Rūpī rūpāni passatīti ettha ajjhattaṃ kesādīsu nīlakasiṇādīsu nīlakasiṇādivasena uppāditaṃ rūpajjhānaṃ rūpaṃ , tadassatthīti rūpī .
Bahiddhā rūpāni passatīti bahiddhāpi nīlakasiṇādīni rūpāni jhānacakkhunā passati .Iminā ajjhattabahiddhāvatthukesu kasiṇesu uppāditajjhānassa puggalassa cattāri rūpāvacarajjhānāni dassitāni .Ajjhattaṃ arūpasaññīti ajjhattaṃ na rūpasaññī , attano kesādīsu anuppāditarūpāvacarajjhānoti attho .Iminā bahiddhā parikammaṃ katvā bahiddhāva uppāditajjhānassa puggalassa rūpāvacarajjhānāni dassitāni .
Subhantveva adhimutto hotīti iminā suvisuddhesu nīlādīsu vaṇṇakasiṇesu jhānāni dassitāni .Tattha kiñcāpi antoappanāyaṃ subhanti ābhogo natthi , yo pana visuddhaṃ subhaṃ kasiṇamārammaṇaṃ karitvā viharati , so yasmā subhanti adhimutto hotīti vattabbataṃ āpajjati , tasmā evaṃ desanā katā .Paṭisambhidāmagge pana –‘‘ kathaṃ subhantveva adhimutto hotīti vimokkho ?Idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati … pe … mettāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti .Karuṇā , muditā , upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati … pe … upekkhāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā
M2.104 honti .Evaṃ subhaṃ tveva adhimutto hotīti vimokkho ’’ ti ( paṭi . ma .1.212) vuttaṃ .Sabbaso rūpasaññānan tiādīsu yaṃ vattabbaṃ , taṃ sabbaṃ visuddhimagge vuttameva .
Ayaṃ aṭṭhamo vimokkhoti ayaṃ catunnaṃ khandhānaṃ sabbaso visuddhattā vimuttattā aṭṭhamo uttamo vimokkho nāma .