Issues
Select Version
Vajirabuddhi-ṭīkā
Vajirabuddhi-ṭīkā

Pārājikavaṇṇanā

Author: arhaငaindāsabha @ IAPT

(၃၀) ‘’တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ။ပ။ကလန္ဒဂါမော နာမ ဟောတီ’’တိ၊ ဟောတိဟူ၍။
ဝိနယနိဒါနေ၊ ဝိနည်းနိဒါန်းကို။ အာရဘိတဗ္ဗေ၊ အားထုတ်အပ်လျက်။ ဝေရဉ္ဇကဏ္ဍဿ၊ ကို။ အာရမ္ဘော၊ အားထုတ်ပြန်ခြင်းသည်။ ကိမတ္ထော၊ အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ပုစ္ဆေယျ၊ အကယ်၍ မေးငြားအံ့။
ပရိဟာရော၊ ကို။ မယာ၊ သည်။ ဝုစ္စတေ၊ အံ့။ −မူလတော၊ အရင်းမှ။ ပဘုတိ၊ စ၍။ ဝိနယနိဒါနံ၊ ကို။ ဒဿေတုံ၊ ပြခြင်းအကျိုးငှါ။ အာရမ္ဘော၊ အားထုတ်အပ်၏။ ဝါ၊ ဒဿေတုံ−ဒဿနတ္ထံ= ပြခြင်းအကျိုးရှိ၏။ မူလတော၊ မှ။ ပဘုတိ၊ ၍။ ဝိနယနိဒါနံ၊ ကို။ ဒဿေနုံ၊ ငှါ။
ယဒိ−အာရမ္ဘော၊ အကယ်၍ အားထုတ်အပ်သည်ဖြစ်အံ့။ ဧဝံ သတိ၊ သော်။ ‘’ပဌမံ အာဝုသော ဥပါလိ ပါရာဇိကံ ကတ္ထပညတ္တန္တိဝေသာလိယ’’န္တိ ဝစနေန၊ ဝေသာလိယံ−ဟူသော စကားနှင့်။ ဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဆန့်ကျင်၏။ ဝါ၊ ဆန့်ကျင်သည် မဟုတ်လော။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ပုစ္ဆေယျ၊ အံ့။
န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ မဆန့်ကျင်။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ နည်း။
ဟိ−ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ ပုစ္ဆာ၊ ကတ္ထ ပညတ္တံ−ဟူသော ပုစ္ဆာသည်။ နိဒါနပုစ္ဆာ၊ နိဒါန်းကို မေးသောပုစ္ဆာတည်း။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ မဆန့်ကျင်။ ဧဝံ သန္တေပိ၊ ဤသို့ ဖြစ်သော်လည်း။ ‘’ပဌမဿ ပါရာဇိကဿ၊ ၏။ နိဒါနံ၊ သည်။ ကိံ၊ နည်း’’။ ဣတိ၊ သို့။ ပုစ္ဆိတေ၊ မေးပြန်သည်ရှိသော်။ သာဓာရဏ မဟာနိဒါန ဝိဿဇ္ဇနံ၊ အလုံးစုံသော သိက္ခာပုဒ်တို့နှင့် ဆက်ဆံသော မဟာနိဒါန်းကို ဖြေခြင်းသည်။ အယုတ္တံဝိယ၊ မသင့်သကဲ့သို့။ ခါယတိ၊ ထင်၏။
အယုတ္တံ၊ မသင့်သည်။ န၊ မဟုတ်။ ယုတ္တံ ဧဝ၊ သင့်သည်သာလျှင်တည်း။ သဗ္ဗေသံ၊ ကုန်သော။ သိက္ခာပဒါနံ၊ တို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ ပါဋေက္ကံ၊ အသီးအသီးစီ။ နိဒါနဿ၊ ကို။ ပုဋ္ဌတ္တာစ၊ မေးအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ တဿ၊ ထိုနိဒါန်းကို။ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗတ္တာ စ၊ ဖြေအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ သဗ္ဗသာဓာရဏမဟာနိဒါနံ၊ ကို။ ပဌမံ၊ စွာ။ အာဟ၊ ၏။
ဧကန္တေန၊ စင်စစ်အားဖြင့်။ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနက္ကမေန၊ ပုစ္ဆာအစဉ် ဝိဿဇ္ဇနအစဉ်ဖြင့်။ ပါရာဇိကာဒီနိ၊ တို့ကို။ သင်္ဂဟံ၊ သို့။ အာရောပီတာနိ၊ ကုန်၏။
ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနက္ကမေန၊ ဖြင့်။ ကထံ၊ အဘယ်သိုဖြစ်၍။ အာရောပိတာနိ၊ တင်အပ်ကုန်သနည်း။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ပုစ္ဆေယျ၊ အံ့။
အာယသ္မတာ မဟာကဿပေန၊ သည်။ အနုက္ကမေန၊ အစဉ်သဖြင့်။ သဗ္ဗောပိ ဝိနယော၊ အလုံးစုံသောဝိနည်းကိုလည်း။ ပုစ္ဆိတော၊ ၏။ ပုဋ္ဌေန စ၊ မေးအပ်သည်လည်းဖြစ်သော။ အာယသ္မာတာ ဥပါလိတ္ထေရေန၊ သည်။ ယထာသမ္ဘဝံ၊ ဖြစ်သင့်သည်အားလျော်စွာ။ နိရန္တရံ၊ အခြားမရှိသည်ကို။ ကတွာ၊ ၍။ ဝိဿဇ္ဇိတမေဝ၊ ဖြေတော်မူအပ်သည်သာလျှင်တည်း။
အပုစ္ဆိတာနိပိ၊ မမေးအပ်သည်လည်းဖြစ်ကုန်သော။ ဝိနီတဝတ္ထုအာဒီနိ၊ ဝိနီတဝတ္ထု အစရှိကုန်သော။ ယုဇ္ဇမာနာနိ၊ ထိုသို့သော သိက္ခာပုဒ်တို့၌ ယှဉ်သင့်ကုန်သော။ ဝတ္ထူနိ၊ တို့ကို။ အန္တောကတွာ၊ အတွင်းပြု၍။ ဝိဿဇ္ဇနက္ကမေနေဝ၊ ဖြေသော အစဉ်ဖြင့် သာလျှင်။ ဂဏသဇ္ဈာယံ၊ အပေါင်း သရဇ္ဈာယ်ခြင်းကို။ အကံသု၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
အညထာ၊ ဖြင့်။ အတ္ထေ၊ ကို။ ဂယှမာနေ၊ သော်။ ဝေရဉ္ဇကဏ္ဍံ၊ သည်။ ပဌမ ပါရာဇိကဿေဝ၊ သာလျှင်။ နီဒါနံ၊ နိဒါန်းဖြစ်၏။ ဣတိ အတ္ထော ဝါ၊ သည်လည်းကောင်း။ အနုဓိကာရိကံ၊ အရာမဟုတ်သည်၌ စီရင်အပ်၏။ ဣတိ အတ္ထော ဝါ၊ လည်းကောင်း။ နိပ္ဖယောဇနံ၊ အကျိုးမရှိ။ ဣတိ အတ္ထော ဝါ၊ လည်းကောင်း။ ပါဋေက္ကံ၊ သသီး။ သိက္ခာပဒနဒိဒါနံ၊ ကို။ ပုစ္ဆာနန္တရံ၊ မေးသည်၏ အခြားမဲ့၌။ တထေဝ၊ ထိုအမေးအတိုင်းကိုသာလျှင်။ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗံ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော ဝါ၊ လည်းကောင်း။ အာပဇ္ဇတိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ အာဒိတော၊ မှ။ ပဘုတိ၊ ၍။ ဝိနယနိဒါနံ၊ ကို။ ဒဿေတုံ၊ ငှါ။ ‘’တေန သမယေနာ’’တိအာဒိ၊ ကို။ အာရဒ္ဓံ၊ ၏။
ဣဒါနိ၊ ယခုအခါ၌။ နိဒါနဘဏနေ၊ နိဒါန်းကို ဆိုရာ၌။ ပယောဇနံ၊ ကို။ ဝက္ခမ၊ အံ့။ −ဝိနယဿ၊ ဝိနည်းပိဋက၏။ အာဏာဒေသနတ္တာ၊ အာဏာဒေသနာ ဖြစ်သောကြောင့်။ ဘဂဝတော၊ ဘုရားမြတ်စွာ၏။ တာဝ၊ ရှေးဦးစွာ။ အာဏာရဟ ဘာဝဒီပနဉ္စ၊ အာဏာ ထိုက်တော်မူသောအဖြစ်ကို ပြခြင်းသည်လည်းကောင်း။ အာဏာဘူတဿ၊ အာဏာဖြစ်၍ဖြစ်သော။ ဝိနယဿ၊ ဝိနည်းပညတ်တော်၏။ အနည ဝိသယဘာဝဒီပနဉ္စ၊ ဘုရားမြတ်စွာမှ တပါးသော သာဝကတို့၏ အရာမဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ကို ပြရခြင်းသည်လည်းကောင်း။ အာဏာယ၊ ဝိနည်းပညတ်တော်တည်းဟူသောအာဏာတော်၌။ ဌိတာနံ၊ ကုန်သော။ သာဝကာနံ၊ တို့၏။ မဟာနုဘာဝဒီပနဉ္စ၊ ကြီးသော အာနုဘော်ရှိသည်၏အဖြစ်ကိုပြရခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဣတိ ဣမိနာ ပဘေဒေန၊ ဖြင့်။ အဿ၊ ထိုနိဒါန်း၏။ ပယောဇနံ၊ သည်။ တိဝိဓံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ကထံ−ဟောတိ၊ နည်း။
ဟိ−ဝိတ္ထာရေမိ၊ ချဲ့၍ဆိုဦးအံ့။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ပဟီနကိလေသတ္ထာ စ၊ ပယ်အပ်သော ကိလေသာရှိသောကြောင့်။ အဓိဂတဂုဏ ဝိသေသတ္တာ စ၊ ရအပ်သော ကျေးဇူးအထူးရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ လောကဇဋ္ဌသေဋ္ဌတ္တာ စ၊ လောကသုံးပါးထက် ကြီးသော မြတ်သော ကျေးဇူးရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ တာဒိဘာဝပ္ပတ္တတ္တာ စ၊ တာဒိကေးဇူးရှိသာ အဖြစ်သို့ ရောက်သည်၏ဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ အာဏာသာသနာရဟော၊ အာဏာတော်ဖြင့် ဆုံးမခြင်းငှါ ထိုက်တော်မူသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အရသရူဝတာဒီဟိ၊ ကုန်သော။ အဋ္ဌဟိ၊ ကုန်သော။ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ၊ တို့ဖြင့်။ အကမ္ပနတော၊ မတုန်လှုပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဘဂဝတော၊ ၏။ တာဒိဘာဝပ္ပတ္ထိ၊ တာဒိကျေးဇူးရှိသောအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခြင်းကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။ ဒဋ္ဌန္နမ္ပိ၊ ရှစ်ပါးအပြားရှိသည်လည်းဖြစ်ကုန်သော။ တေသံအက္ကောသဝတ္ထူနံ၊ ထိုထိုသို့သော အက္ကောသဝတ္ထုတို့၏။ အတ္တနိ၊ ကိုယ်တော်၌။ သမ္ဘဝပရိယာယ ဒီပနပါဠိယာ၊ ဖြစ်သင့်သော အကြောင်းကို ပြသော ပါဠိဖြင့်။ ပဟီနကိလေသတာ၊ ပယ်အပ်သောကိလေသာ ရှိသည်၏အဖြစ်ကို။ (၃၁) ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
စတုန္နဉ္စ ဈာနံ၊ တို့ကိုလည်းကောင်း။ တိဿန္နဉ္စ ဝိဇ္ဇာနံ၊ သုံးပါးကုန်သော ဝိဇ္ဇာတို့ကိုလည်းကောင်း။ အဓိဂမပရိဒီပနေန၊ ရသည်ကို ပြတတ်သော ‘’သောာ စ ခေါ ဗြာဟ္မဏ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ’’−စသောပါဠိဖြင့်။ အဓိဂတဂုဏဝိသေသတာ၊ ရအပ်သော ကျေးဇူး အထူးရှိသည်၏အဖြစ်ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
‘’နာဟံ တံ ဗြာဟ္မဏ ပဿာမိ သဒေဝကေလောကေ။ပ။မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျာ’’တိစ ဝစနေန၊ ဖြင့်လည်းကောင်း။ ‘’ဇေဋ္ဌော သေဋ္ဌော လောကဿာ’’တိစ ဝစနေန၊ လောကဿ−ဟူသောပါဠိဖြင့်လည်းကောင်း။ ဇေဋ္ဌသေဋ္ဌတာဝ၊ ကိုလျှင်။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။ ဣဒဉ္စ၊ ဤအလုံးစုံသော ပါဠိသည်လည်း။ ဘဂဝတော၊ ၏။ အာဏာရဟ သာဝဒီပန ပယောဇနံ၊ အာဏာတော်ထိုက်သည်၏အဖြစ်ကို ပြခြင်းနှင့်ယှဉ်သော ပါဠိအစဉ်တည်း။
‘’အာဂမေဟိ တွံ သာရိပုတ္တ အာဂမေဟိ တွံ သာရိပုတ္တ တထာဂတောဝ တတ္ထ ကာယံ ဇာနိဿတီ’’တိ ဝစနံ၊ ဇာနိဿတိ−ဟူသောပါဠိသည်။ အနညဝိသယဘာဝဒီပနံ၊ ဘုရားမှတစ်ပါးကုန်သော သာဝကတို့၏ အရာမဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ကို ပြသောပါဠိတည်း။
‘’သာဓာဟံ ဘန္တေ ပထဝိံ ပရိဝတ္ထေယျ’’န္တိစ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ‘’ဧကာဟံ ဘန္တေ ပါဏိံ အဘိနိမ္မိနိဿမီ’’တိ စ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ‘’သာဓု ဘန္တေ သဗ္ဗော ဘိက္ခုသံဃော ဥတ္တရကုရုံ ပိဏ္ဍာယ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ စ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ဝုတ္တေဟိ၊ ကုန်သော။ ထေရဿ၊ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်မထေရ်၏။ ဣမေဟိ တီဟိ သီဟနာဒေဟိ၊ ဤ သုံးခွန်းကုန်သော သီဟနာဒဖြစ်သော စကားတော်တို့ဖြင့်။ အာဏာယ၊ ၌။ ဌိတာနံ၊ တည်ကုန်သော။ သာဝကာနံ၊ တို့၏။ မဟာနုဘာဝတာဒီပနံ၊ ကြီးမြတ်သော အာနုဘော်ရှိသည်၏အဖြစ်ကို ပြတတ်သောပါဠိကို။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ကိမတ္ထံ၊ ငှာ။ ဘဂဝါ၊ သည်။ သာဝတ္ထိယာဒီသု၊ သာဝတ္ထိအစရှိသော ပြည်ကြီးတို့၌။ အဝိဟရိတွာ၊ နေတော်မမူ၍။ ဝေရဉ္ဇာယမေဝ၊ ဝေရဉ္ဇာပြည်၌သာလျှင်။ တဒါ၊ ထိုအခါ၌။ ဝါ၊ ထို ဆယ့်နှစ်ဝါမြောက်အခါ၌။ ဝိဟာသိ၊ နေတော်မူလေသနည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ကောစိ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သော စောဒကဆရာသည်။ စေ ပုစ္ဆေယျ၊ အံ့။
နဠေရုယက္ခဿံ၊ နဠေရုဘီလူး၏။ ပီတိသဉ္ဇာနနတ္ထဉ္စ၊ ပီတိကို ဖြစ်စေခြင်းငှါလည်းကောင်း။ ဘိက္ခုသံဃဿ၊ ၏။ ဘိက္ခာဝသေန၊ ဆွမ်းကို မှီရခြင်း၏ အစွမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း။ အကိလမနတ္ထဉ္စ၊ မပင်ပန်းစိမ်းသောငှါလည်းကောင်း။ ဝေရဉ္ဇဗြာဟ္မဏဿ၊ ၏။ ပသာဒ ဇနနတ္ထဉ္စ၊ ကြည်ညိုခြင်းကို ဖြစ်စေခြင်းငှါ လည်းကောင်း။ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ၊ ၏။ အာနုဘော်ဝဒီပနဋ္ဌာနဘူ တတ္ထာ စ၊ အာနုဘော်ကိုပြရာ ဌာနဖြစ်၍ ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း။ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ၊ ၏။ ဝိနယပညတ္တိယာစန ဟေတုဘူတပရိဝိတက္ကနဋ္ဌာနဘူတတ္တာ စ၊ ဝိနည်းပညတ်ကို တောင်းပန်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်၍ဖြစ်သော အကြံဖြစ်ရာဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း။ ဝိဟာသိ၊ နေတော်မူ၏။
တေသု၊ ထိုငါးပါးကုန်သော အကျိုးအကြောင်းတို့တွင်။ ပစ္ဆိမံ၊ နောက်ဆုံးဖြစ်သော ဝိနယပညတ္တိယာစနအကြောင်းသည်။ ဗလဝ ကာရဏံ၊ အားကြီးသောအကြောင်းတည်း။ တေန၊ ထို့ကြောင့်။ အဋ္ဌကထာယံ၊ ၌။ ‘’တေန သမယေနာတိ ယေန ကာလေန အာယသ္မတော။ပ။တေန ကာလေနာ’’တိ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ပုရိမေသု၊ ရှေး၌ဖြစ်ကုန်သော။ စတူသု၊ လေးပါးကုန်သော။ အနုသင်္ဂဟကာရဏေသု၊ ချီးမြှင့်လိုသည်နှင့် စပ်သောအကြောင်းတို့တွင်။ ပဌမေန၊ ပဌမဖြစ်သော ‘’ပီတိသဉ္ဇာနန’’ အကြောင်းဖြင့်။ ဘဂဝါ၊ သည်။ မေတ္ထာဘာဝနာဒိနာ၊ မေတ္တာဘာဝနာ အစရှိသည်ဖြင့်။ အမနုဿာနံ၊ နတ်ဘီလူးတို့၏။ စိတ္ထသံရက္ခဏေန၊ စိတ်ကို အစဉ်စောင့်ရှောက်တောမူသဖြင့်။ ဘိက္ခူနံ၊ ရဟန်းတို့အား။ အာဒရံ၊ ရိုသေခြင်းကို။ ဇနေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
ဒုတိယေန၊ ဒုတိယဖြစ်သော ‘’ဘိက္ခာကိလမန’’ အကြောင်းဖြင့်။ ပရိသာဝစရေန၊ ပရိသတ်၌ လေ့ကျက်သော။ ဝါ၊ ပရိသတ်၌နေသော။ ဘိက္ခုနာ၊ သည်။ ဧဝံ၊ သို့။ ပရိသာ၊ ကို။ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ၊ ၏။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ အပ္ပိစ္ဆေန စ၊ အလိုနည်းသည်လည်းကောင်း။ သန္ထုဋ္ဌေန စ၊ ရောင့်ရဲလွယ်သည်လည်းကောင်း။ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ၏။ ဣတိဝါ၊ ဤသို့မူလည်း။ ဒဿေတိ၊ ။
တတိယေန၊ တတိယဖြစ်သော ‘’ပသာဒဇနန’’ဖြစ်သော အကြောင်းဖြင့်။ ‘’ပစ္စယေ၊ ပစ္စည်း၌။ နိရပေက္ခေန၊ ငဲ့ခြင်း မရှိသဖြင့်။ ကုလာနုဂ္ဂဟော၊ ဒါယကာတို့၌ ချီးမြှင့်ခြင်းကို။ ကာတဗ္ဗော၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
စတုတ္ထေန၊ စတုတ္ထဖြစ်သော အကြောင်းဖြင့်။ ဧဝံ၊ သို့။ မဟာနုဘာဝေန၊ ကြီးသော အာနုဘော်ရှိသော ရဟန္တာသည် စင်လျက်လည်း။ ပစ္စယတ္ထံ၊ ပစ္စည်းအကျိုးငှါ။ လောလုပ္ပံ၊ လျှပ်ပေါ်ခြင်းကို။ န ကာတဗ္ဗံ၊ မပြုအပ်။ ကေဝလံ၊ စင်စစ်။ ပရဒတ္ထုပဇီဝိနာ၊ သူပေူသည်ကို မှီ၍သာ အသက်မွေးရခြင်းရှိချေသည်။ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။ [‘’တေနာတိအာဒိပါဌဿ အတ္ထံ ဒဿယန္တော’’ဆိုပြီးမှ ဝိနယဿ အတ္ထဝဏ္ဏနံ’’ဆိုပြန်သောကြောင့် ‘’တေန သမယေန’’စသော ပါဠိသည် ဝိနည်းမဝင်ဟူသော အတ္ထာပတ္တိရောက်သည်ဖြစ်၍ စောဒနာလိုသော စောဒကဆရာသည် ‘’တေနာတိအာဒိပါဌဿ’’ စသည်ကိုမိန့်။]
‘’တေနာတိအာဒိပါဌဿ။ပ။ဝိနယဿတ္ထဝဏ္ဏန’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော၊ ကြော်င့။ တေနတိအာဒိပါဌော၊ သည်။ အညော၊ ဝိနယမူ တပါးတည်း။ ဝိနယော၊ သည်။ အညော၊ တေန−အစရှိသည်မှ တပါးတည်း။ ဣတိ−အတ္ထော၊ သည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ရောက်၏။
‘’တေနာတိအာဒိပါဌမှာ၊ မှ။ အညော၊ သော။ ဝိနယော၊ သည်။ ကော၊ အဘယ်နည်း။ ဣဓ၊ ဤကျမ်း၏အစ၌ ဝန်ခံရာ၌။ ယဿဝိနယဿ၊ ၏။ အတ္ထံ၊ ကို။ ဒဿယန္တော ဝ၊ ပြ၍သာလျှင်။ ဝိနယဝဏ္ဏနံ၊ ဝိနည်း၏အဖွင့်ကို။ ဝါ၊ ဝိနည်းအဋ္ဌကထာကို။ ကရေ၊ ပြုရာအံ့လော။’’ ဣတိ၊ သို့။−
စေ စောဒေယျ၊ အံ့။ [စောဒကအလိုမှာ ‘’ဝိနယဿ အတ္ထံ ဒဿယန္တောဝ’’−ဟူ၍−ဆိုသောကြောင့် ဝိနယမှတပါးဖြစ်သော ‘’တေန သမယေန’’စသော ပါဌ်အနက် လွတ်ကောင်းသည်ဟု စောဒနာပြုသည်။]
‘’ဣဒံ ဟိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အတ္တပစ္စက္ခဝစနံ န ဟောတီ’’တိအာဒိ၊ န ဟောတိ−ဤသို့ စသောစကားကို။ ပုဗ္ဗေဝ၊ ရှေးဦးအစ၌ပင်လျှင်။ မယာ၊ ငါအဋ္ဌကထာဆရာသည်။ ဝုတ္တံနနုဆိုခဲ့သည်မဟုတ်လော။ (အဖြေလေးပါးတွင် ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏဟူ၏)။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဥပါလိတ္ထေရေန၊ သည်။ ဝုတ္တဿ၊ သော။ တေနာတိအာဒိပါဌဿ၊ ၏။ အတ္ထံ၊ ကို။ နာနပ္ပကာရတော၊ အားဖြင့်။ ဒဿယန္တော၊ ပြလျက်။ ဘဂဝတော၊ ၏။ အတ္ထပစ္စက္ခဝစနဘူတဿ၊ ကိုယ်တော်၏ ပစ္စက္ခ ဟောသောပါဠိဖြစ်၍ဖြစ်တော်မူသော။ ဝိနယသ၊ ဝိနည်းပါဠိ၏။ အတ္ထဝဏ္ဏနံ၊ ကို။ ကရိဿာမိ၊ ပြုပေအံ့။ ဣတိ−ဧဝံ၊ သို့။ ဧတ္ထ၊ ဤအဋ္ဌကထာပါဌ်၌။ အတ္ထော၊ ရှေ့နောက်မဆန့်ကျင်သော အနက်ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ မှတ်အပ်သည်။
ယဒိ−သိယာ၊ အကယ်၍ဖြစ်အံ့။ (၃၂) ‘’တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ဝေရဉ္ဇာယံ ဝိဟရတီ’’တိ ဧဝမာဒိဝစနပဋိမဏ္ဍိတနိဒါနံ ဝိနယပိဋကံ ကေန ဓာရိတ’’န္တိ အာဒိဝစနံ၊ တေန ဓာရိတံ−အစရှိသော စကားသည်။ ဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဆန့်၏။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝိရုဇ္ဈတိ၊ နည်း။ ‘’တေန သမယေနာ’’တိအာဒိဝစနဿ၊ ၏။ ဝိနယပိဋကပရိယာပန္နဘာဝဒီပနတော၊ ဝိနည်းပိဋက၌ အကျုံးဝင်သည်၏အဖြစ်ကို ပြတတ်သောကြောင့်တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ဝဒေယျ၊ အံ့။
န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ ကျင်။ အညတ္ထေပိ၊ ဝိနည်းပါဠိရင်းမှတပါးသော တေန သမယေန−စသော နိဒါန်းပါဠိ၌လည်း။ တဗ္ဗောဟာရသိဒ္ဓိတော၊ ထိုသို့ ဝိနည်းပိဋကဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်း၏ပြီးသောကြော်ငတ့ည်း။ ကီသု ဝိယ၊ ၌ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား။ ‘’နာနာဝိဓဘိတ္ထိကမ္မပဋိမဏ္ဍိတဝသနေည၊ အထူးထူးအပြားပြားရှိသော နံရံအမှုဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော နေရာရှိသော။ ပုရိသော၊ သည်’’။ ဣတိ အာဒီသု ဝိယ၊ တို့၌ကဲ့သို့တည်း။
ဝိနယဿ၊ ဝိနည်းပိဋက၏။ အာဒိဘာဝေန၊ အစဖြစ်သော နိဒါန်း၏အဖြစ်ဖြင့်။ သင်္ဂီတိကာရေဟိ၊ သင်္ဂါယနာတင်ခြင်းကို ပြုတတ်ကုန်သော ရဟန္တာ အရှင်မြတ်တို့သည်။ အနုညာတတ္တာ၊ ခွင့်ပြုအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ တဿဝစနဿ၊ ထို တေန သမယေနအစရှိသော ပါဠိ၏။ ဝိနယ ပရိယာပန္နတာပိ၊ ဝိနည်း၌ အကျူံးဝင်သည်၏ အဖြစ်သည်လည်း။ ယုဇ္ဇတိ၊ သင့်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤဝိနည်းပါဠိ၏အစ၌။ ဝါ၊ ဤနိဒါန်းပါဠိ၌။ ဧဝံ၊ သို့။ စောဒကော၊ သည်။ အာဟ၊ ၏။ −သုတ္တန္တေ၊ သုတ္တန်ပါဠိအစ၌။ ‘’ဧကံ သမယ’’န္တိ စ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ အဘိဓမ္မေ စ၊ အဘိဓမ္မာပါဠိ၌လည်းကောင်း။ ‘’ယသ္မိံ သမယေ’’တိ စ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ အနိယမတော၊ အနိယမအားဖြင့်။ ဝါ၊ မမှတ်သောအားဖြင့်။ ဝုတ္တံ ယထာ၊ ကဲ့သို့။ တထာ၊ ထိုသုတ္တန်အဘိဓမ္မာအတူ။ အဝတွာ၊ မဆိုမူ၍။ ဣဓ၊ ဤဝိနည်းပါဠိအစ၌။ ‘’တေန သမယေနာ’’တိ၊ ဟူ၍။ ပဌမံ၊ ရှေးဦးစွာ။ တံနိဒ္ဒေသောဝ၊ တ−သဒ္ဒါဖြင့် ပြအပ်သော တေန−သဒ္ဒါကိုလျှင်။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝုတ္တော၊ နည်း။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒကော၊ သည်။ အာဟ၊ ၏။
ပရိဟာရော၊ ကို။ မယာ၊ သည်။ ဝုစ္စတေ၊ ၏။ −တဿ တဿ သိက္ခာပဒပညတ္တိသမယဿ၊ ထိုထိုသို့သော သိက္ခာပုဒ် ပညတ်သောအခါ၏။ ဟေတု၊ အကြောင်းကြောင့်။ ဝါ၊ ကား။ သိက္ခာပဒပညတ္ထိဟေတုဘူတဿ၊ သော။ ယဿ သမယဿ၊ ၏။ ဟေတု၊ ကြောင့်။ ဘဂဝါ၊ သည်။ တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုထိုသို့သော အရပ်၌။ ဝိဟာသိ၊ ၏။ အတီတဿ၊ လွန်ပြီးသော။ တဿစ သမယဿ၊ ထိုထိုသို့သော သိက္ခုပုဒ်ကို ပညတ်သောအခါ၏လည်း။ သင်္ဂီတိကာရကာနံ၊ ကုန်သော။ တေသံ ဝသီနံ၊ ထိုရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏။ သုဝိဒိတတ္တာ၊ ကောင်းစွာထင်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဝါ၊ ကောင်းစွာ သိအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ တံ နိဒ္ဒေသောဝ၊ တ−သဒ္ဒါဖြင့်ညွန်အပ်သော တေန−သဒ္ဒါကိုလျှင်။ ဥပါလိတ္ထေရေန၊ သည်။ ဝုတ္တော၊ ၏။
ကထံ−ကေန ကာရဏေန၊ ကြောင့်။ သုဝိဒိတော၊ ကောင်းစွာထင်သနည်း။
‘’ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ၊ တေ ဥဇ္ဈာ ယန္တီ’’ တိအာဒိဝစနတောစ= ကြောင့်လည်းကောင်း။ ‘’အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ။ပ။အာရောစေသု’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော စ၊ ကြောင့်လည်းကောင်း။ ‘’အထခေါ ဘဂဝါ။ပ။သန္နိပါတာပေတွာ’’တိ စ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ‘’ဘိက္ခူနံ တဒနုစ္ဆဝိကံ။ပ။သုဋ္ဌုတာယာ’’တိ စ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ‘’ဧဝဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာ’’တိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော စ၊ ကြောင့်လည်းကောင်း။ ခန္ဓကေသု စ၊ တို့၌လည်း။ ‘’အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ တီဟိသရဏ ဂမနေဟိ ပဗ္ဗဇ္ဇ’’န္တိ အာဒိ ဝိနယက္ကမဿ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ−အစရှိသော ဝိနည်းအစဉ်ကို။ ဝစနတော စ၊ ကြောင့်လည်းကောင်း။ ယော သော−သိက္ခာပဒပညတ္တိသမယော၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ တဿ တဿ ဝိနယက္ကမဿ၊ ၏။ သောပညတ္တိသမယော စ၊ ထိုထိုသို့ ပညတ်တော်မူသော အခါသည်လည်း။ ပဉ္စသတာနံ၊ ငါးရာအရေအတွက် ရှိကုန်သော။ ဓမ္မဓရာနံ၊ တရားတို့ကို ဆောင်ရွက်ကုန်သော။ တေသံ ဘိက္ခူနံ၊ တို့အား။ သုဝိဒိတော၊ ကောင်းစွာ ထင်တော်မူသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အယံ နယော၊ သည်။ သုတ္တန္ထာဘိဓမ္မေသု၊ သုတ္တန်ပိဋက အဘိဓမ္မာပိဋကတို့၌။ န သမ္ဘဝတိ၊ မဖြစ်သင့်။
တသ္မာ−သုဝိဒိတတ္ထာ၊ ထိုသို့ ကောင်းစွာထင်သည်၏အဖြစ်ကြောင်းလည်းကောင်း။ တေနသမ။ပ။ဝိဟရတီတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ဝိဟရတီတိ ပဒေန၊ နှင့်။ ဧကသမ္ဗန္ဓတ္တာ စ၊ တစပ်တည်း စပ်အပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ ပဌမံ၊ စွာ။ ယံနိဒ္ဒေသာဒိနော၊ ယ−သဒ္ဒါဖြင့် ပြအပ်သော ယေန−အစရှိသော အနိယမသဒ္ဒါ၏။ အသမ္ဘဝတော စ၊ မဖြစ်သင့်သောကြောင့်လည်းကောင်း။ ဝိနယပိဋကေ၊ ၌။ တန္နိဒ္ဒေသောဝ၊ တ−သဒ္ဒါဖြင့် ပြအပ်သော တေန−သဒ္ဒါကိုသာလျှင်။ ပဌမံ၊ အစ၌။ ဝုတ္တော၊ ၏။
ကထံ၊ သို့။ အသမ္ဘဝတိ၊ မဖြစ်သင့်သနည်းဟူမူကား။
ဧကေ၊ တို့သည်။ ‘’ယေန ခေါ ပန သမယေန ဝေသာလိယာ အဝိ ဒူရေ ကလန္ဒဂါမော နာမဟောတီ’’တိ ဝါ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ‘’ယေန ခေါပန သမယေန ဝေသာလီ။ပ။ ဟောတီ’’တိ ဝါ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ အသမ္ဘဝတော၊ ကြောင့်။ ယံနိဒ္ဒေသေန၊ ယ−သဒ္ဒါဖြင့်ပြအပ်သော ယေန−ဟူသော အနိယမသဒ္ဒါဖြင့်။ အဝတွာ၊ ၍။ တံနိ ဒ္ဓေသဿေဝ၊ တ−သဒ္ဒါဖြင့် ပြအပ်သော တေနဟူသော နိယမသဒ္ဒါ၏သာလျှင်။ သမ္ဘဝတော၊ ဖြစ်သင့်သောကြောင့်။ ‘’တေန ခေါ ပန သမယေန။ပ။ ကလန္ဒဂါမော နာမ ဟောတီ’’တိ၊ ဟူ၍။ ထေရေန၊ အရှင်ဥပါလိမထေရ်သည်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ [ဧကေ−သာ ကတ္တားရှိ၍ ကြိယာ မရှိသောကြောင့် ဤတွင် ဝဒန္တိ−ကြိယာကို ထည့်ရသည်။] ကေဝလံ၊ အကြောင်းတပါးနှင့်မရော သက်သက်။ သုဝိဒိတတ္တာဝါ၊ ကောာင်းစွာထင်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း။ ‘’တေန။ပ။ဟောတီ’’တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
အနိယမနိဒ္ဒေသဝစနန္တိ ဧတ္ထ၊ ဤ အဋ္ဌကထာပါဌ်၌။ ယထာ ဝုတ္တ နယေန၊ ဖြင့်။ ဧတံ၊ တေန သမယေန−ဟူသော ဤသဒ္ဒါသည်။ တံနိဒ္ဒေသတ္တာ၊ တ−သဒ္ဒါြဖင့် ပြအပ်သော တေန−ဟူသော နိယမသဒ္ဒါဖြစ်သောကြော်င့။ နိယမနိဒ္ဒေသဝစနမေဝ၊ နိယတ်ကိုပြသောတေန−သဒ္ဒါသည်သာလျှင်။ ကိဉ္စာပိ ဟောတိ၊ အကယ်၍ကား ဖြစ်၏ရှင့်။ တထာပိ၊ ထိုသို့ဖြစ်သော်လည်း။ သမ္ပတိကာလဝသေန၊ ယခုကာလ၏အစွမ်းအားဖြင့်။ တဒိတရေသံ၊ ထိုသံဂါယနာဆရာတို့မှတပါး နောက်ကာလ၌ဖြစ်ကုန်သော။ ဘိက္ခူနံ၊ တို့အား။ အဝိဒိတတ္တာ၊ မထင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ‘’အနိယမနိဒ္ဒေသဝစန’’န္တိ၊ ဟူ၍။ အာစရိယေန၊ အဋ္ဌကထာဆရာသည်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
‘’အယံ ဟိ သဗ္ဗသ္မိမ္ပိ ဝိနယေ ယုတ္တီ’’တိ၊ ဟူ၍။ ယံ ပန ဝစနံ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ တံ ဝစနံ၊ ကို။ တဗ္ဗဟုလေန၊ တဗ္ဗဟုလ−နည်း၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
(၃၃)သဗ္ဗံ၊ သော။ တေနာတိ ပဒံ၊ တေန−ဟူသောပုဒ်သည်။ အနိယမနိဒ္ဒေသဝစနံ၊ သည်။ ယဒိ ဘဝေယျ၊ အံ့။ ဧဝံ သတိ၊ သော်။ ‘’တေန ဟိ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒ’’န္တိ ဧတ္ထ၊ ပါဠိ၌။ ပုဗ္ဗေ၊ ရှေး၌။ သိဒ္ဓတ္ထံ၊ ထင်သောအနက်ရှိသော။ ဣဒမ္ပိ တေနာတိ ပဒံ၊ ဤတေန−ဟူသော ပုဒ်သည်လည်း။ အနိယမနိဒ္ဒေသဝစနံ၊ အနိယတ်ကို ပြသောသဒ္ဒါသည်။ ဘဝေယျ၊ ၏။
‘’တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ။ပ။ ဝိဟရတီ’’ တိ အာဒီသု၊ ပါဠိတို့၌။ ဝုတ္တံ၊ သော။ တေနာတိ ပဒဉ္စ၊ ပုဒ်သည်လည်း။ အနိယမနိဒ္ဒေသဝစနံ၊ သည်။ ဘဝေယျ၊ ၏။ အနိယမနိဒ္ဒေသဝစနံ၊ သည်။ (လိုက်)။ န စဟောတိ၊ မဖြစ်။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ယေသံ၊ အကြင်ရဟန်းတို့အား။ တံနိဒ္ဒေသေန၊ တ−သဒ္ဒါဖြင့် ပြအပ်သော။ တေနာတိပဒေန၊ တေန−ဟူသောပုဒ်ဖြင့်။ နိဒ္ဒိဋ္ဌိတ္ထော၊ ပြအပ်သောအနက်သည်။ အဝိဒိတော၊ မထင်။ တေသံ၊ ထိ မထင်သော ရဟန်းတို့၏။ ဝသေန၊ ဖြင့်။ ‘’အနိယမ နိဒ္ဒေသဝစန မေတ’’န္တိ၊ တံ−ဟူ၍။ အာစရိယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာသည်။ အာဟ၊ ၏။
အထဝါ၊ ကား။ တတော၊ ထိုအခါမှ။ ပဌမံ၊ ရှေးဦးစွာ။ တဒတ္ထာဒဿနတော၊ ထိုနိယမအနက်ကို မပြအပ်သောကြောင့်။ ပစ္ဆာပိ၊ နောက်အခါ၌လည်း။ တံသမ္ဗန္ဓေန၊ တ−သဒ္ဒါနှင့်စပ်သဖြင့်။ ယံ နိဒ္ဒေသဒဿနတော၊ ယ−သဒ္ဒါဖြင့် ညွှန်အပ်သော ယေန−သဒ္ဒါကို ပြလိုသောကြောင့်။ ‘’အနိယမ နိဒ္ဒေသဝစနမေတ’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
အထဝါ၊ ကား။ ပုဗ္ဗဏှာဒီသု၊ နံနက်အခါအစရှိသည်တို့တွင်။ အယံ နာမ၊ ဤမည်သောအခါ။ ဣတိ၊ သို့။ အနိယမေတွာ၊ မမှတ်မူ၍။ ကာလပရိဒိပနဿ၊ ကာလကိုပြတတ်သော။ သမယသဒ္ဒဿ၊ ၏။ ဥပပဒဘာဝေနပိ၊ အနီး၌တည်သောအဖြစ်ဖြင့်လည်း။ ယဒိဒံ−ယံ ဣဒံ တေနာတိ ပဒံ၊ အကြင် တေန−စသောပုဒ်ကို။ ဧဝံ၊ ဤသို့ အနိယမအားဖြင့်။ ဝတ္ထုံ၊ ငှါ။ အရဟတိ၊ ၏။ တဒိဒံ−တံ ဣဒံ တေနာတိ ပဒံ၊ ထိုတေန−စသောပုဒ်သည်။ အနိယမနိဒ္ဒေသဝစနံ၊ မည်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
အထဝါ၊ ကား။ တေနာတိ၊ တေန−ဟူ၍။ ဝုတ္တေ၊ ရှိသော်။ တေနဃဋေန၊ ထို ဃဋနှင့်။ တေန ပဋေန၊ ထိုပဋနှင့်။ ဣတိ၊ သို့။ သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော အနက်တို့၌။ ပသင်္ဂနိဝါရဏတ္ထံ၊ လျဉ်းပါးခြင်းကို နစ်စေခြင်းငှါ။ သမယေနာတိ၊ ဟူ၍။ နိယမံ၊ မှတ်ခြင်းကို။ ကရောတိ၊ ၏။
ကေန ပနသမယေန၊ အဘယ်အခါ၌ကား။ ဝိဟရတိ၊ နည်း။
ပရဘာဂေ အတ္ထတော၊ နောက်အဖို့၌ဖြစ်သော အနက်အားဖြင့်။ သိဒ္ဓေန၊ ပြီးသော။ ဝါ၊ ထင်သော။ သာရိပုတ္တဿ၊ ၏။ ပရိဝိတက္ကသမယေန၊ အကြံတော်ဖြစ်သော အခါ၌။ ဝိဟရတိ၊ နေတော်မူ၏။ (သမ္ဗန်)။
ဧတ္ထ၊ ဤဝိတက္ကသမယေန−ဟူသော စကား၌။ စောဒကော၊ သည်။ အာဟ၊ ၏။ ဝိတက္ကသမယော၊ ကို။ ဣဓ၊ ဤတေနသမယေန−ဟူသောပုဒ်၌။ စေ အဓိပ္ပာတော၊ အကယ်၍ အလိုရှိအပ်သည် ဖြစ်အံ့။
ဧဝံ−သတိ၊ ဤသို့ လိုအပ်သည်ရှိသော်။ ပရတော၊ နောက်မှ။ ဝုစ္စမာနံ၊ ဆိုလတ္တံ့သော။ ‘’ဣဓ ပန ဟေတုအတ္ထော ကရဏတ္ထော စ။ပ။ ဒုဗ္ဗိညေယျော တေန သမယေန ဟေတုဘူတေန ကာရဏဘူတေန စာ’’တိ အာဒီဝစနံ၊ ဘူတေန စ−ဤသို့ အစရှိသော အဋ္ဌကထာ စကားသည်။ ဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဆန့်ကျင်ရာ၏။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒကော၊ သည်။ အာဟ၊ ၏။
ဗာဟုလ္လေန၊ ဗာဟုလ္လနည်းဖြင့်။ ဝုတ္တတ္တာ၊ အဋ္ဌကထာဆရာ ဆိုတော်မူအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ မဆန့်ကျင်ရာ။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ သုတ္တန္တာဘိဓမ္မေသု ဝိယ၊ တို့၌ကဲ့သို့။ အဝတွာ၊ မဆိုမူ၍။ ဣဓ ဝိနယပိဋကေ၊ ၌။ ကရဏဝစနေန၊ ဖြင့်။ နိဒ္ဒေသော၊ ကို။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကတော၊ နည်း။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒနာ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ တာ၊ ထိုစောဒနာကို။ ဝိဿဇ္ဇနေ၊ ဖြေရာ၌။ ဗာဟုလ္လေန၊ ဗာဟုလ္လနည်းဖြင့်။ ကရဏဝစနပ္ပယောဇနံ၊ ကရိုဏ်းဝိဘတ်၏အကျိုးကို။ ဝတ္တုကာမော၊ ဆိုခြင်းငှါ အလိုရှိသော။ အာစရိယော၊ သည်။ ‘’ယော သော သိက္ခာပဒပညတ္တိသမယော’’တိ အာဒိ၊ ကို။ အာဟ၊ ၏။
သမ္ပတိ၊ ယခုအခါ၌။ ဝုစ္စမာနဿေဝ၊ ဆိုလတ္တံ့သည်သာလျှင် ဖြစ်သော။ ကရဏဝစနဿ၊ ကရိုဏ်းဝိဘတ်၏။ ပယောဇနံ၊ အကျိုးကို။ ဝတ္ထုကာမော၊ ဆိုလိုသည်ဖြစ်၍။ န အာဟ၊ မဆို။ ဣမဿ ပန၊ ဤတေန သမယေန−ဟူသော ပုဒ်၏ကား။ ဟေတုအတ္ထောဝိ၊ ဟိတ်အနက်သည်သာလျှင်။ သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်သင့်၏။ ကရဏတ္ထော၊ သည်။ န သမ္ဘဝတိ၊ မဖြစ်သင့်။ တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ ‘’အပရဘာဂေ အတ္ထတော သိဒ္ဓေနာ’’တိအာဒိ၊ ကို။ အာဟ၊ ၏။
သမယဉ္စာတိဧတ္ထ၊ ၌။ အာဂမနပစ္စယ သမဝါယဉ္စ၊ လာခြင်း၏အကြောင်း၏ညီညွတ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ တဒနုရူပကာလဉ္စ၊ ထိုလာခြင်းအား လျောက်ပတ်သောကာလကိုလည်းကောင်း။ ဥပါဒါယ၊ ၍။ ဣတိ အတ္ထော၊ တည်း။
ပစ္စယသာမဂ္ဂိဉ္စ၊ လာခြင်း၏အကြောင်းညီညွတ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ အာဂမနကာလဉ္စ၊ လာအံ့သော ကာလကိုလည်းကောင်း။ လဘိတွာ၊ ၍။ ဇာနိဿာမ၊ သိရကုန်အံ့။ ဣတိ အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။
ဧတ္ထ၊ ၌။ စောဒကော၊ သည်။ အာဟ၊ ၏။ ‘’ဧကောဝ ခေါ ဘိက္ခဝေ ခဏောစ သမယော စာ’’တိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ခဏသမယာနံ၊ ခဏ−သဒ္ဒါ သမယ−သဒ္ဒါတို့၏။ ဧကော အတ္ထော၊ တခုသော အနက်သည်။ ဟောတိ ယထာ၊ ကဲ့သို့။ တထာ၊ တူ။ ‘’ကာလဉ္စ သမယဉ္စ ဥပါဒါယာ’’တိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ကာလသမယာနံ၊ ကာလ−သဒ္ဒါ သမယ−သဒ္ဒါတို့၏။ ဧကော အတ္ထော၊ သည်။ သိယာ၊ ၏။ ဣတိ စောဒကော၊ အာဟ(ပြန်)။ အပိစ၊ တနည်း စောဒနာဦးအံ့။ ဧတ္ထ၊ ဤ ကာလ သမယတို့တွင်။ အာဂမနပစ္စယသမဝါယော စ၊ လာခြင်း၏အကြောင်းညွီညွတ်ခြင်းသည်သာလျှင်။ သမယော၊ မည်၏။ ကာလဿာပိ၊ ကာလ၏လည်း။ အာဂမနပစ္စယတ္တာ၊ လာခြင်း၏အကြောင်းဖြစ်သောကြောင့်။ သမယဂ္ဂတဏေနေဝ၊ သမယ−သဒ္ဒါဖြင့်သာလျှင်။ သော၊ ထိုကာလအနက်ကို။ ဂဟိတော၊ ယူအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့ ယူအပ်လျက်လည်း။ ဝိသုံ၊ အသီး။ ကာလော၊ ကာလ−သဒ္ဒါကို။ ကိမတ္ထံ၊ ငှါ။ ဂဟိတော၊ နည်း။ ဣတိ စ၊ ဤသို့လည်း။ စောဒကော၊ သည်။ အာဟ၊ ၏။ (ဣတိ စေ ဝုစ္စတေ−ဟူ၍ ဧဝ−သဒ္ဒါနှင့်လည်း ပါဌ်ရှိ၏)။
ပရိဟာရော၊ ကို။ ဝုစ္စတေ၊ အံ့။ −‘’အပ္ပေဝ နာမ သွေပီ’’တိ၊ ဟူ၍။ ကာလဿ၊ ကာလကို။ ပဌမံ၊ ရှေးဦးစွာ။ နိယမိတတ္တာ၊ မှတ်အပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ သမယော၊ သည်။ (၃၄) ကာလတ္ထော၊ ကာလအနက်ရှိသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
သွေတိ၊ သွေဟူ၍။ တသ္မိံ နိယမိတကာလေ၊ ထိုသို့မှတ်အပ်သောလာက၌။ ဣတရေသံ၊ မှတ်အပ်သော ကာလမှ တပါးကုန်သော။ အာဂမနပစ္စယာနံ၊ လာခြင်းအကြောင်းတို့၏။ သမဝါယံ၊ ညီညွတ်ခြင်းကို။ ပဋိစ္စ၊ ၌။ ဥပသင်္ကမေယျာမ၊ ကပ်နိုင်ကုန်ငြားအံ့လည်းမသိ။ ယထာနိယမိတကာလေပိ၊ အကြင်အကြင်သို့ မှတ်အပ်သော ကာလ၌လည်း။ ပုဗ္ဗဏှာဒိပ္ပဘေဒံ၊ ပုဗ္ဗဏှ စသည် အပြားရှိသော။ ယထာဝုတ္တသမဝါယာနုရူပံ၊ အကြင်သို့ ဆိုအပ်ပြီးသော သမဝါယအားလျော်သော။ ကာလဉ္စ၊ ကိုလည်း။ ဥပါဒါယ၊ စွဲ၍။ ဣတိ ဣမိနာ၊ ဤပါဌ်ဖြင့်။ သွေတိ၊ သွေ−ဟူ၍။ ပရိစ္ဆိန္နဒိဝသေ၊ ပိုင်းခြားအပ်သောနေ့တွင်။ ပုဗ္ဗဏှာဒိကာလနိယမဘာဝံ၊ ပုဗ္ဗဏှအစရှိသောကာလကို မှတ်သည်၏အဖြစ်ကို။ ဒဿေတိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကာလသမယာနံ၊ တို့၏။ န ဧကတ္ထတ္တာ၊ မတူသော အနက်ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ကာလဿ၊ ကို။ ဝိသုံ၊ အသီး။ ဂဟဏမ္ပိ၊ သည်လည်း။ သာတ္ထကံ၊ အကျိုးရှိသည်။ ဘဝတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဘိက္ခု၊ ရဟန်း။ တွံ၊ သည်။ ခဏေ ခဏေ၊ ခဏတိုင်း ခဏတိုင်း။ ဇာယတိ စ၊ ဖြစ်မူလည်းဖြစ်၏။ ဇီယသိ စ၊ ဆိုမူလည်း အို၏။ မီယသိ စ၊ သေမူလည်းသေ၏။ ဣတိစ၊ သို့လည်းကောင်း။ ဘိက္ခုနိယာ၊ ဘိက္ခုနီမ၏။ သန္တိကေ၊ ၌။ အဘိက္ခဏံ၊ မပြတ်။ ဂစ္ဆတိ၊ ၏။ ဣတိစ၊ လည်းကောင်း။ ခဏေ ခဏေ၊ ခဏတိုင်း ခဏတိုင်း။ သတ္ထုသာသနံ၊ ဘုရားမြတ်စွာအဆုံးအမကို။ ဘာသတိ၊ ၏။ ဣတိ စ၊ လည်းကောင်း။ ခဏသဒ္ဒေါ၊ သည်။ အနေကတ္ထော၊ များသောအနက်ရှိ၏။ သမယသဒ္ဒေါ စ၊ သည်လည်း။ တထာ၊ ထိုအတူ။ အနေကတ္ထော၊ များသောရှိ၏။ တသ္မာ၊ ထိုသို့များသော အနက်ရှိကြသောကြောင့်။ ဧက မေကေန၊ တပုဒ်သည် တပုဒ်ဖြင့်။ ဝါ၊ တပုဒ်ကို တပုဒ်ဖြင့်။ နိယမန္တော၊ မှတ်တော်မူ၍။ ‘’ဧကောဝ ခေါ ဘိက္ခဝေ ခဏော စ သမယော စာ’’တိ၊ ဟူ၍. အာဟ၊ ၏။
ခဏသမယာနံ၊ ခဏ−သဒ္ဒါ သမယ−သဒ္ဒါတို့၏။ အတ္ထော၊ သည်။ ဧကတ္ထော၊ ထူသောအနက်သည်။ ယုဇ္ဇတိ၊ သင့်၏။ ခဏော၊ ခဏဟူသည်။ ဩကာသလာဘော၊ အခွင့်ကိုရခြင်းတည်း။ အဋ္ဌက္ခဏဝဇ္ဇိတော၊ ရှစ်ခုသော ခဏသည် ကြဉ်အပ်သော။ နဝမော၊ ကိုးခုမြောက် ဖြစ်သော။ ခဏော၊ ခဏတည်း။ ဣတိ အတ္ထော၊ တည်း။
အတ္တနော အတ္တနော၊ မိမိ မိမိ၏။ ဥစ္ဆေဒါဒယော၊ ဥစ္ဆေဒအစရှိကုန်သော။ ဒိဋ္ဌိဂတသင်္ခါတေ၊ မိစ္ဆာအယး ဟုဆိုအပ်ကုန်သော။ သမယေ၊ အယူတို့ကို။ ဧတ္ထ၊ ဤအရပ်၌။ ပဝဒန္တိ၊ ဆိုတတ်ကုန်၏။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ထိုသို့ ဆိုရာဖြစ်သော သတ္တိကြောင့်။ သမယပ္ပဝါဒကော၊ မည်၏။
သွေဝ−သော ဧဝ၊ ထိုအယူကို ဆိုရာ အရပ်သည်ပင်။ တိန္ဒုကာစီရသင်္ခါတာယ၊ တိန္ဒုကာစီရဟု ဆိုအပ်သော။ တိမ္ဗရု ရုက္ခပန္တိယာ၊ တည်ပင် အစဉ်ဖြင့်။ ပရိက္ခိတ္တတ္တာ၊ ရံအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ တိန္ဒုကာစီရံ၊ မည်၏။
ဧကသာလကေတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဧကော၊ တပင်သော။ သာလရုက္ခော၊ အင်ကြင်းပင်သည် အတ္ထိ၊ ၏။ ဧကော၊ တဆောင်သော။
ကုဋိကာ၊ ကုဋိသည်။ ဝါ၊ စရပ်သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ဣတိပိ၊ လည်း။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ [ကုဋိကာ−ဟု သာမန်ဆိုသော်လည်း သာလကအရဖြစ်၍စရပ်ကို ကုဋိဟူ၏။]
အတ္ထာဘီသမယာတိ၊ ဟူသည်ကား။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ ဟိတပဋိလာဘာ၊ အကျိုးစီးပွားကို ရသောကြောင့်။
ဓီရောတိ စ၊ ဓီရဟူ၍လည်းကောင်း။ ပဏ္ဍိတောတိ စ၊ ပဏ္ဍိတဟူ၍လည်းကောင်း။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ အညော၊ တပါး အမည်ဟူ၍။ န ဝုစ္စတိ၊ မဆိုအပ်။
သမ္မာ မာနာဘိသမယာတိဧတ္ထ၊ ၌။ သုဋ္ဌု၊ ကောင်းစွာ။ မာနဿ၊ မာနကို။ ပဟာနေန၊ ပယ်သဖြင့်။ သမုစ္ဆေဒဝသေန၊ ဖြင့်။ သုဋ္ဌု၊ စွာ။ မာနပ္ပဟာနေန၊ မာနကိုပယ်သဖြင့်။ ဝါ၊ မာန်ကိုပယ်ခြင်းကြောင့်။ ဣတိ အတ္ထော၊ တည်း။
‘’ဒုက္ခဿ ပီဠနဋ္ဌော’’တိအာဒီသု၊ တို့၌။ စတုန္နံ၊ လေးပါးကုန်သော။ သစ္စာနံ၊ တို့ကို။ စတူဟိအာကာရေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ပဋိဝေဓော၊ ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း။ ဣတိအာဒီသု၊ တို့၌။ ခန္ဓပဉ္စကသင်္ခါတဿ၊ သော။ ဒုက္ခဿ၊ ၏။ ဒုက္ခကာရဏာယတ္တော၊ ဒုက္ခ၏အကြောင်းနှင့်စပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
သင်္ခတဋ္ဌော၊ သင်္ခတအနက်ဟူသည်။ ကာရဏုပ္ပတ္တိအတ္ထော၊ အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်သော အနက်တည်း။ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ၊ ဖြင့်။ သန္တာပဋ္ဌော၊ ပူပန်တတ်သောအနက်ရှိ၏။
သုခါယ ဝေဒနာယ၊ ဖြင့်။ ဝိပရိဏာမဋ္ဌော၊ ဖောက်ပြန်တတ်သော အနက်ရှိ၏။
ပီဠနဋ္ဌာဒိကောဝ၊ ပီဠှနဋ္ဌ အစရှိသောအနက်သည်လျှင်။ အဘိသမယတ္ထော၊ အဘိသမယအနက်တည်း။ ဣတိ အတ္ထော၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
ဂဗ္ဘောက္ကန္တိသမယောတိအာဒီသုပိ၊ တို့၌လည်း။ ပထဝိကမ္ပနအာလောက ပါတုဘာဝါဒီဟိ၊ မြေလှုပ်ခြင်း အလင်း၏ထင်ခြင်း အစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ဒေဝမနုဿေသု၊ တို့၌။ ပါကဋော၊ ၏။
ဒုက္ကရကာရိကသမယောပိ၊ ပြုနိုင်ခဲ့သောအမှုကို ပြုသောအခါသည်လည်း။ သမဏော ဂေါတမော၊ သည်။ ကာလော၊ အခါတန်ပြီ။ န ကာလော၊ အခါမဟုတ်ပြီ။ ဣတိအာဒိနာ၊ ဖြင့်။ ပါကဋော၊ ၏။
သတ္တသတ္တာဟာနိ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ အညာနိ စ၊ တပါးကုန်သောနေခြင်းကိစ္စတို့သည်လည်းကောင်း။ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရသမယော၊ ပစ္စုပ္ပန်အတ္တဘော၌ ချမ်းသာစွာနေရသော အခါမည်၏။ အစ္စန္တမေဝ တံ သမယန္တိ ဧတ္ထ၊ ၌။ အာရမ္ဘတော၊ သုတ်ကိုဟောအံ့ဟု အားထုတ်သည်မူ။ ပဋ္ဌာယ၊ ၍။ ယာဝ၊ လောက်။ ပတ္တသန္နိဋ္ဌာနာ၊ အပြီးအဆုံးသို့ ရောက်ပြီဟု ဆုံးဖြတ်ခြင်းသို့ ရောက်ခြင်းသည်။ အတ္ထိ၊ ၏။
တာဝ၊ ထိုမျှလောက်။ အစ္စန္တသံယောဂေန၊ မပြတ်ယှဉ်သဖြင့်။ တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုသို့ တရားဟောတော်မူသောအခါ၌။ (တံ သမယံ−ကို တသ္မိံ သမယေ−ဖွင့်သည်။)
ကရုဏာဝိဟာရေနဝိဟာသီတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ကရုဏာကိစ္စဝိဟာရေန၊ ကရုဏာကိစ္စဖြစ်သော နေခြင်းဖြင့်။
တသ္မိံ သမယေ၊ ၌။ ဝိဟာသိ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ တည်း။ ဟိ−သစ္စံ၊ မှန်၏။ တံ သမယံ၊ ထိုတရားဟောတော်မူသောအခါ၌သည်။ ကရုဏာကိစ္စသမယံ၊ ကရုဏာကိစ္စဖြင့် နေတော်မူသောအခါမည်၏။
ဉာဏကိစ္စံ၊ ဉာဏ်တော်ကိစ္စလည်းကောင်း။ ကရုဏာကိစ္စံ၊ ကရုဏာတော်ကစီစ်လည်းကောင်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဘဂဝတော၊ ၏။ ဒွေ၊ နှစ်ပါးကုန်သော။ ကိစ္စာနိ၊ တို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ အဘိသမ္ဗောဓိ၊ အလုံးစုံသော တရားကို သိသော ဉာဏ်တော်သည်။ ဉာဏကိစ္စံ၊ မည်၏။ မဟာကရုဏာသမာပတ္ထိံ၊ ကို။ သမာပဇ္ဇိတွာ၊ ဝင်စားတော်မူ၍။ (၃၅) ဝိနေယျသတ္တာဝလောကနံ၊ ကျွတ်ထိုက်သောသတ္တဝါအပေါင်းကို ကြည့်တော်မူခြင်းကို။ ကတွာ၊ ပြုတော်မူ၍။ တဒနုရူပကရဏံ၊ ထိုသို့သော သတ္တဝါတို့အား လျော်စွာ ပြုခြင်းသည်။ ကရုဏာကိစ္စံ၊ မည်၏။
ဟိ−ယုတ္တံ၊ ဆိုသင့်စွ။ ‘’သန္နိပတိတာနံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒွယံကရ ဏီယ’’န္တိ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ တံ၊ ထိုကိစ္စနှစ်ပါးကို။ ဘဂဝါပိ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း။ ကရောတိယေဝ၊ ပြုသည်သာလျှင်တည်း။
အထဝါ၊ ထိုမှတပါးလည်း။ အာဂန္တုကေဟိ၊ ကုန်သော။ ဘိက္ခူဟိ၊ တို့နှင့်။ အာဒိ၊ ရောက်လာစ ကာလ၌။ သမယောဂဉ္စ၊ အတွေ့အမြင်ခံသော ယှဉ်ခြင်းကြိယာကိုလည်း။ ကရောတိယေဝ၊ ပြုသည်သာလျှင်တည်း။
တတ္ထ၊ ထိုအာဂန္တုက ရဟန်းတို့နှင့် ရောနှော ပြောဆို၍ နေရာ၌။ ကရုဏာကိစ္စံ၊ ကရုဏာကိစ္စဖြစ်သော။ ဝိဟာရံ၊ နေခြင်းကို။ ဒဿန္တော၊ ပြတော်မူလိုသော အဋ္ဌကထာဆရာသည်။ ‘’ကရုဏာဝိဟာရေန ဝိဟာသီ’’တိ၊ ၍။ အာဟ၊ ၏။
အဓိကရဏံ ဟိ ကာလတ္ထောတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ဟိ−ကာရော၊ သည်။ ကာရဏတ္တော၊ ကာရဏ−အနက်ရှိ၏။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ တတ္ထ တသ္မိံ အဘိဓမ္မေ၊ ၌။ ကာလသမူဟခဏ သမဝါယ ဟေတုသင်္ခါတဝသေန၊ ဟေတုဟုဆိုအပ်သော အနက်တို့၏အစွမ်းအားဖြင့်။ ပဉ္စဝိဓော၊ သော။ သမယတ္ထော၊ သမယအနက်ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
ကာလသမူဟတ္ထော၊ ကာလအနက်−သမူဟအနက်ရှိသော။ သမယော၊ သမယသည်။ အဓိကရဏံ၊ အဓိကရဏသည်။ ကထံ ဟောတိ၊ နည်း။
ပုဗ္ဗဏှေ၊ နံနက်သောအခါ၌။ ဇာတော၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ−ယထာ၊ ကဲ့သို့။ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ၊ ဖြစ်ရာအရပ်သည်။ အဓိကရဏံ၊ အဓိကရဏမည်၏။ ဧဝံ၊ ဤကဲ့သို့။ ကာလဋ္ဌော၊ သော။ သမယသဒ္ဒေါ၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
ကထံ၊ သို့။ ရာသဋ္ဌော၊ ရာသိအနက်ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ နည်း။
ယဝရာသိမှိ၊ မယောစု၌။ ဇာတော၊ ၏။ ဣတိ−ယထာ၊ ကဲ့သို့တည်း။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ယသ္မိံ−ကာလေ ဝါ၊ အကြင်ကာလ၌လည်းကောင်း။ ယသ္မိံ−ပုဉ္ဇေဝါ၊ အကြင်−တရားစု၌လည်းကောင်း။ စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။ သမုပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်၏။ တသ္မိံ−ကာလေ ဝါ၊ ၌လည်းကောင်း’။ တသ္မိံ −ပုဉ္ဇေ ဝါ၊ ၌လည်းကောင်း။ ဖဿာဒယော၊ ဖဿ အစရှိကုန်သော တရားတို့သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ−ဝုတ္တော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
အဓိကရဏံ ဟီတိဧတ္ထ၊ ၌။ အဘိဓမ္မေ၊ ၌။ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ သော။ အဓိကရဏံ၊ သည်။ ကာလဋ္ဌော စ၊ ကာလအနက်ရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ သမူဟဋ္ဌောစ၊ သမူဟအနက်ရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ ယသ္မိံ သမယေတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်သော။ အဓိကရဏံ၊ အာဓာရအနက်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ အာစရိယေန၊ အဋ္ဌကထာဆရာသည်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။
ဣဒါနိ၊ ယခုအခါ၌။ ဘာဝေနဘာဝလက္ခဏဉ္ဇ၊ ဘာဝေန ဘာဝလက္ခဏာကိုလည်း။ ဒဿေန္တော၊ သော။ အာစရိယော၊ သည်။ ‘’တတ္ထ ဝုတ္တာန’’ မိစွာဒိံ၊ တတ္ထ ဝုတ္ထာနံ−အစရှိသော စကားကို။ အာဟ၊ ၏။
တတ္ထ−တသ္မိံ အဘိဓမ္မေ၊ ၌။ ဝုတ္တာနံ၊ ဆိုအပ်ကုန်သော ဖဿ အစရှိသော တရားတို့၏။ ဘာဝေါ နာမ၊ ဘာဝမည်သည်။ ကိန္တိ၊ အသို့နည်း။
ဥပ္ပတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းတည်း။ ဝိဇ္ဇာမာနတာ၊ ထင်ရှားရှိသည်၏အဖြစ်တည်း။ တတ္ထ၊ ထိုအဘိဓမ္မာ၌။ ဝုတ္တာနံ၊ ကုန်သော။ တေသံ ဖဿဒိဓမ္မာနံ၊ ထို ဖဿ အစရှိသော တရားတို့၏။ ယာ ဝိဇ္ဇာမာနတာ၊ အကြင်ရှိသည်၏အဖြစ်သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ သာ ပန ဝိဇ္ဇာမတာ၊ ထိုရှိသည်၏အဖြစ်ကိုကား။ သမယဿ၊ ခဏ သမဝါယ ဟေတု ဟုဆိုအပ်သော သမယ၏။ ဘာဝေန၊ ခဏရှိခြင်း အစရှိသောသတိ−ဟူသော ရှေးကြိယာဖြင့်။ ဘာဝေါ၊ စိတ်၏ဖြစ်ခြင်းဟုဆိုအပ်သော ‘’စိတ္တံဥပ္ပန္နံ ဟောတိ’’ဟူသော နောက်ကြိယာကို။ လက္ခီယတိ၊ မှတ်အပ်၏။ ဉာယတိ၊ သိအပ်၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တတ္ထ၊ ထိုဘာဝေန ဘာဝလက္ခဏအနက်၌။ ဘုမ္မဝစနနိဒ္ဒေသော၊ သတ္တမီဝိဘတ်ဖြင့်ညွန်ခြင်းကို။ ကတော၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
တတ္ထ၊ ထိုသုံးပါးကုန်သော ခဏ−စသော အနက်တို့တွင်။ ခဏော နာမ၊ ခဏ မည်သည်ကား။ အဋ္ဌက္ခဏဝိနိမုတ္တော၊ ရှစ်ပါးသော ခဏတို့မှလွတ်သော။ နဝမော ခဏော၊ နဝမခဏတည်း။ တသ္မိံ၊ ထိုနဝမခဏသည်။ သတိ၊ ရှိသော်။ စိတ္တံ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ ဝါ၊ ခဏတ္တယသို့ရောက်၏။
သမဝါယော နာမ၊ မည်သည်ကား။ စက္ခုန္ဒြိယာဒိကာရဏသာမဂ္ဂီ၊ စက္ခုပသာဒစသော အကြောင်းတို့၏ ညီညွတ်ခြင်းတည်း။ တသ္မိံ၊ ထိုအကြောင်းတို့၏ ညီညွတ်ခြင်းသည်။ သတိ၊ သော်။ စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ ဟေတု နာမ၊ မည်သည်ကား။ ရူပါဒိအာရမ္မဏံ၊ ရူပါရုံစသော ငါးပါးသော အာရုံတည်း။ တသ္မိံ၊ သည်။ သတိ၊ သော်။ စိတ္တံ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တသ္မိံ ခဏ ကာရဏ သမဝါယ ဟေတုမှိ၊ ထိုထိုသို့သော နဝမခဏ အကြောင်း၏ ညီညွတ်ခြင်း ရူပါရုံစသောအကြောင်းသည်။ သတိ၊ သော်။ တေသံ ဖဿာဒီနံ၊ ထိုဖဿအစရှိသောတရားတို့၏။ ဘာဝေါ ဝိဇ္ဇမာနတာ၊ ထင်ရှားရှိသည်၏ အဖြစ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ။
ဣဓ ပန ဟေတုအတ္ထော ကရဏတ္တော စ သမ္ဘဝတီတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ အတ္ထဒွယံ၊ ဟိတ်အနက် ကရိုဏ်းအနက်နှစ်ခုသည်။ ဧကဿ၊ တစ်ခုတည်းသော ဝိနည်းပိဋကအား။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဣဓ ဝိနယေ၊ ဤဝိနည်းပိဋက၌။ ဝုတ္တဿ၊ သော။ သမယသဒ္ဒဿ၊ ၏။ ကတ္တုကာရဏတ္ထေ စ၊ ကတ္တားအနက် ကရိုဏ်းအနက်၌လည်းကောင်း။ ဟေတုမှိ စ၊ ဟိတ်အနက်၌လည်းကောင်း။ တတိယာ၊ တတိယဝိဘတ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုသောကြောင့်။ တာ၊ ထို ဟိတ်အနက် ကရိုဏ်းအနက်တို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
[ဂဟပ်ပြန်၍ရေးလိုမူ ကတ္ထုကရဏတ္တေုစ တတိယာ ဟေတုမှီစာတိ ဥတ္တတ္တာ တာ−ဟူ၍ ရေးလေ။] သော ဒုဗ္ဗညေယျာတိ ဣဒံ၊ ဤစကားကို။ ‘’တထာဂထောဝ တတ္ထကာလံ ဇာနိဿတီ’’တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဟောတော်မူသောကြောင့်။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ (ဤတွင် ဝုတ္တတ္တာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ−ဟု ဋီကာပါဌ်များရှိကြ၏)။
တေန၊ သမယေနာတိ ဧတ္ထ= ၌။ တဿ သမယဿ၊ ထိုသို့သိက္ခာပုဒ်တို့ကို ပညတ်အံ့သော အခါ၏။ ကာရဏာ၊ အကြောင်းကြောင့်။ (တေန သမယေန−၌ အကြောင်းဟောကို ထင်အောင်ပြသည်)။ အန္နေန ဝသတိ ဝိဇ္ဇာယ ဝသတီတိ ဧတ္ထ၊ ဤပြယုဂ်တို့၌။ အန္နံဝါ၊ ထမင်းကိုလည်းကောင်း။ ဝိဇ္ဇံ ဝါ၊ အတတ်ကိုလည်းကောင်း။ လဘာမိ၊ ရအံ့။ ဣတိ ကတွာ၊ ဤသို့နှလုံးပြု၍။ တဒတ္ထံ၊ ထို ထမင်း အတတ် အကျိုးငှါ။ ဝသတိ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ သည်။
ဟောတိ ယထာ၊ ကဲ့သို့။ ဧဝံ တထာ၊ တူ။ ‘’တေန သမယေန ဝိဟရတီ’’တိ၊ ၍။ ဝုတ္တေ၊ သော်။ ဟေတွတ္ထေတတိယာ၊ ဟေတွတ္ထတတိယာဝိဘတ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ−ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ သိက္ခာပဒပညတ္တိယာ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်ခြင်း၏။ သမယဉ္စ၊ ရောက်သောအခါ ကိုလည်းကောင်း။ ဝီတိက္ကမဉ္စ၊ လွန်ကျူးခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ဩလောကယမာနော၊ ကြည့်ရှုတော်မူလျက်။ တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုထိုသို့သော မြို့ရွာ နိဂုမ်း ဇနပုဒ်တို့၌။ ဝိဟာသိ၊ ၏။ ဣတိ−ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
သာ၊ ထိုကြည့်ရှု၍ နေတော်မူသောအခါကို။ တတိယပါရာဇိကာဒီသု၊ တို့၌။ ‘’ဣစ္ဆာမဟံ ဘိက္ခဝေ (၃၆) အဒ္ဓမာသံ ပဋိသလ္လီယိတု’’န္တိ ဧဝမာဒီသု၊ တို့၌။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဒုတိယာ ကာလဒ္ဓါနေ အစ္စန္တသံဃောဂေ ဣတိ သုတ္တေန၊ ဖြင့်။ အတြ၊ ထိုအဒ္ဓမာသံ− ပုဒ်၌။ ဒုတိယာ၊ သည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ မာသံ၊ တလပတ်လုံး။ အဓီတေ၊ သင်၏။ ဒီဝသံ၊ တနေ့ပတ်လုံး။ အဓီတေ၊ သင်၏။ ဣတိ−ယထာ၊ ကဲ့သို့တည်း။
ဣဓ ပန ဟေတုအတ္ထော စ ကရဏတ္ထော စ သမ္ဘဝတီတိ ဧတ္ထ၊ ဟူသောဤပါဌ်၌။ ယထာ ကရဏဝစနဿ၊ အကြင် ကရိုဏ်းဝိဘတ်၏။ ဟေတုအတ္ထော၊ သည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ ဟေတုဘူတေန၊ ဟိတ်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော။ တေန သမယေန၊ ထိုထိုအကြောင်းကြောင့်။ တံ တံ ဝတ္ထုဝီတိက္ကမသင်္ခါတံ ဝါ၊ ထိုထိုသို့သော ဝတ္ထုကို လွန်ကျူးခြင်းဟု ဆိုအပ်သည်မူလည်းဖြစ်သော။ ဝီတိက္ကမသမယသင်္ခါတံ ဝါ၊ လွန်ကျူးသော အခါဟု ဆိုအပ်သည်လည်းဖြစ်သော။ သိက္ခာပဒပညတ္တိဟေတဉ္စ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်ခြင်း၏အကြောင်းကိုလည်း။ အပေက္ခမာနော၊ ဆင်ခြင်တော်မူ၍။ ဘဂဝါ၊ သည်။ တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုထိုသို့သော မြို့ရွာ နိဂုမ်း ဇနပုဒ်တို့၌။ ဝိဟာသိ၊ ၏။
ယဿ၊ အကြင်ကရိုဏ်းဝိဘတ်၏။ ကရဏတ္ထော၊ သည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ ကရဏဘူတေန၊ သော။ သမ္ပတ္တေန၊ ပညတ်အပ်သော အခါသို့ ရောက်သော။ တေန သမယေန၊ ထိုအခါဖြင့်။ သိက္ခာပဒါနိ၊ တို့ကို။ ပညာပယန္တော၊ ပညတ်တော်မူ၍။ ဘဂဝါ၊ သည်။ တတ္ထ တတ္ထ၊ ၌။ ဝိဟာသိ၊ ၏။ ဣတိ အယံ၊ လျှင်။ အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။
ဂဏ္ဌိပဒေ ပန၊ ၌ကား။ ‘’သုဒိန္နာဒီနံ၊ သုဒိန်စသောသူတို့၏။ ဝီတိက္ကမောဝ၊ လွန်ကျူးခြင်းသည်သာလျှင်။ ကာရဏံ နာမ၊ အကြောင်းမည်၏။ တဿ၊ ထိုလွန်ကျူးခြင်းကို။ နိယမဘူတော၊ မှတ်ရာဖြစ်သော။ ကာလော ပန၊ သည်ကား။ ကရဏမေဝ၊ ကရိုဏ်းမည်သည်သာလျှင်တည်း။ တံ ကာလံ၊ ထိုကာလကို။ အနတိက္ကမိတွာဝ၊ မလွန်မူ၍သာလျှင်။ သိက္ခာပဒဿ၊ ကို။ ပညာပေတဗ္ဗတ္တာ၊ ပညတ်အပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း’’။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ တံ၊ ထိုသို့ဆိုသောစကားသည်။ နိဒ္ဒေါသံ၊ အပြစ်မရှိ။
ဣဒံ ကရဏံ၊ ဤကရိုဏ်းဝိဘတ်ကို။ ပုဗ္ဗဘာဂတ္တာ၊ ရှေ့အဖို့၌ဖြစ်သောကြောင့်။ ပဌမံ၊ စွာ။ ဝတ္တဗ္ဗမ္ပိ၊ ဆိုအပ်သော်လည်း။ ပစ္ဆာ၊ နောက်မှ။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ယံ ပန ဝစနံ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ တံ ပန ဝစနံ၊ ထိုသို့ ဆိုသော စကားသည်။ ဒုဝုတ္တံ၊ မကောင်းသဖြင့်ဆိုသောစကားတည်း။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ ဟေတုအတ္ထေတော၊ ဟိတ်အနက်မှ။ ပစ္ဆာ၊ နောက်၌။ ကရဏတ္ထော၊ ကို။ ယထာ၊ ဖြင့်။ ယောဇိယမာနော၊ ယှဉ်သင့်သည်ရှိသော်။ အနုက္ကမေနေဝ၊ အစဉ်အားဖြင့်သာလျှင်။ ယောဂံ၊ ယှဉ်ခြင်းသို့။ ဂစ္ဆတိ၊ ၏။ တထာဝ၊ ထိုအခြင်းဖြင့်သာလျှင်။ ယောဇိတော၊ ယှဉ်အပ်၏။
အဋ္ဌကထာစရိယော၊ သည်။ ပစ္ဆာ၊ နောက်မှ။ ဝုတ္တံ၊ သော။ ဟေတုအတ္ထံ၊ ကို။ ပစ္ဆာ၊ မှ။ ယံ ပန ယောဇေတိ၊ အကြင်သို့ ယှဉ်စေ၏။ တံ ယောဇနံ၊ ထိုသို့ယှဉ်ခြင်းသည်။ သုခတ္တာ၊ လွယ်သောကြောင့်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ အာစရိယေန၊ အရှင်အာနန္ဒာဆရာသည်။ လိခိတံ၊ ရေးတော်မူအပ်၏။
ဣတော၊ ဤမှ။ ပဋ္ဌာယ၊ ၍။ ယတ္ထ ယတ္ထ၊ အကြင်အကြင်သို့သော အရာ၌။ ‘’အာစရိယေန လိခိတ’’န္တိဝါ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ‘’အာစရိယဿ တက္ကော’’တိ ဝါ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ တတ္ထ တတ္ထ၊ ၌။ အာစရိယော နာမ၊ ဆရာမည်သည်ကို။ ကလသပုရဝွသီ၊ ကလသပြည်၌နေသော။ အာနန္ဒစရိယောတိ၊ ဟူ၍။ ဂဟေတဗ္ဗော၊ ၏။
ဧတ္ထ၊ ဤ တေနသမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ−ဟူသောပါဠိ၌။ ဌတွာ၊ တန့်၍။ စောဒကော၊ သည်။ အာဟ၊ ၏။ သုတ္တန္တေ၊ သုတ္တန်၌။ ‘’ဧတံ သမယံ ဘဂဝါ’’တိ၊ ဟူ၍။ ဧကေန ပဒေန၊ ဘဂဝါ−တပုဒ်တည်းဖြင့်။ ဝုစ္စတိယထာ၊ ကဲ့သို့။ တထာ၊ ထို့အတူ။ ‘’တေန သုမယေန ဘဂဝါ ဝေရဉ္ဇာယ’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဧကေန၊ ပဒေန= ဘဂဝါ−ဟူသော တပုဒ်တည်းဖြင့်။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ၏။ အထ ဥဒါဟု၊ ထိုသို့မဟုတ်မူကား။ ဘဝေ ဝစနံ၊ ဝေဝုစ်နှင့် တကွသော။ ဗုဒ္ဓဂုဏံ၊ ဘုရားကျေးဇူးကို။ ဝတ္တုကာမော၊ ဆိုလိုသည်ဖြစ်အံ့။ ထေရော၊ အရှင်ဥပါလိမထေရ်သည်။ ‘’တထာဂတော သုဂတော’’တိအာဒီနိပိ၊ အစရှိသည်တို့ကိုလည်း။ ဝတ္တဗ္ဗာနိ၊ ကုန်၏။ အထ၊ ထိုသို့ ဆိုအပ်လျက်။ ဣမဿေဝ ပဒဒွယဿ၊ ဤ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ−ဟူသော နှစ်ပုဒ်ကိုသာလျှင်။ ဂဟဏေ၊ ယူရာ၌။ ကိဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော။ ပယောဇနံ၊ အကျိုးသည်။ အတ္ထိ၊ ရှိရာ၏။ တံ၊ ထိုအကျိုးကို။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုရာ၏။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒကော၊ သည်။ အာဟ၊ ၏။
ပရိဟာရော၊ ကို။ မယာ၊ သည်။ ဝုစ္စတေ၊ ဆိုဦးအံ့။ ဘဂဝတော၊ သော။ ဗုဒ္ဓဿ၊ ဘုရားမြတ်စွာ၏။ ပရမဂမ္ဘီရံ၊ လွန်စွာနက်နဲသော။ အဇ္ဈာသယက္ကမံ၊ အလိုတော်အစဉ်ကို။ အဇာနတံ−အဇာနန္ထာနံ၊ မသိကုန်သော။ ကေသဉ္စိ၊ တချို့သောသူတို့အား။ (ဘဝေယျ၊ ၌စပ်)။ ဝါ၊ တို့၏။ (သင်္ကာ−၌စပ်)။ ‘’အပညတ္တေသိက္ခာပဒေ။ပ။အဘိဝိညာပေသီ’’တိ အာဒိကံ၊ ဝိညာပေသိ− အစရှိသော ပါဠိကိုလည်းကောင်း။ ‘’အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ပဋိပုစ္ဆီတိအာဒိကဉ္စ၊ ပဋိပုစ္ဆိ−အစရှိသော ပါဠိကိုလည်းကောင်း။ ‘’သာဒိယိ တွံ ဘိက္ခူတိ နာဟံ ဘဂဝါ သာဒိယိ’’န္တိ အာဒိကဉ္စ၊ သာဒိယိံ−အစရှိသော ပါဠိကိုလည်းကောင်း။ တထာ၊ ထိုမှတပါး။ ပုရာဏ ဝေါဟာရိကံ၊ ရှေး၌ တရားသူကြီးဖြစ်ဘူးသော။ ဘိက္ခုံ၊ ကို။ ပုစ္ဆိတွာ၊ ၍။
တေန၊ ထိုတရားသူကြီးရဟန်းသည်။ ဝုတ္တပရိစ္ဆေဒေန၊ ပြောဆိုသော အပိုင်းအခြားဖြင့်။ ဒုတိယပါရာဇိကပညာပနဉ္စ၊ ဒုတိယပါရာဇိကကို ပညတ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ဒေဝဒတ္တဿ၊ ဒေဝဒတ်ကို။ ပဗ္ဗဇ္ဇာနုဇာနနဉ္စ၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို ခွင့်ပြုခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ဣတိ ဧဝမာဒိက ဤသို့ အစရှိသော။ ဝိနယ ပရိယတ္တိံ၊ ဝိနည်းပရိယတ်ကို။ ဒိသွာ၊ မြင်သောကြောင့်။ ဗုဒ္ဓ သုဗုဒ္ဓတံ၊ မြတ်စွာလုရား၏ ကောာင်းစွာသိတော်မူသည်၏အဖြစ်ကို။ ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။ သင်္ကာ၊ ယုံမှားဖွယ်သည်။ သမ္ဘဝေယျ၊ ၏။ တထာ၊ ထိုမှတပါး။ ခေဠာသကဿ၊ တံတွေးစားဖြစ်သော။ ဆဝဿ၊ လူအကောင်ကို စုတ်တတ်သော။ တုယှံ၊ သင့်အား။ ကိံ ပန၊ အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ (၃၇) ဣတိ ဧဝမာဒိကံ၊ သော။ ဖရုသဝစန ပဋိသံယုတ္တံ၊ ကြမ်းတမ်းသောစကားနှင့် ယှဉ်သော။ ဝိနယပရိယတ္တိံ၊ ကို။ နိဿာယ၊ မှီ၍။ ခီဏာသဝတ္တံ၊ ကုန်သော အာသဝေါရှိသော အဖြစ်ကို။ ပဋိစ္စ၊ ၍။ သင်္ကာ၊ ယုံမှားဖွယ်သည်။ ဝါ၊ တွေးတောဖွယ်သည်။ သမ္ဘဝေယျ၊ ၏။ တဒူဘယ သင်္ကာ ဝိနောဒနတ္ထံ၊ ထိုနှစ်ပါးသော တွေးတောယုံမှားဖွယ်ကို ဖျောက်ခြင်းပယ်ခြင်းငှါ။ အာယသ္မတာ ဥပလိတ္ထေရေန၊ အရှင်ဥပလိမထေရ်သည်။ ဣဒမေဝ ပဒဒွယဂ္ဂဟဏံ၊ ဤ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ−ဟူသော ပုဒ်နှစ်ခုအပေါင်းကိုယူခြင်းသာလျှင်။ သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ဝိနည်းပိဋက၌။ ကတံ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
တေန၊ ထို ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ−ဟူသောပုဒ်ဖြင့်။ ဧတံ၊ ဤဆိုလတ္တံ့သော အနက်ကို။ ဒီပေတိ၊ ၏။ −ကာမံ၊ စင်စစ်လျှင်။ သဗ္ဗဉေ ယျ ဗုဒ္ဓတ္တာ၊ အလုံးစုံသော ဉေယျတရားတို့ကို သိတော်မူတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဗုဒ္ဓေါ ယေဝ၊ ဗုဒ္ဓလည်းမည်တော်မူ၏။ ဘဂ္ဂသဗ္ဗဒေါသတ္တာ၊ ဖျက်ဆီးအပ်ပြီးသော ခပ်သိမ်းသောအပြစ် ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဘဂဝါ စ၊ ဘဂဝါလည်း မည်တော်မူ၏။ သော၊ ထိုဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ အမည်တော်ရှိသောဘုရားမြတ်စွာသည်။ သတ္ထာ၊ လူနတ်တို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူ၏။ ဣတိ−ဧတံ အတ္ထံ၊ ကို။ ဒီပေတိ၊ ၏။
ပရတောပိ၊ နောက်၌လည်း။ ‘’ဇာနန္တာပိ တထာဂတာပုစ္ဆန္တိ။ပ။တထာဂတာန’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
သုတ္တန္တေ စ၊ ၌လည်း။ ‘’သဏှေနာပိ ကေသိ ဝိနေမိ ဖရုသေနာပီ’’တိအာဒိ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
အသာဓာရဏဟေတုမှီတိ ဧတ္ထ၊ ပါဌ်၌။ ကုသလမူလာနိ၊ ကုသိုလ်တို့၏ မူလတို့သည်။ အကုသလာနံ၊ တို့၏။ မူလာနိ၊ တို့သည်။ ကဒါစိ၊ တရံတဆစ်မျှ။ န ဟောန္တိ၊ မဖြစ်ကုန်။ တထာ၊ ထိုမှတပါး။ အကုသလမူလာနိ၊ တို့၏။ ကုသလာနံ၊ တို့၏။ မူလာနိ၊ တို့သည်။ ကဒါစိ၊ မျှ။ န ဟောန္တိ၊ မဖြစ်ကုန်။ အဗျာကတမူလာနိ၊ တို့သည်။ ကုသလာနံ၊ တို့၏။ မူလာနိ၊ တို့သည်။ ကဒါစိ၊ မျှ။ န ဟောန္တိ၊ ကုန်။ ဣတိ အယမေဝ နယော၊ ကိုသာလျှင်။ လဗ္ဘတိ၊ ရအပ်၏။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကုသလာ၊ ကုန်သော။ ဟေတူ၊ ဟိတ်တို့သည်။ တံ သမုဋ္ဌာနာနံ၊ ထိုကုသိုလ်ဟိတ်ကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော။ ရူပါနံ၊ ရုပ်တို့အား။ ဟေတုပစ္စယေန၊ ဟေတုပစ္စယသတ္တိဖြင့်။ ပစ္စယော−ဥပကာရကော၊ ကျေးဇူးပြုတတ်၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကုသလာနိ၊ တို့သည်။ ကုသလာနံ ယေဝ၊ တို့အားသာလျှင်။ ပစ္စယော၊ ကျေးဇူးပြုတတ်၏။ ဣတိအာဒိနယော၊ ကို။ န လဗ္ဘတိ၊ မရအပ်။
ကုဋ္ဌာ၊ နူနာတို့ကို။ ပုစိ−ပုစိ−ဟူ၍။ ဝုစ္စတေ၊ ဆိုအပ်၏။ တေ၊ ထိုနူနာတို့ကို။ မန္ဒယတိ နာသယတံ၊ ဖျက်ဆီးတတ်၏။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ပုစိမန္ဒော၊ မည်၏။
သတ္တာနံ ဟိတသုခနိပ္ခါဒနာဓိမုတ္တတန္တိ ဧတ္ထ၊ ပါဌ်၌။ သာမညတော၊ သတ္တသာမညအားဖြင့်။ ဝုတ္တသတ္တေ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော သတ္တဝါတို့ကို။ ဒွိဓာ၊ လူဟူသော နတ်ဟူသော နှစ်ပါးသောအပြားဖြင့်။ ဘိန္ဒိတွာ၊ ခွဲ၍။ ဒဿေတုံ၊ ပြခြင်းငှါ။ ‘’မနုဿာနံ ဥပကာရ ဗဟုလတ’’န္တိ အာဒိ၊ ကို။ ဝုတ္တံ ၏။
ဗဟု ဇနဟိတာယာတိ၊ သည်ကား။ ဗဟုနော၊ များစွာသော။ ဇနဿ၊ လူ၏။ ဟိတတ္ထာယ၊ အစီးအပွါးအကျိုးငှါ။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ပညာသမ္ပတ္တိယာ၊ ပညာတော်၏ ပြည့်စုံသဖြင့်။ ဒိဋ္ဌဓမ္မိက သမ္မာရာယိကဟိတူပဒေသကော၊ ပစ္စုပ္ပန်၌ ဖြစ်သော အကျိုးစီးပွါးတမလွန်၌ဖြစ်သော အကျိုးစီးပွါးကိုညွှန်ပြတော်မူတတ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
သုခါယာတိ၊ သည်ကား။ သုခတ္တာယ၊ ချမ်းသာခြင်းအကျိုးငှါ။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ ဧသ−ဧသော ဘဂဝါ၊ သည်။ စာဂသမ္ပတ္တိယာ၊ စွန့်ကြဲပေးကမ်းတော်မူခြင်း၏ ပြည့်စုံသဖြင့်။ ဥပကာရက သုခသမ္ပဒါယကော၊ ကျေးဇူးပြုတော်မူသဖြင့် ချမ်းသာကို ပေးတော်မူတတ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
လောကနုကမ္ပာယ၊ သတ္တလောကကို အစဉ်စောင့်တတ်သော။ ဝါ၊ အစဉ်စောင့်ရှောက်တတ်သော။ မေတ္တာ ကရုဏာ သမ္ပတ္တိယာ၊ မေတ္တာတော် ကရုဏာတော်တို့နှင့် ပြည့်စုံသဖြင့်။ မာတာပိတရော၊ အမိ အဖတို့သည်။ ပုတ္ထံ၊ ကို။ ရက္ခိတာ ဝိယ၊ စောင့်ရှောက်ကုန်သကဲ့သို့။
ဧသ−ဧသော ဘဂဝါ၊ ဤမြတ်စွာဘုရားသည်။ လောကဿ၊ သတ္တလောကကို။ ရက္ခိတဂေါပိတာ၊ စောင့်ရှောက်တတ်လုံခြုံစေတတ်ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ (ဝိကတိကတ္တားကို ငဲ့၍ ဗဟုဝုစ် ချသည်)။
ဒေဝမနုဿာနန္တိ ဧတ္ထ၊ ပါဌ်၌။ ဘဗ္ဗပုဂ္ဂလေ၊ ကျွတ်ထိုက်ကုန်သောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။ ဝေနေယျသတ္တေယေဝ၊ ကျွတ်ထိုက်သောသတ္တဝါတို့ကိုသာလျှင်။ ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။ တေသံ၊ ထိုကျွတ်ထိုက်ကုန်သော သတ္တဝါတို့ကို။ နိဗ္ဗာနမဂ္ဂဖလာဓိဂမာယ၊ နိဗ္ဗာန် မဂ် ဖိုလ်တရားတို့ကို ရစိမ့်သောငှါ။ အတ္တနှော၊ မိမိ၏။ ဥပ္ပတ္တိံ၊ ဖြစ်ခြင်းကို။ ဒဿေတိ၊ ၏။
ဟိ−ယုတ္တံ၊ စွ။ ‘’အတ္ထာယာ’’တိ၊ ၍။ ဝုတ္တေ၊ သော်။ ပရမတ္ထတ္ထာယ၊ အလွန်မြတ်သောအကျိုးဖြစ်သော။ နိဗ္ဗာနာယ၊ ငှါ။ ‘’ဟိတာယာ’’တိ၊ ၍။ ဝုတ္တေ၊ သော်။ တံသမ္ပာပကမဂ္ဂတ္ထာယ၊ ထို နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စတတ်သော မဂ်အကျိုးငှါ။ ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ၏။ မဂ္ဂတော၊ မဂ်တရားထက်။ ဥတ္တရိ၊ အလွန်။ ဟိတံနာမ၊ ဟိတမည်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
သုခါယာတိဧတ္ထ၊ ပါဌ်၌။ ဖလသမာပတ္တိသုခတ္ထာယ၊ လေသမာပတ္တိသုခ အကျိုးငှါ။ ကသ္မာ၊ မူကား။ တတော၊ ထိုဖလသမာပတ္တိသုခထက်။ ဥတ္တရိ၊ အလွန်။ သုခါဘာဝတော၊ သုခ၏မရှိသောကြောင့်တည်း။
ဒိဋ္ဌိသီလသင်္ဃာတေနာတိဧတ္ထ၊ ၌။ သဗ္ဗသေက္ခာ သေက္ခ သာမညတ္တာ၊ အလုံးစုံသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သေက္ခ အသေက္ခအဖြစ်ဖြင့် တူသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဝါ၊ အလုံးစုံသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သေက္ခဖြစ် အသေက္ခအဖြစ် သာမညဖြစ်သောကြောင့်။ ဒိဋ္ဌိသီလသင်္ဃာတေနာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ သမာဓိံ စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ပညဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ အဂ္ဂဟေတွာ၊ မယူမူ၍။ ဒိဋ္ဌိသီလမတ္တဂ္ဂဟဏံ၊ ဒိဋ္ဌိ သီလမျှကို ယူခြင်းကို။ ကတံ၊ ၏။
ကောသမ္ဗကသုတ္တေပိ၊ ကောသမ္ဗကသုတ်၌လည်း။ ‘’သီလသာမညဂတော၊ သီလချင်းတူသည်၏အဖြစ်သို့ ရောက်သညဖြစ်၍။ ဝိဟရတိ၊ ၏။ ဒိဋ္ဌိသာမညဂတော၊ အယူတူသည်၏အဖြစ်သို့ ရောက်သည်ဖြစ်၏။ ဝိဟရတိ၊ ၏’’။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဒိဋ္ဌိဂ္ဂဟဏေန၊ ဖြင့်။ ပညာပိ၊ ကိုလည်း။ ဂဟိတာ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ဝဒေယျ၊ အံ့။
တံ၊ ထိုသို့ဆိုသော စကားကို။ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုအပ်။ ဝါ၊ ကား။ ပညာပိ၊ ကိုလည်း။ န ဂဟိတာ၊ မယူအပ်။ ကသ္မာ၊ မူကား။ သောတာပန္နာဒီနမ္ပိ၊ သောတာပန်အစရှိသည်တို့၏လည်း။ ပညာယ၊ ပညာတို့ကို။ ပရိပူရကာရိဘာဝပ္ပသင်္ဂတော၊ ဖြည့်ခြင်းကို ပြုလေ့ရှိသည်၏အဖြစ်၏ လျဉ်းပါးသောကြောင့်တည်း။ တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ ဧကလက္ခဏာနမ္ပိ၊ တူသော လက္ခဏာရှိသည်လည်းဖြစ်ကုန်သော။ တသံ ပညာဒိဋ္ဌီနံ၊ ထိုပညာ ဒိဋ္ဌိနှစ်ပါးတို့၏။ အဝတ္ထန္တရဘေဒေါ၊ အခိုက်အတန့် အထူးအပြားသည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ကိမိဝ၊ မူကား။ ဓိတိသမာဓိန္ဒြိယသမ္မာသမာဓီနံ၊ ဓိတိသဒ္ဒါ သမာဓိန္ဒြိယသဒ္ဒါ သမ္မာသမာဓိသဒ္ဒါတို့၏။ အဝတ္ထန္တရဘေဒေါ၊ သည်။ အတ္ထိ ဝိယ၊ ရှိသကဲ့သို့တည်း။
(၃၈) အညာသီတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ သောတဒွါရာနုသာရေန၊ သောတဒွါရသို့အစဉ်လျှောက်သဖြင့်။ ဉာတာ၊ သိအပ်ကုန်၏။ ဟိ−ယုတ္တံ၊ စွ။ အတ္ထော၊ အနက်တို့ကို။ သုတာ၊ ကြားအပ်ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုစ္စန္တိ၊ ကုန်၏။ ‘’သုတမေတံ ဘော ဂေါတမ ပါပကာ သမာစာရာ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စာ’’တိ အာဒီသု ဝိယ၊ တို့၌ကဲ့သို့တည်း။
‘’ဘိက္ခု ခေါ ဥပါလိ သံဃံ ဘိန္ဒတီ’’တိအာဒီသုဝိယ၊ တို့၌ကဲ့သို့။ ခေါ−သဒ္ဒေါ၊ သည်။ အဝဓာရဏတ္ထေ ဝါ၊ အဝဓာရဏအနက်၌မူလည်း နိပါတော နိပါတ်ပုဒ်တည်း။ (အဋ္ဌကထာ၌ အဝဓာရဏတ္ထေ ဝါ−ရှိသည်ကို ဥဒါဟရုဏ်ဆောင်လိုက်သည်)။
ဝေရဉ္ဇာယံ ဝေ၊ ရဉ္ဇာပြည်၌။ ဘဝေါ ဝိဇ္ဇမာနော၊ ထင်ရှားရှိသည်တည်း။ (ဘဝေါ−ကို ဝိဇ္ဇမာနော−ဆင့်၍ ဖွင့်သည်။)
ဣတ္ထမ္ဘူတဿ−ဧဝံဘူတဿ၊ ဤသို့ဖြစ်သောမြတ်စွာဘုရား၏။ (ဣတ္ထံ−ကို ဧဝံ−ဖွင့်သည်သာ)။
ကထံ ဘူတဿ၊ အဘယ်သို့ ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရား၏။ ကိတ္တိသဒ္ဒေါ၊ နည်း။
သကျပုတ္တဿ၊ သာကီဝင်မင်း၏သားဖြစ်သော။ သကျကလာ၊ သာကီဝင်မင်းမျိုးမူ။ ပဗ္ဗဇိတဿ၊ ရဟန်းပြုသော။ ဧဝံ၊ သို့။ ဟုတွာ၊ ၍။ ဌိတဿ၊ တည်တော်မူသော။ ဘုရားမြတ်စွာ၏။။ ကိတ္ထိသဒ္ဒေါ၊ ကျော်စောသောအသံသည်။ အဗ္ဘုဂ္ဂတောတိ ဧတ္ထ၊ ပုဒ်၌။ အဘိသဒ္ဒေန၊ နှင့်။ ယောဂ၊ ယှဉ်သည်။ သတိ၊ ရှိသော်။ ဥပယောဂဝစနာနိ၊ ဒုတိယာဝိဘတ်တို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ အတ္ထိအတ္ထော၊ တည်း။
ကာမုပါဒါနပစ္စယာ ဧဝ မေတ္တံ ဘာဝေတိ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တတီတိဣမိနာ၊ နိဗ္ဗတ္တတိ−ဟူသော ဤအဋ္ဌကထာပါဌ်ဖြင့်။ ကာမုပါဒါန ဟေတု၊ ကုမုပါဒါန်ဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ ကမ္မံ၊ ကုသိုလ်ကံကို။ ကတွာ၊ ၍။ ကာမဘဝေ ဧဝ၊ ကာမဘုံ၌သာလျှင်။ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ ၏။ ဣတိဝါဒီနံ၊ ဤသို့အယူရှိကုန်သော ဆရာတို့၏။ ဝါဒေါ၊ အယူကို။ ပဋိပက္ခိတ္တော၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ ဗြဟ္မလောကော၊ ၌။ ပဏီတာ၊ တောင်တအပ်ကုန်သော။ ကာမာ၊ အလိုတို့သည်။ သန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ သုတွာ ဝါ၊ ကြား၍မူလည်းကောင်း။ ကပ္ပေတွာ ဝါ၊ ကြံစည်၍မူလည်းကောင်း။ ပစ္ဆာ၊ မူ။ တတ္ထ၊ ထိုဗြဟ္မပြည်၌။ သမ္ပတ္တိံ၊ စည်းစိမ်ကို။ အနုဘဝိဿာမိ၊ ခံစားအံ့။ ဣတိ၊ သို့။ ကာမုပါဒါနပစ္စယာ၊ ကာမုပါဒါန်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ တဒုပဂံ၊ ထိုဗြဟ္မပြည်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော ဘာဝနာကို။ ကရောတိ၊ ၏။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဗြဟ္မလောကေပိ၊ ၌လည်း။ ကာမနီယဋ္ဌေန၊ လိုအပ်တောင့်တအပ်သော အနက်အားဖြင့်။ ကာမာ၊ ကာမမည်ကုန်၏။ ဝါ။ ဗြဟ္မလောကာပိ၊ ဗြဟ္မာပြည်ကို တောင့်တသော အရာတို့သည်လည်း။ ကာမနီယဋ္ဌေန၊ ဖြင့်။ ကာမာ၊ ကုန်၏။ [ဗြဟ္မလောကေပိ−သာ များသော ဋိကာတို့၌ ရှိ၏။ သဗ္ဗေပိ တေ−ဘူမကာ ဓမ္မာ ကာမနီယဋ္ဌေန ကာမာ−ဟူသော ပါဠိကို ထောက်၍ ဗြဟ္မလောကာပိ−ဖြစ်အံ့ထင်၍ သမ္ဗန်သည်။ သင့်ရာ ဆင်ခြင်ပါ လေဦး။] တဒါရမ္မဏတ္တာ၊ ထိုဗြဟ္မပြည်ကို တောင့်တသောအားဖြင့် အာရုံပြု၍ ဖြစ်သောကြောင့်။ တဏှာ၊ ရူပဘဝကို တပ်သော တဏှာကို။ ကာမုပါဒါနန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တာ၊ ၏။ ဣတိစ၊ ဤသို့လည်း။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ ဝီမံသိတဗ္ဗံ၊ စူးစမ်းဆင်ခြင်ရာ၏။ ကမ္မဉ္စ၊ ကံသည်သာလျှင်။ စက္ခုဿ၊ ဒုက္ခသစ္စာဖြစ်သော စက္ခု၏။ ဇနက ကာရဏံ၊ ဇနကအကြောင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ကမ္မဿ၊ ကံ၏။ တဏှာ၊ သည်။ မူခကာရဏံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဇနကံ၊ ဇနကအကြောင်းသည်။ မူလကာရဏံ၊ မူလအကြောင်းသည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ရူပတဏှာဒယော၊ ရူပတဏှာ အစရှိကုန်သော။ ဆ တဏှာကာယာ၊ တို့သည်။ ဒုက္ခသစ္စံ၊ ဒုက္ခသစ္စာဖြစ်၏။ ကသ္မာ၊ မူကား။ ခန္ဓပရိယာပန္နတ္တာ စ၊ ခန္ဓာငါးပါး၌ အကျုံးဝင်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ ‘’ယမ္ပိစ္ဆံ န လဗ္ဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခ’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော စ၊ ဟောတော်မူသောကြောင့်လည်းကောင်းတည်း။
တဿ မူလကာရဏဘာဝေန သမုဋ္ဌာပိကာတိ ဧတ္ထ၊ ပါဌ်၌။ ကာရဏဘူတဿ၊ အကြောင်းြဖစ်၍ဖြစ်သော။ တဿ၊ ထိုကံ၏။ ဣမဿ ခန္ဓပဉ္စကဿ၊ ဤခန္ဓာပဉ္စကကို။ သမုဋ္ဌာပိကာ၊ ဖြစ်စေတတ်သော။ ပုရိမတဏှာ၊ ရှေးဘဝ၌ဖြစ်သော တဏှာသည်။ ဣတိ၊ သို့။ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ၏။
‘’အာသဝသမုဒယာ အဝိဇ္ဇာသမုဒယော’’တိ၊ ၍။ ဝစနတော၊ ကြောင့်။ တဿ ဧဝ၊ ထိုကံ၏သာလျှင်။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းတည်း။ ဣတိပိ၊ လည်း။ ဝတ္ထုံ၊ ငှါ။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။ [အဝိဇ္ဇာသမုဒယာတိ ဝစနတော တဿ ဧဝ ကာရဏံ−ရှိသည်ဋီကာပါဌ်အတိုင်း သမ္ဗန်သောအနက်တည်း။ အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ အာသဝသမုဒယောတိ ဝစနတော တဿာ ဧဝ ကရဏန္တိ− ၌ တဿာ−ဟု ဣတ္ထိလိင်နှင့်လည်း ဋိကာပါဌ်အချို့ရှိ၏။ တဿာ ဧဝ၊ ထိုအဝိဇ္ဇာ၏သာ−ဟု စွဲလေ။ အဋ္ဌကထာ၌ စက္ခု ဒုက္ခသစ္စံ၊ တဿ မူလကာရဏဘာဝေန တံ သမုဋ္ဌာပိကာ ပုရိမတဏှာ သမုဒယသစ္စံ−ရှိသည်ကိုနှလုံးသွင်း၍ ကျအောင် ကြံရာ၏။]
အပိ စ၊ ကား။ ‘’ရူပါဒိ ဝိယ၊ ရူပါရုံအစရှိသည်ကဲ့သို့။ တဏှာပိ၊ တဏှာသည်လည်း။ တဏှာယ၊ ၏။ ဥပ္ပတ္တိပ္ပဟာနဋ္ဌာနံ၊ ဖြစ်ရာ ပယ်ရာ ဌာနတည်း’’။ ဣတိ ဝစနတော၊ ကြောင့်။ ရူပါဒိ ဝိယ၊ ရူပါရု့စသည်ကဲ့သို့။ တဏှာပိ၊ ကိုလည်း။ ဒုက္ခသစ္စံ၊ ကို။ ကတံ၊ ၏။
ဟိ−ယုတ္တံ၊ စွ။ ‘’ရူပတဏျာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဖမာနာ ဥပ္ဗဇ္ဇတီ’’တိစ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ‘’ဧတ္ထေသာ တဏှာ ပဟီယမာနာ ပဟီယတီ’’တိစ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ဧတံ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်း၌။ ‘’သဗ္ဗာကာရေန ပန၊ အလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့်ကား။ တဏှာယ၊ ကို။ အညတြ၊ ကြဉ်၍။ ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကံ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးသည်။ ဒက္ခဉ္စေဝ၊ ဒုက္ခလည်းမည်၏။ အရိယသစ္စဉ္စ၊ အရိယသစ္စာလည်းမည်၏’’။ ဣတိ ဝစနတော၊ ကြောင့်။ ဣဓ၊ ဤဝိနည်းအဋ္ဌကထာ၌။ ရူပတဏှာဒယော၊ တို့သည်။ ဒုက္ခသစ္စံ၊ တည်း။ ဣတိ ဝစနံ၊ ဤစကားသည်။ ဝိရုဇ္ဈတိ၊ ဆန့်ကျင်၏။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ဝဒေယျ၊ အံ့။
န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ မဆန့်ကျင်။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ မဆန့်ကျင်သနည်း။ အညမညံ၊ အချင်းချင်း။ အသင်္ကရဘာဝေန၊ မရောယှက်သည်၏အဖြစ်ဖြင့်။ ဒဿေတုံ၊ ပြခြင်းငှါ။ တတ္တ တတ္တ၊ ထိုထိုသို့သော ပါဠိရပ်တို့၌။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ မဆန့်ကျင်။ တဏှာ၊ သည်။ ဥပါဒါနက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည်။ ယဒိ န ဘဝေယျ၊ အံ့။ သစ္စဝိဘင်္ဂေ၊ ၌။ ‘’တတ္တ ကတမေ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ။ပ။ (၃၉) သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓောတိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ သည်။ ဘဝေယျ၊ ၏။ န စ ဝုတ္တံ၊ ဟောလည်းဟောတော်မမူ။
တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ တဏှာ၊ သည်။ ဒုက္ခသစ္စပရိယာပန္နာဝ၊ ဒုက္ခသစ္စာ၌ အကျုံးဝင်သည်သာလျှင်တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ စေဝဒေယျ၊ အံ့။
ဟေတုဖလသင်္ကရ ဒေါသပ္ပသင်္ဂတော၊ အကြောင်းအကျိုးတို့၏ရောယှက်အံ့သည်၏ လျဉ်းပါးသောကြောင့်။ တဏှာ၊ သည်။ ဒုက္ခသစ္စပရိယာပန္နာ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဣတိ၊ သို့။ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗော၊ ဖြေအပ်၏။
[ဤတွင် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ။ပ။ ဝိရုဇ္ဈတီတိ−ဟု စောဒနာအရာ၌ ဝိသုဒ္ဓိ မဂ်ကျမ်း၌ တဏှာမှ ကြွင်းသော ငါးပါးသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာသည် ဒုက္ခသစ္စာမည်၏−ဟူသော စကားနှင့် ဤ ဝိနည်းအဋ္ဌကထာ၌ ရူပတဏှာ စသည်တို့သည် ဒုက္ခသစ္စာမည်၏−ဆိုသောစကားနှစ်ရပ် ဆန့်ကျင်ခဲ့၏တကား−ဟု စောဒနာသည်။ ထိုထိုသို့သောအရာတို့၌ အညမညသင်္ကရအဖြစ်ဖြင့် ပြအံ့သောငှါ ဤဝိနည်းအဋ္ဌကထာ၌ ဆိုသောကြောင့် မဆန့်ကျင်−ဟု ပရိဟာရဆရာဖြေသည်။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ ဆရာ ဆိုသည့်စကားကို စွဲ၍ စောဒနာပြန်လိုသည်ဖြစ်ရာ ယဒိ တဏှာ။ပ။ တသ္မာ ဒုက္ခသစ္စပရိယာပန္နာ တဏှာတိစေ−ဟု စောဒနာပြန်၏။ အဓိပ္ပါယ်ကား ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်း၌ ဥပါဒါနက္ခန္ဓ။ပ။ အညတြတဏှာယ−ဆိုသည့်အတိုင်း တဏှာသည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၌ မဝင်သည်ဖြစ်ခဲ့အံ့၊ သစ္စဝိဘင်းပါဠိ၌ တတ္ထ ကတမေ သံခိတ္တေန။ပ။ဧတ္ထဌပေတွာ တဏှံ သင်္ခါရူပါဒါနက္ခန္ဓော−ဟုတဏှာကို သင်္ခါရူပါဒါနက္ခန္ဓာ၌ မသွင်းမူ၍ ဟောတော်မူရာ၏။ ထိုသို့လည်း မဟော၊ သင်္ခါရူပါဒါက္ခန္ဓာ၌ သွင်း၍ ဟောတော်မူရာကား တဏှာသည် ဒုက္ခ သစ္စာ၌ပင် ဝင်ရာ၏။ ဒုက္ခသစ္စာ၌ တဏှာကို မကြဉ်သင့်−ဟု စောဒနာသည်−ဟူလေ။ ဖြေလိုသော ပရိဟာရဆရာသည်−န ဟေတုဖလသင်္ကရ ဒေါသပ္ပသင်္ဂတော−ဟု မိန့်၏။ အဓိပ္ပါယ်ကား တဏှာဖြစ်သော သမုဒယသစ္စာသည် အကြောင်း သမုဒယသစ္စာကြောင့် ဖြစ်သော ဒုက္ခသစ္စာသည် အကျိုးဖြစ်၍ တဏှာသည် ဒုက္ခသစ္စာ၌ ဝင်ပြန်ချေသော်အကြောင်း အကျိုးရောယှက်၍ မကွဲမပြားဖြစ်ရာသောကြောင့် တဏှာသည် ဒုက္ခသစ္စာ၌ မဝင်−ဟု ပရိဟာရဆရာ ဖြေသည်−ဟူလေ။] သင်္ကရဒေါသော၊ ရောယှက်သော သင်္ကရဒေါသသည်။ န ဘဝေယျ၊ မဖြစ်ရာ။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ဝဒေယျ၊ အံ့။
ဟိ−သစ္စံ၊ ထို ငါစောဒကဆိုသောစကားမှန်၏။ သစ္စဝိဘင်္ဂပါဠိယံ၊ သစ္စဝိဘင်္ဂပါဠိတော်၌။ ပဉ္စဟိ ကောဋ္ဌာသေဟိ၊ ငါးပါးကုန်သော အစုတို့ဖြင့်။ သမုဒယသစ္စံ၊ ကို။ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ ပြတော်မူအပ်၏။
ကထံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ အသို့ပြသနည်းဟူမူကား။
တဏှာ၊ သည်။ သမုဒယသစ္စံ၊ သမုဒယသစ္စာမည်၏။ ဣတိ အယံ၊ လျှင်။ ဧကော၊ သော။ ဝါရော၊ ဝါရတည်း။ တဏှာ စ၊ သည်လည်းကောင်း။ အဝသေသာ၊ ကုန်သော။ ကိလေသာ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ သမုဒယသစ္စံ၊ မည်၏။ ဣတိ အယံ၊ လျှင်။ ဒုတိယော၊ သော။ ဝါရော၊ တည်း။ တဏှာ စ၊ သည်လည်းကောင်း။ အဝသေသာ၊ ကုန်သော။ ကိလေသာစ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ အဝသေသာ၊ ကုန်သော။ အကုသလာ ဓမ္မာ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ သမုဒယသစ္စံ၊ မည်၏။ ဣတိ အယံ၊ လျှင်။ တတိယော၊ သော။ ဝါရော၊ တည်း။ တဏှာစ၊ သည်လည်းကောင်း။ အဝသေသာ၊ ကုန်သော။ ကိလေသာ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ အဝသေသာ၊ ကုန်သော။ အကုသလာ ဓမ္မာ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ တီဏိ၊ ကုန်သော။ သာသဝါနိ၊ အာသဝေါတရား၏ အာရုံဖြစ်ကုန်သော။ ကုသလမူလာနိ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ သမုဒယသစ္စံ၊ မည်၏။ ဣတိ အယံ၊ သည်လျှင်။ စတုတ္ထော၊ လေးခုမြောက်သော။ ဝါ ရော၊ ဝါရတည်း။ တဏှာစ၊ သည်လည်းကောင်း။ အဝသေသာ၊ ကုန်သော။ ကိလေသာ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ အဝေသေသာ၊ ကုန်သော။ အကုသလာဓမ္မာ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ တီဏိ၊ ကုန်သော။ ကုသလမူလာနိစ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ အဝသေသာ၊ ကုန်သော။ ဘာသဝါ၊ အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်ကုန်သော။ ကုသလာ ဓမ္မာ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ သမုဒယသစ္စံ၊ မည်၏။ ဣတိ အယံ၊ လျှင်။ ပဉ္စမော၊ သော။ ဝါရော၊ တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ ပြအပ်၏။ ဝါ၊ ပြအပ်သည် မဟုတ်လော။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒကော၊ သည်။ စေ ဝဒေယျ၊ အံ့။ (ပြန်၍သတ်)။
အာမ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ ဪပြအပ်သည်မှန်၏။ တထာပိ၊ ထိုသို့ပြအပ်သော်လည်း။ အဘိဓမ္မဘာဇနီယေယေဝ၊ ၌သာလျှင်။ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ ၏။ အညသ္မိံ၊ တပါးသောသုတ္တန္တဘာဇနီ ပဉှာပုစ္ဆက၌။ န နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ ပြတော်မမူအပ်။ သော စနယော၊ ထိုပြအပ်သော နည်းကိုလည်း။ အရိယသစ္စနိဒ္ဒေသေ၊ ၌။ န လဗ္လတိ၊ အပ်။
တထာဟိ−တတော ဧဝ၊ ထို့ကြောင့်လျှင်။ တတ္ထ၊ ထိုအဘိဓမ္မဘာဇနီ၌။ ‘’စတ္တာရိ သစ္စာနိ’’ စ္စေဝ၊ ဟူ၍သာလျှင်။ အာဟ၊ ၏။ သုတ္တန္တဘာဇနီယပဉှပုစ္ဆကေသု ဝိယ၊ တို့၌ကဲ့သို့။ ‘’စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနီ’’တိ၊ ဟူ၍။ န ဝုတ္တံ၊ မဟောအပ်။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ သုတ္တန္တဘာဇနီယောဝ၊ သည်သာလျှင်။ ပမာဏံ၊ ပမာဏတည်း။ တတ္ထ စ၊ ထိုသုတ္တန္တဘာဇနီ၌လည်း။ တဏျာယ၊ ကို။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ကြောင့်တည်း။
ယထာဟ၊ အသို့ဟောသနည်း။ ‘’တတ္ထ ကတမံ သမုဒယသစ္စံ ကာယံ တဏှာ။ပ။ကာမတဏှာ’’တိ အာဒိ၊ ကို။ အာဟ၊ ၏။
‘’ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခ’’န္တိ ဣမိနာ ပရိယာယေန၊ ဤသို့သော ပရိယာယ်အားဖြင့်။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ကြောင့်။ တတ္ထ၊ ထို အဘိဓမ္မဘာဇနီယ၌။ ဝုတ္တမ္ပိ၊ ဟောသောအရာသည်လည်း။ ပမာဏမေဝ၊ ပမာဏသည်သာလျှင်တည်း။
‘’ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ ပထဝီသကိဏ’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော၊ ကြော်င့။ ဈာနာနိ၊ တို့ကို။ ‘’ကသိဏာနီ’’တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တာနိ၊ ကုန်၏။
ကေစိ၊ တို့သည်။ ‘’ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ၊ တို့ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏’’။ ဣတိ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ တံ၊ ထိုသို့ဆိုသော စကားသည်။ န သုန္ဒရံ၊ မကောင်း။
‘’ဒွတ္တိံ သာကာရာပိ၊ တို့ကိုလည်း။ ပဏ္ဏတ္တိံ၊ ပညတ်ကို။ ဝိဿဇ္ဇေတွာ၊ စွန့်၍။ ဝါ၊ လွှတ်၍။ ပဋိကူလာတိ၊ စက်ဆုတ်ရွံရှာဖွယ်ဟူ၍။ သတိ၊ ကို။ ပဋ္ဌပေတဗ္ဗာ၊ ဖြစ်စေအပ်၏’’။ ဣတိ ဝစနတော၊ ကြောင့်။ သတိဂေါစရာ၊ သတိ၏ အာရုံဖြစ်ကုန်သော။ ဝါ၊ သတိဖြင့် အာရုံပြရာဖြစ်ကုန်သော။ ရူပါဒယောဝ၊ တို့ကိုသာလျှင်။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
သဒ္ဓါဟိရောတ္တပ္ပ။ပ။သမ္ပဇညတာတိ၊ သဒ္ဓါ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပ ဗာဟုသစ္စ ဝီရိယာရမ္ဘ ဥပဋ္ဌိတသတိ သမ္ပဇည−ဟု ဆိုအပ်ကုန်သော။ ဣမေ သတ္တ၊ ဤခုနစ်ပါးကုန်သော တရားတို့သည်။ သဒ္ဓမ္မာ နာမ၊ သဒ္ဓမ္ပမည်ကုန်၏။
သဘာဝတောတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဒုက္ခတော၊ ဒုက္ခအားဖြင့်။
န စဝတီတိဣဒံ၊ ဤပုဒ်ကို။ ဒေဝေ၊ တို့ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဉာတေယျန္တိ၊ သည်ကား။ ဉာတဗ္ဗန္တိ၊ သိအပ်၏ဟူ၍။
ဒိဋ္ဌေယျန္တိ၊ သည်ကား။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ မြင်အပ်၏ဟူ၍။
အဟံ၊ ငါဘုရားသည်။ န ဝဒါမိ၊ မဟော။ [ဉာတေယျံ−၌ ဉာ−ဓာတ် တေယျပစ္စည်း ကံဟောကို ထင်စေသည်။] အထဝါ ပန၊ ကား။ ‘’အဟံ၊ သည်။ ဂမနေန၊ သွားသဖြင့်။ လောကဿ၊ လောက၏။ အန္တံ၊ အဆုံးဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို။ ဉာတေယျန္တိ၊ သိအပ်၏ဟူ၍။ န ဝဒါမိ၊ မဟော။ ဣတိ အတ္ထော၊ တည်း။
လောကန္တိ၊ သည်ကား။ ခန္ဓလောကံ၊ ခန္ဓာဟူသော လောကကို။
ဂမနေန န ပတ္တဗ္ဗောတိ၊ သည်ကား။ သရီရဂမနေန၊ ကိုယ်ဟူသော သွားခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း။ အဂတိဂမနေန ဝါ၊ အဂတိဖြင့်သွားခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း။ န ပတ္တဗ္ဗော၊ မရောက်အပ်။ အရိယဂမနေန၊ အရိယာတို့၏ သွားခြင်းဖြင့်။ ဝါ၊ မြတ်သော သွားခြင်းဖြင့်။ လောကန္ထံ၊ ခန္ဓလောက၏အဆုံးကို။ ပတွာဝ၊ ရောက်၍သာလျှင်။ ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲအပေါင်းမှ။ ပမောစနံ၊ လွတ်ခြင်းသည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
သမိတာဝီတိ၊ ဟူသည်ကား။ သမိတကိလေသော၊ ငြိမ်းပြီးသော ကိလေသာရှိသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည်။
အာဟာရဋ္ဌိတိကာတိ၊ သည်ကား။ ပစ္စယဋ္ဌိတိကာ၊ အကြောင်းလျှင် တည်ရာရှိကုန်၏။
(၄၀) ယေ ကေစိ၊ အမှတ်မရှိကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။ ပစ္စယဋ္ဌိတိကာ၊ အကြောင်းလျှင် တည်ရာရှိကုန်၏။ သဗ္ဗေ၊ ကုန်သော။ တေ၊ ထိုသတ္တဝါတို့သည်။ လုဇ္ဇန ပလုဇ္ဇနဋ္ဌေန၊ ပျက်တတ်သောအနက်အားဖြင့်။ ဧကော၊ သော။ လောကော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။
ဟိ−ယုတ္တံ၊ ၏။ သကသက ပစ္စယာယတ္တတ္တာယ၊ မိမိ မိမိတို့၏အကြောင်းနှင့် စပ်၍ဖြစ်တတ်သောကြောင့်။ သင်္ခါရာ၊ မည်ကုန်၏။ ရူပါဒီသု၊ ရူပါရုံအစရှိသည်တို့၌။ ဝါ၊ ရုပက္ခန္ဓာ စသည်တို့၌ (ထည့်)။ သတ္တာ ဝိသတ္တာ၊ ငြိကပ်တတ်ကုန်သော သူတို့သည်။ သတ္တာ နာမ၊ မည်ကုန်၏။
ပရိဟရန္တိ ပရိစရန္တိ၊ လည်ကုန်၏။
ဒိသာတိ ဣဒံ၊ ဤသဒ္ဒါသည်။ ဥပယောဂ ဗဟုဝစနံ၊ ဒုတိယာ ဗဟုဝုစ် အဆုံးရှိသော သဒ္ဒါတည်း။
ဘန္တိပဋိဘန္တိ၊ တောက်ပကုန်၏။ [ပရိဟရန္တိ ဒိသာ ဘန္တိ−ပုဒ်တို့၌။ပရိဟရန္တိ−ကို ပရိစရန္တိ၊ ဘန္တိ−ကို ပဋိဘန္တိ−ဟု ပုတ္တိနည်းဖွင့်သည်။]
တေ၊ ထိုသို့လှည့်လည်၍သွားစဉ် တောက်ပသော ဝတ္တုတို့သည်။ ကေ၊ အဘယ်သည်တို့နည်း။
ဝိရောစမာနာ၊ တင့်တယ်ကုန်လျက်။ ပဘဿရာ၊ ပြိုးပြိုးပြက်ထွက်သော အရောင်ရှိကုန်သော။ တေယေဝ စန္ဒိမသူရိယာ၊ ထိုသို့သော လ နေတို့လျှင်တည်း။
အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ၊ တို့သည်။ သင်္ခါရာဝ၊ သင်္ခါရတရားတို့သည်သာလျှင်တည်း။ ဝါ၊ ။ သင်္ခါရာဝ၊ ပြုပြင်တတ်ကုန်သောတရားတို့သည်သာလျှင်။ အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ၊ မည်ကုန်၏။
‘’သိနေရုဿ သမန္တတော’’တိ ဝစနတော၊ ကြောင့်။ ယုဂန္ဓရာဒယော၊ ယုဂန္ဓိုရ်တောင် အစရှိသည်တို့သည်။ သိနေရုံ၊ မြင့်မိုရ်တောင်ကို။ ပရိက္ခိပိတွာ၊ ရံဝန်း၍။ ပရိမဏ္ဍလာကာရေန၊ ဝန်းသော အခြင်းအရာဖြင့်။ ဌိတာ၊ ကုန်၏။ ဣတိ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
အစ္စုဂ္ဂတော−အတိ−ဥဂ္ဂတော၊ အလွန်မြင့်သော။ အယံ လောကဓာတု၊ ဤလောကဓာတ်သည်။ တံ သဗ္ဗံ၊ ထိုအလုံးစုံသော စကြဝဠာကို။ ပရိက္ခိပိတွာ၊ ရံ၍။ ဌိတော၊ တည်၏။
မ−ကာရော၊ သည်။ ပဒသန္ဓိကရော၊ ပုဒ်စပ်ခြင်းကို ပြုတတ်၏။ ဣတိ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ [ဓာတုမယံ ဌိတော−၌ မ−သည် အာဂုမ်သာ ဖြစ်ရကား ပဒသန္ဓိကရ−ဟူ၏။]
အညထာပိ၊ ဆိုအပ်ပြီးသည်မှ တပါးဖြစ်ကုန်သော။ လက္ခဏာဒိဘေဒတော၊ လက္ခဏာ အစရှိသော အပြားအားဖြင့်။ သင်္ခါရလောကဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ အာသယာနုသယဘေဒတော၊ အာသယာနုသယအပြားအားဖြင့်။ သတ္တလောကဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ စက္ကဝါဠာဒိပရိမာဏတော၊ စကြဝဠာ အစရှိသည်ကို နှိုင်းယှဉ်သောအားဖြင့်။ ဩကာသလောကဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ သဗ္ဗထာပိ၊ ခပ်သိမ်းသော အပြားအားဖြင့်လည်း။ ဝိဒိတတ္တာ၊ သိတော်မူတတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ လောဝိဒူ၊ လောကဝိဒူမည်တော်မူ၏။
ဝိမုတ္တဉာဏဒဿနံ၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနဟူသည်။ ကာမာဝစရံ၊ ကာမာဝစရဖြစ်သော။ ပရိတ္တံ၊ ပရိတ္တတရားဖြစ်သော။ လောကိယံ၊ လောကိဖြစ်သော ဉာဏ်အမြင်တော်တည်း။ တေန၊ ထိုကာမာဝစရ လောကီဉာဏ်အမြင်ဖြင့်။ သဗ္ဗံ၊ သော။ လောကံ၊ လောကကို။ ကထံ၊ လျှင်။ အဘိဘဝတိ၊ နှိပ်နှင်းနိုင်အံ့နည်း။
ဣတိ ပုစ္ဆာယံ၊ သည်။ သတိ၊ သော်။ အသဒိသာနုဘာဝတ္တာ၊ အတုမရှိသော အာနုဘော်တော် ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ သဗ္ဗံ၊ သော။ လောကံ၊ ကို။ အဘိဘဝတိ၊ နှိပ်နင်းတော်မူနိုင်၏။ ကိမိဝ၊ ဟူမူကား။ သဗ္ဗညုတညာဏံ ဝိယ၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကဲ့သို့တည်း။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ တံ၊ ထို ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသည်။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ ဝိသယေ၊ အရာ၌။ ဘဂဝတော၊ ၏။ သဗ္ဗညုတညာဏဂတိကဉ္စ၊ သဗ္ဗညုတညာဏ်နှင့် အလားတူသည်လည်းကောင်း။ လဟုတရပ္ပဝတ္တိ စ၊ အလွန်လျင်သော ဖြစ်ခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍လည်းကောင်း။ ဟောတိ၊ ၏။ ကသ္မာ၊ မူကား။ ဘဝင်္ဂစိတ္တဒွယာနန္တရံ၊ ဘဝင်စိတ်နှစ်ခုတို့၏ အခြားမဲ့၌။ ဥပ္ပတ္တိတော၊ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
ဧဝံ၊ ဤကဲ့သို့။ ကဿစိ၊ တစုံတယောက်သော သူ၏။ လဟုတရံ၊ အလွန်လျင်မြန်သော။ စိတ္တံ၊ သည်။ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်။ အပိစ၊ စင်စစ်လျှင်။ အာယသ္မတော၊ သော။ သာရိပုတ္တဿ၊ ၏။ စိတ္တံ၊ သည်။ ဧဝံ၊ ဤကဲ့သို့။ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်။ တဿ၊ ထိုအရှင်သာရိပုတ္တရာ၏။ ဧသ−ဧသော စိတ္တဝါရော၊ ဤသို့သော စိတ်အကြိမ်သည်။ ပဉ္စဒသဘဝင်္ဂါနန္တရံ၊ တဆယ့်ငါးချက်သော ဘဝပ်၏အခြားမဲ့၌။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကိရ၊ ဖြစ်သတတ်။
ဣတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။ အဂ္ဂိသိခဓူမသိခါ စ၊ အဂ္ဂိသိခ ဓူမသိခ အမည်ရှိကုန်သော။ နဂါ၊ နဂါးတို့သည်။ သီဟဠာဒီပေ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၌။ အတ္ထိ ကိရ၊ ရှိကုန်သတတ်။
အတ္ထဿ၊ အနက်ကို။ ဒီပကံ၊ ပြတတ်သော။ ပဒံ၊ သည်။ အတ္ထပဒံ၊ အတ္ထပဒမည်၏။
ဧကတ္ထ−ဒီပကံ၊ တခုသော အနက်ကိုပြတတ်သော။ ပဒံ၊ ပုဒ်တည်း။ ဧတံ သဗ္ဗံ၊ ဤအလုံးစုံသော ပုဒ်သည်။ ဝါကျံ၊ ဝါကျဖြစ်၏။ ဣတိအတ္ထော၊ တည်း။
အဋ္ဌဒိသာ နာမ၊ မည်ကုန်သည်ကား။ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ၊ ရှစ်ပါးကုန်သော ဝိမောက္ခတို့တည်း။ ဝါ၊ ကား။ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော၊ ရှစ်ပါးကုန်သော သမာပတ်တို့တည်း။
သတ္ထဝါဟော၊ သတ္တဝါဟ−သဒ္ဒါသည်။ သတ္ထာ၊ ဖြစ်၏။ ဝါ၊ ကား။ သတ္ထဝါဟော၊ သတ္ထဝါဟ−သဒ္ဒါကို။ သတ္ထာတိ၊ သတ္ထာဟူ၍။ နိပါတိတော၊ ပုဒ်ကို ပြီးစေအပ်၏။ ပိသိတာသော၊ ပိသိတာတ−သဒ္ဒါသည်။ ပိသာစောယထာ၊ ပိသာစ မည်သကဲ့သို့တည်း။
အဟံ၊ ငါသည်။ ဥဒကေ၊ ၌။ မဏ္ဍူကော၊ ဖါးသည်။ အာသိံ၊ ဖြစ်၏။ ထလေ၊ ကြည်း၌။ မဏ္ဍူကော၊ သည်။ န အာသိံ၊ မဖြစ်။ ဝါရိမတ္တမေဝ၊ ရေရှိရာ အရပ်မျှသည်သာ။ ဂေါစရော၊ ကျက်စားရာဖြစ်၏။ တဝ၊ အရှင်ဘုရား၏။ ဓမ္မံ၊ တရားတော်ကို။ သုဏန္တဿ၊ နာသော။ တဿ မေ၊ ထိုအကျွန်ုပ်၏။ သိသံ၊ ဦးခေါင်းကို။ ဒဏ္ဍေန၊ နှင်တံဖြင့်။ ဘန္နိရိမ္ဘိတွာ၊ ချုပ်၍။ ဝါ၊ ထောက်၍။ ဝစ္ဆပါလကော၊ နွားကျောင်းသားသည်။ အဝဓိ၊ သတ်ဘိ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ပါဌသေသော၊ ပါဌ်ကြွင်းကို။ ကာတဗ္ဗော၊ ထည့်အပ်၏။
အနဒံရတ္ထေ ဝါ၊ အနာဒရအနက်၌မူလည်း။ သာမိဝစနံ၊ သာမိဝိဘတ်တည်း။ [ဤအလိုကား တဝ၊၏ ဓမ္မံ− ကို။ သုဏန္တဿ၊နာစဉ်−ဟု သမ္ဗန်လေ။]
ဧတ္တကေနပိ၊ ဤသို့သော တရားတော်ကို နာခါမျှတည်းဖြင့်လည်း။ ဧဝရူပါ၊ ဤသို့သဘောရှိသော။ ဣဒ္ဓိ၊ တန်ခိုးသည်။ ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်ဘိ၏တကား။ ဣတိ မနငိကာရေန၊ ဤသို့နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့်။ သိတံ၊ ပြုံးသည်ကို။ ကတွာ၊ ၍။ ပက္ကာမိ၊ ၏။
ဝိမောက္ခောတိစ ဧတ္ထ၊ ၌လည်း။ မဂ္ဂေါ၊ မဂ်သည်။ ဝိမောက္ခော၊ ဝိမောက္ခမည်၏။ (ဟု သမ္ဗန်)။ ဖလဉာဏံ၊ ဖိုလ်ဉာဏ်သည်။ တဒနန္တရိကံ ဉာဏံ နာမ၊ ထို ဝိမောက္ခ၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သော ဉာဏ်မည်၏။ တသ္မိံ ခဏေ၊ ၌။ ဗုဒ္ဓေါ နာမ၊ မည်၏။
သဗ္ဗဿ ဗုဒ္ဓတ္တာတိ ပဒေန၊ ဖြင့်။ ကတ္တရိ၊ သုဒ္ဓကတ္တားအနက်၌။ တပစ္စယော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဗောဓေတာတိ ပဒေန၊ ဖြင့်။ ဟေတုကတ္တရိ၊ ဟေတုကတ္တား အနက်၌။ တပစ္စယော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။ (ထည့်၍ သမ္ဗန်သည်)။
သေဋ္ဌတ္ထဒီပကံ၊ သေဋ္ဌအနက်ကို ပြတတ်သော။ ဝစနံ၊ သဒ္ဒါသည်။ သေဋ္ဌံ နာမ၊ မည်၏။ တထာ၊ ထိုအတူ။ ဥတ္တမံ၊ ဥတ္တမ မည်၏။
သစ္ဆိကာ ပညတ္တီတိ၊ သည်ကား။ သဗ္ဗဓမ္မာနံ၊ တို့ကို။ သစ္ဆိကရဏဝသေန၊ ဖြင့်။ သယမ္ဘုတာ၊ အလိုလိုဖြစ်သော။ ပညတ္တိ၊ ပညတ်တော်တည်း။ ဝါ၊ ကား။ အတ္ထနာ ဧဝ၊ ကိုယ်တော်တိုင်သာလျှင်။ ဉာတာ၊ သိအပ်သော။ သစ္ဆိကတာ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်သော။ ပညတ္တိ၊ ပညတ်တော်တည်း။ ဣတိပိ၊ ကြောင့်လည်း။ သစ္ဆိကာပညတ္တိ၊ မည်၏။
ဘဂဝါ၊ ဘုရားမြတ်စွာသည်။ စီဝရပိဏ္ဍပါတာဒီနံ၊ သင်္ကန်းနှင့် ဆွမ်းစသည်တို့ကို။ ဘဂီ၊ ဝေဘန်တော်မူတတ်သောအလေ့ရှိ၏။ အရညေ၊ တော၌။ ဝနပတ္တာနိ၊ တော၏ လက္ခဏာသို့ ရောက်ကုန်သော။ ဝါ၊ ။ အရညဝနပတ္တာနိ၊ အရညကင်ဓုတင်တော်၏ လက္ခဏာသို့ ရောက်ကုန်သော။ ပန္တာနိ၊ ရပ်ရွာ ဥပစာတို့၏ အစွန်ဖြစ်ကုန်သော။ သေနာသနာနိ၊ ကျောင်းနေရာတို့ကို။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဘဇီ၊ ဆည်းကပ်တော်မူတတ်၏။
အရညေ၊ တော၌။ ဝနပတ္တာနိ၊ တော၏ လက္ခဏာသို့ ရောက်ကုန်သော။ ဝါ၊ ။ အရညဝနပတ္တာနိ၊ အရညကင်ဓုတင်တော်၏ လက္ခဏာသို့ ရောက်ကုန်သော။ ပန္တာနိ၊ ရပ်ရွာ ဥပစာတို့၏ အစွန်ဖြစ်ကုန်သော။ သေနာသနာနိ၊ ကျောင်းနေရာတို့ကို။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဘဇီ၊ ဆည်းကပ်တော်မူတတ်၏။
အတ္ထဓမ္မဝိမုတ္တိရသဿ၊ အတ္ထရ ဓမ္မရသ ဝိမုတ္တိရသ၏။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဘာဂီ၊ အဘို့ရှိတော်မူ၏။
ဘဂဝါ၊ သည်။ ရာဂါဒိကိလေသဂဏဘဂ္ဂံ၊ ရာဂ အစရှိသော ကိလေသာအပေါင်းကို ချိုးဖျက်ခြင်းကို။ အကာသိ၊ ပြုတော်မူပြီ။
ဘာဝိတတ္တနော ဘာဝိတကာယော၊ ပွားစေအပ်သော ရူပကာယ နာမကာယ ရှိတော်မူ၏။
ဘဝဿ၊ ဘဝ၏။ အန္တံ၊ အဆုံးဖြစ်သော။ နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်သို့။ မဂ္ဂါဓိဂမေန၊ မဂ်ကို ရသောအားဖြင့်။ တံ၊ ထို နိဗ္ဗာန်သို့။ ဂတော၊ ရောက်တော်မူပြီ။ ဣတိတသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဘဝန္ထဂေါ၊ ဘဝန္တဂမည်၏။
(၄၁) ‘’လောဘံ ဘိက္ခဝေ ဧကံ ဓမ္မံ ပဇဟသာ’’တိ အာဒိနာ နယေန၊ ဖြင့်။ ဧကကာဒိ ဝသေန၊ ဧကက အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ အာဂ တေ၊ လာကုန်သော တရားတို့ကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ဝဒတိ၊ ၏။
သံကိလေသ တဏှာဒိဋ္ဌိ ဒုစ္စရိတ သံကိလေသ ဝသေန၊ ဖြင့်။ အနိစ္စဒုက္ခမနတ္တာသုဘေသု၊ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ အသုဘတို့၌။ နိစ္စန္တိအာဒိ၊ နိစ္စ အစရှိသော ဝိပလ္လာသလေးပါးသည်။ ဝိပရိယေသာ၊ မည်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စီဝရဟေတု ဝါ၊ သင်္ကန်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်မူလည်း။ ဘိက္ခုနော၊ ရဟန်းအား။ တဏှာ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ဖြစ်သည်ရှိသော်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ ပိဏ္ဍိပါတသေနာသန ဣတိ ဘဝါဘဝဟေတု ဝါ၊ ဆွမ်းဟူသောအကြောင်း ကျောင်းဟူသောအကြောင်း ဣတိဘဝါ ဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့်မူလည်း။ တဏှာ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇနာမာ၊ သော်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ (တဏှုပါဒါန−၌ တဏှာလေးပါးကို ပြသည်)။
သတ္ထရိ၊ ဘုရားမြတ်စွာ၌။ ကင်္ခတိ၊ ယှံမှား၏။ ဓမ္မေ၊ ၌။ ကင်္ခတိ၊ ၏။ သံဃေ၊ ၌။ ကင်္ခတိ၊ ၏။ သိက္ခာယ၊ ၌။ ကင်္ခတိ၊ ၏။ ဗြဟ္မစာရီသု၊ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ခြင်းတို့၌။ ကုပိတော၊ ဖျက်ဆီးတတ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ (ကုသီတော−ရှိမူ)။ ကုသီတော၊ ပျင်းသည်ဖြစ်၍ ပညာချို့တဲ့သောသူသည်။ သတ္ထရိ၊ ၌။ ပ၊ ။ ဗြဟ္မစာရီသု၊ မြတ်သော အကျင့်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌။ ကင်္ခတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ အာဂတ၊ ကုန်သော။ ပဉ္စ၊ ကုန်သော။ စေတောခိလာ၊ စိတ်၌ ငြောင့်တံသင်းတို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
ကာမေ၊ ကာမဝတ္ထု၌။ အဝီတရာဂေါ၊ မကင်းသောရာဂရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ကာယေ၊ ကိုယ်၌။ အဝီတရာဂေါ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ။ ရူပေ၊ ရုပ်၌။ အဝီတရာဂေါ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ယာဝဒတ္ထံ၊ အလိုရှိတိုင်း။ ဥဒရာဝဒေဟကံ၊ ဝမ်းပြည့်အောင်။ ဘုဉ္ဇိတွာ၊ စား၍။ အညတရံ၊ တပါးသော။ ဒေဝနိကာယံ၊ နတ်အပေါင်း၌ဖြစ်ခြင်းကို။ ပဏိဓာယ၊ တောင့်တ၍။ ဝါ၊ ဆုတောင်း၍။ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကို။ စရတိ၊ ကျင့်၏။ ဣတိ၊ သို့။ အာဂတာ၊ ကုန်သော။ ပဉ္စ၊ ကုန်သော။ ဝိတိဗန္ဓာ၊ ဝိနိဗန္ဓတို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
ဝိဝါဒမူလာနိ၊ ဝိဝါဒမူလတို့ဟူသည်။ ကောဓော၊ အမျက်ထွက်ခြင်း။ ဥဒနာဟော၊ ရန်ငြိးဖွဲ့ခြင်း။ မက္ခော၊ ကျေးဇူးချေခြင်း။ ပဠာသော၊ အဖျင်းမူခြင်း။ ဣဿ၊ ငြူစူခြင်း။ မစ္ဆရိယံ၊ ဝန်တိုခြင်း။ ဣတိ ဣမေ တ၊ ဤခြောက်ပါးတို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ မာယာ၊ လှည့်ပတ်ခြင်း။ သာဌေယျံ၊ စဉ်းလဲ စဉ်းစားပြုခြင်း။ ထမ္ဘော၊ ခက်မာခြင်း။ သာရမ္ဘော၊ ချုပ်ချယ်ခြင်း။ သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသိတာ၊ ကောင်းသော အယူကို မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်ခြင်း။ အာဒါနဂ္ဂါဟိ၊ စွဲလမ်းမိသော အယူကို။ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂိတာ၊ မစွန့်သည်၏အဖြစ်ကို။ ဣတိ ဣမေဆ၊ တို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
ဝိဘင်္ဂေ ပန၊ ဝိဘင်းပါဠိ၌ကား။ ‘’ကောဓောမက္ခော ဣဿာ ဘာဌေယျံ ပါပိစ္ဆတာ သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသိတာ’’တိ၊ ဟူ၍။ အာဂတံ၊ ၏။
တဏှံ၊ ကို။ ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။ ပရိယေသနာ၊ ရှာမှီးခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ပရိယေသနံ၊ ရှာမှီးခြင်းကို။ ပဋိစ္စ၊ ၍။ လာဘော၊ ရခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ လာဘံ၊ ရခြင်းကို။ ပဋိစ္စ၊ ၍။ ဝိနိစ္ဆယော၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အဇ္ဈောသာနံ၊ မက်မောခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ပရိဂ္ဂဟော၊ သိမ်းဆည်းခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ မစ္ဆရိယံ၊ ဝန်တိုခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အာရက္ခော၊ စောင့်ရှောက်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အရက္ခာဓိကရဏံ၊ စောင့်ရှောက်ခြင်းတည်းဟူသော အကြောင်းကို။ ပဋိစ္စ၊ ၍။ ဒဏ္ဍာဒါနံ၊ တုတ်−နှင်တံကို ကိုင်ဆွဲကြခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ သတ္တာဒါနံ၊ ဓားလက်နက်ကို ကိုင်စွဲခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ (နဝတဏှာမူလကိုးပါး၏ သရုပ်ကိုဖော်သည်)။ အကုသလာ ဓမ္မာ၊ အကုသိုလ်တရား ဆယ်ပါးတို့သည်။ သံဝတ္တန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ ဝုတ္တာနံ၊ ဤသို့ ဆိုအပ်ကုန်သောတရားတို့၏။ ဝသေန၊ ဖြင့်။ ဒသ၊ တို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗဓမ္မတဏှာတိ၊ ဓမ္မတဏှာဟူ၍။ ဆ၊ ခြောက်ပါးတို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ တာ၊ ထိုခြောက်ပါးကုန်သော တရားတို့သည်။ ကာမဘဝဝိဘဝတဏှာဝသေနေဝ၊ ကာမိတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်လျှင်။ အဋ္ဌာရသ၊ တဆယ့်ရှစ်ပါးတို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ တာ ဧဝ၊ ထိုတဆယ့်ရှစ်ပါးကုန်သော တရားတို့သည်သာလျှင်။ အဇ္ဈတ္တိကဿ၊ အဇ္ဈတ္တိကသန္တာန်ကို။ ဥပါဒါယ၊ စွဲ၍။ အဋ္ဌာရဿ၊ တဆယ့်ရှစ်ပါးတို့။ ဗာဟိရဿ၊ ဗာဟိရဝတ္ထုကို။ ဥပါဒါယ၊ စွဲ၍။ အဋ္ဌာရဿ၊ တဆယ့်ရှစ်ပါးတို့။ ဣတိ၊ ဤသို့သော အပြားအားဖြင့်။ ဆတ္တိံသ၊ သုံးဆယ့်ခြောက်ပါးတို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ တာ၊ ထိုသုံးဆယ်ခြောက်ပါးသော တရားတို့သည်။ အတီတေ၊ အတိတ်၌။ ဆတ္တိံသ၊ သုံးဆယ်ခြောက်ပါးတို့။ အနာဂတေ၊ ၌။ ဆတ္တိံသ၊ တို့။ ပစ္စုပ္ပန္နေ၊ ၌။ ဆတ္တိံသ၊ တို့။ ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့သော အပြားအားဖြင့်။ အဋ္ဌသတံ၊ အရာရှစ်ပါးကုန်သော။ အဏှာဝိစရိတာနိ၊ အဏှာဝိစရိတ်တို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
မာရေတိ၊ သတ်တတ်၏။ ဝါ၊ ဖျက်ဆီးတတ်၏။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ မာရော၊ မည်၏။ ‘’ပမာဒေါ မစ္စုနော ပဒ’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော၊ ကြောင့်။ ပမာဒေါ၊ ပမာဒကို။ လဗ္ဘတိ၊ ၏။
ဝါ၊ ကား။ သမ္မာအာဇီဝ ဝိနသနတော၊ သမ္မာအာဇီဝကို ဖျက်ဆီးတတ်သောကြောင့်။ ကိလေသာ၊ တို့ကို။ ‘’မာရော’’ တိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စန္တိ၊ ကုန်၏။ (မာရ်ငါးပါး တွင်ကိလေသမာရ်ကို ရည်သည်)။ ဝဓကူပမတ္တာ၊ သူသတ်ယောက်ျားတို့နှင့် တူကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ခန္ဓာဝ၊ ခန္ဓာတို့သည်သာလျှင်။ မာရ၊ မာရမည်ကုန်၏။ (ခန္ဓမာရ်ကို ရည်သည်)။
အဘိသင်္ခါရာ၊ ပြုပြင်တတ်ကုန်သော သင်္ခါရတရားတို့သည်။ ဇာတိဒုက္ခာဘိ နိဗ္ဗတ္တာပနတော စ၊ ဇာတိဟူသော ဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း။ ဇာတဿ၊ ဖြစ်ပြီးသော ပဋိသန္ဓေနေခြင်းရှိသော သတ္တဝါ၏။ ဇရာ−ဒိသမ္ဘဝတော စ၊ ဇရာ−စသည်တို့၏ ဖြစ်သင့်သောကြောင့်လည်းကောင်း။ မာရာ၊ မာရမည်ကုန်၏။ (အဘိသင်္ခါရ မာရ်ကို ရည်ရွယ်သည်)။
ဧကဘဝပရိယာပန္နဇီဝိတမာရဏတော၊ တဘဝ၌ အကျုံးဝင်သော ဇီဝိတိန္ဒြေကို သတ်ဖြတ်တတ်သောကြောင့်။ မစ္စု၊ သေခြင်းသည်။ မာရော၊ မည်၏။ (မစ္စုမာရ်ကို ရည်ရွယ်သည်)။ (ဒေဝပုတ္တမာရ်ကို ဗောဓိပင်က ဖျက်ဆီးခြင်း ထင်သောကြောင့် ဆိုတော်မမူ)။
ပရမာဏု ဝိယ၊ ပရမာဏုမြူကဲ့သို့။ အဒဿနူပဂမနံ၊ ကိုယ်တော်ကို မမြင်ခြင်းသို့ ရောက်စေခြင်းသည်။ အဏိမတာနာမ၊ အဏိမတာ မည်၏။
သရီရေန ဝါ၊ ကိုယ်တော်ဖြင့်လည်းကောင်း။ စိတ္တေန ဝါ၊ စိတ်တော်ဖြင့်လည်းကောင်း။ သီဃဂမနံ၊ လျင်စွာကြွသွားတော်မူခြင်းသည်။ လဃိမတာ၊ လဃိမတာမည်၏။ [ဤပုဒ်ကား အဋ္ဌကထာ၌ ရှိရင်းပါဌ် ကြွင်းသော မဟိမတာ−စသော ခြောက်ပါးသော အနက်ကား အဏိမ လဃိမာဒိကံ−၌ အာဒိသဒ္ဒါဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်အပ်သော အနက်တည်း။ ထို့ကြောင့် သာရတ္ထဒီပနီဋီကာ၌− ‘’အဏိမာ လင်္ဃိမာဒိကန္တိ အာဒိသဒ္ဒေန မဟိမာ ပတ္တိ ပါကမ္မံ ဤသိတာ ဝသိတာ ယတ္တကာမာဝသာယိတာတိ ဣမေ ဆပိ သင်္ဂဟိတာ’’− မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအာဒိသဒ္ဒါဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်အပ်သော အနက်တို့ကို ဖွင့်တော်မူခြင်းငှါ မဟိမတာ−စသည်တို့ကို မိန့်၏။]
စန္ဒိမဘူရိယာဒီနမ္ပိ၊ လ နေ စသည်တို့ကိုလည်း။ ပါဏိနာ၊ လက်ထောက်ဖြင့်။ ပရာမသနာဒိ၊ သုံးသတ်တော်မူနိုင်ခြင်း စသော တန်ခိုးတော်သည်။ မဟိမတာ၊ မဟိမတာ မည်၏။
ယထိစ္ဆိတ ဒေသပ္ပတ္တိပကာသနတာ၊ အလိုတော်ရှိရာအရပ်သို့ ကိုယ်တော်ကို နောက်စေခြင်းကို ပြတော်မူတတ်သောတန်ခိုးတော်သည်။ ပတ္တိနာမ၊ ပတ္တိမည်၏။
လာဘကဿ၊ ရလိုသောသူ၏။ အတ္ထသာဓနံ ဝါ၊ အကျိုးကိုပြီးစေခြင်းသည်မူလည်း။ ပါကမ္မံ၊ ပါကမ္မမည်၏။
သယံဝသိတာ၊ ကိုယ်တော်အလိုရှိတိုင်းသို့ လိုက်စေတော်မူသည်၏အဖြစ်သည်။ ဤသတ္တံ နာမ၊ မည်၏။
အပရ ဝသိတာ၊ သူတပါးတို့၏ အလိုသို့ လိုက်သည်၏အဖြစ်သည်။ ဝသိတ္တံ နာမ၊ မည်၏။
ယတ္ထ၊ အကြင်အရပ်၌။ ဣစ္ဆတိ၊ အလိုရှိ၏။ ယဒါ၊ အကြင်အခါ၌။ ဝါ၊ ကား။ ယံ၊ အကြင်ဝတ္ထုကို။ ဣစ္ဆတိ၊ အလိုရှိ၏။ ယာဝ၊ အကြင်၍လောက်။ ဣစ္ဆတိ၊ အလိုရှိ၏။ ဟတ္ထ၊ ထိုအရပ်၌။ တာဝ၊ ထိုမျှလောက်။ တဒတ္ထသာဓနံ၊ ထိုသို့ အလိုရှိတိုင်းသော အကျိုးကို ပြီးစေနိုင်ခြင်းသည်။ ဟတ္ထကာမာဝသာယိတံ နာမ၊ မည်၏။
(၄၂) ပီဠနသင်္ခတသန္တာပဝိပရိဏာမဋ္ဌေန ဝါ ဒုက္ခမရိယသစ္စန္တိ အာဒိမှိ၊ အရိယသစ္စံ−ဤသို့အစရှိသော အဋ္ဌကထာပါဌ်၌။ စောဒနာ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ၊ စောဒနာလျှင် ရှေ့သွားရှိသော။ ဣဒံ အတ္ထေဝိဿဇ္ဇနံ၊ ဤသို့သော အနက်အဖြေသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဝါ၊ ကား။ သစ္စန္တိ အာဒိမှိ၊ ၌။ ဣဒံ၊ ဤဆိုလတ္တံ့သည်ကား။ စောဒနာပုဗ္ဗင်္ဂမံ၊ သော။ အတ္ထဝိဿဇ္ဇနံ၊ တည်း။ −ဒုက္ခာဒီနံ၊ ဒုက္ခသစ္စာ အစရှိသည်တို့၏။ အညေပိ၊ တပါးလည်း ဖြစ်ကုန်သော။ ရူပတဏှာဒယော၊ ရူပတဏှာအစရှိကုန်သော။ အတ္ထာ၊ အနက်တို့သည်။ အတ္ထိ−သန္တိ၊ ကုန်၏။ အထ၊ ထိုသို့ရှိကုန်လျက်။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ စတ္တာရော ဧဝ၊ ပီဠနတ္ထ အစရှိကုန်သော လေးပါးသော အနက်တို့ကိုသာလျှင်။ ဝုတ္တာ၊ ဆိုအပ်လေကုန်သနည်း။ ဣတိ၊ သို့။ စေပုစ္ဆေယျ၊ အံ့။
အညသစ္စဒဿနဝသေန၊ တပါးသော သစ္စာတို့ကို ပြသည်၏အစွမ်းအားဖြင့်။ အာဝိဘာဝတော၊ ထင်ရှားဖြစ်သောကြောင့်။ စတ္တာရော ဧဝ၊ တို့ကိုသာလျှင်။ ဝုတ္တာ၊ ကုန်၏။
‘’တတ္ထ ကတမံ ဒုက္ခေ ဉာဏံ၊ ဒုက္ခံ အာရဗ္ဘ ယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပညာ’’တိအာဒိ နာပိ နယေန၊ ပညာ−ဤသို့စသော နည်းဖြင့်လည်းကောင်း။ ဧကေကသစ္စာရမ္မဏဝသေနာပိ၊ တခုတခုသော သစ္စာကို အာရုံပြုသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း။ သစ္စဉာဏံ၊ သစ္စဉာဏ်ကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယော၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခသစ္စာကို။ ပဿတိ၊ မြင်၏။ သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဒုက္ခသမုဒယမ္ပိ၊ သမုဒယသစ္စာကိုလည်း။ ပဿတိ၊ မြင်၏။ သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဒုက္ခသမုဒယမ္ပိ၊ သမုဒယသစ္စာကိုလည်း။ ပဿတိ၊ မြင်၏။ ဣတိ အာဒိနာ၊ ဤသို့ အစရှိသော။ နယေန၊ ဖြင့်။ ဧကံ သစ္စံ၊ တခုသောသစ္စာကို။ အာရမ္မဏံ ကတွာ၊ ၍။ သေသေသု၊ ကြွင်းသောသစ္စာတို့၌။ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိဝသေနာပိ၊ ကိစ္စပြီးသည်၏အစွမ်းအားဖြင့်လည်း။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
တတ္ထ ဝစနေ၊ ထိုစကား၌။ ယဒါ၊ ၌။ ဧကေကံ၊ သော။ သစ္စံ၊ ကို။ အာရမ္မဏံ၊ အာရုံကို။ ကရောတိ၊ ၏။ တဒါ၊ ၌။ သမုဒယဒဿနေန၊ သမုဒယသစ္စာကို မြင်သဖြင့်။ တာဝ၊ ရှေးဦးစွာ။ သဘာဝတော၊ သဘောအားဖြင့်။ ပီဠနလက္ခဏဿာပိ၊ ပီဠနလက္ခဏာရှိသည်လည်းဖြစ်သော။ ဒုက္ခဿ၊ ဒုက္ခသစ္စ၏။ (သင်္ခတံ၊ ၌စပ်)။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ တံ အာယူဟနလက္ခဏေန၊ ထိုသို့ ဒုက္ခသစ္စာ၏ အကြောင်းကို အားထုတ်ခြင်းလက္ခဏာရှိသော။ သမုဒယေန၊ သမုဒယသစ္စာဖြင့်။ အာယူဟိတံ၊ သော။ သင်္ခတံ၊ သင်္ခတအနက်သည်။ ဝါ၊ ပြုပြင်ခြင်းအနက်သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ အဿ၊ ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏။ သော သင်္ခတဋ္ဌော၊ ထိုအားထုတ်အပ်သော အနက်သည်။ အာဝိ၊ ထင်စွာ။ ဘဝတိ၊ ၏။ ယသ္မာ ပန၊ ကြောင့်ကား။ မဂ္ဂေါ၊ မဂ်သည်။ ကိလေသသန္တာပဟရော၊ ကိလေသာဖြင့်ပူပန်ခြင်းကို ပယ်တတ်သည်။ သုသီတလော၊ အလွန်ချမ်းဧသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ မဂ္ဂဒဿနေန၊ မဂ္ဂသစ္စကိုမြင်သဖြင့်။ အဿ၊ ထိုသစ္စာ၏။ သန္ထာပဋ္ဌော၊ သန္တာပအနက်သည်။ အာဝိ၊ စွာ။ ဘဝတိ၊ ၏။ ကော ဝိယ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား။ နန္ဒဿ၊ နန္ဒမင်းသား၏။ အစ္ဆရာဒဿနေန၊ နတ်သမီးကိုမြင်သဖြင့်။ သုန္ဒရိယာ၊ ကောင်းသောအဆင်းရှိသော ဇနပဒကလျာဏီမင်းသမီး၏။ အနဘိရူပဘာဝေါဝိယ၊ အဆင်းမလှသော အဖြစ်ကဲ့သို့တည်း။
အဝိပရိဏာမဓမ္မဿ၊ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသော။ နိရောဓဿ ပန၊ နိရောဓသစ္စာကိုကား။ ဒဿနေန၊ ဖြင့်။ တဿ၊ ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏။ ဝိပရိဏာမဋ္ဌော၊ သည်။ အာဝိ၊ စွာ။ ဘဝတိ၊ ၏။ ဣတိ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ၊ ဤသို့ဆိုဖွယ်သည်လျှင်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။
သဘာဝတော၊ အားဖြင့်။ အာယူဟန လက္ခဏဿပိ၊ ရှိသည်လည်းဖြစ်သော။ သမုဒယဿ၊ သမုဒယသစ္စာ၏။ ဒုက္ခဒဿနေန၊ ဖြင့်။ နိဒါနဋ္ဌော၊ နိဒါန်းအနက်သည်။ အာဝိ၊ စွာ။ ဘဝတိ၊ ၏။ ကော ဝိယ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား။ အသပ္ပါယဘောဇနတော၊ အသပ္ပါယဘောဇဉ်ကြော်င့။ ဥပ္ပန္နဗျာဓိဒဿ နေန၊ ဖြစ်သောအနာကို မြင်သဖြင့်။ ဘောဇနဿ၊ ၏။ ဗျာဓိနိဒါနဘာဝေါ ဝိယ၊ အနာ၏ အကြောင်းဖြစ်သကဲ့သို့တည်း။
ဝိသံယောဂဘူတံဿ၊ ဝဋ်၌ မယှဉ်ရာဖြစ်သော။ နိရောဓဿ၊ ကို။ ဒဿနေန၊ ဖြင့်။ အဿ၊ ထိုသမုဒယသစ္စာ၏။ သံယောဂဋ္ဌော၊ သည်။ အာဝိ၊ စွာ။ ဘဝတိ၊ ၏။
နိယျာနဘူတဿ၊ ဝဋ်မှထုတ်ခြင်း၏အကြောင်းဖြစ်သော။ မဂ္ဂဿ စ၊ ကိုလည်း။ ဒဿနေန၊ ဖြင့်။ အဿ၊ ထိုသမုဒယသစ္စာ၏။ ပလိဗောဓဋ္ဌော၊ သည်။ အာဝိ၊ စွာ။ ဘဝတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
တထာ၊ ထိုဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာအတူ။ နိဿရဏဿာပိ၊ ဝဋ်မှ ထွက်မြောက်ရာမူလည်းဖြစ်သော။ နိရောဓဏ၊ နိရောဓသစ္စာ၏။ အဝိဝေကဘူတဿ၊ ဖြစ်သော။ သမုဒယဿ၊ ကို။ ဒဿနေန၊ ဖြင့်။ ဝိဝေကဋ္ဌော၊ သည်။ အာဝတိ၊ စွာ။ ဘဝတိ၊ ၏။
မဂ္ဂဒဿနေန၊ ဖြင့်။ အသင်္ခတဋ္ဌော၊ သည်။ အာဝိ၊ စွာ။ ဘဝတိ၊ ၏။
ဣမိနာ၊ ဤမဂ်ကို မြင်သဖြင့်။ အနမတဂ္ဂေ၊ မသိအပ်သော အစရှိသော။ သံသာရေ၊ ၌။ မဂ္ဂေါ၊ ကို။ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ မမြင်စဖူး။ သောပိ စ၊ ထိုမဂ်သည်လည်း။ သပ္ပစ္စယတ္တာ၊ အကြောင်းနှင့်တကွဖြစ်သောကြောင့်။ သင်္ခတော ဧဝ၊ သင်္ခတသည်သာလျှင်တည်း။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ အပ္ပစ္စယဓမ္မဿ၊ အကြောင်းကင်းသော သဘောရှိသော နိဗ္ဗာန်၏။ အသင်္ခတဘာဝေါ၊ သည်။ အတိ ဝိယ၊ အလွန်လျှင်။ ပါကဋော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဒုက္ခဒဿနေန ပန၊ ဖြင့်ကား။ အဿ၊ ထိုနိရောဓသစ္စာ၏။ အမတဋ္ဌော၊ သည်။ အာဝိ၊ စွာ။ ဘဝတိ၊ ၏။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခသစ္စာသည်။ ဝိသံ၊ မြွေဆိပ်နှင့်တူ၏။ နိဗ္ဗာနံ၊ သည်။ အမတံ၊ အမြိုက်ဖြစ်သော နတ်ဆေးနှင့်တူ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
တထာ၊ ဆိုအပ်ပြီးသည်နှင့်အတူ။ နိယျာနလက္ခဏဿာပိ၊ ဝဋ်မှထုတ်ကြောင်းလက္ခဏာရှိသော။ မဂ္ဂဿ၊ မဂ္ဂစ္စာ၏။ (ဟေတွတ္ထော−၌စပ်)။ သမုဒယဒဿနေန၊ ဖြင့်။ ‘’အယံ၊ ဤသမုဒယသစ္စာသည်။ ဝါ၊ ဤတဏှာသည်။ နိဗ္ဗနဿ၊ သို့။ ပတ္တိယာ၊ ရောက်ခြင်း။ န ဟေတု၊ အကြောင်းမဟုတ်။ အယံ၊ ဤမဂ္ဂသစ္စာသည်။ ဝါ၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည်။ နိဗ္ဗာနဿ၊ သို့။ ပတ္တိယာ၊ ၏။ ဟေတု၊ တည်း’’။ ဣတိ၊ သို့။ ဟေတွတ္ထော၊ ဟိတ်အနက်သည်။ အာဝိ၊ စွာ။ ဘဝတိ၊ ၏။
နိရောဓဒဿနေန၊ ဖြင့်။ ဒဿနဋ္ဌော၊ သည်။ အာဝိ၊ စွာ။ ဘဝတိ၊ ။ ကောဝိယ၊ မူကား။ ပရမသုခုမရူပါနိ၊ လွန်စွာသိမ်မွေ့သောရုပ်တို့ကို။ ပဿတော၊ မြင်သောသူအား။ ‘’မေ၊ ၏။ စက္ခု၊ သည်။ ဝိပ္ပဿန္နံဝတ၊ ကြည့်စွတကား’’။ ဣတိ၊ သို့။ စက္ခုဿ၊ ၏။ ဝိပ္ပသန္နဘာဝေါ ဝိယ၊ ကဲ့သို့တည်း။
ဒုက္ခဒဿနေန၊ ဖြင့်။ အဓိပတေယျဋ္ဌော၊ သည်။ အာဝိ၊ စွာ။ ဘဝတိ၊ ၏။ ကော ဝိယ၊ မူကား။ အနေက ရောဂါတုရ ကပဏဇနဿ၊ များသော အနာတို့ဖြင့် နာကျင်ဆင်းရဲသော လူအပေါင်းတို့။ ဒဿနေန၊ မြင်သဖြင့်။ ဣဿရဇနဿ၊ အစိုးရသော လူအပေါင်း၏။ ဥဠာနဘာဝေါ ဝိယ၊ ပြန့်ပြောသော အဖြစ်ကဲ့သတို့တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။ ဧတ္ထ၊ ဤသစ္စာကိုဝေဖန်ရာ၌။ ဧဝံ၊ သို့။ လက္ခဏဝသေန စ၊ ဖြင့်လည်းကောင်း။ ဧကဿ၊ တခုသောသစ္စာကိုမြင်ခြင်း၏။ အညသစ္စဒဿနဝသေန စ၊ ဖြင့်လည်းကောင်း။ ဣတရေသံ၊ တခုသော သစ္စာမှ တပါးကုန်သော။ တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ၊ သုံးပါးသုံးပါးကုန်သောသစ္စာတို့၏။ (၄၃) အာဝိဘာဝတော၊ ကြောင့်။ ဧကေကဿ၊ တခုတခုသော သစ္စာ၏။ စတ္တာရော အတ္ထာ၊ တို့ကို။ ဝုတ္တာ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။
နိက္ကိလေသတာ၊ ညစ်ညူးခြင်း မရှိသည်၏ အဖြစ်သည်။ ဥပဓိ ဝိဝေကော၊ ဖြစ်၏။
ပဋိပက္ခံ၊ ဆန့်ကျင်ခြင်းကို။ အတ္ထယန္တိ၊ တောင့်တကုန်၏။ ဝါ၊ အလိုရှိကုန်။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ပစ္စတ္ထိကာ၊ မည်ကုန်၏။
ပဋိဝိရုဒ္ဓါ၊ ဆန့်ကျင်ကုန်သော။ အမိတ္တာ၊ ရန်သူတို့တည်း။ ပစ္စာမိတ္ထာ၊ ဆန့်ကျင်ကုန်သောရန်သူဖြစ်သော ရဟန်း ပုဏ္ဏားတို့။
သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတီတိ ဧတ္တာဝတာ၊ ဤမျှသော ပါဠိအစဉ်ဖြင့်။ ဘဂဝတော၊ ၏။ သဗ္ဗညုတံ၊ သဗ္ဗညုအဖြစ်ကို။ ဒီပေတိ၊ ပြ၏။
တေန၊ ထိုပါဌ်ဖြင့်။ ဉာဏသမ္ပတ္တိံ၊ ဉာဏ်တော်၏ပြည့်စုံခြင်းကို။ ဒီပေတွာ၊ ၍။ ဣဒါနိ၊ ယခုအခါ၌။ ကရုဏာသမ္ပတ္တိံ၊ ကရုဏာတော်၏ ပြည့်စုံခြင်းကို။ ဒီပေတုံ၊ ငှာ။ ‘’သော ဓမ္မံ ဒေသေသိ’’တိ အာဒိံ၊ ကို။ အာဟ၊ ၏။
အထဝါ၊ ကား။ သော၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်။ ကိံ၊ အဘယ္ကို။ ပေဝေဒေသိ၊ သိစေသနည်း။
ဉာဏံ၊ သိအပ်သော။ သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော။ တိလောကဟိတဘူတမေဝ၊ သုံးပါးသောလောက၏ အစီးအပွါးဖြစ်သည်သာလျှင် ဖြစ်သော။ တံ ဓမ္မဇာတံ၊ ထိုသို့သော တရားအပေါင်းကို။ ပဝေဒေသိ၊ သိစေတော်မူ၏။
သော ဓမ္မံ ဒေသေသီတိ ဣမိနာ၊ ဤပါဌ်ဖြင့်။ ကီဒိသံ၊ အဘယ်သို့ သဘောရှိသော တရားကို။ ဒေသေသိ၊ နည်း။
‘’အာဒိကလျာဏ’’န္တိ အာဒိံ၊ ကို။ ဒေသေသိ၊ ၏။
အနေန ဝစနေန၊ ဤသို့သော ဓမ္မံ ဒေသေသိ−ဟူသော ပါဠိဖြင့်။ ဝတ္တုံ၊ ဟောခြင်းငှါ။ အရဟဘာဝံ၊ ထိုက်သည်၏အဖြစ်ကို။ ဒီပေတိ၊ ၏။
သာသနဓမ္မောတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ဩဝါဒပရိယတ္တိ၊ ဩဝါဒပရိယတ္ဝိသာသနာတည်း။ ဝါ၊ ဆုံးမအပ်သောဩဝါဒကိုသင်ခြင်းဟူသော ပရိယတ္တိသာသနာတည်း။
ကိစ္စသုဒ္ဓိယာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ကိလေသပ္ပဟာနနိဗ္ဗာနာရမ္မဏကိစ္စသုဒ္ဓိယာ၊ ကိလေသာကို ပယ်ခြင်းကိစ္စ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုခြင်းကိစ္စ၏ စင်ကြယ်ခြင်းဖြင့်။ ပရိယောသာနကလျာဏော၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။
သာသနဗြဟ္မစရိယံ နာမ၊ မည်သည်။ သိက္ခတ္တယံ၊ သိက္ခာသုံးပါးအပေါင်းတည်း။ ဝါ၊ ကား။ နဝကောဋိသဟဿာနီတိအာဒိကံ၊ တည်း။
မဂ္ဂမေဝ၊ မဂ်သည်သာလျှင်။ ဗြဟ္မစရိယံ၊ မြတ်သောအကျင့်တည်း။ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ၊ မဂ်သည်လျှင် မြတ်သောအကျင့်။
တဿ၊ ထိုမဂ်တည်းဟူသော မြတ်သောအကျင့်ကို။ ပကာသကံ၊ ပြတတ်သော။ ပိဋကတ္တယံ၊ ပိဋကသုံးပုံသည်။ ဣဓ၊ ဤဝိနယနိဒါန်း၌။ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံနာမ၊ မည်၏။
ဆသု အတ္ထပဒေသု၊ အတ္ထပဒ ခြောက်ပါးတို့တွင်။ သင်္ခေပတော၊ အကျဉ်းအားဖြင့်။ ကာသနံ၊ ပြခြင်းသည်။ သင်္ကာသနံ၊ မည်၏။
အာဒိတော၊ မှ။ ကာသနံ၊ သည်။ ပကာသနံ၊ မည်၏။
ဥဘယမ္မိ၊ နှစ်ပါးစုံသော သင်္ကာသန ပကာသနကိုလည်း။ ဝိတ္ထာရေတွာ၊ ချဲ့၍။ ဒေသနံ၊ ဟောခြင်းသည်။ ဝိဝရဏံ၊ ၏။
ပုန၊ တဖန်။ ဝိဘာဂကရဏံ၊ ဝေဖန်ခြင်းကို ပြုခြင်းသည်။ ဝိဘဇနံ၊ မည်၏။
ဩပမ္မာဒိနာ၊ ဥပမာ ဥပမေယျစသည်ဖြင့်။ ပါကဋကရဏံ၊ သည်။ ဥတ္တာနီကရဏံ၊ မည်၏။
သောတူနံ၊ သင်ကုန် နာကုန်သော သူတို့၏။ စိတ္တပရိတောသဇနနေန စ၊ စိတ်၏နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေသဖြင့်လည်းကောင်း။ စိတ္တနိယာမေန စ၊ စိတ်ကိုမြဲစေသောအားဖြင့်လည်းကောင်း။ ပညာပနံ၊ ပညာပနအတ္ထပဒကို။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ဗျဉ္ဇနပဒေသု၊ ဗျဉ္ဇနပဒခြောက်ပါးတို့တွင်။ အက္ခရဏတော၊ ပိဋကသုံးပုံသို့ရောက်၍ မကုန်နိုင်သောကြောင့်။ အက္ခရံ၊ အက္ခရာမည်၏’’။ ဣတိ၊ သို့။ ဧကေ၊ တို့သည်။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ဝိဘတ္တိအန္တံ၊ ဝိဘတ်အဆုံးရှိသော။ ဝစနံ၊ သဒ္ဒါသည်။ ပဒံ၊ ပဒမည်၏။
အတ္ထံ၊ အနက်ကို။ ဗျဉ္ဇယတိ၊ ပြတတ်၏။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဗျဉ္ဇနံ၊ မည်၏။ ဝါကျံ၊ ဝါကျရ၏။
ဝါ၊ သော်ကား။ ပဒသမုဒါယော၊ ပုဒ်အပေါင်းသည်။ ဝါကျံ၊ ဝါကျမည်၏။
ဝိဘာဂပကာသော၊ ဝေဘန်၍ ပြခြင်းသည်။ အာကာရော နာမ၊ အာကာရမည်၏။
ဖုသတီတိဖဿောတိအာဒိနိဗ္ဗစနံ၊ ဖဿော−အစရှိသော ဝိဂြိုဟ်သည်။ နိရုတ္တိ၊ မည်၏။ နိရုတ္တိယာ၊ ဝိဂြိုဟ်ဖြင့်။ နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ၊ ပြအပ်သော အနက်ကို။ အပဒေသော၊ အကျယ်ညွန်းခြင်းသည်။ နိဒ္ဒေသော နာမ၊ မည်၏။
ဖုသတိ၊ တွေ့တတ်၏။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဖဿော၊ မည်၏။ သော၊ ထိုဖဿာသည်။ သုခဝေဒနီယော၊ သုခဖြင့် ခံစားအပ်သော ဖဿလည်းကောင်း။ ဒုက္ခဝေဒနီယော၊ ဖဿလည်းကောင်း။ အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယော၊ ဒုက္ခမဟုတ် သုခမဟုတ်သောဥပေက္ခာဝေဒနာဖြင့် ခံစားအပ်သော ဖဿလည်းကောင်း။ ဣတိ၊ သို့။ တိဝိဓော၊ သုံးပါးအပြားရှိ၏။
ဧတေသု၊ ထိုအတ္ထပဒ ဗျဉ္ဇနပဒတို့၌။ အယံ၊ ဤဆို လတ္တံ့သည်ကား။ ယောဇနာ၊ ယောဇနာခြင်းတည်း။ −အက္ခရေဟိ၊ အက္ခရာတို့ဖြင့်။ သင်္ကာသယတိ၊ အကျဉ်းပြ၏။ ပဒေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ပကာသေတိ၊ အစ၌ပြတတ်၏။ ဗျဉ္ဇနေဟိ၊ ဝါကျတို့ဖြင့်။ ဝိဝရတိ၊ ဖွင့်၏။ အာကာရေဟိ၊ အကျယ်ပြခြင်းတို့ဖြင့်။ ဝိဘဇတိ၊ ၏။ နိရုတ္တီဟိ၊ ဝိဂြိုဟ်တို့ဖြင့်။ ဥတ္တာနီ၊ ထင်စွာ။ ကရောတိ၊ ပြု၏။ နိဒ္ဒေသေဟိ၊ နိဒ္ဒေသတို့ဖြင့်။ ပညာပေတိ၊ အပြားအားဖြင့် သိစေ၏။
ဝါ၊ ပညက်၏။ ဝါ၊ တနည်းကား။ အက္ခရေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ သင်္ကာသယိတွာ၊ အကျဉ်းပြပြီး၍။ ပဒေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ပကာသေတိ၊ အစ၌ပြ၏။ ဗျဉ္ဇနေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဝိဝရိတွာ၊ ၍။ အာကာရေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဝိဘဇတိ၊ ဝေဘန်၏။ နိရုတ္တီဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဥတ္တာနိံ ကတွာ၊ ထင်စွာပြု၍။ နိဒ္ဒေသေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ပညာပေတိ၊ ပညတ်၏။
ဝါ၊ ကား။ ဥဂ္ဃဋိတညုံ၊ ဥဂ္ဃဋိတညူပုဂ္ဂိုလ်ကို။ အက္ခရေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဥဂ္ဃါဋေတွာ၊ လှစ်ဖွင့်၍။ ပဒေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဝိနေတိ၊ ၏။ ဝိပဉ္ဇိတညုံ၊ ဝိပဉ္ဇိတညူပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဗျဉ္ဇနေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဝိဘဇိတွာ၊ ဝေဘန်ခွဲခြမ်း၍။ အာကာရေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဝိနေတိ၊ ၏။ နေယျံ၊ နေယျပုဂ္ဂိုလ်ကို။ နိရုတ္တီဟိ၊ တို့ဖြင့်။ နေတွာ၊ ဆောင်၍။ နိဒ္ဒေသေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဝိနေတိ၊ ဆုံးမ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
အတ္ထောတိ၊ သည်ကား။ ဘာသိဘတ္ထော၊ ဟောအပ်သော ပါဠိအနက်တည်း။
တဿေဝ အတ္တဿ၊ ထိုအနက်၏လျှင်။ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗော၊ သိအပ်သော။ သကော သကော ဝါ၊ မိမိ မိမိဥစ္စာမူလည်းဖြစ်သော။ ဘာဝေါ၊ သဘောသည်။ ဝါ၊ အဖြစ်သည်။ ပဋိဝေဓော နာမ၊ မည်၏။
တံ ဥဘယမ္ပိ၊ ထို ဘာသိတတ္ထ ပဋိဝေဓနှစ်ပါးသည်။ အတ္ထော နာမ၊ မည်၏။
တေန၊ ထို့ကြောင့်။ ‘’အတ္ထဂမ္ဘီရတာပဋိဝေဓဂမ္ဘီရတာဟိ သာတ္ထ’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဓမ္မောတိ ဝါ၊ ဓမ္မဟူသည်လည်းကောင်း။ ဒေသနာတိ ဝါ၊ ဒေသနာဟူသည်လည်းကောင်း။ ဗျဉ္ဇနမေဝ၊ သဒ္ဒါသည်သာလျှင်တည်း။
နိဒ္ဒေါသဘာဝေန၊ အပြစ်မရှိသည်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ပရိသုဒ္ဓံ၊ စင်ကြယ်သော။ သာသနဗြဟ္မစရိယဉ္စ၊ သိက္ခာသုံးပါးဟု ဆိုအပ်သော သာသနဗြဟ္မစရိယသည်လည်းကောင်း။ (၄၄) သိက္ခတ္တယပရိဂ္ဂဟိတော၊ သော။ မဂ္ဂေါ စ၊ မဂ်သည်လည်းကောင်း။ အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ ဥဘယမ္ပိ၊ သာသနဗြဟ္မစရိယ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယနှစ်ပါးကိုလည်း။ ဗြဟ္မစရိယပဒေန၊ ဖြင့်။ သင်္ဂဟိတံ၊ သင်္ဂြိုဟ်အပ်၏။
ပဋိပတ္တိယာတိ၊ သည်ကား။ ပဋိပတ္တိဟေတု၊ ပဋိပတ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
အာဂမဗျတ္တိတောတိ၊ သည်ကား။ ပုနပ္ပုနံ၊ အဖန်တလဲလဲ။ အဓီယမာနာနိ၊ သင်အံ့သရဇ္ဈာယ်ကုန်သည်ရှိသော်။ ခန္ဓာဒယော၊ တို့သည်။ ပါကဋာ၊ ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
ဒုရုတ္တသတ္ထာနိ၊ မကောင်းသဖြင့် ဟောအပ်သော ကျမ်းတို့သည်။ အဓီယမာနာနိ၊ အဖန်တလဲလဲ သင်အံ သရဇ္ဈာယ်ကုန်သည်ရှိသော်။ သမ္မောဟမေဝ၊ တွေဝေခြင်းသို့သာလျှင်။ အာဝါဟန္တိ၊ ဆောင်တတ်ကုန်၏။
ကစ္စိ ခမနီယံ၊ ကစ္စိ ခမနီယ−ဟူသည်ကား။ သီတုဏှာဒိ၊ သီတ ဥဏှအစရှိသည်တည်း။ ဝါ၊ ။ သီတုဏှာဒိ၊ အအေး အပူ အစရှိသည်သည်။ ကစ္စိခမနီယံ၊ မည်၏။
ကစ္စိ ယာပနီယံ၊ ဟူသည်ကား။ ယထာလဒ္ဓေဟိ၊ အကြင် အကြင်သို့ ရအပ်ကုန်သော။ ဇီဝိတသာဓနေဟိ၊ အသက်ရှည်ခြင်းကို ပြီးစေတတ်ကုန်သော ဝတ္ထုတို့ဖြင့်။ ဇီဝိတံ၊ အသက်ရှည်ခြင်းတည်း။ ဝါ၊ ။
ဇီဝိတံ၊ သည်။ ကစ္စိ ယာပနီယံ၊ မည်၏။ [ခမနီယံ ယာပနီယံတို့၏အထူးကို ပြသောအားဖြင့်ဖြစ်၍ နာမသတ်သမ္ဗန်လိုက်သည်။] အပ္ပါဗာဓန္တိ၊ သည်ကား။ အပ္ပေါပသဂ္ဂံ၊ နည်းသော ဘေးရန်ရှိပါ၏လော။ အပ္ပါတင်္ကန္တိ၊ သည်ကား။ အပ္ပရောဂံ၊ ကင်းသော အနာရှိပါ၏လော။
ကစ္စိ၊ အသို့နည်း။ သရီရကိစ္စေ၊ ကိုယ်ဖြင့် ပြုအပ်သော ကိစ္စသည်။ သတိ၊ သော်။ လဟုဋ္ဌာနံ၊ လျင်စွာ ထကြွနိုင်ပါ၏လော။
ကစ္စိ၊ နည်း။ သမဏကိစ္စေ၊ ရဟန်းတရားကိုပြုအပ်သော ကိစ္စသည်။ သတိ၊ သော်။ ဗလံ၊ အားရှိပါ၏လော။
ကစ္စိ၊ အသို့နည်း။ ဖာသုဝိဟာရော၊ ချမ်းသာစွာ နေရပါ၏လော။ ယထာဝုတ္တနယေန၊ ဖြင့်။ အပ္ပါဗာဓတာယ ဝါ၊ ဘေးရန်မရှိသည်၏အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း။ အနုက္ကဏ္ဌနာဒိဝသေန ဝါ၊ ဆန့်ကျင်သော အမှုရှိခြင်းအစရှိသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း။
သတ္တသဋ္ဌိတော၊ ခြောက်ဆယ် ခုနစ်နှစ်မှ။ ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။ ပစ္ဆိမဝယော၊ ပစ္ဆိမဝယဖြစ်၏။ [ဤတွင် ပစ္ဆိမဝယော နာမ ဝဿသတဿ ပစ္ဆိမော တတိယဘာဂေါ−ဆိုသောကြောင့် တတိယအဖို့သို့ ခြောက်ဆယ်ခြောက်နှစ်ခြောက်လ ကြူးမှ ရောက်သည်ဖြစ်၍ သတ္တသဋ္ဌိတော ပဋ္ဌာယ−ဆိုတော်မူ၏။] ဥတ္တရာမုခေါ၊ မြောက်သို့ မျက်နှာပြုသည်။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ (ဥတ္တရာဘိမုခေါ−အဋ္ဌကထာပါဌ်ရှိ၏)။
လောကဝိဝရဏေ၊ လောကဝိဝရဏတန်ခိုးသည်။ ဇာတေ၊ ဖြစ်သော်။ ဣဓ၊ ဤလောကဓာတ်၌။ ကိံ၊ အဘယ်ကို။ ဩလောကေသိ၊ ကြည့်တော်မူသနည်း။ ဧတ္ထ၊ ဤလောကဓာတ်၌။ တယာ၊ သင်မင်းသားနှင့်။ သဒိသောပိ၊ တူသောသူသည်လည်း။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ‘’တွံ၊ သင်မင်းသားသည်။ သဒေဝကဿ၊ နတ်နှင့်တကွဖြစ်သော။ လောကဿ၊ လောကထက်။ အဂ္ဂေါ၊ မြတ်သည်။ အသိ၊ ဖြစ်၏’’။ ဣတိအာဒိ၊ ဤသို့ အစရှိသောအရာကို။ အာဟ၊ ဆို၏။
အာသဘိံ ဥတ္တမံ၊ မြတ်သော။ ဝါ စံ၊ ကို။ [အာသဘိ−သည် အမြတ်အဟောဟု ဖွင့်သည်။ ဥသဘဿ ဘာဂေါ အာသဘံ။ သဒ္ဒါ ဝိဂြိုဟ်။]
ဥပ္ပတ္တိဝသေန၊ ဥပပတ်ပဋိသန္ဓေနေသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ပဝတ္တာ၊ ကုန်သော။ ဒေဝါ၊ နတ်တို့သည်။
ရူပါနံ၊ ရူပါရုံတို့ကို။ ပရိဘောဂဝသေနဝါ၊ သုံးဆောင်သည်၏အစွမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း။ ပတ္ထနာဝသေန ဝါ၊ တောင့်တသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း။ ဥပ္ပန္နာ၊ ကုန်သော။ ရာဂသမ္ပယုတ္တာ၊ ရာဂနှင့်ယှဉ်ကုန်သော။ သောမနဿဝဒေနာနုရူပတော၊ သောမနဿဝေဒနာအား လျော်သဖြင့်။ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ၊ ဖြစ်၍။ ဟဒယတပ္ပနတော၊ နှလုံးကို နှစ်သက်စေတတ်သောကြောင့်။ အမ္ဗရသာဒယော ဝိယ၊ သရက်သီးအရသာ စသည်တို့ကဲ့သို့။ ‘’ရူပရသာ’’တိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စန္တိ၊ ကုန်၏။
တထာ ဂတဿ ပဟီနာတိ ဣဒံ၊ ကို။ အဓိကာရဝသေန၊ လိုက်သည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ဝါ၊ အရာ၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ အာဟ၊ ၏။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ တထာ ဂတဿ ပိ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်းကောင်း။ ကဿစိ ပိ၊ အမှတ်မရှိ ပယ်တတ်သော သူသည်လည်းကောင်း။ တေ၊ ထိုရူပ ရသတို့ကို။ ပဟီနာ၊ ပယ်အပ်ကုန်ပြီ။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ မတ္ထကစ္ဆိန္နတာလော ဝိယ၊ လည်သီးပြတ်သော ထန်းပင်ကဲ့သို့။ ကထာ၊ ပြုအပ်ကုန်၏။ [နောက်ဆိုလတ္တံ့သော စကားကို ထောက်သော် မတ္ထကစ္ဆိန္န−သဒ္ဒါသည် အညှောက်ကို ဟောသင့်၏၊ ဆင်ခြင်ပါ။]
ကထံ ကတာ၊ ဟူမူကား။
ရူပရသာတိ ဝစနေန၊ ရူပရသ−သဒ္ဒါဖြင့်။ ဝိပါကဓမ္မ ဓမ္မာ၊ ဝိပါက ဓမ္မဓမ္မတို့ကို။ ဂဟိတာ၊ ယူအပ်ကုန်၏။ တေ၊ ထို ဝိပါကဓမ္မ ဓမ္မတို့သည်။ ဝိဇ္ဇမာနာပိ၊ ရှိကုန်သော်လည်း။ မတ္ထကသဒိသာနံ၊ ထန်းညှောက်နှင့် တူကုန်သော။ တဏှာဝိဇ္ဇာနံ၊ တဏှာ အဝိဇ္ဇာတို့ကို။ မဂ္ဂသတ္ထေန၊ အရဟတ္တမဂ်တည်းဟူသော ဓားဖြင့်။ ဆိန္နတ္တာ၊ ဖြတ်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အာယတိံ၊ ၌။ တာလပန္တိသဒိသေ၊ ထန်းပင်အစဉ်နှင့် တူကုန်သော။ ဝိပါကက္ခန္ဓေ၊ ဝိပါက်ခန္ဓာအစဉ်တို့ကို။ နိဗ္ဗတ္တေတုံ၊ ဖြစ်စေခြင်းငှါ။ အသမတ္ထာ၊ မစွမ်းနိုင်ကုန်သည်။ ဇာတာ၊ ကုန်၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တာလာ ဝတ္ထု ဝိယ၊ ထန်းပင်ရာကိုကဲ့သို့။ ကတာ၊ ကုန်၏။
’’ကုသလ သောမနဿာပိ၊ ကုသိုလ် သောနမဿ ဝေဒနာတို့ကိုလည်း။ ဧတ္ထ၊ ဤ ရူပရသပုဒ်၌။ သင်္ဂဟိတာ၊ သင်္ဂြိုဟ်အပ်ကုန်၏’’။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ပဌမဂ္ဂေန၊ သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့်။ ပဟီနာ၊ ပယ်အပ်ကုန်သော ရူပရသတို့သည်။ ကမ္မပထဋ္ဌာနိယာ၊ ကမ္မပထအရာ၌ တည်ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ ဝါ၊ ။ ကမ္မပထဋ္ဌာနိယာ၊ ကမ္မပထအရာ၌ တည်ကုန်သော ရူပရသတို့ကို။ ပဟီနာ၊ ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ ဒုတိယေန၊ သကဒါဂါမိ မဂ်ဖြင့်။ ဥစ္ဆိန္နမူလာ၊ ဖြတ်အပ်သောတဏှာဟူသော မူလရှိကုန်သော ရူပရသတို့သည်။ ဩဠာရိကာ၊ ရုန့်ရင်းကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ ဝါ၊ ကား။ ဒုတိယေန၊ ဖြင့်။ ဩဠာရိကာ၊ ဩဠာရိက ဖြစ်ကုန်သော ရူပရသတို့သည်။ ဥစ္ဆိန္နမူလာ၊ ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ တတိယေန၊ အနာဂါမိမဂ်ဖြင့်။ ကာမာဂဋ္ဌာနိယာ၊ ကုန်သော ရူပရသတို့သည်။ တာလာဝတ္ထုကတာ၊ ထန်းပင်ငုတ်ကိုကဲ့သို့ ပြုအပ်ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
စတုတ္ထေန၊ အရဟတ္တမဂ်ဖြင့်။ ရူပရာဂါရူပရာဂဋ္ဌာနိယာ၊ ရူပရာဂအရူပရာ၌ တည်ကုန်သော ရူပရသတို့သည်။ အနဘာဝံဂတာ၊ တဖန် မဖြစ်ခြင်းသို့ရောက်ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
အပရိဟာနဓမ္မတံ၊ မယုတ်သောတရားရှိသည်၏အဖြစ်ကို။ ဒီပေန္တော၊ ပြတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်။ ‘’အယာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ’’တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
ဝါ၊ ကား။ တဒင်္ဂပ္ပဟာနေန၊ ဖြင့်။ ပဟီနာ၊ ပယ်အပ်ကုန်သော ရူပရသတို့သည်။ ဝိပဿနာက္ခဏေဝါ၊ ဝိပဿနာခဏ၌မူလည်းကောင်း။ ဈာနဿ၊ ဈာန်၏။ ပုဗ္ဗဘာဂက္ခဏေဝါ၊ ရှေ့အဖို့ခဏ၌ မူလည်းကောင်း။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနေန၊ ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန်ဖြင့်။ ဥစ္ဆိန္နမူလာ၊ ဖြတ်အပ်သော အမြစ်ရှိကုန်သော ရူပရသတို့သည်။ ဈာနက္ခဏေ၊ ဈာန်ခဏ၌။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ ‘’ဝိ ဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနေန၊ ဖြင့်။ တာလာဝတ္ထုကတာ၊ ထန်းပင်ငုန်ကိုကဲ့သို့ ပြုအပ်ကုန်သော ရူပရသတို့သည်။ တတိယ ဝိဇ္ဇာဓိဂမက္ခဏေ၊ တတိယဝိဇ္ဇာကို ရသောအခါ၌။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
ဣတ္ထမ္ဘူတာ၊ ဤသို့ဖြစ်၍ဖြစ်ကုန်သော။ တေ ရူပရသာဒယော ပန၊ ထိုရူပရသ အစရှိသည်တို့သည်ကား။ အနဘာဝံကတာ၊ တဖန်မဖြစ်ခြင်းကိုပြုအပ်ကုန်ပြီ။ အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ၊ တဖန်မဖြစ်ခြင်းသဘောရှိကုန်၏။ ဣတိ ဣဒံ ပဒဒွယံ၊ ဤပုဒ်နှစ်ခုသည်။ ဧကမေဝ အတ္ထပဒံ၊ တခုသော အနက်ရှိသော ပုဒ်တည်း။ ဝါ၊ တူသော အနက်ရှိသောပုဒ်တည်း။ [ဤကား မဂ်ဉာဏ်လေးပါးနှင့် ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ၊ ပုဒ်လေးခုတို့ကိုဟပ်၍ ယူအပ်သည်ကိုပြသည်တွင် အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ−မပါသေးရကား အသီးခွဲ ပြတော်မူ၏။ ပဟာန်သုံးပါးဖြင့် ယူရာ၌ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒ ဓမ္မာတို့ကို အသီးမပြသော်လည်း တတိယဝိဇ္ဇာကို ရသောအခါ၌ ဝင်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဣတ္ထမ္ဘူတာ−စသည်မိန့်သည်−ဟူလေ။]
ဝါ၊ ကား။ အဘိနိဗ္ဘိဒါယ၊ ကိလေသာတို့ကို ဖောက်ခွဲတတ်သော။ ပဌမာယ၊ ပထမဝိဇ္ဇာဖြင့်။ ရူပရသာဒယော၊ တို့ကို။ ပဟီနာ၊ ကုန်ပြီ။ ဒုတိယာယ၊ ဒုတိယဝိဇ္ဇာဖြင့်။ ဥစ္ဆိန္နမူလာ၊ ဖြတ်အပ်သော တဏှာဟူသော အမြစ်ရှိကုန်ပြီ။ တတိယာယ၊ တတိယဝိဇ္ဇာဖြင့်။ တာလာဝတ္ထုကတာ၊ ကုန်ပြီ။
ဣတ္ထမ္ဘူတာ၊ ဤသို့ ဆိုအပ်သည်အတိုင်းဖြစ်ကုန်သော ရူပရသစသည်တို့သည်။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ အနဘာဝံကတာ နာမ၊ မည်ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာတိ၊ ဟူ၍။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။ (အနဘာဝံကတာ−အနဘာဝံဂတာ−ဟု ပါဌ်နှစ်ထွေရှိ၏)။
အထ ဝါ၊ ကား။ ဒုက္ခဉာဏေန၊ ဒုက္ခသစ္စာကို သိသောဉာဏ်ဖြင်။ သမုဒယဉာဏေန၊ ဖြင့်။ (၄၅)ဥစ္ဆိန္နမူလာ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ နိရောဓဉာဏေန၊ ဖြင့်။ တာလာဝတ္ထုကတာ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ မဂ္ဂဉာဏေန၊ မဂ္ဂသစ္စာကို သိသောဉာဏ်ဖြင့်။ အနဘာဝံကတာ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေန၊ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏ်တော်ဖြင့်။ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ၊ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မဖြစ်ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သိအပ်ကုန်၏။
ဝါ၊ ကား။ လောကိယမဂ္ဂေန၊ လောကိယဖြစ်သောမဂ်ဖြင့်။ ပဟီနာ၊ ပဟီနဖြစ်ကုန်၏။ ဝါ၊ ပယ်အပ်ကုန်၏။ ဒဿန မဂ္ဂေန၊ သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့်။ ဥစ္ဆိန္နမူလာ၊ ကုန်၏။ ဝါ၊ ဖြတ်အပ်သော တဏှာဟူသောအမြစ်ရှိကုန်၏။ တိဝိဓေန၊ သုံးပါးအပြားရှိသော။ ဘာဝနာမဂ္ဂေန၊ အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့်။ တာလာဝတ္ထုကတာတိအာဒိ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဗြာဟ္မဏဿ၊ ဝေရဉ္ဇပုဏ္ဏား၏။ အဝိသယတ္တာ၊ အရာမဟုတ်သောကြောင့်။ ဓမ္မရသာ၊ ဓမ္မရသတို့ကို။ န ဥဒ္ဓဋာ၊ မထုတ်အပ်ကုန်။
ဓမ္မဓာတုန္တိ ဧတ္ထ၊ ၌။ သဗ္ဗညုတညာဏံ၊ သည်။ ဓမ္မဓာတု နာမ၊ ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
အနုကမ္ပဝစနာနုရူပံ၊ ပုဏ္ဏားအား အစဉ်သနားတော်မူ၏−ဟူသော စကားအားလျော်စွာ။ ‘’ပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယာ’’တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ‘’သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္ထာ’’တိ ဝစနံ၊ သည်။ အရိယဝစနံ၊ မြတ်သောစကားတည်း။ ဝါ၊ အရိယာတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော စကားတည်း။ ပထဝီသမစိတ္တတာယ၊ မြေကြီးနှင့်တူသော စိတ်ရှိသောအဖြစ်၏။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းကို။ ‘’ကရုဏာဝိပ္ဖါရ’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ဟိ−ယုတ္တံ၊ ဆိုသင့်စွ။ အတ္တနော၊ ကိုယ်တော်၏။ ဂုဏေ၊ ကျေးဇူးကို။ ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗေ၊ ဖုံးလွှမ်းအပ်လျက်လည်း။ ‘’အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ ဝီရိယ’’န္တိ အာဒိနာ၊ အစရှိသည်ဖြင့်။ ပကာသေန္တော၊ ပြတော်မူသောကြောင့်။ အတ္တနော၊ ၏။ ကရုဏာဝိပ္ဖါရံ၊ ကရုဏာတော်ပြန့် ခြင်းကို။ ပကာသေတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဂဟေတဗ္ဗော၊ ၏။
ဝရဘူရိမေဓသော၊ မြတ်သော ပြန့်ကျယ်သောဉာဏ်ရှိတော်မူသော။ ဝရပုထုလဉာဏော၊ မြတ်သော ပြန့်ကျယ်သော ဉာဏ်ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်။ [ဝရဘူရိမေဓသော−ကို ဝရပုထုလဉာဏော−ဟု ဝုတ္တိနည်း ဖွင့်တော်မူသည်။] ဝါ၊ ကား။ ဘူရီတိ၊ သည်ကား။ ဘူမိ၊ မြေတည်း။ ဘူမိ ဝိယ၊ မြေကဲ့သို့။ ပတ္ထဋဝရပညော၊ ပြန့်ကျယ်သော မြတ်သော ပညာရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဣတိအတ္ထော၊ တည်း။
ဧတ္ထ၊ ဤအဗောဓိပင်၌။ အဗုဇ္ဈိ၊ သိတော်မူပြီ။ ဣတိပိ၊ ဤသို့သော သတ္တိကြောင့်လည်း။ အဓိကရဏေန− အဓိကရဏသာဓနဖြင့်။ လက္ခိတော၊ မှတ်အပ်သော။ ရုက္ခော၊ သစ်ပင်သည်။ ဗောဓိ၊ ဗောဓိမည်၏။
ဝါ၊ ကား။ သယံ၊ ကိုယ်တော်အလိုလို။ ဗုဇ္ဈတိ၊ သိတော်မူတတ်၏။ ဝါ၊ ကား။ ဧတေန၊ ဤမဂ်ဉာဏ်ဖြင့်။ တံသမင်္ဂိနော၊ ထိုမဂ်ဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော သူတို့သည်။ ဗုဇ္ဈန္တိ၊ သိတတ်ကုန်၏။ ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုသို့ သိကြောင်းဖြစ်သော သတ္တိကြောင့်။ မဂ္ဂေါ၊ သည်။ ဗောဓိ၊ မည်၏။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ သဗ္ဗညုတညာဏမ္ပိ၊ သဗ္ဗညုတ ညာဏ်တော်သည်လည်း။ ဗောဓိ၊ ဗောဓိမည်၏။
ဗုဇ္ဈိဿတိံ၊ သိလတ္တံ့။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ နိဗ္ဗာနံ၊ သည်။ ဗောဓိ၊ မည်၏။
တိဿန္နံ ဝိဇ္ဇာနံ၊ သုံးပါးကုန်သော ဝိဇ္ဇာတို့၏။ ဥပနိဿယဝတော၊ ဥပနိဿယ အကြောင်းရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ယထာသမ္ဘဝံ၊ ဖြစ်သင့်သည်အား လျော်စွာ။ တိဿောဝိဇ္ဇာ၊ တို့ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
ဧကဂ္ဂတာဝသေန၊ ဧကဂ္ဂတာ၏အစွမ်းအားဖြင့်။ တိက္ခဘာဝေါ၊ ထက်သောအဖြစ်ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
တိက္ခောပိ၊ သော်လည်း။ ဧကစ္စော၊ အချို့သော။ သရော၊ မြားသည်။ လက္ခံ၊ မှတ်တိုင်သို့။ ပတွာ၊ ၍။ ကုဏ္ဌော၊ တုံးသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ တထာ၊ ထိုအတူ။ ဣဒံ၊ ဤဝိပဿနာဉာဏ်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
အဿ၊ ထို ဝိပဿနာဉာဏ်၏။ သတိန္ဒြိယဝသေန၊ ဖြင့်။ ခရဘာဝေါ၊ ခက်မာသောအဖြစ်ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ သဒ္ဓိန္ဒြိယဝသေန၊ ဖြင့်။ ဝိပ္ပသန္နဘာဝေါ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ အန္တရာ၊ အကြား၌။ အနောသက္ကိတွာ၊ မဆုတ်မနစ်မူ၍။ ကိလေသပစ္စဣိကာနံ၊ ကိလေသာဟူသော ရန်သူတို့ကို။ သုဋ္ဌု၊ ကောင်းစွာ။ အဘိဘဝနတော၊ နှိပ်နင်းတတ်သောကြောင့်။ ဝီရိယိန္ဒြိယဝသေန၊ ဖြင့်။ သူရဘာဝေါ စ၊ ကိုလည်း။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ (ဝိပဿနာဉာဏဿ တိက္ခခရ ဝိပ္ပသန္ဣသူရဘာဝေါ−ပါဌ်၌ အထူးကို ဣန္ဒြေနှင့် ဟပ်၍ပြသည်။)
သင်္ခါရုပေက္ခာနန္တရံ၊ သင်္ခါရုပေက္ခာ၏အခြားမဲ့၌။ အနုလောမတ္တာ၊ ဖြစ်ခြင်းငှါလျော်သည် အဖြစ်ကြောင့်။ မဂ္ဂဝိဇာယနတ္ထံ၊ မဂ်၏ဖွားခြင်းငှါ။ ဂဗ္ဘဂ္ဂဟဏကာလော၊ ကို။ ဂဟိတော၊ ယူအပ်၏။
ဆန္ဒောတိ စ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ သင်္ကပ္ပေါဟိ စ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ အဝတ္ထန္တရဘေဒဘိန္နော၊ အခိုက်အတန့် အထူးဖြင့် ပြားသော။ ရာဂေါဝ၊ ရာဂသည်သာလျှင်တည်း။ ကိံ သု ဝိယ၊ တို့၌ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား။−
‘’ရတ္တဟဒယော၊ တပ်သော နှလုံးရှိသော ယောက်ျားသည်။ သ္နေယာ၊ ချစ်သောအားဖြင့်။ ဣတ္ထျင်္ဂ ဣတ္ထိအင်္ဂံ၊ မိန့်မ၏ ကိုယ်သို့။ ဥပေတိ၊ ကပ်၏။ ရာဂေန၊ ရာဂဖြင့်။ သမ္မဂတေ၊ ပေါင်းယှက်လိုခြင်းသည်။ သတိ၊ သော်။ ရတ္တကာမံ၊ တပ်သော ကာမရာဂ ရှိသည်၏အဖြစ်သို့။ ဥပေတိ၊ ကပ်၏။ လောကဿ၊ လူယောကျာ်းနှင့်။ နိဿာ၊ ရောသော။ မတိ၊ မိန်းမသည်။ ကာမပတိတံ၊ ကာမသို့ လိုက်ခြင်းသည်။ ဥပေတိ၊ ရောက်၏’’။
ဣတိအာဒီသု ဝိယ၊ တို့၌ကဲ့သို့တည်း။
−ဝိဘင်္ဂေယေဝ ကိဉ္စာပိ အတ္ထော ဝုတ္ထောတိ ဧတ္ထ၊ ဤအဋ္ဌကထာပါဌ်၌။ အယံ၊ ဤဆိုလတ္တံ့သည်ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။ −ဝိဘင်္ဂပါဠိံ၊ ဝိဘင်းပါဠိကို။ အာနေတွာ၊ ဆောင်၍။ ဣဓ၊ ဤ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ−ဟူသော ဝိနည်းပါဠိတော်၌။ ဝုတ္တောပိ၊ အကျယ်ဆိုသော်လည်း။ သဗ္ဗေသံ၊ ခပ်သိမ်းသော ရဟန်းတို့အား။ ဥပကာရာယ၊ ကျေးဇူးပြုခြင်းငှါ။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ တံ၊ ထိုပါဠိအဖွင့် ဈာန်စကားကို။ အဋ္ဌကထာနယေနေဝ၊ ဖြင့်သာလျှင်။ ပကာသယိဿာမိ၊ ပြပေအံ့။ ဣတိ−အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။ (ပြန်)။
ဣတောတိ၊ ဟူသည်ကား။ ကာမေဟိ၊ တို့မှ။ (အညေဟိပိ− ၌စပ်)။
(၄၆) ကာယဝိဝေကာဒီသု၊ တို့တွင်။ ဥပဓိဝိဝေကော၊ သည်။ တတိယော၊ သုံးခုမြောက်တည်း။ တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ တတိယံ၊ သုံးခုမြောက်ဖြစ်သော ဥပဓိဝိဝေကကို။ ဆဍ္ဍေတွာ၊ စွန့်၍။ ဒွေ၊ နှစ်ပါးကုန်သော ကာယဝိဝေက စိတ္တဝိဝေကတို့ကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ တဒင်္ဂါဒီသု၊ တဒင်္ဂဝိဝေက စသည်တို့တွင်။ ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကံ၊ ကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ‘’တယော ဧဝါ’’တိ၊ သုံးပါးတို့သာဟူ၍။ ဝုတ္တာ၊ ကုန်၏။
ဧဝံ သတိ၊ ဤသို့ ယူအပ်သည်ရှိသော်။ စိတ္တဝိက္ခမ္ဘနာ၊ စိတ္တဝိဝေက ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကတို့သည်။ ဧကတ္ထာ ဧဝ၊ တူသောအနက်ရှိကုန်သည်သာလျှင်တည်း။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝိသေသော၊ အထူးသည်။ န သိယာ၊ အဖြစ်ရာ။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ဝဒေယျ၊ အံ့။
အပ္ပနာဝါရတ္တာ၊ အပ္ပနာဝါရဖြစ်သောကြောင့်။ ဧဝံ၊ ဤသို့ သင်စောဒကဆိုသည့်အတိုင်း။ န ပနဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ မမှတ်အပ်။
ကာယဝိဝေကဂ္ဂဟဏေန၊ ဖြင့်။ ပုဗ္ဗဘာဂဂ္ဂဟဏံ၊ ဈာန်၏ ရှေ့အဖို့ကို ယူခြင်းကို။ ဉာယတိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ စိတ္ထဝိဝေကောတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ တဒင်္ဂဝိဝေကော၊ ကို။ ဝုတ္တော၊ ၏။ ဝိက္ခမ္ဘနေန၊ ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကဖြင့်။ အပ္ပနာကာလေ၊ အပ္ပနာအခါ၌။ ဝိဝေကော၊ ကို။ ဝုတ္တော၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ အသင်္ကရတော၊ မရောယှက်သောအားဖြင်။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ၏။
အထဝါ၊ ကား။ စိတ္တဝိဝေကေန၊ ဖြင့်။ တဒင်္ဂဝိက္ခမ္ဘနာ၊ တဒင်္ဂဝိဝေက ဝိက္ခမ္ဘနဝိဧဝကတို့ကို။ ဂဟိတာ၊ ကုန်၏။ ဣတရေန၊ ကာယဝိဝေကဖြင့်။ ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကော ဧဝ၊ ကိုလျှင်။ ဂဟိတော၊ ၏။ ဣတိပိ၊ ဤသို့ယူသော်လည်း။ ယုတ္တံ၊ သင့်၏။ ဝါ၊ ကား။ ကိလေသကာမတ္ထာ၊ ကြောင့်။ ဒီသု ကမ္မေသု၊ နှစ်ပါးကုန်သောအမှုတို့၌။ ပရိယာပန္နော၊ သော။ ပုရိသော ဝိယ၊ ကဲ့သို့။ ဂဟိတော၊ ၏။
အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇာမာနပညတ္တိဝသေန၊ ဖြင့်။ လောကေ၊ ၌။ ‘’သဖလော၊ အသီးရှိသော။ ရုက္ခော၊ သစ်ပင်’’။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုစ္စတိ ယထာ၊ ကဲ့သို့။ တထေဝ၊ ထိုအတူလျှင်။ ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိဝသေန၊ ဖြင့်။ သာသနေ၊ ၌။ ‘’သဝိတက္ကံ၊ ဝိတက်ရှိသော။ သဝိစာရံ၊ ဝိစာရရှိသော။ ဈာနံ၊ ဈာန်’’။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ ဣတိ အဓိပ္ပါယော၊ ဤကား အဓိပ္ပာယ်တည်း။
ဝူပသမာတိ ဧတ္ထ၊ ပုဒ်၌။ ကေသံ၊ အဘယ်တရားတို့၏။ ဝါ၊ အဘယ်သို့သော ဝိတက်ဝိစာရတို့၏။ ဝူပသမာ၊ ငြိမ်းခြင်းကြောင့်နည်း။ ဣတိ ပုစ္ဆာ၊ ဤကား ပုစ္ဆာတည်း။ [ပုစ္ဆာကို ချဲ့လိုသောကြောင့် ကိံ ပဌမံ−စသည်ကိုမိန့်၏။] ပဌမဇ္ဈာနိကာနံ၊ ပထမဈာန်ဖြစ်ကုန်သော ဝိတက်ဝိစာရတို့၏။ ဝူပသမာ ကိံ၊ ငြိမ်းခြင်းကြောင့်လော။ ဥဒါဟု၊ ထိုသို့မဟုတ်။ ဒုတိယဇ္ဈာနိကာနံ၊ ဒုတိယဈာန်ဖြစ်ကုန်သော ဝိတက် ဝိစာရတို့၏။ ဝူပသမာ ကိံ၊ ငြိမ်းခြင်းကြောင့်လော။ ဣတိ ဧတ္ထ၊ ဤအမေး၌။
ပဌမဇ္ဈာနိကာနံ၊ ကုန်သော ဝိတက် ဝိစာရတို့၏။ ဝူပသမာ၊ ကြောင့်။ ဒုတိယဇ္ဈာနံ၊ ကို။ ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ပြည့်စုံစေ၍။ ယဒိ ဝိဟာသိ၊ အကယ်၍ နေသည်ဖြစ်အံ့။ ဧဝံ သတိ၊ သော်။ တေစံ၊ ထို့ ဝိတက် ဝိစာရတို့၏။ ဝူပသမော၊ ငြိမ်းခြင်းသည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ ပဌမဇ္ဈာနံ၊ သည်။ ဝိတက္ကဝိစာရရဟိတံ၊ ဝိတက် ဝိစာရတို့မှ ကင်းခြင်းသည်။ န အတ္ထိ၊ မရှိ။
ဒုတိယဇ္ဈာနိကာနံ၊ ဒုတိယဈာန်ဖြစ်ကုန်သော ဝိတက် ဝိစာရတို့၏။ တူပသမာ၊ ကြောင့်။ ဒုတိယဇ္ဈာနံ၊ ကို။ ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ၍။ ယဒိ ဝိဟာသိ၊ အံ့။ ဧဝံ သတိ၊ သော်။ တတ္ထ၊ ထိုဒုတိယဈာန်၌။ ဝူပသမော၊ ငြိမ်းခြင်းသည်။ နတ္ထေဝ−နတ္ထိ ဧဝ၊ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။ ကသ္မာ၊ မူကား။ တတ္ထ၊ ထို ဒုတိယဈာန်၌။ တဒဘာဝါ၊ ထိုဝိတက် ဝိစာရတို့၏ မရှိသောကြော်င့။ ဣတိ၊ သို့။ ကောစိ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူသည်။ စေ ပုစ္ဆေယျ၊ အကယ်၍မေးငြားအံ့။
တေန၊ ထိုသို့မေးရာသောကြောင့်။ ‘’သမတိက္ကမာ’’ တိနဒံ၊ သမတိက္ကမာ−ဟူသော ဤပုဒ်ကို။ အာစရိယေန၊ အဋ္ဌကထာဆရာသည်။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ သမတိက္ကမောပိ၊ လွန်ခြင်းသည်လည်း။ တေသံယေဝ၊ ထိုဝိတက်ဝိစာရတို့ကိုသာလျှင်။ သမတိက္ကမော၊ သည်။ န၊ မဟုတ်။
ကိန္တု၊ စင်စစ်ကား။ သကလဿပိ၊ သော။ ပဌမဇ္ဈာနဓမ္မရာသိဿ၊ ပထမဈာန်တရားအစုကို။ သမတိက္ကမော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ပုစ္ဆေယျ၊ အံ့။
တေန၊ ထိုသို့ မေးရာသောကြောင့်။ ဝါ၊ ထိုသို့ အမေးရှိသောကြောင့်။ ‘’ဩဠာရိကဿပန သမတိက္ကမာ’’တိ အာဒိ၊ သော။ ဣဒံ၊ ဤစကားကို။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ ကေဝလံ၊ သက်သက်။ ဝိတက္က ဝိစာရဒွယမေဝ၊ ဝိတက် ဝိစာရနှစ်ခုသည်သာလျှင်။ ဩဠာရိကံ၊ သည်။ န၊ မဟုတ်။
သဗ္ဗေပိ၊ ကုန်သော။ ပဌမဇ္ဈာနဓမ္မာ၊ ပထမဈာန်တရားတို့သည်။သမ္ပယုတ္တတာနံ= ယှဉ်ကုန်သောပထမဈာတ်တ ဒုတိယဇ္ဈာနတော၊ ဒုတိယဈာန်ထက်။ ဩဠာရိကာဝ၊ ရုန့်ရင်းကုန်သည်မဟုတ်တုံလော။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ပုစ္ဆေယျ၊ အံ့။
တေဟိ၊ ထိုဝိတက်ဝိစာရတို့နှင့်။ သမ္ပယုတ္တာနံ၊ ယှဉ်ကုန်သောကပထမဈာန်တရားတို့၏။ ဩဠာရိကဘာဝတော၊ ကြောင့်။ ဝိတက္ကဝိစာရာ ယေဝ၊ တို့သည်သာလျှင်။ ဩဠာရိကာ၊ ကုန်သည်။ (ထည့်)။ န၊ မဟုတ်ကုန်။ ဣတိ−တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တေသွေဝ၊ ထိုပထမဈာန်တရားတို့၌သာလျှင်။ အာဒီနဝဒဿနေန၊ အပြစ်ကိုမြင်သဖြင့်။ ဝါ၊ အပြစ်ကိုရှုသဖြင့်။ ဒုတိယဇ္ဈာနက္ခဏေ၊ ဒုတိယဈာန်ခဏ၌။ တေသံ၊ ထိုပထမဈာန်တရားတို့၏။ အဘာဝေါ၊ မရှိခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။
တေန၊ ထိုကြောင့်။ ‘’ဒုတိယဇ္ဈာနက္ခဏေ အပါတုဘာဝ’’တိ၊ ဟူ၍။ အာစရိယေန၊ သည်။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုတော်မူအပ်ပြီ။ ယဿ ဓမ္မဿ၊ ၏။ အာနုဘာဝေန၊ အာနုဘော်ကြောင့်။ ဝါ၊ ကား။ ယေန ဓမ္မေန၊ နှင့်။ ယောဂေန၊ ယှဉ်ခြင်းကြောင့်။ ဣဒံ ဈာနံ၊ ဤဈာန်ကို။ ‘’သမ္ပသာဒန’’န္တိစ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ‘’ဧကောဒိဘာဝ’’န္တိ စ၊ ဟူ၍လည်းကောင်း။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ တဿ၊ ထိုသမ္ပသာဒန ဧကောဒိဘာဝ ဖြစ်သောအကြောင်းတရားကို။ ဒဿနတ္ထံ၊ ပြခြင်းငှါ။ ဝိဘင်္ဂေ၊ ၌။ သဒ္ဓါသမာဓယော၊ သဒ္ဓါ သမာဓိတို့ကို။ ဝုတ္တာ၊ ကုန်၏။
ပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒေ၊ ၌။ သပ္ပိအာဒယော ဝိယ၊ တို့ကဲ့သတို့တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တေ၊ သော်။ အယံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ၊ ဤအနက်အဖွင့်သည်။ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ မဆန့်ကျင်ရာ။
သမံ ပဿတီတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ လီနုဒ္ဓစ္စံ၊ လီန ဥဒစ္စပို။ ပဟာယ၊ စွန့်၍။ ခီဏာသဝဿ၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်အား။ ဆသုဒွါရေသု၊ ခြော်ကဒွါရတို့၌။ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဆဠာရမ္မဏာပါထေ၊ ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌဖြစ်သော ခြောက်ပါးသော အာရုံ၏ ထင်ခြင်းသို့ရောက်သည်။ သတိ၊ သော်၊ ပရိသုဒ္ဓပကတိဘာဝါဇဟနာကာရဘူတာ၊ စင်ကြယ်သော ပကတိသဘောကို မစွန့်သော အခြင်းအရာဖြင့် ဖြစ်၍ဖြစ်သော။ ဥပေက္ခာ၊ ဥပေက္ခာသည်။ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ၊ ဆဠင်္ဂုက္ခောမည်၏။
နီဝရဏာဒိ၊ နီဝရဏအစရှိသည်ကို။ ပဋိသင်္ခါ၊ ဆင်ခြင်၍။ သန္ဒိဋ္ဌာနာ၊ ကောင်းစွာရှုသည်ဖြစ်၍။ ဂဟဏေ၊ ယူခြင်း၌။ မဇ္ဈတ္တဘူတာ၊ လျစ်လျူဖြစ်၍ဖြစ်သော။ ယာ ဥပေက္ခာ၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ အယံ၊ ဤ ဥပက္ခာသည်။ သင်္ခါရုပေက္ခာနာမ၊ မည်၏။
ဝိစိနနေ၊ ဆင်ခြင်ခြင်း၌။ မဇ္ဈတ္တဘူတာ၊ သော။ ဥပေက္ခာ၊ သည်။ ဝိပဿနုပေက္ခာ နာမ၊ မည်၏။
တတ္ထ၊ ထို ဥပေက္ခာဆယ်ပါးတို့တွင်။ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ၊ သည်လည်းကောငာ်း။ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ၊ သည်လည်းကောင်း။ ဗောဇ္ဈင်္ဂုပေက္ခာ၊ သည်လည်းကောင်း။ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ၊ သည်လည်းကောင်း။ ဈာနုပေက္ခာ၊ သည်လည်းကောင်း။ (၄၇) ပါရိသုဒ္ဓုပေက္ခာစ၊ သည်လည်းကောင်း။ ဣမေ၊ ဤ ဥပေက္ခာ ခုနစ်ပါးတို့သည်။ အတ္ထတော၊ အနက်အားဖြင့်။ ဝါ၊ သဘောအားဖြင့်။ ဧကော၊ တူကုန်၏။ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာဝ၊ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ တခုသည်သာလှင်တည်း။ အဝတ္ထာဘေဒေန၊ အခိုက်အတန့်အပြားအားဖြင့်။ နေသံ၊ ထိုခုနစ်ပါးသော ဥပေက္ခာတို့၏။ ဘေဒေါ၊ အပြားသည်။ ဟောတိ၊ ၏။
သင်္ခါရုပေက္ခာဝိပဿနုပေက္ခာနမ္ပိ၊ နှစ်ပါးတို့၏လည်း။ ပညာဝသေန၊ ဖြင့်။ ဧကတာ၊ တူသည်၏အဖြစ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ကိစ္စဝသေနပန၊ ဖြင့်ကား။ ဒုဝိဓတာ၊ နှစ်ပါးပြားသည်၏အဖြစ်ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ၊ သည်။ ကာမာဝစရာ၊ ကာမဝစရဘုံ၌ဖြစ်၏။ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ၊ သည်။ ရူပါဝစရာ၊ ရူပါဝစရဘုံ၌ဖြစ်၏။ ဣတိအာဒိနာ၊ ဖြင့်။ ဘူမိဝသေန၊ ဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ၊ သည်။ ခီဏာသဝဿေဝ၊ အားသာလျှင်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ၊ သည်။ တိဏ္ဏမ္ပိ၊ သုံးပါးအပြားရှိသည်လည်းဖြစ်ကုန်သော။ ပုထုဇ္ဇနသေက္ခာသေက္ခာနံ၊ ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ် သေက္ခပုဂ္ဂိုလ် အသေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့အား။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ ပုဂ္ဂလဝသေန၊ ဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ။
ဆဋ္ဌင်္ဂုပေက္ခာ၊ သည်။ သောမနဿုပေက္ခာသဟဂတစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ၊ သောမနဿသဟဂုတ် ဥပေက္ခာသဟဂုတ်စိတ်တို့နှင့် ယှဉ်၏။ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ၊ သည်။ ဥပေက္ခာသဟဂတစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဧဝ၊ ဥပေက္ခာသဟဂုတ်စိတ်နှင့် ယှဉ်သည်သာလျှင်တည်း။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ စိတ္တဝသေန၊ ဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ၊ သည်။ ဆဠာရမ္မဏာ၊ ခြောက်ပါးသော အာရုံရှိ၏။ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ၊ သည်။ ဓမ္မာရမ္မဏာဝ၊ ဓမ္မာရုံသာအာရုံရှိ၏။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ အာရမ္မဏဝသေန၊ ဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဝေဒနုပေက္ခာ၊ ကို။ ဝေဒနာက္ခန္ဓေန၊ ဖြင့်။ သင်္ဂဟိတာ၊ ၏။ ဣတရာ၊ ဝေဒနုပေက္ခာမှ တပါးကုန်သော။ နဝ၊ ကိုးပါးကုန်သော ဥပေက္ခာတိုကို။ သင်္ခါရက္ခန္ဓေန၊ ဖြင့်။ သင်္ဂဟိတာ၊ ကုန်၏။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
ခန္ဓသင်္ဂဟဝသေန၊ ခန္ဓာဟူသော အရေအတွက်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာစ၊ သည်လည်းကောင်း။ ဗြဟ္မဝိဟာရဗောဇ္ဈင်္ဂဈာနုပေက္ခာ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ ပါရိသုဒ္ဓိတတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ အတ္ထတော၊ အနက်သဘောအားဖြင့်။ ဧကော၊ တူကုန်၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဧကက္ခဏေ၊ တပြိုင်နက်သော ခဏ၌။ ဧကောဝ၊ တူသည်သာလျှင်။ သိယာ၊ ၏။ ဣတရာ၊ ဤမှတပါးသော ဥပေက္ခာတို့သည်။ ဧကာ၊ တူကုန်သည်၏။ န သိယျုံ၊ မဖြစ်ကုန်ရာ။ သင်္ခါရုပေက္ခာဝိပဿနုပေက္ခာပိ၊ တို့သည်လည်း။ တထာ၊ တို့အတူ။ ဧကာ၊ တူကုန်၏။
ဝေဒနာဝီရိယုပေက္ခာနံ၊ တို့၏။ ဧကက္ခဏေ၊ တပြိုင်နက်သော ခဏ၌။ ဥပ္ပတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။ သိယာ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ၊ သည်။ အဗျာကတာ၊ အဗျာကတ တရားတည်း။ ဗြဟ္မဝိဟာရုပေက္ခာ၊ သည်။ ကုသလာ ဗျာကတာ၊ ကုသိုလ်တရား အဗျာကတတရားတို့တည်း။ သေသာ၊ ကြွင်းသော ဥပေက္ခာတို့သည်။ တထာ၊ ထို့အတူတည်း။
ဝေဒနုပေက္ခာ ပန၊ သည်ကား။ အကုသလာပိ၊ သည်လည်း။ သိယာ၊ ၏။
ဧဝံ၊ သို့။ ကုသလတ္ထိကဝသေန၊ ဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဒသမိ၊ ဆယ်ပါးအပြားသည်လည်းဖြစ်ကုန်သော။ ဧတာ၊ ဤဥပေက္ခာတို့သည်။ သင်္ခေပေန၊ အကျဉ်းအားဖြင့်။ ဝီရိယဝေဒနာတတြမဇ္ဈတ္တဉာဏဝသေန၊ ဝီရိယစေတသိက် ဝေဒနာ စေတသိက် တတြမဇ္ဈတ္တတာ စေတသိက် ပညာစေတသိက်တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ စတ္တာရောဝ ဓမ္မာ၊ တို့သည်သာလျှင်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
‘’ဒုက္ခဒေါမနဿ သုခသောမနဿာန’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ ပကာနက္ကမေန၊ ပဟာနအစဉ်ဖြင့်။ အဝတွာ၊ မဆိုမူ၍။ ဝိဘင်္ဂေ၊ ၌။ ဝုတ္တနယေန၊ ဖြင့်။ ကသ္မာ၊ ကြော်င့။ ဝုတ္တာနိ၊ နည်း။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ပုစ္ဆေယျ၊ အံ့။
သုက္ကာနုရက္ခဏတ္ထံ၊ ပါဠိကိုစောင့်ခြင်းငှါ။ ဝုတ္တာနိ၊ ကုန်၏။
ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဝိပရီတန္တိဧတ္ထ၊ ၌။ ‘’အာရမ္မဏဝသေန၊ အာရုံတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ အဂ္ဂဟေတွာ၊ ၍။ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဝိပရီတာကာရေန၊ ဣဋ္ဌဖြစ်သော ဝီပရီတာကာရ အနိဋ္ဌဖြစ်သော ဝိပရီတာကာရ အားဖြင့်။ အနုဘဝတိ၊ ခံစား၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ၏’’။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ဆိုကုန်၏။ (သဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဝိပရီတာနုဘာဝလက္ခဏာ−တွင် ဖွင့်သည်။) [အာရုံ၏ အစွမ်းအားဖြင့် အဘယ့်ကြောင့် မယူလေသနည်း အမေးကို ပြု၍ ဖြေလိုရကား ကသ္မာ−မိန့်။]
ကသ္မာ၊ နည်းဟူမူကား။
ဧကံယေတ၊ တခုသာလျှင်ဖြစ်သော။ ကသိဏံ၊ ကသိုဏ်းဟူသော အာရုံကို။ အာရဗ္ဘ၊ အာရုံပြု၍။ သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံသော ဈာန်တို့၏။ ပဝတ္တိတော၊ ကြောင့်တည်း။
တတိယဇ္ဈာနတော၊ မှ။ ပဋ္ဌာယ၊ ၌။ ဥပကာရာ၊ ကျေးဇူးပြုတတ်သည်။ ဟုတွာ၊ ၍။ အာဂတာ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ သတိသီသေန၊ သတိကို အရင်းပြုသဖြင့်။ ဒေသနာ၊ ကို။ ကတာ၊ ၏။ ဝိဂတဝလာဟကာဒိနာ၊ ကင်းသော တိမ်တိုက်ရှိခြင်း အစရှိသဖြင့်။ ရတ္တိယာ၊ ညဉ့်သည်။ သောမ္မတာယ၊ ကြည်လင်ဖွယ်ဖြစ်လတ်သော်။ ဝါ၊ ။ သောဓမ္မတာယ၊ ကြည်လင်ဖွယ်ရှိသော။ ရတ္တိယာ၊ ၌။ ဝလာဟကာဒိနာ၊ တိမ်တိုက်အစရှိသည်ဖြင့်။ ကာလုဿိယေ၊ နောက်ကျိခြင်းသည်။ သတိပိ၊ ရှိပြန်သော်လည်း။ ဒိဝါဝိယ၊ နေ့၌ကဲ့သို့။ ရတ္တိံ၊ ညဉ့်၌။ အနုပကာရိကာ၊ ကျေးဇူးမပြုတတ်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ‘’အတ္တနော ဥပကာရကတ္တေ နဝါ’’တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ (အချို့ဋီကာပါဌ်၌ ဟောတိ ရတ္တိံ−၌ န မရှိ)။ ‘’သူရိယပ္ပဘာဘိဘဝါ၊ နေအရောင်ဖြင့် နှိပ်စက်သောကြောင့်။ ရတ္ထိယာ၊ ညဉ့်ဟူသောအဖော်ကို။ အလာဘာ၊ မရသောကြောင့်’’။ ဣတိ၊ သို့။ ပဉ္စမိယော၊ ပဉ္စမီဝိဘတ်အဆုံးရှိကုန်သော။ ဣမေ ဒွ ဟေတူ၊ ဤနှစ်ပါးသော ဟိတ်တို့သည်။ အပရိသုဒ္ဓတာယ၊ အပရိသုဒ္ဓအဖြစ်၏။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းတည်း။
‘’သောမ္မဘာဝေန အတ္တနော ဥပကာရတ္တေန စာ’’တိစ၊ −ဟူကုန်သော။ ဣမေဒွေ၊ အနှစ်ပါးသော အကြောင်းတို့သည်။ သဘာဂတာယ၊ သဘာဂအဖြစ်၏။ ကာရဏံ၊ တည်း’’။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ အပရိဝိသုဒ္ဓါယ၊ မစင်ကြယ်သော။ တဿာ ဇာတိယာ၊ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်း၏။ ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကာရဏဝစနံ၊ တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဧကေ၊ တို့သည်။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ဈာနကထာဝဏ္ဏနာ၊ ဈာန်စကားအဖွင့်သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။
(၄၈) ၁၂။ စျာနာနံ၊ ဈာန်တို့၏။ စိတ္တေကဂ္ဂတာသဘာဝတ္တာ၊ စိတ္တေကဂ္ဂတာအဖြစ်ဖြင့် တူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ‘’ကေသဉ္ဇိ စိတ္တေကဂ္ဂတတ္တာနီ’’တိ၊ ၍။ အာဟ၊ ၏။
ကုသလာနံ၊ တို့၏။ ဘဝေါက္ကမနသဘာဂတ္တာ၊ ဘဝသို့သက်ခြင်း သဘောတူသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ‘’ကေသဉ္စိ ဘဝေါက္ကမနတ္ထာနီ’’တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
အသဘာဂတ္ထာ၊ သဘောမတူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သေသဋ္ဌာနေသု၊ ကြွင်းသော အရာတို့၌။ ‘’ပါဒကတ္ထာနီ’’တိ၊ ဟူ၍။ အဝတွာ၊ မဆိုမူ၍။ ‘’ပါဒကာနီ’’တိ၊ ဟ၍။ အာဟ၊ ၏။
တေန၊ ထို ပါဒကာနိဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ ပါဒကဘူတာနမ္ပိ၊ ပါဒကဖြစ်၍ဖြစ်ကုန်သော ဈာန်တို့၏လည်း။ ယထာသမ္ဘဝံ၊ ဖြစ်သင့်သည်အားလျော်စွာ။ စိတ္တေကဂ္ဂတာဘဝေါက္ကမနတာဝဟတဉ္စ၊ စိတ္တေကဂ္ဂတာအဖြစ် ဘဝေါက္ကမနအဖြစ်သို့ ဆောင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ဣတရေသံ၊ သမ္မသိတဈာန် ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယဈာန်တို့၏။ ယထာသမ္ဘဝံ၊ စွာ။ ပါဒကတာဝဟတဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဒီပေတိ၊ ၏။
အသဘာဂတ္တာ၊ သဘောမတူကြသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဇဝနဝိပဿနာပါဒကာနိ စ၊ ဇဝနပါဒက ဝိပဿနာပါဒတို့သည်လည်းကောင်း။ သမာနာနိ၊ တူကုန်သော။ အဘိညာပါဒကာနိ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ အဘိညာပါဒကာနိ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ ဝိပဿနာပါဒကာနိ စ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိပိ၊ ဤသို့လည်း။ ဒီပေတိ၊ ၏။ တထာ၊ ထိုမှတပါး။ ပါဒကာဘာဝံ၊ ပါဒက၏မရှိခြင်းကို။ ဒီပေတိ၊ ၏။
ဟိ−ယုတ္တံ၊ စွ။ အဘိညာယ၊ အဘိညာဉ်၏။ စတုတ္ထမေဝ၊ စတုတ္ထဈာန်သည်သာလျှင်။ ပါဒကံ၊ အခြေသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတရာနိ၊ စတုတ္ထဈာန်မှ တပါးကုန်သော ဈာန်တို့သည်။ ပါဒကံ၊ သည်။ နဟောန္တိ၊ မဖြစ်ကုန်။
တေသု၊ ထိုဈာန်တို့တွင်။ တတိယံ၊ တတိယဈာန်သည်။ စတုတ္ထဿ၊ ဈာန်၏။ ပါဒကံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဒုတိယံ၊ ဈာန်သည်။ တတိယဿ၊ တတိယဈာန်၏။ ပါဒကံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ပဌမံ၊ ပထမဈာန်သည်။ ဒုတိယဿ၊ ၏။ ပါဒကံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
အထဝါ၊ ကား။ ‘’စတ္တာရိ ဈာနာနီ’’တိ ဣဒံ၊ ကို။ ယထာလာဘတော၊ ယထာလာဘနည်းဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ သတ္ထု၊ မြတ်စွာဘုရား၏။ ဝေရဉ္ဇနိဝါသကပ္ပေနံ၊ ဝေရဉ္ဇာပြည်၌ နေခြင်းကို ပြုခြင်းသည်။ ဝိနယနိဒါနနိမိတ္တံ၊ ဝိနည်းနိဒါန်း၏အကြောင်းဖြစ်၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဝေရဉ္ဇေ၊ ဝေရဉ္ဇာပြည်၌။ ဝိဇ္ဇတ္တယံ၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးအပေါင်းကို။ အာဟ၊ ၏။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ ‘’ဝိနယေ သုပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခု သီလသမ္ပတ္တိံ နိဿာယာ’’ တိအာဒိ၊ သော။ ဧတံ၊ ဤစကားကို။ အာစရိယေန၊ အဋ္ဌကထာဆရာသည်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဟိ−ယုတ္တံ၊ ၏။ သီလပစ္စဝေက္ခဏတ္ထံ၊ သီလကျေးဇူးကိုဆင်ခြင်ခြင်းငှါ။ ရတ္ထိဋ္ဌာနဒိဝါဌာနေသု၊ ညဉ့်သန်ရာ နေ့သန့်ရာအရပ်တို့၌။ နိသိန္နဿ၊ နေသော။ သီလဝတော၊ သီလရှိသော ဟောဂီရဟန်း၏။ နိသဇ္ဇနတော၊ နေသည်မှ။ ပဋ္ဌာယ၊ ၍။ အတ္တနော၊ မိမိကိုယ်၏။ အတီတကိရိယာ နုဿရဏ ဗဟုလတာယ၊ အတိတ်၌ ပြုအပ်သော ကိစ္စကို အဖန်တလဲလဲ အောက်မေ့ခြင်း များသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဝိဇ္ဇာ၊ ဝိဇ္ဇာသည်။ အပ္ပကသိရေတ၊ မငြိုငြင်သဖြင့်။ သမိဇ္ဈတိ၊ ပြည့်စုံ၏။
တထာ၊ တူ။ အတ္တာနံ၊ မိမိကိုယ်ကို။ ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။ သတ္တာနံ၊ တို့၏။ စုတိပရိဂ္ဂဟဏ သီလတာယ၊ စုတေခြင်းကို သိမ်းဆည်းခြင်း အလေ့ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ စုတူပပါဉာဏံ၊ စုတိ ပဋိသန္ဓေကို သိသောဉာဏ်သည်။ အပ္ပကသိရေန၊ မပင်ပန်းသဖြင့်။ သမိဇ္ဈတိ၊ ပြည့်စုံ၏။ ဥဒကာဒီသု၊ တို့၌။ သုခုမတ္တဒသနသီလတာယ၊ သိမ်မွေ့သည်၏အဖြစ်ကို မြင်လေ့ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏံ၊ သည်။ သမိဇ္ဈတိ၊ ပြည့်စုံ၏။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ သတ္တဝိဓ မေထုန သံယောဂ ပရိဝဇ္ဇနေန၊ ခုနစ်ပါးအပြားရှိသော မေထုန်နှင့်ယှဉ်ခြင်းမှ ကြဉ်သဖြင့်။ ဝါ၊ ကား။ ကာမာသဝါဒိပရိဝဇ္ဇနေန၊ ကာမာသဝအစရှိသည်ကိုကြဉ်သဖြင့်။ ဗြဟ္မစရိယံ၊ မြတ်သောအကျင့်သည်။ အခဏ္ဍဒိဘာဝံ၊ အခဏ္ဍအစရှိသောအဖြစ်သို့။ ပါပုဏာတိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ အဿ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏။ အာသဝက္ခယဉာဏံ၊ သည်။ အပ္ပကသိရေန၊ ဖြင့်။ သမိဇ္ဈတိ၊ ၏။ ဣတိ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဧတ္ထ ဝိနယနိဒါနေ၊ ၌။ ဝိဇ္ဇတ္တယမေဝ၊ ကိုသာလျှင်။ ဒဿိတံ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ‘’ယေသဉ္စ ဂုဏာနံ ဒါယကံ အဟောသိ၊ တေသံ ဧကဒေသံ ဒဿေန္တော’’တိ= ဒဿန္တော−ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။ အညထာ၊ ဆိုအပ်ပြီးမှ တပါးသောအားဖြင့်။ ဝိဇ္ဇတ္တယ ပဋိလာဘမတ္တပ္ပသင်္ဂေါ၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးကို ရခြင်းမျှသာ ဖြစ်၏ဟူသော လျဉ်းပါးခြင်းသည်။ သိယာ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
သော ဧဝန္တိ ဣမိနာ၊ ဖြင့်။ စတုန္နံ ဈာနာနံ၊ တို့၏။ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါပိ၊ ရှေးအဖို့၌ဖြစ်သော ပဋိပဒါသည်လည်း။ သင်္ဂဟံ၊ သို့။ ကိဉ္စာပိ ဂစ္ဆတိ၊ ရှင့်။ ကေဝလံ၊ သက်သက်။ ပုရိမဇ္ဈာနတ္ဝိကမေဝ၊ ရှေးဖြစ်သော ဈာန်သုံးပါးအပေါင်းသည်သာလျှင်။ သင်္ဂဟံ၊ သို့။ ကိဉ္စာပိ နဂစ္ဆတိ၊ ရှင့်။ တထာပိ၊ ထိုသို့ မရောက်သော်လည်း။ ကေဝလံ၊ အထူးအားဖြင့်။ ပုရိမဇ္ဈာနတ္ထိကမေဝ၊ ရှေးဈာန်သုံးပါးအပေါင်းကိုသာလျှင်။ ဂဏှန္တော၊ ယူတော်မူသော အဋ္ဌကထာဆရာသည်။ ‘’ဧဝန္တိ စတုတ္ထဇ္ဈာနက္ကမ။ပ။ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ၊ ဝုတ္တံ ဟောတိ−ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။ တံ၊ ထိုသို့သောစကားကို။ (၄၉) ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝုတ္တံ၊ နည်း။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ဝဒေယျ၊ အံ့။
သမ္ဘာရဘူမိတ္တာ၊ သမ္ဘာရ၏ အရာဖြစ်သောကြောင့်။
ဝုတ္တံ၊ ၏။ ဟိ−ယုတ္တံ၊ စွ။ ဧတ္ထ စ၊ ဤဈာန်တို့တွင်လည်း။ ပုရိမာနိ၊ ကုန်သော။ တီဏိ ဈာနာနိ၊ တို့ကို။ (ဝေဒိတဗ္ဗာနိ၊ ၌စပ်)။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ပီတိဖရဏေန၊ ပီတိန္နံသဖြင့်လည်းကောင်ူ။ သုဖရဏေန စ၊ သုခန္ဓံသဖြင့်လည်းကောင်း။ သုဓသညဉ္စ၊ သုခဟု မှက်ခြင်းသို့လည်းကောင်း။ လဟုသညဉ္စ၊ ပေါ့၏ဟု မှတ်ခြင်းသို့လည်းကောာင်း။ ဩက္ကမိတွာ၊ သက်ဝင်၍။ လဟုမုဒုကမ္မသဟာယော၊ လျင်သော နူးညံ့သော အမှုလျှင် အပေါင်းအဖော်ရှိသည်။ ဟုတွာ၊ ၍။ ဣဒ္ဓိံ၊ ပြည့်စုံခြင်းသို့။ ပါပုဏာတိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဣမိနာ ပရိယာယေန၊ ဤသို့သောအကြောင်းဖြင့်။ ဣဒ္ဓိပဋိလာဘာယ၊ တန်ခိုးကိုခြင်းငှါ။ သံဝတ္တနတော၊ ဖြစ်သောကြောင့်။ သမ္ဘာရဘူမိယောတိ၊ ဟူ၍။ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ၊ ကုန်၏။
စတုတ္ထံ ပန၊ ဈာန်သည်ကား။ ဣဒ္ဓိပဋိလာဘာယ၊ ဣဒ္ဓိကို ရခြင်းငှါ။ ပကတိဘူမိ ဧဝ၊ ပကတိဘုံသည်သာလျှင်တည်း။ ဣတိ ဧတံ ဝစနံ၊ ကို။ အဋ္ဌကထာယံ၊ ၌။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဝါ၊ ကား။ ဣဒမေဝ အတ္ထံ၊ ဤသို့သော အနက်ကိုသာလျှင်။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ‘’ပုဗ္ဗေ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ကေသဉ္စိ အဘိညာပါဒကာနီ’’တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
ဣဓမေဝ အတ္ထံ၊ ကိုသာလျှင်။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ယဒိ အာဟ၊ အံ့။ ဧဝံသတိ၊ သော်။ စတုတ္ထဇ္ဈနမ္ပိ၊ ကိုလည်း။ အန္တောကတွာ၊ ၍။ ဧဝန္တိ၊ ဟူ၍။ ကိမတ္ထံ၊ ငှါ။ န ဝုတ္တံ၊ နည်း။
ဟိ−ယုတ္တံ၊ စွ။ တံ၊ ထိုစတုတ္ထဈာန်သည်။ ပကတိဘူမိ၊ ပကတိဘုံတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ စေပုစ္ဆေယျ၊ အံ့။
စတုတ္ထဇ္ဈောနံ၊ ကို။ အန္တောကတွာ၊ ၍။ ဧဝန္တိ၊ ။ ဧဝံ၊ ဟူ၍။ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုအပ်။ ကသ္မာ၊ မူကား။ စတုတ္ထဇ္ဈနတော၊ မှ။ ပဌသံ၊ နောက်ဖြစ်သော။ သမာဟိတာဒိဘာဝပ္ပတ္တဿ၊ သမာဟိတအစရှိသော အဖြစ်သို့ရောက်သော။ စိတ္တဿ၊ ၏။ အတ္ထိဘာဝပ္ပသင်္ဂဟတော၊ ရှိ၏ဟူသော အဖြစ်ကို လျဉ်းပါးသောကြောင့်တည်း။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ယသ္မိံ၊ အကြင်စတုတ္ထဈာန်သည်။ သတိ၊ သော်။ ‘’ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္ထံ အဘိနိန္နာမေသိ’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တသ္မိံ စတုတ္ထဇ္ဈာနစိတ္တေ၊ ထိုစတုတ္ထဈာန်စိတ်သည်။ ပကတိဘူမိဘာဝပ္ပတ္ထေ၊ ပကတိဘုံအဖြစ်သို့ရောက်သော။ အဘိညာပါဒကေ၊ အဘိညာဉ်၏အခြေသည်။ ဇာတေ၊ ဖြစ်လသော်။ ပရိကမ္မစိတ္တံ၊ ကို။ ‘’ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ အဘိနိန္နာမေသိ’’န္တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
အဘိနီဟာရက္ခမံ ဟောတီတိ ဧတ္ထ၊ ပါဌ်၌။ ဣဒ္ဓိဝိဓာဓိဂမတ္ထာယ၊ ဣဒဓိဝိဓအဘိညာဉ်ကို သိခြင်းအကျိုးငှါ။ တံ ပရိကမ္မစိတ္တံ၊ ထိုပရိကံဖြစ်သောစိတ်ကို။ အဘိနီဟရတိ၊ ရှေ့ရှုဆောင်၏။
ကသိဏရမ္မဏတော၊ ကသိုဏ်းဟူသော အာရုံမှ။ အပနေတွာ၊ ဖဲ့၍။ ဣဒ္ဓိဝိဓာဘိမုခံ၊ ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဉ်သို့ ရှေ့ရှု။ ပေသေသိ၊ စေ၏။
ဂဏ္ဍိပဒေ ပန၊ ကဏ္ဍိပုဒ်၌ကား။ ‘’အဘိညာပါဒကဇ္ဈာနတော၊ အဘိညာဉ်၏ အခြေဖြစ်သော ဈာန်မှ။ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏဒီနံ၊ တို့ကို။ နီယရဏတ္ထံ၊ ထုတ်၍ ဆောင်ခြင်းငှါ။ ဝုတ္တာနိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ကြောင့်။ အဘိနီဟာရက္ခမံ၊ ရှေ့ရှုဆောင်ခြင်းငှါ ခန့်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ ကို။ ပကပ္ပိတော၊ ကြံအပ်၏။
သော အဟံ၊ သည်။ ဧဝံ၊ သို့။ သမာဟိတေ၊ တည်ကြည်ပြီးသော်။ ဧဝံ၊ သို့။ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္ထေ၊ မတုန်မလှုပ်ခြင်းသို့ ရောက်ပြီးသည်ရှိသော်။ ဣတိ ယောဇနာ၊ ကို။ ဒုတိယဝိကပ္ပေ၊ ၌။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။ နီဝရဏဒူရီဘာဝေန၊ ဖြင့်လည်းကောင်း။ ဝိတက္ကာဒိသမတိက္ကမနေန၊ ဝိတက်အစရှိသည်ကိုလွန်သဖြင့်လည်းကောင်း။ ဣတိ၊ သို့။ ပဌမဇ္ဈာနာဒီနံ၊ တို့၏။ ကိစ္စသင်္ဂဏှနတော၊ ကိစ္စကို သင်္ဂြိုဟ်တတ်သောကြောင့်တည်း။
အယံ ယောဇနာ၊ ဤသို့ ယောဇနာသည်။ ပဌမဝိကပ္ပေ၊ ၌။ န သမ္ဘဝတိ၊ မဖြစ်သင့်။ ‘’ပရိသုဒ္ဓေတိအာဒီသု ပနာ’’တိ ဝစနေန၊ အာဒီသု ပန−ဟူသော သဒ္ဒါဖြင့်။ ‘’ဧဝ’’န္တိ ပဒဿ၊ ဧဝံ−ဟူသော ပုဒ်၏။ အနုပ္ပဗန္ဓနီဝရဏတော၊ အစဉ်ဖွဲ့တတ်သော နီဝရဏမှ။
တေနေဝ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိဘာဝေန၊ ထိုသို့သော ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိအဖြစ်ဖြင့်။ ပရိသုဒ္ဓေ၊ စင်ကြယ်ပြီးသော်။ ဣတိ အာဒိ၊ ဤသို့ အစရှိသော အစဉ်ကို။ အာဟ၊ ဆို၏။
ဣစ္ဆာဝစရာနန္တိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ‘’အဟံ၊ သည်။ အာပတ္တိဉ္ဇေဝ၊ အာပတ်သို့လျှင်။ အာပန္နော၊ ရောက်သည်။ အဿံ၊ ဖြစ်၏။ မံ၊ အာပတ်သင့်သော ငါ့ကို။ ဘိက္ခူ၊ တပါးသောရဟန်းတို့သည်။ န စ ဇာနေယျုံ၊ မသိကြကုန်မူကား။ အဟော ဝတ၊ ကောင်းလေစွ’’။ ဣတိအာဒိနာ၊ သော။ နယေန၊ ဖြင့်။ ဥပ္ပန္နဣစ္ဆာဝသေန၊ ဖြစ်သောအလို၏ အစွမ်းဖြင့်။ ပဝတ္တာနံ၊ ကုန်သော။ ကောပအပစ္စယာနံ၊ အမျက်ထွက်ခြင်း ရန်ငြိုးဖွဲ့ခြင်းတို့၏။ ဝါ၊ အမျက်ထွက်တတ်သော သဘော မယုံကြည်အပ်သော သဘောတရားတို့၏။ အဘာဝေန၊ မရှိသောကြောင့်။ အနင်္ဂဏေ၊ ကိလေသာဟူသော အင်္ဂဏေ မရှိပြီးသော်။ ဣတိ အတ္ထော၊ တည်း။
ဧတ္ထ စ ပန၊ ဤနေရာ၌ကား။ တထာဝုတ္တပ္ပကာရာ၊ အကြင်ကြင် ဆိုအပ်ပြီးသော အပြားရှိသော။ ဣစ္ဆာပိ၊ အလိုသည်လည်း။ ပဌမဇ္ဈာနာဒီနံ၊ တို့ကို။ အဓိဂမာယ၊ ရခြင်း၏။ အန္တရာယ်ကာ၊ အန္တရာယ်ကို ပြုတတ်၏။ ကသ္မာ၊ မူကား။ ‘’သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေါ ပနာယသ္မန္တော အန္တရာယိကောဓမ္မော’’တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ကြောင့်တည်း။ ဣစ္ဆာဝစရာ၊ ဣစ္ဆာဝစရဖြစ်ကုန်သော။ ကောပအပစ္စယာ၊ ကောပ အပ္ပစ္စယတို့သည်။ ပဂေဝ၊ အဘယ်ဆိုဘွယ်ရှိကုန်အံ့တည်း။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ‘’ဈာနပဋိလာဘပစ္စနီကာနံ ပါပကာနံ ဣစ္ဆာဝစရာန’’ န္တိ အာဒိ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ကတ္ထစိ ပန၊ အချို့သောအဋ္ဌကထာ၌ကား။ ‘’ဈာနပဋိလာဘပစ္စယာနံ ဣစ္ဆာဝစရာန’’န္တိ၊ ဟူ၍။ ပေါတ္ထကေသု၊ ပေတို့၌။ ပါဌော၊ ပါဌ်သည်။ ဒိဿတိ၊ ထင်၏။ သောပါဌော၊ ထိုပါဌ်သည်။ ပမာဒလေခေါ၊ မေ့လျော့၍ ရေးမိသော ပါဌ်တည်း။ ဂဏ္ဌိပဒေ စ၊ ၌လည်း။ ‘’သတ္ထာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ မမဉ္စေဝ၊ ငါ့ကိုသာလျှင်။ ပဋိပုစ္ဆိတွာ၊ မေး၍။ ဓမ္မံ၊ တရားကို။ (၅၀)ဒေသေယျ၊ ဟောပါမူကား။ အဟော ဝတ၊ ကောင်းလေစွ’’။ ဣတိ၊ သို့။ တဒတ္ထော၊ ထိုဣစ္ဆာဝစရဟူသော ပုဒ်၏ အနက်ကို။ ယော လိခိတော၊ အကြင်သို့ရေးအပ်၏။ သော လိခိတော၊ ထိုသို့ ရေးအပ်သော ပါဌ်သည်။ ဒုလ္လိခိတော၊ မကောင်းသဖြင့် ရေးအပ်သော ပါဌ်မည်၏။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ ဈာနပဋိလာဘပစ္စယာ၊ ဈာန်ကို ရခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော။ ကောပါဒယော၊ ကောပအစရှိသည်တို့ကို။ အနင်္ဂဏသုတ္တေ၊ သုတ်၌။ န ဝုတ္တာ၊ မဟောအပ်ကုန်။ ‘’ယုတ္တိတော စ၊ ယုတ္တိအားဖြင့်လည်း။ န သမ္ဘဝန္တိ၊ မဖြစ်သင့်ကုန်။ ကသ္မာ၊ မူကား။ ဈာနလာဘိနော၊ ဈာန်ကို ရသောပုဂ္ဂိုလ်၏။ တဒဘာဝါ၊ ထိုကောပအစရှိသည်တို့၏ မရှိသောကြောင့်တည်း’’။ ဣတိ၊ သို့။ အာစရိယေန၊ အရှင်အာနန္ဒာဆရာသည်။ ဝဒနိ၊ ၏။ တံ၊ ထိုသို့ ဆိုသော စကားကို။ ဝီမံသိတဗ္ဗံ၊ စုံစမ်းရာ၏။
ဧတ္ထ၊ ဤဝိဇ္ဇာသုံးပါးကို ဝေဖန်ရာ၌။ ဝိဇ္ဇတ္တယဿ၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးအပေါင်း၏။ ဥတ္တရုတ္တရဝိသေသဒဿနတ္ထံ၊ နောက်နောက်သောဝိဇ္ဇာ၏ ထူးသည်ကို ပြခြင်းငှါ။ ‘’သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ’’တိအာဒိနာ၊ ဖြင့်။ ပုနပ္ပုနံ၊ အဖန်တလဲလဲ။ အဋ္ဌင်္ဂနိဒဿနံ၊ ရှစ်ပါးသော အင်္ဂါကို ပြခြင်းကို။ ကတံ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ဧတာသံ၊ ထိုဝိဇ္ဇာတို့၏။ ဥတ္တရုတ္တရဝိသေသာ စ၊ နောက်နောက်သော ဝိဇ္ဇာတို့၏ ထူးသည်၏အဖြစ်ကိုလည်း။ အတ္တဒုက္ခပရဒုက္ခဒဿနတဒုပသမတ္တ ဒီပနတော၊ မိမိကိုယ်၏ ဆင်းရဲကိုမြင်ခြင်း သူတပါးတို့၏ ဆင်းရဲကို မြင်ခြင်း ထိုနှစ်ပါးသော ဆင်းရဲမှ ငြိမ်းသည်၏အဖြစ်ကို ပြတတ်သောကြောင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဟိ−ဝိတ္ထာရေမိ၊ အံ့။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိညာဏေန၊ ဖြင့်။ အတ္တနော၊ ကိုယ်တော်၏။ အနန္တသံသာရဒုက္ခံ၊ အဆုံးမရှိသော သံသရာ၌ဖြစ်သောဆင်းရဲကို။ ပဿိတွာ၊ မြင်တော်မူ၍။ စုတူပပါတဉာဏေန၊ စုတူပပါတဉာဏ်ဖြင့်။ ပရဿ၊ တပါးသော။ လောကဿ စ၊ ောလက၏လည်း။ ဒုက္ခံ၊ ကို။ ပဿိတွာ၊ ၍။ (လိုက်)။ အာသဝက္ခဘဉာဏေန၊ ဖြင့်။ တဒုဘယဝူပသမတ္ထဉ္စ၊ ထိုနှစ်ပါးသော ဆင်းရဲတို့မှ ငြိမ်းသည်၏အဖြစ်ကိုလည်း။ ပဿိတွာ၊ ၍။ တံ၊ ထိုဝိဇ္ဇာသုံးပါးတရားကို။ ဒေသေတိ၊ ဟောတော်မူ၏။ ဝါ၊ ကား။ ပဌမေန၊ ပထမဖြစ်သော ဝိဇ္ဇာဉာဏ်ဖြင့်။ အတ္တဒုက္ခဒဿနတော၊ ကြောင့်။ အတ္တသိနေဟပရိစ္စာဂံ၊ မိမိကိုယ်၌ ချစ်ခြင်းကို စွန့်ခြင်းကို။ ဒီပေတိ၊ ၏။
ဒုတိယေန၊ ဖြင့်။ ပရဒုက္ခဒဿနတော၊ သူတပါးတို့၏ ဆင်းရဲကို မြင်သောကြောင့်။ ပရေသု၊ သူတပါးတို့၌။ ကောပပရိစ္စာဂံ၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကို စွန့်ခြင်းကို။ ဒီပေတိ၊ ၏။ တတိယေန၊ ဖြင့်။ အရိယမဂ္ဂဒဿနတော၊ အရိယမဂ်ကိုမြင်သောကြောင့်။ မောဟပရိစ္စာဂဉ္စ၊ မောယစွန့်ခြင်းကိုလည်း။ ဒီပေတိ၊ ၏။
ဧဝံ၊ သို့။ နာနာဂုဏဝိသေသဒီပနတော၊ အထူးထူးသော ကျေးဇူးအထူးကို ပြတတ်သောကြော်င့။ ဣမဿေဝ လောကိယာဘိညာဒွယဿ၊ လောကီဖြစ်သော ဤအဘိညာဉ်နှစ်ပါးကိုသာလျှင်။ ဣဓ၊ ဤ ဝိနယနိဒါန်း၌။ ဝါ၊ ဤဝိဇ္ဇာကိုဝေဖန်ရာ၌။ ဂဟဏံ၊ ယူခြင်းကို။ ကတံ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ အတီတဇာတိ ဧဝ၊ အတိတ်၌ ဖြစ်ခြင်းသည်သာလျှင်။ ဝါ၊ အတိတ်ဖြစ်သော ဘဝသည်သာလျှင်။ နိဝါသော၊ နေခြင်းတည်း။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ‘’အတီကဇာတီသူ’’တိ၊ ဟူ၍။ နဝတ္တဗ္ဗံ−နဝဏ္ဏိတဗ္ဗံ၊ မဖွင့်အပ်။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ဝဒေယျ၊ အံ့။
ဇာတိယာ၊ ဖြစ်ခြင်း၏။ ဝါ၊ ဇာတိယာ ဖြစ်ရာဘဝ၏။ ဧကဒေသေပိ၊ တစိတ်၌လည်း။ နိဝါသဝေါဟာရသိဒ္ဓိဒဿနတော၊ နေ၏ဟူသော ဝေါဟာရ၏ ပြီးခြင်းကို မြင်သောကြောင့်။ ‘’အတီတဇာတီသု’’တိ၊ ဟူ၍။ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဖွင့်အပ်သည်။ န၊ မဟုတ်။ ဝတ္တဗ္ဗံ ဧဝ၊ ဖွင့်အပ်သည်သာလျှင်တည်း။
ပါဠိယံ၊ ပါဠိတော်၌။ ‘’ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော’’တိ အာဒိဝစနေန၊ ဖြင့်။ သကလဇာတိယာ၊ အလုံးစုံသောဖြစ်ခြင်းကို။ ဝါ၊ အလုံးစုံသော ဘဝကို။ အနုဿရဏမေဝ၊ အောက်မေ့ခြင်းသည်သာလျှင်။ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ ဝိယ၊ ကဲ့သို့။ ကိဉ္စာပိဒိသတိ၊ ရှင်။ တထာပိ၊ သော်လည်း။ ဧဝံ၊ ဤသို့ ထင်တိုင်း။ န ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ မမှတ်အပ်။
တဒေကဒေသာနုဿရဏမ္ပိ၊ ထိုဘဝတစိတ်ကို အောက်မေ့ခြင်းသည်လည်း။ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ ဧဝ၊ လျှင်တည်း။ ဣတိ ဒဿနတ္ထံ၊ ဤသို့ပြခြင်းငှါ။ ဘုမ္မဝစနံ၊ ပုဗ္ဗေ−ဟု သတ္တမီဝိဘတ်ပိြ။ တကံ၊ ၏။ ဩကာသာဒိသင်္ဂဟတ္ထဉ္စ၊ ဩကာသ အစရှိသည်ကို သင်္ဂြိုဟ်ခြင်းငှါလည်း။ ဘုမ္မဝစနံ၊ ကို။ ကတံ၊ ၏။
‘’ဆိန္နဝဋုမကာနုဿရစာဒီသူ’’တိ ဧတ္ထ၊ ၌။ အာသိ−သဒ္ဒေန၊ ဖြင့်။ အနိဝုတ္ထလောကဓာတုဒီပရဋ္ဌနဂရဂါမာဒိဂ္ဂဟဏံ၊ မနေဘူးသော လောကဓာတ် မနေဘူးသော ကွန်း တိုင်း မြို့ ရွာ အစရှိသည်ကို ယူခြင်းကို။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ဂဏ္ဌိပဒေ ပန၊ ၌ကား။ ‘’ဆိန္နဝဋုမကာနံ၊ ဖြတ်အပ်သော ဝဋ်ရှိကုန်သော။ တေသံ၊ ထိုရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ လောကုတ္ထရသီလာဒီနိ၊ တို့ကို။ ဘဂဝတော၊ ၏။ ဗောဓိသတ္တကာလေ၊ ဘုရားလောင်းဖြစ်သော အခါ၌။ န ဝိညာတာနိ၊ မသိအပ်ကုန်’’။ ဣတိ−ဝုတ္တံ၊ ၏။
အတ္ထာပတ္တိတော၊ အတ္ထာပတ္တိဖြင့်။ လောကိယာနိ၊ လောကီဖြစ်ကုန်သော သီလ စသည်တို့ကို။ ဝိညာတာနိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ သည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ၏။ တံ၊ ထိုစကားသည်။ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏဓိကာရေ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်အရာ၌။ ‘’အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ’’တိ ဝစနေန၊ ဖြင့်။ သမေန္တံ ဝိယ၊ ညီသကဲ့သို့။ ဒိဿတိ၊ ၏။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ အရိယေ၊ တို့ကို။ အပဿန္တဿ၊ မမြင်ရသော သူအား။ ဧဝံ၊ ဤသို့ စွပ်စွဲခြင်းသည်။ ဝါ၊ ။ ဧဝံ၊ ဤသို့သော ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
ကိမတ္ထံ ပန၊ အဘယ်အကျိုးငှါကား။ ဧတ္ထ၊ ဤဝိနယ နိဒါန်း၌။ ဝါ၊ ဤဝိဇ္ဇာကို ဝေဖန်ရာ၌။ အနုဿဘိ၊ ကို။ ဝုတ္တာ၊ နည်း။ ဧသ−ဧသော အဓိကာရော၊ ဤအရာသည်။ ဝိဇ္ဖာဓိကာရော နနု၊ ဝိဇ္ဇာအရာ မဟုတ်တုံလော။ ဣတိ၊ သို့။ စေ ပုစ္ဆေယျ၊ အံ့။
အာဒိကမ္မိကဿ၊ အစ၌ ပြုအပ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းတည်းဟူသော အမှုရှိသော ဘောဂီပုဂ္ဂိုလ်အား။ သတိဝသေန၊ ဖြင့်။ နိဗ္ဗတ္တိတော စ၊ ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း။ အတီတဓမ္မာနံ၊ တို့၏။ သတိယာပိ၊ သတိ၏လည်း။ ဝိသေသာဓိကာရတ္တာ စ၊ ထူးသောအရာဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း။ ဝုတ္တာ၊ ၏။
ဟိ−သစ္စံ၊ ၏။ ‘’အနုဿရာမီ’’တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
‘’ဝတ္တမာနေသု ဝိဇ္ဇာန−မတီတေသွဿ သရတိ။ အနာဂတေသု ဓမ္မေသု၊ သရတိ ဝိဇ္ဇာန ပဏိဓီ’’တိ ပဏိဓိ၊ ဟူ၍။
အာစရိယကုမာရိတေန၊ ကုမာရိတ အမည်ရှိသော ဆရာသည်။ သိလောကောပိ၊ ဂါထာကိုလည်း။ ဝုတ္တော၊ ၏။ [တေန သိလောကောပီ ဝုတ္တော−လည်း ပါဌ် ရှိ၏။ အစောင်စောင်သော ဋီကာပါဌ်တို့၌ အခွဲအခြားရှိသည်။ အနက်ခက်သည်။ အထင်တိုင်းကိုသာ သမ္ဗာန်အံ့။] ဝတ္တမာနေသု၊ ဝတ္တမာန်ကာလ၌ ဖြစ်သော အရာတို့၌။ ဝိဇ္ဇာနံ၊ သိခြင်းသည်။ အဿ၊ ဖြစ်၏။ အတီတေသု၊ အတိတ်ကာလ ဖြစ်သော အရာတို့၌။ သရတိ−သရဏံ၊ အောက်မေ့ခြင်းသည်။ အဿ၊ ၏။ အနာဂတေသု၊ ကုန်သော။ ဓမ္မေသု၊ တို့၌။ သရတိ၊ အောက်မေ့ခြင်းသည်လည်းကောင်း။ အဿ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ပဏိဓိ၊ ပိုင်းခြားခြင်းကို။ ဝေဒိဗ္ဗာ၊ ၏။ [ကြံစည်၍ သမ္ဗန်ပါလေးဦး။]
(၅၁) တတ္ထ၊ ထိုသံဝဋ−စသော ကမ္ဘာအခွဲ၌။ ရာဂေ၊ ရာဂသည်။ ဥဿန္နတရေ၊ ပြောသည်ရှိသော်။ တေဇောသံဝဋ္ဋော၊ တေဇောသံဝဋ္ဋသည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဒေါသေ၊ သည်။ ဥဿန္နတရေ၊ ပြောသည်ရှိသော်။ အာပေါသံဝဋ္ဋော၊ အာပေါသံဝဋ္ဋသည်။ ဟောတိ၊ ၏။
မောဟေ၊ သည်။ ဥဿန္နတရေ၊ သော်။ ဝါယောသံဝဋ္ဋော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ကေစိ၊ တို့သည်။ ‘’ဒေါသေ၊ သည်။ ဥဿန္နတရေ၊ သော်။ တေဇောသံဝဋ္ဋော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ရာဂေ၊ သည်။ ဥဿန္နတရေ၊ သော်။ အာပေါသံဝဋ္ဋော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏’’။ ဣတိ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ အမုတြာတိ၊ ဟူ၍။ စိတ္တံ ဝါ၊ စိတ်သည်လည်းကောင်း။ ဝစနံ ဝါ၊ စကားသည်လည်းကောင်း။ ဘဝါဒိနိယမေန၊ ဘဝအစရှိသည်ကို မှတ်သဖြင့်။ ဟောတိ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ‘’ဘဝေ ဝါ’’ တိအာဒိ၊ ဘဝေ ဝါ−ဤသို့စသော စကားကို။ အာဟ၊ ၏။
‘’ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော’’တိ ပဒဒွယေန၊ ဧဝံဂေါတ္တော−ဟူသော ပုဒ်နှစ်ခုအပေါင်းဖြင့်။ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါမူလကံ၊ အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓလျှင် အကြောင်းရှိသော။ ပညတ္တိသင်္ခါတံ၊ ပညတ်ဟု ဆိုအပ်သော။ ဂေါစရနိဝါသံ၊ ဂေါစရနိဝါသကို။ ဝါ၊ ကျက်စားလေ့ကျက်ရာဖြင့် နေခြင်းကို။ ဒီပေတိ၊ ၏။
ပဝတ္တဖလဘောဇနော၊ ပဝတ္တဖလဘောဇန−ဟူသည်။ သယံပတိတဖလာဟာရော၊ အလိုလို ကြွေကျသော အသီးလျှင် အာဟာရရှိ၏။
စတုရာသီတိကပ္ပသဟဿပရမာယုပရိယန္တော ဝါတိ ဧတ္ထ၊ ဤအဋ္ဌကထာပါဌ်၌။ ပဏိဓာနတော၊ ဘုရားဆုကိုပန်သည်မှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ၌။
ပဋိနိဝတ္တန္တဿ၊ ဆုတ်လျက်။ ပစ္စဝေက္ခဏံ၊ ဆင်ခြင်ခြင်းသည်။ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
ဧတံ၊ ဤစတုရာသီတိသဟဿပရမာယုပရိယန္တော ဝါ−ဟူသော စကားသည်။ ပုဗ္ဗေနိ ဝါသာနုဿတိဉာဏလာဘီနံ ပန၊ ဉာဏ်ကို ရကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ အာနုဘာဝပရိဒီပနံ၊ အာနုဘော်ကို ပြသောသဒ္ဒါတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဂဏ္ဌိပဒေ၊ ၌။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
အမုတြာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ပဌမယောဇနာယံ၊ ၌။ သီယောက္ကန္တဝသေန၊ သီဟောက္ကန္တနည်း၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ အနုဿရဏံ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ တဉ္စ ခေါ၊ ထိုသို့ အောက်မေ့ခခြင်းသည်လည်း။ အနုလောမဝသေန၊ ဖြင့်။ ဟောတိ၊ ၏။
ပဋိလောမဝသေနာတိပိ၊ ဟူ၍လည်း။ လိခန္တိ၊ ကုန်၏။ တံ၊ ထိုစကားသည်။ ဒုဝိညေယျံ၊ သိနိုင်ခက်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
သီဟောက္ကန္တံ၊ ကို။ ဒဿေတုံ၊ ငှါ။ ‘’အနေကေသု ကပ္ပကောဋီသူ’’တိ အာဒိ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ယထာတန္တိ နိဒဿနေန၊ ယထာ တံ−ဟူသော ဥပမာစကားဖြင့်။ ပဋိပတ္တိသာဓာရဏေန၊ အကျင့်တည်းဟူသော ဆက်ဆံခြင်းဖြင့်။ ဖလသာဓာရဏံ၊ အကျိုးနှင့် ဆက်ဆံသည်၏အဖြစ်ကို။ ဒဿေန္တော၊ ပြသည်ဖြစ်၍။ ဗြာဟ္မဏဿ၊ အား။ အာဒရံ၊ ရိုသေခြင်းကို။ ဇနေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။ ဧကံအသဒိသံ၊ အတုမရှိသော။ အတ္တာနမေဝ၊ ကိုယ်တော်ကိုသာလျှင်။ ဥက္ကံသေတိ၊ ချီးမြှင့်တော်မူ၏။ ဣတိ ဝစနံ၊ ဤသို့သောစကားကို။ နိဝါရေတိ၊ မြစ်တော်မူ၏။
‘’သာဓု ခေါ ပန။ပ။ဒသနံ ဟောတီ’’တိ၊ ဟောတိ−ဟူ၍။ တဿ၊ ထိုပုဏ္ဏားအား။ ပုဗ္ဗေ၊ ရှေး၌။ ဥပ္ပန္နစိတ္ထေ ဧဝ၊ ဖြစ်သော စိတ်တို့ကိုသာလျှင်။ နိယောဇေတိ၊ တိုက်တွန်းတော်မူ၏။
ပဌမာအဘိနိဗ္ဘိဒါတိဝစနေန၊ −သဒ္ဒါဖြင့်။ အဝိဇ္ဇဏ္ဍကောသဿ၊ အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသော ဥခွံ၏။ ဗဟုပဋလဘာဝံ၊ များသော အလွှာ အထပ်ရှိသည်၏အဖြစ်ကို။ ဒဿေတိ၊ ၏။ တေန၊ ထိုသို့ပြသဖြင့်။ အဋ္ဌဂုဏိဿရိယာဒိနာ၊ ရှစ်ပါးသော ကျေးဇူးကို အစိုးရခြင်း အစရှိသည်ဖြင့်။ အနဘိနိဗ္ဘိဒံ၊ မဖောက်မထွင်းနိုင်သည်၏အဖြစ်ကို။ ဒီပေတိ၊ ၏။
ပုဗ္ဗေနိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။