Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Parivāra-aṭṭhakathā
(SP) Parivāra-aṭṭhakathā

(1) Kāyikādiāpattivaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ကတိ အာပတ္တိယော ကာယိကာတိ အာဒိဂါထာနံ၊ တို့၏။ ဝိသဇ္ဇနေ၊ ၌။ ဆ အာပတ္တိယော ကာယိကာတိ၊ ကား။ အန္တရပေယျာလေ၊ အန္တရပေယျာလ၌။ (အန္တရပေယျာလကို ရှေးကဆိုခဲ့ပြီ။) စတုတ္ထေန၊ ၄ ခုမြောက်ဖြစ်သော။ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနေန၊ ကြောင့်။ (ကိုယ်၊ စိတ်ဟူသော အာပတ္တိိသမုဋ္ဌာန်ကြောင့်)။ ဆ၊ ကုန်သော။ အာပတ္တိယော၊ တို့သို့။ ဘိက္ခု၊ပေ၊ ပါရာဇိကဿာတိ အာဒိနာ၊ ပါရာဇိကဿ အစရှိသော။ နယေန၊ နည်းဖြင်။ ဝုတ္တပတ္တိယော၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီးသော အာပတ်တို့သို့။ အာပဇ္ဇတိ၊ ၏။ ("ဆ အာပတ္တိယော"ကို ဘိက္ခု၊ပေ၊ဝုတ္တာပတ္တိယောဟု ထပ်ဖွင့်သည်။ ဟိ၊ မှန်။ (ဧတာသံ၊ ဤ အာပတ်တို့၏။)
ကာယဒွါရေ၊ ကာယဒွါရ၌။ သမုဋ္ဌိတတ္တာ၊ ဖြစ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဧတာ၊ ဤအာပတ်တို့ကို။ ကာယိကာယိ၊ ဟူ၍။ (ကာယဒွါရ၌ ဖြစ်သော အာပတ်တို့ဟူ၍။) ဝုစ္စန္တိ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။ (တစ်နည်း ဟိ (ကသ္မာ)- ကြောင့်။ ဧတာ၊ တို့ကို။ ကာယိကာတိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စန္တိ၊ န်သနည်း။ (ဧတာသံ၊ တို့၏။) ကာယဒွါရေ သမုဋ္ဌိတတ္တာ ဧတာ ကာယိကာတိ ဝုစ္စန္တိ၊ န်၏။ ဤသို့လည်း တစ်နည်းပေးနိုင်၏။)
ဆဝါစသိကာတိ၊ ကား။ တသ္မိံ ယေဝ အန္တရပေယျာလေ၊ ၌ပင်။ ပဉ္စမေန၊ သော။ အာပတ္တိ သမုဋ္ဌာနေန၊ ကြောင့်။ (နှုတ် စိတ် ဟူသော အာပတ္တိသမုဋ္ဌာန်ကြောင့်။) ဆ၊ န်သော။ အာပတ္တိယော၊ တို့သို့၊ ဘိက္ခု၊ ပေ၊ ဝုတ္တာပတ္တိယော၊ တို့သို့။ အာပဇ္ဇတိ။
ဆာဒေန္တဿ တိဿောတိ၊ ကား။ ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကာယ၊ အပြစ်ကို ဖုံးထားသော။ ဘိက္ခုနိယာ၊ နီ၏။ ပါရာဇိကံ၊ က အာပတ်သည်။ (ဟောတိ၊) (ဤသို့ ပဌမန္တပေးပါ၊ နောက်၌ “သံဃာဒိသေသော” ဟုရှိသည်၊) ဘိက္ခုဿ၊ ၏။ သံဃာဒိသေသပဋိစ္ဆာဒနေ၊ သံဃာဒိသေသ် အာပတ်ကို ဖုံးထားခြင်းကြောင့်။ ပါစိတ္တိယံ(ဟောတိ)။ အတ္တနော၊ ၏။ ဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိပဋိစ္ဆာဒနေ၊ ကြောင့်။ ဒုက္ကဋံ(ဟောတိ)။ “အဒုဋ္ဌုလ္လအာပတ်ကို ဖုံးလျှင်လည်း ဒုက္ကဋ်ပင်ဟု အန္တရပေယျာလ၌ ဆိုခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် “ဒုဋ္ဌုလ္လာဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိပဋိစ္ဆာဒနေ” ဟု ရှိလျှင် ကောင်မည်ထင်သည်။)
ပဉ္စ သံသဂ္ဂပစ္စယောတိ၊ ကား။ ဘိက္ခုနိယာ၊ နီ၏။ ကာယသံသဂ္ဂေ၊ ကိုယ်ဖြင့် နှီးနှောခြင်းကြောင့်။ ပါရာဇိကံ (ဟောတိ)၊ ဘိက္ခုနော၊ ၏။ (ကာယသံသဂ္ဂေ၊ ကြောင့်။) သံဃာဒိသေသော(ဟောတိ)၊ ကာယေန၊ ကိုယ်ဖြင့်။ ကာယပဋိဗဒ္ဓေ၊ ကိုယ်နှင့် စပ်သောဝတ္ထု၌။ ထုလ္လစ္စယံ(ဟောတိ)။ နိသဂ္ဂိယေန၊ ပစ်လွှတ်အပ်သော ဝတ္ထုဖြင့်။ ကာယပဋိဗဒ္ဓေ၊ ၌။ ဒုက္ကဋံ(ဟောတိ)။ အင်္ဂုလိပတောဒကေ၊ လက်ချောင်းတို့ဖြင့် ထိုး၍ ကစားခြင်းကြောင့်။ ပါစိတ္တိယံ(ဟောတိ)။ ဣတိ၊ လျှင်။ ကာယသံသဂ္ဂ ပစ္စယော၊ ကာယသံသဂ္ဂဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ပဉ္စ၊ န်သော။ ဣမာ အာပတ္တိယော (ဟောန္တိ၊) (ဤ အာပတ်များကို ဆိုင်ရာ သိက္ခာပုဒ်, ဆိုင်ရာ ဝိဘင်း၌ ကြည့်ပါ။)
အရုဏုဂ္ဂေတိဿောတိ၊ ကား။ ဧကရတ္တ၊ ပေ၊ မာသာတိက္ကမဝသေန၊ တစ်ညဉ့်ကို လွန်ခြင်း, ခြောက်ညဉ့်ကို လွန်ခြင်း ၇ ရက်ကိုလွန်ခြင်း, ၁၀ ရက်ကိုလွန်ခြင်း တစ်လကို လွန်ခြင်းတို့၏။ အစွမ်းဖြင့် နိသဂ္ဂိယံ၊ စွန့်ခြင်း ဝိနည်းကံရှိသော။ ပါစိတ္တိယံ၊ ပါစိတ်အာပတ်သည်။ (ဟောတိ) ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။ ရတ္တိဝိပ္ပဝါသေ၊ ညဉ့်အခါ၌ အဖော်နှင့်ကင်း၍ နေခြင်းကြောင့်။ သံဃာဒိသေသော(ဟောတိ)၊ ပဌမမ္ပိယာမံ၊ ပထမယာမ်ပတ်လုံးလည်း။ ဆာဒေတိ၊ ဖုံးထား၏။ ဒုတိယမ္ပိ၊ ပေ၊ တတိယမ္ပိယာမံ၊ ပတ်လုံးလည်း။ ဆာဒေတိ၊ ၏။ အရုဏေ၊ အရုဏ်သည်။ ဥဒ္ဓသ္တေ၊ တက်လသော်။ အာပတ္တိ၊ သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဆန္နာ၊ ဖုံးထားအပ်သည်။(ဖုံးထားရာရောက်သည်)ဟောတိ။ ယော၊ အကြင်ရဟန်းသည်။ (အာပတ္တိံ) ဆာဒေတိ၊ ၏။ သော၊ ကို။ ဒေသာပေတဗ္ဗော၊ ဒေသနာ ပြောစေထိုက်၏။ (စူဠဝဂ္ဂ, သမုစ္စယက္ခန္ဓက, ဒွေဘိက္ခုဝါရ ဧကာဒသက၌လာသော ပါဠိတော်။) ဣတိ၊ လျှင်။ အရုဏုဂ္ဂေ၊ အရုဏ်တက်ရာအခါ၌။ တိဿော၊ န်သော။ ဣမာ အာပတ္တိယော၊ တို့သို့။ အာပဇ္ဇတိ။
ဒွေ ယာဝတတိယကာတိ၊ ကား။ ယာဝတတိယကာနာမ၊ ယာဝတတိယကာအာပတ်တို့မည်သည်။ ဧကာဒသ၊ တစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့တည်း။ (ဘိက္ခု ဘိက္ခုနီ ၂- ပါးလုံး၌ လာသော ယာတတယက အာပတ်တို့ကို သဘောတူရာပေါင်း၍ ၈-ပါး, ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တိက, အရိဋ္ဌ, စဏ္ဍကာလီသိက္ခာပုဒ်အားဖြင့် တစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့တည်း။) ပန၊ ထိုသို့ပင် တစ်ဆယ့်တစ်ပါးဖြစ်ပါသော်လည်း။ ပညတ္တိဝသေန၊ ပညတ်တော်မူခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဘိက္ခူနံ၊ တို့၏။ ယာဝတတိယကာ၊ တို့လည်းကောင်း။ ဘိက္ခုနီနံ၊ တို့၏။ ယာဝတတိယကာ၊ တို့လည်းကောင်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဒွေ၊ ၂မျိုးတို့သည်။ ဟောန္တိ။
ဧကေတ္ထ အဋ္ဌဝတ္ထုကာတိ၊ ကား။ ဧတ္ထ ဣမသ္မိံသာသနေ၊ ၌။ အဋ္ဌဝတ္ထုကာနာမ၊ အဋ္ဌဝတ္ထုကာအာပတ် မည်သည်။ ဘိက္ခုနီနံယေဝ၊ တို့၏သာ။ ဧကာ၊ တစ်မျိုးသောအာပတ်သည်။(ဟောတိ)
ဧကေန သဗ္ဗသင်္ဂဟောတိ၊ ကား။ ယဿ၊ ပေ၊ အာဝီကရေယျာတိ၊ ယျဟူသော။ ဧကေန၊ သော။ ဣမိနာ နိဒါနုဒ္ဒေသေန၊ ဤနိဒါနုဒ္ဒေသဖြင့်။ သဗ္ဗသိက္ခာပဒါနဉ္စ၊ အလုံးစုံသော သိက္ခာပုဒ်တို့ကိုလည်းကောင်း။ သဗ္ဗပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနဉ္စ၊ တို့ကိုလည်းကောင်း။ သင်္ဂဟော၊ သိမ်းယူနိုင်ခြင်းသည်၊ ဟောတိ။
ဝိနယဿ ဒွေ မူလာနီတိ၊ ကား။ ကာယောစေဝ၊ ကာယဒွါရလည်းကောင်း။ ဝါစာစ၊ ဝစီဒွါရ လည်းကောင်းတည်း။
ဂရုကာ ဒွေ ဝုတ္တာတိ၊ ကား။ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသာ၊ ပါရာဇိက သံဃာဒိသေသ် အာပတ်တို့ကို။ (ဒွေ၊ န်သော၊ ဂရုကာ= က အာပတ်တို့ယူ၍၊ ဝုတ္တာ= ဟောတော်မူအပ်ကုန်ပြီ၊)
ဒွေ ဒုဋ္ဌုလ္လစ္ဆာဒနာတိ၊ ကား။ ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကာယ၊ အပြစ်ကိုဖုံးထားသော ဘိက္ခုနီ၏။ ပါရာဇိကံ၊ က အာပတ်လည်းကောင်း။ သံဃာဒိသေသံ၊ ကို။ ပဋိစ္ဆာဒကဿ၊ ဖုံးထားသော ရဟန်း၏။ **ဧကေန သဗ္ဗသင်္ဂဟော**။ ။ “နိဒါနုဒ္ဒေသ တစ်ခုတည်းဖြင့် အလုံးစုံသော သိက္ခာပုဒ်, အလုံးစုံသော ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသတို့ကို သိမ်းယူနိုင်” ဟူသည်ကား “ ယဿ သိယာ အာပတ္တိ၊ သော အာဝီကရေယျ ” ဟူသော စကားအရ ထိုအားလုံးတို့ကို သိမ်းယူနိုင်ခြင်းတည်း၊ ထိုသို့ သိမ်းယူနိုင်သောကြောင့်ပင် သံဃာဥပုသ် ပြုသောအခါ နိဒါနုဒ္ဒေသကို ရွတ်ဆိုပြီးမှ ရာဇစောရစသော အန္တရာယ် ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် ကျန်ဥပဒ္ဒေသတို့ကို သုတသဒ္ဒါဖြင့် သိမ်းယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် “ သုတာ ခေါ ပနာယသ္မန္တေ ဟိ စတ္တာရော ပါရာဇိကာ” စသည်ဖြင့် ရွတ်ဆိုကြရသည်၊ “သုတ” ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ- “သုတာ-ပါရာဇိကတို့ကို နိဒါနုဒ္ဒေသတုန်းက အကျဉ်းအားဖြင့်ကြားအပ်ပါကုန်းပြီ၊ သုတာ- သံဃာဒိသေသ် စသည်တို့ကို နိဒါနုဒ္ဒေသတုန်းက အကျဉ်းအားဖြင့်ကြားအပ်ကုန်ပြီ” ဟု ဆိုလိုသည်။ ပါစိတ္တိယံ၊ လည်းကောင်း။ ဣမာ၊ တို့သည်။ ဒွေ၊ န်သော။ ဒုဋ္ဌုလ္လာစ္ဆာဒနာပတ္တိယောနာမ၊ တို့မည်။ (ဒုဋ္ဌုလ္လအာပတ်ကို ဖုံးထားခြင်းကြောင့် သင့်ရောက်အပ်သောအာပတ်တို့မည်၏။)
ဂါမန္တရေ စတဿောတိ၊ ကား။ ဘိက္ခု၊ သည်။ ဘိက္ခုနိယာ၊ နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ ကွ။ သံဝိဒဟတိ၊ သဘောတူစီစဉ်အံ့။(တိုင်ပင်အံ့၊) ဒုက္ကဋံ(ဟောတိ)၊
အညဿ၊ အခြားသော။ ဂါမဿ၊ ၏။ ဥပစာရံ၊ ဥပစာကို။ ဩက္ကမတိ၊ သက်ရောက်အံ့။ ပါစိတ္တိယံ(ဟောတိ)။
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။ ဝါ၊ သည်။ ဂါမန္တ ရံ၊ ရွာတစ်ပါးသို့။ ဂစ္ဆန္တိယာ၊ လသော်။ ပရိက္ခိတ္တေ၊ ကာရံအပ်သော။ ဂါမေ၊ ၌။ ပဌမပါဒေ၊ ပထမခြေလှမ်း၌။ ထုလ္လစ္စယံ(ဟောတိ)။ ဒုတိယပါဒေ၊ ၌။ သံဃာဒိသေသော(ဟောတိ)။
အပရိက္ခိတ္တဿ၊ မကာရံအပ်သော။ (ဂါမဿ၊ ၏) ပဌမပါဒေ၊ ၌။ ဥပစာရောက္ကမနေ၊ ဥပစာသို့ သက်ရောက်ခြင်း၌။ (ဥပစာရောက္ကမနေ၊ ဥပစာသို့ သက်ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော။ ပဌမပါဒေ၊ ၌၊ ဤသို့လည်း ပေးပါ။) ထုလ္လစ္စယံ(ဟောတိ၊) ဒုတိယပါဒေ၊ ၌။ သံဃာဒိသေသော(ဟောတိ၊) ဣတိ၊ လျှင်။ ဂါမန္တရေ၊ ရွာတစ်ပါး၌။(ရွာတစ်ပါးသို့ သွားခြင်း၌၊) ဒုက္ကဋပါစိတ္တိယထုလ္လစ္စယ သံဃာဒိသေသ ဝသေန၊ ဒုက္ကဋ်၊ ပေ၊ သံဃာဒိသေသ်တို့၏ အပြားအားဖြင့်။
စတဿော၊ န်သော။ ဣမာအာပတ္တိယော၊ တို့သည်။(ဟောန္တိ)။ စတဿော နဒိပါရပစ္စယာတိ၊ ကား။ ဘိက္ခု၊ သည်။ ဘိက္ခုနိယာ၊ နှင့်။ သဒ္ဓိံ, သံဝိဒဟတိ၊ အံ့။ ဒုက္ကဋံ(ဟောတိ)။
နာဝံ၊ ကို။ အဘိရုဟတိ၊ တက်စီးအံ့။ ပါစိတ္တိယံ(ဟောတိ)။
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။ ဝါ၊ သည်။ နဒိပါရံ၊ မြစ်၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့။ ဂစ္ဆန္တိယာ၊ လသော်။ ဥတ္တရဏကာလေ၊ ဖြတ်ကူးရာအခါ၌။ ပဌမပါဒေ၊ ၌။ ထုလ္လစ္စယံ(ဟောတိ)။ ဒုတိယပါဒေ၊ ၌။ သံဃာဒိသေသော(ဟောတိ)။ ဣတိ၊ လျှင်။ စတဿော၊ န်သော။ ဣမာ၊ ဤ အာပတ်တို့သည်။ (ဟောန္တိ)။
ဧကမံသေထုလ္လစ္စယန္တိ၊ ကား။ မနုဿမံသေ၊ လူသား၌။ (လူသားကိုစားခြင်းကြောင့် ထုလ္လစ္စယံဟောတိ။)
နဝမံသေသုဒုက္ကဋန္တိ၊ ကား။ သေသ အကပ္ပိယမံသေသု၊ ကြွင်းသောအကပ္ပိယအသားတို့၌။ (လူသားမှကြွင်းသော အကပ္ပိယ အသား ၉- မျိုးကိုစားခြင်းကြောင့်၊ ဒုက္ကဋံ ဟောတိ)။
ဒွေ ဝါစသိကာ ရတ္တိန္တိ၊ ကား။ ဘိက္ခုနီ၊ သည်။ ရတ္တန္ဓကာရေ၊ ညဉ့်မှောင်မိုက်ရာအခါ၌။ အပ္ပဒီပေ၊ ဆီမီးစသော အရောင်အလင်းမရှိရာ အရပ်၌။ ပုရိသေန၊ နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ ကွ။ ဟတ္ထပါသေ၊ ဟတ္ထပါသ်၌။ ဌိတာ၊ တည်သည်။ (ဟုတွာ) သလ္လပတိ၊ စကားပြောအံ့။ ပါစိတ္တိယံ (ဟောတိ)။
ဟတ္ထပါသံ၊ ကို။ ဝိဇဟိတွာ၊ စွန့်၍။ ဌိတာ(ဟုတွာ)။ သလ္လပတိ၊ အံ့။ ဒုက္ကဋံ(ဟောတိ)။
ဒွေ ဝါစသိကာ ဒိဝါတိ၊ ကား။ ဘိက္ခုနီ၊ သည်။ ဒိဝါ၊ နေ့အခါ၌။ ပဋိစ္ဆန္နေ၊ နံရံစသည်ဖြင့် ဖုံးကွယ်အပ်သော။ ဩကာသေ၊ အရပ်၌။ ပုရိသေန၊ ပေ၊ ဒုက္ကဋံ(ဟောတိ)။ ဒဒမာနဿ တိဿောတိ-ကားမရဏာဓိပ္ပာယော၊ သေခြင်း၌ဖြစ်သော အလိုရှိသည်။ (သေစေလိုသည်၊ ဟုတွာ)။
မနုဿဿ၊ လူအား။ ဝိသံ၊ အဆိပ်ကို။ ဒေတိ၊ ပေးအံ့။ သော၊ ထိုလူသည်။ တေန၊ ထိုအဆိပ်ကြောင့်။ စေ မရတိ၊ အကယ်၍ သေအံ့။ (ဧဝံသတိ)။ ပါရာဇိကံ(ဟောတိ)။
ယက္ခပေတာနံ၊ ဘီလူး ပြိတ္တာတို့အား။ ဒေတိ၊ ပေးအံ့။ တေ၊ ထိုဘီလူး ပြိတ္တာတို့သည်။ စေ မရန္တိ၊ န်အံ့။ (ဧဝံသတိ)။ ထုလ္လစ္စယံ (ဟောတိ)။
တိရစ္ဆာနဂတဿ၊ တိရစ္ဆာန်အား။ ဒေတိ၊ အံ့။ သော၊ သည်။ စေ မရတိ၊ အံ့။ (ဧဝံသတိ)။ ပါစိတ္တိယံ(ဟောတိ)။
အညာတိကာယ၊ ဆွေမျိုးမတော်သော။ ဘိက္ခုနိယာ၊ အား။ စီဝရဒါနေ၊ သင်္ကန်းကိုပေးခြင်းကြောင့်။ ပါစိတ္တိယံ (ဟောတိ)။ ဣတိဧဝံ၊ လျှင်။ ဒဒမာနဿ၊ ပေးသောရဟန်း၏။ တိဿော၊ န်သော။ အာပတ္တိယော၊ တို့သည်။ (ဟောန္တိ)။ (ဤ၌ပါစိတ် ၂-ထပ်ပါသော်လည်း ပါစိတ်ချင်း တူသောကြောင့် သင်္ချာမတိုးစေဘဲ "ဒဒမာနဿ တိဿော"ဟု ဆိုသည်။)
စတ္တာရောစ ပဋိဂ္ဂဟေတိ၊ ကား။ ဟတ္ထဂ္ဂါဟဝေဏိဂ္ဂါဟေသု၊ လက်ကိုကိုင်ခြင်း,ဆံအစုကို ကိုင်ခြင်းတို့ကြောင့်။ သံဃာဒိသေသော (ဟောတိ)။ မုခေန၊ ပါးစပ်ဖြင့်။ အင်္ဂဇာတဂ္ဂဟေဏေ၊ အင်္ဂါဇာတ်ကို စုတ်ယူခြင်းကြောင့်။ ပါရာဇိကံ (ဟောတိ)။ အညာတိကာယ၊ သော။ ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။ စီဝရပဋိဂ္ဂဟဏေ၊ သင်္ကန်းကို ခံယူခြင်းကြောင့်။ နိသဂ္ဂိယံ၊ သော။ ပါစိတ္တိယံ (ဟောတိ)။ အဝဿုတာယ၊ ဆန္ဒရာဂဖြင့်စိုစွတ်သော ဘိက္ခုနီ၏၏။ ဝါ၊ သည်။ အဝဿုတဿ၊ ဆန္ဒရာဂဖြင့် စိုစွတ်သောယောက်ျား၏။ ဟတ္ထတော၊ မှ။ ခါဒနီယဘောဇနီယံ၊ ကို။ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိယာ၊ ခံယူလသော်။ ထုလ္လစ္စယံ(ဟောတိ)။
ဧဝံ၊ လျှင်။ ပဋိဂ္ဂဟေ၊ ခံယူခြင်းကြောင့်။ စတ္တာရော၊ န်သော။ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ၊ တို့သည်။ ဟောန္တိ။