအဗ္ဘန္တရမာတိကာဝယ အကျဉ်းသရုပ်မျှ ထုတ်ပြခြင်းကို မထိုက်တော့။ ဒွိဓာ၊ ၂ ပါးအပြားအားဖြင့်။ ဘိန္နာ၊ ပြားသော။ စိတ္တေကဂ္ဂတာ၊ သည်။ အသာဓာရဏာစေဝ၊ အလုံးစုံသော စိတ်တို့နှင့် ဆက်ဆံခြင်း မရှိသည်၎င်း။ အပ္ပဝိသယာစ၊ နည်းသော အရာရှိသည်၎င်း။ (ဟောတိ) ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဣဓ၊ ဤ အဗ္ဘန္တရ မာတိကာ၌။ ဥဒ္ဒေသံ၊ အကျဉ်းညွှန်ပြခြင်းကို။ ဝါ၊ သရုပ်အရ ထုတ်ပြခြင်းကို။ န အရဟတိ၊ မထိုက်။ (ဣတိ၊ ကြောင့်။ န ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ)၊
ဝါ၊ တနည်း။ အဘိန္နာပိ ဝါ။ ။ ဇီဝိတိန္ဒြေ စိတ္တေကဂ္ဂတာတို့ကို ခွဲခြား၍ ယူသောကြောင့် သာ အသာဓာရဏ အပ္ပဝိသယ ဖြစ်ကြရသည်။ ဝေဒနာသည် သုခ ဒုက္ခ အဒုက္ခမသုခဟု မခွဲသောအခါ သဗ္ဗသာဓာရဏ မဟာဝိသယဖြစ်သကဲ့သို့ ထို ၂ ပါးလည်း မခွဲခြားလျှင် သဗ္ဗသာဓာရဏ မဟာဝိသယဖြစ်ရာသည်မဟုတ်လော" ဟု စောဒနာဖွယ် ရှိသောကြောင့် "အဘိန္နာပိ ဝါ" စသည်ကို မိန့်။ ထို တရား ၂ ပါးသည် မခွဲခြားသော်လည်း ဖဿ, ဝေဒနာ စသည်တို့ကဲ့သို့ မထင်ရှားသောကြောင့်၎င်း, အခြားတရားတို့ကို မှီ၍ ဟောရမည်ဖြစ်သောကြောင့်၎င်း, မည်သည့်တရားကိုမျှ မမှီပဲ မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ပဓာနဖြစ်ကြသော ဖဿဝေဒနာစသော တရားတို့ကို ဟောရာဝယ် သူတပါးတို့ကိုမှီ၍ ဟောထိုက်သော တရားတို့ကို မပြထိုက်သောကြောင့်၎င်း, စိတ္တေကဂ္ဂတာနှင့် ဇီဝိတိန္ဒြေကို အဗ္ဘန္တရမာတိကာ၏ ဥဒ္ဒေသအတွင်းသွင်း၍ ဟောတော် မမူထိုက်ပါ- ဟူလို။ အဘိန္နာ၊ ၂ မျိုး မပြားသည်။ (သမာနာ) ပိ၊ ဖြစ်ပါသော်လည်း။ ဖဿာဒီနံ၊ ဖဿ အစရှိသော တရားတို့၏။ (ဖဿ သတ္တကရာသိ၌ ပါသော တရားတို့၏)။ (ပါကဋတ္တံ) ဝိယ၊ ထင်ရှားကုန်သည်၏ အဖြစ်ကဲ့သို့။ ပါကဋတ္တာဘာဝတော၊ ထင်ရှားသည်၏ အဖြစ်၏ မရှိခြင်းကြောင့်၎င်း။ အညဓမ္မနိဿယေန၊ အခြားတရားဟူသော မှီရာအားဖြင့်။ အညဓမ္မနိဿယဖြစ်ပုံ။ ။ "စိတ္တဿ ဌိတိ( စိတ်၏ တည်ကြောင်း ဧကဂ္ဂတာ) စိတ္တေကဂ္ဂတာ အဝိသာဟဋမာနသာ" တို့ကား စိတ်ကို မှီ၍ ဟောတော်မူရပုံတည်း။ "အရူပီနံ ဓမ္မာနံ အာယု (နာမ်တရားတို့၏ အသက်ဖြစ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေ) ဌိတိ (နာမ်တရားတို့၏ တည်ကြောင်း ဇီဝိတိန္ဒြေ) ဤကား နာမ်တရားတို့ကိုမှီ၍ ဇီဝိတိန္ဒြေကို ဟောတော်မူရပုံတည်း။ [န အရဟတီတိ ဣဓ ဥဒ္ဒေသံ န အရဟတိ၊ သမုခေနေဝ (မိမိ ပဓာနအားဖြင့်သာ) ဝတ္တဗ္ဗေသု ဖဿာဒီသု (တို့ကို) ဥဒ္ဒိသိယမာနေသူတိ အတ္ထော။ အနူ။] ဝတ္တဗ္ဗတော စ၊ ဟောတော်မူထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ သာ၊ ထို ဧကဂ္ဂတာသည်၎င်း။ ဇီဝိတဉ္စ၊ ဇီဝိတိန္ဒြေသည်၎င်း။ (ဥဒ္ဒေသံ) န အရဟတိ၊ ဣတိ၊ ကြောင့်။ န ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ အကျဉ်းအားဖြင့် ညွှန်ပြတော်မမူအပ်။ ဝါ၊ သရုပ်အရ ထုတ်ပြတော်မမူအပ်။ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
မာတိကာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။