2. Bhikkhuvaggo
1. Ambalaṭṭhikarāhulovādasuttavaṇṇanā
107. Ambalaṭṭhikāyan ti
M2.59V2.57 ettha ambalaṭṭhikā vuccati sujāto taruṇambarukkho , tassa pana avidūre kato pāsādo idha ‘‘ ambalaṭṭhikā ’’ ti adhippeto .
Tenāha ‘‘ veḷuvanavihārassā ’’ tiādi .
Padhānagharasaṅkhepeti bhāvanāgehappakāre yogīnaṃ geheti attho .Tikhiṇova hoti , na tassa tikhiṇabhāvo kenaci kātabbo sabhāvasiddhattā .
Evameva attano vimuttiparipācanakammunā tikkhavisadabhāvappattiyā ayampi āyasmā … pe … tattha vihāsi .
Pakatipaññattamevāti pakatiyā paññattaṃ buddhānaṃ upagamanato puretarameva cārittavasena paññattaṃ .
108. Udakaṃ anena dhīyati , ṭhapīyati vā etthāti udakādhānaṃ .
Udakaṭṭhānan ti ca khuddakabhājanaṃ .
‘‘ Ovādadānatthaṃ āmantesī ’’ ti vatvā taṃ panassa ovādadānaṃ na idheva , atha kho bahūsu ṭhānesu bahukkhattuṃ pavattitanti tāni tāni saṅkhepato dassetvā idha saṃvaṇṇanatthaṃ ‘‘ bhagavatā hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha sabbabuddhehi avijahitan ti iminā sabbesaṃ buddhānaṃ sāsane kumārapañhā nāma hotīti dasseti .
Ekekato paṭṭhāya yāva dasakā pavattā dasa pucchā etassāti dasapucchaṃ , ekekato paṭṭhāya yāva dasakā ekuttaravasena pavattaṃ vissajjanatthāya pañcapaṇṇasavissajjanaṃ sāmaṇerapañhanti sambandho .
Yaṃ panettha vattabbaṃ , taṃ paramatthajotikāyaṃ khuddakaṭṭhakathāyaṃ ( khu . pā . aṭṭha .4. kumārapañhavaṇṇanā ) vuttanayeneva veditabbaṃ .
Anādīnavadassitāya abhiṇhaṃ musā samudācaraṇato ‘‘ piyamusāvādā ’’ ti vuttaṃ , udakāvasesachaḍḍanaudakādhānanikujjanaukkujjanadassanasaññitā catasso udakādhānūpamāyo sabbassa yuddhakammassa akaraṇakaraṇavasena dassitā dve hatthiupamāyo .
Tattha
V2.58 rāhulasuttan ti suttanipāte āgataṃ rāhulasuttaṃ ( su . ni .337 ādayo ).
Abhiṇhovādavasena vuttan ti iminā antarantarā taṃ suttaṃ kathetvā bhagavā theraṃ ovadatīti dasseti .
Idañca panāti idaṃ yathāvuttaṃ bhagavato taṃtaṃkālānurūpaṃ attano ovādadānaṃ sandhāya .
Bījan ti aṇḍaṃ .
Passasi nūtiM2.60 nu -saddo anujānane , nanu passasīti attho .
Saccadhammaṃ laṅghitvā ṭhitassa kiñcipi akattabbaṃ nāma pāpaṃ natthīti āha –
‘‘ sampajānamusāvāde saṃvararahitassa opammadassanatthaṃ vuttā ’’ ti .
Tathā hi –
‘‘ Ekaṃ dhammamatītassa , musāvādissa jantuno ;
Vitiṇṇaparalokassa , natthi pāpamakāriyan ’’ ti .( dha . pa .176);Uruḷhavāti uruḷho hutvā ussito .
So pana damavasena abhiruyha vaḍḍhito ārohanayogyo ca hotīti āha ‘‘ abhivaḍḍhito ārohasampanno ’’ ti .
Āgatāgateti attano yogyapadesaṃ āgatāgate .
Paṭisenāya phalakakoṭṭhakamuṇḍapākārādayoti paṭisenāya attano ārakkhatthāya ṭhapite phalakakoṭṭhake ceva uddhacchadapākārādike ca .
Etaṃ padesan ti etaṃ parasenāpadesaṃ .
Ettakenāti olokanamattena .
Tassa olokanākāradassaneneva .
Satampi sahassampi senānīkaṃ dvedhā bhijjati , tīrapātikaṃ madditaṃ hutvā padātā hutvā dvedhā hutvā palāyanti .
Kaṇṇehi paharitvāti pageva sarānaṃ āgamanasaddaṃ upadhāretvā yathā vego na hoti , evaṃ samuṭṭhāpetvā tehi paharitvā pātanaṃ .
Paṭihatthipaṭiassātiādinā paccekaṃ pati-saddo yojetabboti .
Dīghāsilaṭṭhiyāti dīghalatāya asilaṭṭhiyā .
Karaṇeti kammakaraṇe .
Maññati hatthāroho .
Ayamuggaran ti tādise kāle gahitamuggaraṃ .
Oloketvāti ñāṇacakkhunā disvā , abhiṇhaṃ sampajaññaṃ upaṭṭhapetvāti attho .
109. Sasakkan ti passituṃ yuttaṃ katvā ussāhaṃ janetvā na karaṇīyaṃ , tādisaṃ niyamato akattabbaṃ hotīti āha ‘‘ ekaṃseneva na kātabban ’’ ti .
Paṭisaṃhareyyāsīti karaṇato saṅkocaṃ āpajjeyyāsi .
Yathābhūto asanto nivatto akaronto nāma hotīti āha ‘‘ nivatteyyāsi mā kareyyāsī ’’ ti .
Anupadeyyāsīti anubalappadāyī bhaveyyāsi .
Tenāha ‘‘ upatthambheyyāsī ’’ ti .
Taṃ pana anubalappadānaṃ upatthambhanaṃ punappunaṃ karaṇamevāti āha ‘‘ punappunaṃ kareyyāsī ’’ ti
M2.61 .Sikkhamānoti taṃyeva adhisīlasikkhaṃ tannissayañca sikkhādvayaṃ sikkhanto sampādento .
111. Kittake
V2.59 pana ṭhāneti kittake ṭhāne pavattāni .
Avidūre eva pavattānīti dassento ‘‘ ekasmiṃ purebhatteyeva sodhetabbānī ’’ ti āha .
Evañhi tāni susodhitāni honti suparisuddhāni .Paresaṃ appiyaṃ garuṃ gārayhaṃ , yathāvuttaṭṭhānato pana aññaṃ vā kammaṭṭhānamanasikāreneva kāyakammādīni parisodhitāni hontīti na gahitaṃ .
Paṭighaṃ vāti ettha vā -saddena asamapekkhaṇe mohassa saṅgaho daṭṭhabbo .
112. Vuttanayena kāyakammādiparisodhanaṃ nāma idheva , na ito bahiddhāti āha ‘‘ buddhā … pe … sāvakā vā ’’ ti .
Te hi atthato samaṇabrāhmaṇā vāti .
Tasmāti yasmā sabbabuddhapaccekabuddhasāvakehi āruḷhamaggo , rāhula , mayā tuyhaṃ ācikkhito , tasmā .
Tena anusikkhantena tayā evaṃ sikkhitabbanti ovādaṃ adāsi .
Sesaṃ vuttanayattā suviññeyyameva .
Ambalaṭṭhikarāhulovādasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā
Samattā .