Taṇhāpadaniddeso
232. Vedanāpaccayā
V0.171 taṇhāniddese –Rūpataṇhādibhedena , cha taṇhā idha dīpitā ;
Ekekā tividhā tattha , pavattākārato matā .
Imasmiñhi vedanāpaccayā taṇhāniddese ‘ seṭṭhiputto brāhmaṇaputto ’ ti pitito nāmavasena putto viya imā rūpataṇhā … pe … dhammataṇhāti ārammaṇato nāmavasena cha taṇhā dīpitā pakāsitā kathitāti attho .
Tattha rūpe taṇhā rūpataṇhāti iminā nayena padattho veditabbo .
Tāsu ca pana taṇhāsu ekekā taṇhā pavattiākārato kāmataṇhā , bhavataṇhā , vibhavataṇhāti evaṃ tividhā matā .
Rūpataṇhā eva hi yadā cakkhussa āpāthagataṃ rūpārammaṇaṃ kāmassādavasena assādayamānā
M0.171 pavattati , tadā kāmataṇhā nāma hoti .Yadā tadevārammaṇaṃ dhuvaṃ sassatanti pavattāya sassatadiṭṭhiyā saddhiṃ pavattati , tadā bhavataṇhā nāma hoti .
Sassatadiṭṭhisahagato hi rāgo bhavataṇhāti vuccati .
Yadā pana tadevārammaṇaṃ ‘‘ ucchijjati vinassatī ’’ ti pavattāya ucchedadiṭṭhiyā saddhiṃ pavattati , tadā vibhavataṇhā nāma hoti .
Ucchedadiṭṭhisahagato hi
P0.180 rāgo vibhavataṇhāti vuccati .Eseva nayo saddataṇhādīsupīti etā aṭṭhārasa taṇhā honti .
Tā ajjhattarūpādīsu aṭṭhārasa , bahiddhā aṭṭhārasāti chattiṃsa .
Iti atītā chattiṃsa , anāgatā chattiṃsa , paccuppannā chattiṃsāti aṭṭhasataṃ taṇhā honti .
Tā pana saṃṅkhippamānā rūpādiārammaṇavasena cha , kāmataṇhādivasena vā tissova taṇhā hontīti veditabbā .
Yasmā panime sattā puttaṃ assādetvā putte mamattena dhātiyā viya rūpādiārammaṇavasena uppajjamānaṃ vedanaṃ assādetvā vedanāya mamattena rūpādiārammaṇadāyakānaṃ cittakāragandhabbagandhikasūdatantavāyarasāyanavidhāyakavejjādīnaṃ mahāsakkāraṃ karonti , tasmā sabbāpesā vedanāpaccayā taṇhā hotīti veditabbā .
Yasmā cettha
V0.172 adhippetā , vipākasukhavedanā ;Ekāva ekadhā cesā , tasmā taṇhāya paccayo .
‘ Ekadhā ’ ti upanissayapaccayena paccayo hoti .
Yasmā vā –
Dukkhī sukhaṃ patthayati , sukhī bhiyyopi icchati ;
Upekkhā pana santattā , sukhamicceva bhāsitā .
Taṇhāya paccayā tasmā , honti tissopi vedanā ;
Vedanāpaccayā taṇhā , iti vuttā mahesinā .
Vedanā paccayā cāpi , yasmā nānusayaṃ vinā ;
Hoti tasmā na sā hoti , brāhmaṇassa vusīmatoti .
Vedanāpaccayā taṇhāpadaniddeso .