Issues
Select Version
Nettippakaraṇapāḷi

1. Desanāhāravibhaṅgo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Desanāhāravibhaṅgo

5. Tattha katamo desanāhāro ?
‘‘ Assādādīnavatā ’’ ti gāthā ayaṃ desanāhāro .
Kiṃ desayati ?
Assādaṃ ādīnavaṃ nissaraṇaṃ phalaṃ upāyaṃ āṇattiṃ .
Dhammaṃ vo , bhikkhave , desessāmi ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsessāmīti .
TatthaV0.7M0.6 katamo assādo ?
‘‘ Kāmaṃ [ kāmamādikā imā cha gāthā su . ni .772 passitabbā ] kāmayamānassa , tassa cetaṃ samijjhati ;
Addhā pītimano hoti , laddhā macco yadicchatī ’’ ti .
Ayaṃ assādo .
Tattha katamo ādīnavo ?
‘‘ TassaP0.6 ce kāmayānassa , chandajātassa jantuno ;
Te kāmā parihāyanti , sallaviddhova ruppatī ’’ ti .
Ayaṃ ādīnavo .
Tattha katamaṃ nissaraṇaṃ ?
‘‘ Yo kāme parivajjeti , sappasseva padā siro ;
Somaṃ visattikaṃ loke , sato samativattatī ’’ ti .
Idaṃ nissaraṇaṃ .
Tattha katamo assādo ?
‘‘ Khettaṃ vatthuṃ hiraññaṃ vā , gavāssaṃ dāsaporisaṃ ;
Thiyo bandhū puthū kāme , yo naro anugijjhatī ’’ ti .
Ayaṃ assādo .
Tattha katamo ādīnavo ?
‘‘ Abalā naṃ balīyanti , maddante naṃ parissayā ;
Tato naṃ dukkhamanveti , nāvaṃ bhinnamivodakan ’’ ti .
Ayaṃ ādīnavo .
Tattha katamaṃ nissaraṇaṃ ?
‘‘ Tasmā jantu sadā sato , kāmāni parivajjaye ;
Te pahāya tare oghaṃ , nāvaṃ sitvāva pāragū ’’ ti .
Idaṃ nissaraṇaṃ .
TatthaV0.8M0.7 katamaṃ phalaṃ ?
‘‘ Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ , chattaṃ mahantaṃ yatha vassakāle ;
Esānisaṃso dhamme suciṇṇe , na duggatiṃ gacchati dhammacārī ’’ ti .
Idaṃ phalaṃ .
Tattha katamo upāyo ?
‘‘ Sabbe saṅkhārā aniccā ’’ ti … pe …
‘‘ Sabbe saṅkhārā [ passa dha . pa .277] dukkhā ’’ ti … pe …
‘‘ Sabbe dhammā anattā ’’ ti , yadā paññāya passati ;
Atha nibbindati dukkhe , esa maggo visuddhiyā ’’ ti .
Ayaṃ upāyo .
TatthaP0.7 katamā āṇatti ?
‘‘ Cakkhumā [ passa udā .43] visamānīva , vijjamāne parakkame ;
Paṇḍito jīvalokasmiṃ , pāpāni parivajjaye ’’ ti .
Ayaṃ āṇatti .
‘‘‘ Suññato lokaṃ avekkhassu ,
Mogharājā ’ ti āṇatti ,‘ sadā sato ’ ti upāyo ;
‘ Attānudiṭṭhiṃ ūhacca [ uhacca ( ka .) passa su . ni .1125], evaṃ maccutaro siyā ’’’.
Idaṃ phalaṃ .
6. Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa nissaraṇaṃ desayati , vipañcitaññussa puggalassa ādīnavañca nissaraṇañca desayati , neyyassa puggalassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca desayati .
Tattha catasso paṭipadā , cattāro puggalā .
Taṇhācarito mando satindriyena dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti satipaṭṭhānehi nissayehi .
Taṇhācarito udatto [ udattho ( sī .) u + ā + dā + ta ] samādhindriyena dukkhāya paṭipadāya khippābhiññāyaV0.9M0.8 niyyāti jhānehi nissayehi .
Diṭṭhicarito mando vīriyindriyena sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti sammappadhānehi nissayehi .
Diṭṭhicarito udatto paññindriyena sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti saccehi nissayehi .
Ubho taṇhācaritā samathapubbaṅgamāya vipassanā niyyanti rāgavirāgāya cetovimuttiyā .
Ubho diṭṭhicaritā vipassanāpubbaṅgame samathena niyyanti avijjāvirāgāya paññāvimuttiyā .
Tattha ye samathapubbaṅgamāhi paṭipadāhi niyyanti , te nandiyāvaṭṭena nayena hātabbā , ye vipassanāpubbaṅgamāhi paṭipadāhi niyyanti , te sīhavikkīḷitena nayena hātabbā .
7. SvāyaṃP0.8 hāro kattha sambhavati , yassa satthā vā dhammaṃ desayati aññataro vā garuṭṭhānīyo sabrahmacārī , so taṃ dhammaṃ sutvā saddhaṃ paṭilabhati .
Tattha yā vīmaṃsā ussāhanā tulanā upaparikkhā , ayaṃ sutamayī paññā .
Tathā sutena nissayena yā vīmaṃsā tulanā upaparikkhā manasānupekkhaṇā , ayaṃ cintāmayī paññā .
Imāhi dvīhi paññāhi manasikārasampayuttassa yaṃ ñāṇaṃ uppajjati dassanabhūmiyaṃ vā bhāvanābhūmiyaṃ vā , ayaṃ bhāvanāmayī paññā .
8. Paratoghosā sutamayī paññā .
Paccattasamuṭṭhitā yoniso manasikārā cintāmayī paññā .
Yaṃ parato ca ghosena paccattasamuṭṭhitena ca yonisomanasikārena ñāṇaṃ uppajjati , ayaṃ bhāvanāmayī paññā .
Yassa imā dve paññā atthi sutamayī cintāmayī ca , ayaṃ ugghaṭitaññū .
Yassa sutamayī paññā atthi , cintāmayī natthi , ayaṃ vipañcitaññū [ vipaccitaññū ( sī .)].
Yassa neva sutamayī paññā atthi na cintāmayī , ayaṃ neyyo .
9. Sāyaṃ dhammadesanā kiṃ desayati ?
Cattāri saccāni dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ .
Ādīnavo ca phalañca dukkhaṃ , assādo samudayo , nissaraṇaṃ nirodho , upāyo āṇatti ca maggo .
Imāni cattāri saccāni .
Idaṃ dhammacakkaṃ .
YathāhaM0.9 bhagavā –
‘‘ idaṃ dukkhan ’’ ti me , bhikkhave , bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ , sabbaṃ dhammacakkaṃ .
TatthaV0.10 aparimāṇā padā , aparimāṇā akkharā , aparimāṇā byañjanā , aparimāṇā ākārā neruttā niddesā .
Etasseva atthassa saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṃ [ uttānikammaṃ ( ka .)] paññatti , itipidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ .
‘‘ Ayaṃ dukkhasamudayo ’’ ti me , bhikkhave , bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ … pe …P0.9 ‘‘ ayaṃ dukkhanirodho ’’ ti me , bhikkhave … pe …‘‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’’ ti me , bhikkhave , bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ .
Tattha aparimāṇā padā , aparimāṇā akkharā , aparimāṇā byañjanā , aparimāṇā ākārā neruttā niddesā .
Etasseva atthassa saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṃ paññatti itipidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ .
Tattha bhagavā akkharehi saṅkāseti , padehi pakāseti , byañjanehi vivarati , ākārehi vibhajati , niruttīhi uttānīkaroti [ uttāniṃ karoti ( ka .)], niddesehi paññapeti .
Tattha bhagavā akkharehi ca padehi ca ugghaṭeti [ ugghāṭeti ( sī .)], byañjanehi ca ākārehi ca vipañcayati , niruttīhi ca niddesehi ca vitthāreti .
Tattha ugghaṭanā [ ugghāṭanā ( sī .)] ādi , vipañcanā majjhe , vitthāraṇā pariyosānaṃ .
Soyaṃ dhammavinayo ugghaṭīyanto ugghaṭitaññūpuggalaṃ vineti , tena naṃ āhu ‘‘ ādikalyāṇo ’’ ti .
Vipañcīyanto vipañcitaññūpuggalaṃ vineti , tena naṃ āhu ‘‘ majjhekalyāṇo ’’ ti .
Vitthārīyanto neyyaṃ puggalaṃ vineti , tena naṃ āhu ‘‘ pariyosānakalyāṇo ’’ ti .
10. TatthaM0.10 chappadāni attho saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṃ paññatti , imāni chappadāni attho .
Chappadāni byañjanaṃ akkharaṃ padaṃ byañjanaṃ ākāro nirutti niddeso , imāni chappadāni byañjanaṃ .
Tenāha bhagavā ‘‘ dhammaṃ vo , bhikkhave , desessāmi ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanan ’’ ti .
Kevalan tiP0.10 lokuttaraṃ , na missaṃ lokiyehi dhammehi .
Paripuṇṇan ti paripūraṃ anūnaṃ anatirekaṃ .
Parisuddhan ti nimmalaṃ sabbamalāpagataṃ pariyodātaṃ upaṭṭhitaṃ sabbavisesānaṃ , idaṃ vuccatiV0.11 tathāgatapadaṃitipi tathāgatanisevitaṃitipi tathāgatārañjitaṃitipi , atocetaṃ brahmacariyaṃ paññāyati .
Tenāha bhagavā ‘‘ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsessāmī ’’ ti .
Kesaṃ ayaṃ dhammadesanā , yogīnaṃ .
Tenāha āyasmā mahākaccāyano –
‘‘ Assādādīnavatā , nissaraṇampi ca phalaṃ upāyo ca ;
Āṇattī ca bhagavato , yogīnaṃ desanāhāro ’’ ti .
Niyutto desanāhāro .