ဘန္တေ၊ ရား။ မေ၊ တပည့်တော်မ၏။ ပိတာမဟော၊ အဘိုးဖြစ်သော။

ပိတာမဟော, ပေတ္တေယျော- ဟူသော ပါဌ်နှစ်မျိုး ။ ။ ဤသုတ်၌ "ပိတာမဟော" ဟု တွေ့ရပြီး ဆက္ကနိပါတ်စာပိုဒ် (၄၄) မိဂသာလာသုတ်၌မူ "ပေတ္တေယျော" ဟု တွေ့ရ၏၊ ပိတုပုဒ် အာမဟပစ္စည်းဖြင့် ရုပ်ပြီး၍ "ပိတု ပိတာ ပိတာမဟော" ဟု ဝစနတ္ထပြုရသော ပိတာမဟပုဒ်ကို အဘိုးဟုသာ အနက်ပြန်ဆိုရမည်ဖြစ်၍ အခြားပြန်ဆိုစရာ အနက်မရှိ၊ ပိတာမဟပုဒ်ကို အဘိုးဟု အနက်ပြန်ဆိုလျှင်လည်း ထိုပုဒ်၏ မူကွဲဖြစ်သော ပေတ္တေယျပုဒ်ကိုလည်း အဘိုးဟူသာ အနက်ပြန်ဆိုရတော့မည်ဖြစ်၏၊ သို့ဖြစ်လျှင် ဣသိဒတ္တသည် မိဂသာလာမည်သော ဥပါသိကာ၏ ပိတာမဟ (အဘိုး) ပေတ္တေယျ (အဘိုး) ဖြစ်သောကြောင့် မိဂသာလာ၏ အဖေဖြစ်သော ပုရာဏကို ဣသိဒတ္တ၏သားဟု ဆိုရတော့မည်ဖြစ်၏။

သို့သော် မောဂ္ဂလ္လာန် ဏာဒိကဏ္ဍ "ပိတိတော ဘာတရိ ရေယျဏ်"ဟူသော (၃၆) သုတ်အလိုအားဖြင့်ကား ပေတ္တေယျပုဒ်ကို ပိတုပုဒ် ရေယျဏ် ပစ္စည်းဖြင့် ရုပ်စီရင်ရပြီး "ပိတု ဘာတာ ပေတ္တေယျော" ဟု ဝစနတ္ထပြုရသောကြောင့် "ပေတ္တေယျော- ဘကြီး, ဘထွေး" ဟုသာ အနက်ပြန်ဆိုရမည် ဖြစ်၏၊ သို့ဖြစ်လျှင် ဣသိဒတ္တသည် မိဂသာလာ၏ ဘကြီး (သို့မဟုတ်) ဘထွေးဖြစ်၍ မိဂသာလာ၏ အဖေဖြစ်သော ပုရာဏသည် ဣသိဒတ္တ၏အကို (သို့မဟုတ်) ညီတော်စပ်သူဟု ဆိုရမည်ဖြစ်၏၊ ဤသို့ အားဖြင့် ပိတာမဟော, ပေတ္တေယျောဟုပါဌ်နှစ်မျိုးရှိနေသောကြောင့် မိဂသာလာ, ဣသိဒတ္တ, ပုရာဏတို့သုံးဦး မည်သို့တော်စပ်ကြသည် ဆိုသည့် ပြဿနာ၏ အဖြေမှာ မသေမချာဖြစ်လာစရာရှိ၏၊ မိမိစဉ်းစားမိသည်ကား-

မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတော် ဓမ္မစေတိယသုတ် (၃၂၅၊ ၃၂၆) နှင် မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် ထပတိသုတ် (၃၀၃) တို့၌ ဣသိဒတ္တနှင့် ပုရဏတို့ နှစ်ဦးအကြောင်းတွေ့ရ၏၊ ထိုနှစ်ဦးစလုံးပင် အင်္ဂုတ္တိုရ်မိဂသာလာသုတ်နှစ်သုတ်တို့မှ ဣသိဒတ္တ, ပုရာဏတို့ပင်ဖြစ်ကြောင်းကို မဇ္ဈျမပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာအဖွင့် (၂၄၃) ဖြင့် သိနိုင်၏၊ ထို့အဖွင့်၌ "ဣသိဒတ္တပုရာဏာတိ ဣသိဒတ္တော စ ပုရာဏော စ၊ တေသု ဧကော ဗြဟ္မစာရီ၊ ဧကော သဒ္ဒါရသန္တုဋ္ဌော" ဟုမိန့်သောကြောင့် အင်္ဂုတ္တိုရ်မိဂသာလာသုတ်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်၏၊ ဆက်လက်၍ ဖော်ပြရသော်-

ဣသိဒတ္တ, ပုရာဏတို့နှစ်ဦးသည် ကောသလဘုရင်၏ အမှုတော်ထမ်းလက်သ္မားဆရာကြီးများဖြစ်ကြပြီး မြတ်စွာဘုရားထံသို့ အတူသွား၍ တရားနာကြသူများလည်းဖြစ်ကြ၏။ တချိန်က ကောသလမင်း စစ်ချီ ထွက်ရာသို့ လိုက်ပါသွားကြပြီး ကျဉ်းမြောင်းသော တည်းခိုအဆောက်အဦးတခုတည်း၌ ကောသလမင်းနှင့် အတူတူတည်းခိုကြရသော ထို လက်သ္မားဆရာနှစ်ဦးတို့သည် ညဉ့်နက်သည်အထိ တရားစကားပြောဆို ဆွေးနွေးကြပြီးနောက် အိပ်ကြသောအခါ မြတ်စွာဘုရားရှိရာဘက်သို့ ခေါင်းပြုပြီး ကောသလမင်းဘက်သို့ ခြေဆင်း၍ အိပ်ကြကြောင်းနှင့် အမြဲတမ်းလစာရိက္ခာ အထောက်အပံ့ပေးနေသော ကောသလမင်းထက် မြတ်စွာဘုရားကို ပို၍ အရိုအသေပြုကြကြောင်းကို ကောသလမင်းကိုယ်တိုင် မြတ်စွာဘုရားအားလျှောက်ထားဘူး၏။

ဤသို့အားဖြင့် ဣသိဒတ္တနှင့် ပုရာဏတို့သည် ဘုရင့်အမှုတော်ထမ်းဖော်ထမ်းဖော်, သွားဖော်လာဖက်, လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်, တရားနာဖက်, တရားဆွေးနွေးဖက်ဖြစ်ကြခြင်းအားဖြင့် တဦးနှင့်တဦး ဆက်ဆံနေထိုင်ကြပုံအမှုအရာတို့သည် ညီအစ်ကိုတို့၏ တန်းတူရည်တူဆင်ဆံနေထိုင်ခြင်းမျိုးသာဖြစ်၍ သားအဖတို့၏ ဆက်ဆံနေထိုင်ကြခြင်းမျိုး မဟုတ်ကြ၊ ထိုကြောင့် မိဂသာလာ၏ အဖေဖြစ်သော ပုရာဏသည် ဣသိဒတ္တ၏ ညီ (သိုမဟုတ်) အစ်ကိုဖြစ်၍ ဣသိဒတ္တသည် မိဂသာလာ၏ ဘကြီး (သို့မဟုတ်) ဘထွေးဟုသာဆိုသင့်ရကား ပေတ္တေယျပုဒ်ကိုလည်း မောဂ္ဂလ္လာန်သဒ္ဒါကျမ်းများဆိုသည့်အတိုင်း ဘကြီး, ဘထွေးအနက်သာဖြစ်သင့်သည်ဟု ယူဆပါသည်၊ ထို့အပြင် ပိတာမဟောပုဒ်ကို မူရင်းစာမူအဖြစ်ဖြင့် သင်္ဂါယနာစာအုပ်၌ ပြထားသော်လည်း စာအုပ်၏ အောင်ခြေ၌ "ပေတ္တာ ပိယော မေ(သီ)၊ ပိတုပိယော မေ(သျာ) ဟူ၍ မူကွဲများလည်း ပြထားသောကြောင့် ပိတာမဟောပုဒ်လည်း သေချာသောပါဌ်မဖြစ်နိုင်ပါ။

[တနည်း- မေ၊ တပည့်တော်မ၏။ ပေတ္တေယျော၊ ဘကြီးဖြစ်သော။ ဝါ၊ ဘထွေးဖြစ်သော။] ဣသိဒတ္တော၊ ဣသိဒတ္တသည်။ အဗြဟ္မစာရီ၊ (မေထုန်မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတည်းဟူသော) မြတ်သောအကျင့်ကို မကျင့်သည်။ သဒါရ သန္တုဋ္ဌော၊ မိမိ၏မယာဖြင့် ရောင့်ရဲကျေနပ်သည်။ အဟောသိ၊ ဖြစ်ပါပြီ။