“niccaṃ maraṇato bhayaṃ hoti” iti maraṇaṃ duvidhaṃ. taṃ idha adhippetaṃ.
“jātipaccayamaraṇaṃ”ti jātipaccayā pavattaṃ maraṇaṃ,
upakkamamaraṇaṃ sarasamaraṇaṃ āyukkhayamaraṇaṃ puññakkhayamaraṇantipi tasseva nāmaṃ.
pāpakammādinimittaṃ anupassato mīyamānassa pāpassa mānasaṃ yaṃ dukkhaṃ (uppajjati),
viyogaṃ asahantassa mīyamānassa bhaddassa api piyavatthukaṃ mānasaṃ yaṃ dukkhaṃ (uppajjati)
avisesato sabbesaṃ ca api vitujjamānamammānaṃ sandhibandhanacchedanādikaṃ sarīrajaṃ asayhaṃ appaṭikāraṃ yaṃ dukkhaṃ hoti.
idaṃ maraṇaṃ yato etassa dukkhassa vatthu hoti,
tena etaṃ maraṇaṃ dukkhaṃ iti eva bhāsitaṃ.
appiye disvā eva idha (imasmiṃ loke) paṭhamaṃ cetasi dukkhaṃ hoti.
atha kāye taṃ upakkamasambhūtaṃ dukkhaṃ yato hoti.
Tato(tasmā) dukkhadvayassa api vatthuto so (appiyehi sampayogo) mahesinā (idha imasmiṃ dukkhaniddese) dukkho vutto
ñātidhanādiviyogā sokasarasamappitā bālā yato(yasmā) vitujjanti.
tato(tasmā) ayaṃ piyavippayogo dukkhoti mato.
idha (imasmiṃ loke/imasmiṃ dukkhasaccaniddese) taṃ taṃ patthayamānānaṃ sattānaṃ tassa tassa alābhato vighātamayaṃ yaṃ dukkhaṃ jāyati.
alabbhaneyyavatthūnaṃ patthanā tassa(kāyikadukkha cetasikadukkha) kāraṇaṃ yasmā hoti,
tasmā jino icchitālābhaṃ dukkhaṃ abravi
tādinā idha(imasmiṃ dukkhasaccaniddese) jātippabhutikaṃ yaṃ dukkhaṃ vuttaṃ.
yaṃ ca dukkhaṃ aññattha vuttaṃ api idha(imasmiṃ dukkhasaccaniddese) sarūpato avuttaṃ.
taṃ sabbaṃ ete (pañcupādānakkhandhe) vinā yasmā na vijjati
tasmā dukkhantadesakena mahesinā saṅkhepato ime upādānakkhandhā dukkhā iti vuttā.
etissā punabbhavo sīlaṃ atthi iti sā (taṇhā) ponobbhavikā