68. Upajjhāyavattan ti
V1.196M0.225 upajjhāyamhi vattitabbaṃ vattaṃ . 68. Nasammāvattanādikathāyaṃ vattaṃ na pūreyyāti ‘‘ vattakaraṇakālo ’’ ti vatthuvijānanavasena ñatvā mānakosajjādivasena vā upajjhāyādīsu
M2.104 anādarena vā ‘‘ akātuṃ na vaṭṭatī ’’ ti ajānanatāya vā na kareyya , dukkaṭameva .Asañcicca asatiyātiādīhi ca akarontassa pana anāpatti .Sabbāni hi vattāni sekhiyāneva , tasmā sekhiyesu vuttanayenevettha sabbopi vinicchayo veditabbo .Soti saddhivihāriko .Dukkaṭaṃ āpajjatīti assa , so vā dukkaṭaṃ āpajjatīti yojanā .
Adhimattan ti adhikappamāṇaṃ .Gehasitapeman ti mettāsinehaṃ .
Gehassitapeman ti mettāpemaṃ .
68. Adhimattaṃ gehassitapemaṃ na hotīti ettha gehassitapemaṃ na akusalamicceva daṭṭhabbaṃ khīṇāsavānampi sādhāraṇattā imassa lakkhaṇassa .Na khīṇāsavānaṃ asammāvattanābhāvatoti ce ?Na , tesaṃ na paṇāmetabbaṃ taṃsamannāgamanasiddhito , tasmā ‘‘ mamesa bhāro ’’ ti mamattakaraṇaṃ tattha pemanti veditabbaṃ .‘‘ Eko vattasampanno … pe … tesaṃ anāpattī ’ ti ettha viya sace eko vattasampanno bhikkhu ‘ bhante , tumhe appossukkā hotha , ahaṃ tumhākaṃ saddhivihārikaṃ , antevāsikaṃ vā gilānaṃ vā upaṭṭhahissāmi , ovaditabbaṃ ovadissāmi , iti karaṇīyesu ussukkaṃ āpajjissāmī ’ ti vadati , te evāsaddhivihārikādayo ‘ bhante , tumheva kevalaṃ appossukkā hothā ’ ti vadanti , vattaṃ vā na sādiyanti , tato paṭṭhāya ācariyupajjhāyānaṃ anāpattī ’’ ti vuttaṃ .
68. Nasammāvattanādikathāyaṃ gehassitapeman ti ‘‘ pitā me ayan ’’ ti evaṃ uppannapemaṃ .Upajjhāyamhi pitucittupaṭṭhānameva hi idha gehassitapemaṃ nāma .Na hi idaṃ akusalapakkhiyaṃ gehassitapemaṃ sandhāya vuttaṃ paṭividdhasaccānaṃ pahīnānugedhānaṃ tadasambhavato , na ca bhagavā bhikkhū saṃkilese niyojeti , gehassitapemasadisattā pana pemamukhena mettāsineho idha vuttoti veditabbaṃ .‘‘ Tesu eko vattasampanno bhikkhu … pe … tesaṃ anāpattī ’’ ti vacanato sace eko vattasampanno bhikkhu ‘‘ bhante , tumhe appossukkā hotha , ahaṃ tumhākaṃ saddhivihārikaṃ antevāsikaṃ vā gilānaṃ upaṭṭhahissāmi , ovaditabbaṃ ovadissāmi , iti karaṇīyesu ussukkaṃ āpajjissāmī ’’ ti vadati , te eva vā saddhivihārikādayo ‘‘ bhante , tumhe kevalaṃ appossukkā
V3.213 hothā ’’ ti vadanti , vattaṃ vā na sādiyantiM3.234 , tato paṭṭhāya ācariyupajjhāyānaṃ anāpattīti vadanti .Sesamettha uttānameva .Vuttapaṭipakkhanayenāti kaṇhapakkhe vuttena paṭipakkhena nayena .
Sātisāro hotīti ettha pakatibhāvaṃ atikkamitvā saraṇaṃ pavattanaṃ atisāro , doso .Saṃvijjati so etassāti sātisāroti dassento āha ‘‘ sadoso hotī ’’ ti .Tassatthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ āpattiṃ āpajjatī ’’ ti .Āpattin ti dukkaṭāpattiṃ .
Tan ti vattaṃ .
Tesan ti saddhivihārikānaṃ .
Vattan ti bahukānaṃ saddhivihārikānaṃ vattaṃ .
Sādiyanaṃ
V2.101 vā asādiyanaṃ vā na jānātīti ‘‘ mayi sādiyante akarontānaṃ āpatti hoti , paṭikkhipitvā asādiyante āpatti na hotī ’’ ti evaṃ na jānātīti attho .‘‘ Tesu eko vattasampanno bhikkhu … pe … tesaṃ anāpattī ’’ ti vacanato sace koci ‘‘ tumhākaṃ saddhivihārike , antevāsike vā gilāne upaṭṭhahissāmi , ovādānusāsaniādikaṃ sabbaṃ kattabbaṃ karissāmī ’’ ti vadati , te vā saddhivihārikādayo ‘‘ appossukkā hothā ’’ ti vadanti , vattaṃ vā na sādiyanti , ācariyupajjhāyānampi anāpatti .
Sādiyanaṃ vā … pe … bālo hotīti ettha bālassa kāraṇaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ sādiyanaṃ vā asādiyanaṃ vā na jānātī ’’ ti .Sādiyanassa vā asādiyanassa vā ajānanattā bālo hotīti vuttaṃ hoti .Ajānanassa kāraṇaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ bālo hotī ’’ ti .Bālattā sādiyanaṃ vā asādiyanaṃ vā na jānātīti vuttaṃ hoti .Tesūti bahukesu saddhivihārikesu .Tassāti vattasampannabhikkhussa .Tesan ti itaresaṃ saddhivihārikānaṃ .