Issues
Select Version
Abhidhammatthasaṅgaho
Abhidhammatthasaṅgaho

Bhūmivibhāgavaṇṇanā

Author: 注释—善巧 @ 小僧善巧

Bhūmivibhāgavaṇṇanā

49. Sabbānipi vīthicittāni upalabbhanti channaṃ dvārānaṃ , sabbesañca puggalānaṃ tattha sambhavato .Yathārahan ti taṃtaṃbhavānurūpaṃ , taṃtaṃpuggalānurūpañca . 142. Sabbānipi vīthicittāni upalabbhanti puggalānaṃ dvārānañca ettheva paripuṇṇasambhavato .Yathārahan ti taṃ taṃ bhūmipuggalānaṃ uppattiarahānurūpaṃ .
Rūpāvacarabhūmiyaṃ vajjitabbesu soḷasavīthi cittesu channaṃ cittānaṃ uparivākye vuccamānattā paṭighajavana tadārammaṇa vajjitānīti vuttaṃ .
Arūpāvacarabhūmiyaṃ pathamamagga rūpāvacarahasana heṭṭhimāruppavajjitāni paṭighajavana tadārammaṇavajjitānica vīthi cittāni labbhantīti yojanā .Etthāpi vajjitabbesu aṭṭhatiṃsa vīthicittesu soḷasannaṃ cittānaṃ uparivuccamānatā daṭṭhabbā .
52. TyādināM0.160 ghānaviññāṇādīnampi paṭikkhepo hessatīti rūpāvacarabhūmiyaṃ paṭighajavanatadārammaṇāneva paṭikkhittāni .Sabbatthāpīti kāmabhave , rūpabhave , arūpabhave ca . Sabbatthāpīti sabbāsupi rūpārūpabhūmīsu .Taṃtaṃ pasādarahitānaṃ taṃtaṃdvārika vīthicittāniM0.191 na labbhantevāti rūpāvacarabhūmiyaṃ tāva ghānādittayaṃ natthīti ghānajivhākāyapasāda rahitānaṃ rūpībrahmānaṃ ghāna jivhākāyadvārikāni cha vīthicittāni nalabbhanteva .Yāni sandhāya channaṃ cittānaṃ uparivākye vuccamānattāti heṭṭhā vuttaṃ .Arūpabhūmiyaṃ pana pañcapi pasādā natthīti pañcadvārikāni dvipañcaviññāṇa manodhā tuttika santīraṇattayavasena soḷasavīthicittāni nalabbhanteva .Yāni sandhāya soḷasannaṃ cittānaṃ upari vuccamānatāti vuttaṃ .Kāmabhūmiyaṃ pana taṃtaṃ pasādarahitatā jaccandhādīnaṃ vasena yo jetabbā .Kāme asīti vīthicittāni yathārahaṃ labbhare labbhanti .Rūpe catusaṭṭhi tathā yathārahaṃ labbhare .Arūpe dve cattālīsa yathārahaṃ labbhareti yojanā .Etthaca brahmalokevā upari chakāmāvacara devalokesuvā aniṭṭhārammaṇāni nāma natthi .Tasmā rūpāvacarabhūmiyaṃ catunnaṃ akusalavipākānaṃ labbhamānatāvacanaṃ tattha ṭhatvāvā idha āgantvāvā idha anaṭṭhehi rūpasaddehi samāgacchantānaṃ vasena daṭṭhabbaṃ .Keci pana idha āgatānaṃyeva brahmānaṃ aniṭṭhārammaṇasamāyogo hotīti thāni cattāri rūpabhūmiyaṃ laddhānināma na honti .Tasmā tattha saṭṭhiyeva vīthicittānīti vadanti .Taṃ na yujjati .Idha āgatānaṃyeva uppannānipi brahmattabhāve uppannattā brahmaloke uppannāni icceva vattabbattā .Naca tattha ṭhitāpi idha aniṭṭhāni nagaṇhanti .Dūrepi ārammaṇaṃ gahetuṃ samatthattā brahmānanti .
54. Kāma bhave yathārahaṃ vīthimuttavajjāni asīti vīthicittāni , rūpabhave paṭighadvayaaṭṭhatadārammaṇaghānādiviññāṇachakkavīthimuttakavasena pañcavīsati vajjetvā sesāni āvajjanadvayanavaahetukavipākatepaññāsajavanavasena catusaṭṭhi , arūpe bhave tevīsatikāmāvacaravipākapaṭhamamaggapañcadasarūpāvacarapaṭighadvayaāruppavipākakiriyamanodhātuhasanavasena sattacattālīsa vajjetvā sesāni chabbīsati parittajavanaaṭṭhaāruppajavanasattalokuttarajavanamanodvārāvajjanavasena dvecattālīsa cittāni labbhare upalabbhanti .
KeciV0.147 pana ‘‘ rūpabhave aniṭṭhārammaṇābhāvato idhāgatānaṃyeva brahmānaṃ akusalavipākasambhavoti tāni parihāpetvā pañcaparittavipākehi saddhiṃ rūpabhave saṭṭhiyeva vīthicittānī ’’ ti vadanti . Idha pana tattha ṭhatvāpi imaṃ lokaṃ passantānaṃ aniṭṭhārammaṇassa asambhavo na sakkā vattunti tehi saddhiṃyeva tattha catusaṭṭhi vuttāni . Evañca katvā vuttaṃ dhammānusāraṇiyaṃ ‘‘ yadā brahmāno kāmāvacaraṃ aniṭṭhārammaṇaṃ ālambanti , tadā taṃ sugatiyampi akusalavipākacakkhusotaviññāṇamanodhātusantīraṇānaṃ uppatti sambhavatī ’’ ti .
Bhūmivasena vibhāgo bhūmivibhāgo . Bhūmivibhāgavaṇṇanā niṭṭhitā .
Taṃ taṃ bhūmipariyāpanne sattasantāne uppannānieva taṃtaṃbhūmiyaṃ uppannānīti siddhattā .Iccevan tiādi mahānigamanaṃ .Yathāsambhavan ti taṃ taṃ bhūmipuggaladvārārammaṇesu sambhavānurūpaṃ . 55. Yathāsambhavan ti taṃtaṃdvāresu , taṃtaṃbhavesu vā sambhavānurūpato . Bhavaṅgena antaritā bhavaṅgantaritā .Yāvatāyukan ti tasmiṃ tasmiṃ bhave bhavanikanti vīthito paṭṭhāya yattakaṃ kālaṃ jīvitasantānaṃ pavattati .Yāvatāyukan ti paṭisandhito paraṃ bhavanikantivasena pavattamanodvārikacittavīthito paṭṭhāya cuticittāvasānaṃM0.161 , tato pubbe pavattabhavaṅgāvasānaṃ vā abbocchinnā asati nirodhasamāpattiyanti adhippāyo . Tattakaṃ kālanti attho .Abbhocchinnā pavattati asati nirodha samāpattiyanti adhippāyo .
Iti abhidhammatthavibhāviniyā nāma abhidhammatthasaṅgahavaṇṇanāya Iti paramatthadīpaniyānāma abhidhammatthasaṅgahassa
Vīthiparicchedavaṇṇanā niṭṭhitā . Catutthavaṇṇanāya vīthi saṅgahassaParamatthadīpanā niṭṭhitā .