1. Tevijjavacchasuttavaṇṇanā
185. Tatthāti
V2.91M2.91 ekapuṇḍarīkasaññite paribbājakārāme .Anāgatapubbo lokiyasamudāhāravasena ‘‘ cirassaṃ kho , bhante ’’ tiādinā vuccati , ayaṃ panettha āgatapubbataṃ upādāya tathā vutto .
Bhagavā hi kesañci vimuttijananatthaṃ , kesañci indriyaparipākatthaṃ , kesañci visesādhigamatthaṃ kadāci titthiyārāmaṃ upagacchati .
Ananuññāya ṭhatvāti ananujānitabbe ṭhatvā .
Anujānitabbaṃ siyā anaññātassa ñeyyassa abhāvato .
Yāvatakañhi ñeyyaṃ , tāvatakaṃ bhagavato ñāṇaṃ , yāvatakañca bhagavato ñāṇaṃ tāvatakaṃ ñeyyaṃ .
Tenevāha –
‘‘ na tassa adiṭṭhamidhatthi kiñci , atho aviññātamajānitabban ’’ tiādi ( mahāni .156; cūḷani . dhotakamāṇavapucchāniddesa 32; paṭi . ma .1.121).
Sabbaññutaññāṇena hi bhagavā āvajjetvā pajānāti .
Vuttañhetaṃ ‘‘ āvajjanapaṭibaddhaṃ buddhassa bhagavato ñāṇan ’’ ti ( mi . pa .4.1.2).
Yadi evaṃ ‘‘ caraṃ samāhito nāgo , tiṭṭhaṃ nāgo samāhito ’’ ti ( a . ni .6.43) idaṃ suttapadaṃ kathanti ?
Vikkhepābhāvadīpanapadametaṃ , na anāvajjanenapi ñāṇānaṃ pavattiparidīpanaṃ .
Yaṃ panettha vattabbaṃ , taṃ heṭṭhā vitthārato vuttameva .
186. Yāvadevāti idaṃ yathāruci pavatti viya aparāparuppattipi icchitabbāti tadabhāvaṃ dassento āha –
‘‘ sakiṃ khīṇānaṃ āsavānaṃ puna khepetabbābhāvā ’’ ti .
Paccuppannajānanaguṇan ti idaṃ dibbacakkhuñāṇassa paribhaṇḍañāṇaṃ anāgataṃsañāṇaṃ anādiyitvā vuttaṃ , tassa pana vasena anāgataṃsañāṇaguṇaṃ dassetīti vattabbaṃ siyā .
Gihiparikkhāresūti vatthābharaṇādidhanadhaññādigihiparikkhāresu .
Gihiliṅgaṃ pana appamāṇaṃ , tasmā gihibandhanaṃ chinditvā dukkhassantakarā hontiyeva .
Sati pana dukkhassantakiriyāya gihiliṅge te na tiṭṭhantiyevāti dassento ‘‘ yepī ’’ tiādimāha .
Sukkhāpetvā samucchinditvā .
Arahattaṃ
V2.92 pattadivaseyeva pabbajanaṃ vā parinibbānaṃ vāti ayaṃ nayo na sabbasādhāraṇoti āha ‘‘ bhūmadevatā pana tiṭṭhantī ’’ ti .Tattha kāraṇavacanaṃ
M2.92 ‘‘ nilīyanokāsassa atthitāyā ’’ ti .
Araññapabbatādipavivekaṭṭhānaṃ nilīyanokāso .Sesakāmabhaveti kāmaloke .
Laḷitajanassāti ābharaṇālaṅkāranaccagītādivasena vilāsayuttajanassa .
Sopīti ‘‘ so aññatra ekenā ’’ ti vutto sopi .
Karato na karīyati pāpanti evaṃ na kiriyaṃ paṭibāhati .
Yadi attānaṃyeva gahetvā katheti , atha kasmā mahāsatto tadā ājīvakapabbajjaṃ upagacchīti āha ‘‘ tadā kirā ’’ tiādi .
Tassapīti na kevalaṃ aññesaṃ eva pāsaṇḍānaṃ , tassapi .
Vīriyaṃ na hāpesīti tapojigucchavādaṃ samādiyitvā ṭhito virāgatthāya taṃ samādiṇṇavattaṃ na pariccaji , satthusāsanaṃ na chaḍḍesi .
Tenāha –
‘‘ kiriyavādī hutvā sagge nibbattatī ’’ ti .
Tevijjavacchasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā .