Issues
Select Version
Cariyāpiṭaka-aṭṭhakathā

5. Mahiṃsarājacariyāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Mahiṃsarājacariyāvaṇṇanā

37. PañcameV0.132 mahiṃso pavanacārakoti mahāvanacārī vanamahiṃso yadā homīti yojanā .
Pavaḍḍhakāyoti vayasampattiyā aṅgapaccaṅgānañca thūlabhāvena abhivaḍḍhakāyo .
Balavāti mahābalo thāmasampanno .
Mahantoti vipulasarīro .
Hatthikalabhappamāṇo kira tadā bodhisattassa kāyo hoti .
Bhīmadassanoti mahāsarīratāya vanamahiṃsajātitāya ca sīlaṃ ajānantānaṃ bhayaṃ jananato bhayānakadassano .
38. Pabbhāreti olambakasilākucchiyaṃ .
Dakāsayeti jalāsayasamīpe .
Hotettha ṭhānan ti ettha mahāvane yo koci padeso vanamahiṃsānaṃ tiṭṭhanaṭṭhānaṃ hoti .
Tahiṃ tahin ti tattha tattha .
39. Vicarantoti vihāraphāsukaṃ vīmaṃsituṃ vicaranto .
Ṭhānaṃ addasa bhaddakan ti evaṃ vicaranto tasmiṃ mahāraññe bhaddakaṃ mayhaṃ phāsukaṃ rukkhamūlaṭṭhānaṃ addakkhiṃ .
Disvā ca taṃ ṭhānaṃ upagantvāna , tiṭṭhāmi ca sayāmi ca gocaraṃ gahetvā divā taṃP0.141 rukkhamūlaṭṭhānaṃ gantvā ṭhānasayanehi vītināmemīti dasseti .
40. Tadā kira bodhisatto himavantappadese mahiṃsayoniyaṃ nibbattitvā vayappatto thāmasampanno mahāsarīro hatthikalabhappamāṇo pabbatapādapabbhāragiriduggavanaghaṭādīsuM0.139 vicaranto ekaṃ phāsukaṃ mahārukkhamūlaṃ disvā gocaraṃ gahetvā divā tattha vasati .
Atheko lolamakkaṭo rukkhā otaritvā mahāsattassa piṭṭhiṃ abhiruhitvā uccārapassāvaṃ katvā siṅgesu gaṇhitvā olambanto naṅguṭṭhe gahetvā dolāyanto kīḷi .
Bodhisatto khantimettānuddayasampadāya taṃ tassa anācāraṃ na manasākāsi .
Makkaṭo punappunaṃ tatheva karoti .
Tena vuttaṃ ‘‘ athettha kapi māgantvā ’’ tiādi .
Tattha kapi māgantvāti kapi āgantvā , ma-kāro padasandhikaro .
Pāpoti lāmako .
Anariyoti anaye iriyanena aye ca na iriyanena anariyo , nihīnācāroti attho .
Lahūti lolo .
Khandheti khandhappadese .
Muttetīti passāvaṃ karoti .
Ohadetīti karīsaṃ ossajjati .
Tan ti taṃ maṃ , tadā mahiṃsabhūtaṃ maṃ .
41. SakimpiV0.133 divasan ti ekadivasampi dūseti maṃ sabbakālampi .
Tenāha ‘‘ dūseti maṃ sabbakālan ’’ ti .
Na kevalañca dutiyatatiyacatutthadivasamattaṃ , atha kho sabbakālampi maṃ passāvādīhi dūseti .
Yadā yadā muttādīni kātukāmo , tadā tadā mayhameva upari karotīti dasseti .
Upaddutoti bādhito , tena siṅgesu olambanādinā muttādiasucimakkhaṇena tassa ca apaharaṇatthaṃ anekavāraṃ siṅgakoṭīhi vālaggena ca anekavāraṃ kaddamapaṃsumissakaṃ udakaṃ siñcitvā dhovanena ca nippīḷito homīti attho .
42. Yakkhoti tasmiṃ rukkhe adhivatthā devatā .
Maṃ idamabravīti rukkhakkhandhe ṭhatvā ‘‘ mahiṃsarāja , kasmā imassa duṭṭhamakkaṭassa avamānaṃ sahasī ’’ ti imamatthaṃ pakāsento nāsehetaṃ chavaṃ pāpaṃP0.142 , siṅgehi ca khurehi cāti idaṃ vacanaṃ maṃ abhāsi .
43. Evaṃ vutte tadā yakkheti tadā tasmiṃ kāle tasmiṃ yakkhe evaṃ vutte sati .
Ahaṃ taṃ idamabravin ti ahaṃ taṃ yakkhaṃ idaṃ idāni vakkhamānaṃ abraviṃ abhāsiṃ .
Kuṇapenāti kilesāsucipaggharaṇena sucijātikānaṃ sādhūnaṃ paramajigucchanīyatāya atiduggandhavāyanena ca kuṇapasadisatāya kuṇapena .
Pāpenāti pāṇātipātapāpena .
Anariyenāti anariyānaṃM0.140 asādhūnaṃ māgavikanesādādīnaṃ hīnapurisānaṃ dhammattā anariyena , kiṃ kena kāraṇena , tvaṃ devate maṃ makkhesi , ayuttaṃ tayā vuttaṃ maṃ pāpe niyojentiyāti dasseti .
44. Idāni tasmiṃ pāpadhamme ādīnavaṃ pakāsento ‘‘ yadihan ’’ tiādimāha .
Tassattho – bhadde devate , ahaṃ tassa yadi kujjheyyaṃ , tatopi lāmakataro bhaveyyaṃ .
Yena hi adhammacaraṇena so bālamakkaṭo nihīno nāma jāto , sace panāhaṃ tatopi balavataraṃ pāpadhammaṃ careyyaṃ , nanu tena tato pāpataro bhaveyyaṃ , aṭṭhānañcetaṃ yadihaṃ idhalokaparalokaṃ taduttari ca jānitvā ṭhito ekanteneva parahitāya paṭipanno evarūpaṃ pāpadhammaṃ careyyanti .
Kiñca bhiyyo – sīlañca me pabhijjeyyāti ahañceva kho pana evarūpaṃ pāpaṃ kareyyaṃ , mayhaṃ sīlapāramī khaṇḍitā siyā .
Viññū ca garaheyyu man ti paṇḍitā ca devamanussā maṃ garaheyyuṃ ‘‘ passatha , bho , ayaṃ bodhisatto bodhipariyesanaṃ caramāno evarūpaṃ pāpaṃ akāsī ’’ ti .
45. Hīḷitā jīvitā vāpīti vā -saddo avadhāraṇe .
Evaṃ viññūhi hīḷitā garahitā jīvitāpi parisuddhena parisuddhasīlena hutvā mataṃ vā maraṇameva varaṃ uttamaṃ seyyo .
Kyāhaṃ jīvitahetupiV0.134 , kāhāmi paraheṭhanan ti evaṃ jānanto ca ahaṃ mayhaṃ jīvitanimittampi parasattavihiṃsanaṃ kiṃ kāhāmi kiṃ karissāmi , etassa karaṇe kāraṇaṃ natthīti attho .
Ayaṃ pana aññepi maṃ viya maññamāno evaṃP0.143 anācāraṃ karissati , tato yesaṃ caṇḍamahiṃsānaṃ evaṃ karissati , te eva etaṃ vadhissanti , sā etassa aññehi māraṇā mayhaṃ dukkhato ca pāṇātipātato ca mutti bhavissatīti āha .
Tena vuttaṃ –
46.
‘‘ Mamevāyaṃ maññamāno , aññepevaṃ karissati ;
Teva tassa vadhissanti , sā me mutti bhavissatī ’’ ti .
Tattha mamevāyan ti maṃ viya ayaṃ .
Aññepīti aññesampi .
Sesaṃ vuttatthameva .
47. HīnamajjhimaukkaṭṭhetiM0.141 hīne ca majjhime ca ukkaṭṭhe ca nimittabhūte .
Sahanto avamānitan ti vibhāgaṃ akatvā tehi pavattitaṃ avamānaṃ paribhavaṃ sahanto khamanto .
Evaṃ labhati sappaññoti evaṃ hīnādīsu vibhāgaṃ akatvā khantimettānuddayaṃ upaṭṭhapetvā tadaparādhaṃ sahanto sīlādipāramiyo brūhetvā manasā yathāpatthitaṃ yathicchitaṃ sabbaññutaññāṇaṃ labhati paṭivijjhati , tassa taṃ na dūreti .
Evaṃ mahāsatto attano ajjhāsayaṃ pakāsento devatāya dhammaṃ desesi .
So katipāhaccayena aññattha gato .
Añño caṇḍamahiṃso nivāsaphāsutāya taṃ ṭhānaṃ gantvā aṭṭhāsi .
Duṭṭhamakkaṭo ‘‘ so eva ayan ’’ ti saññāya tassa piṭṭhiṃ abhiruhitvā tatheva anācāraṃ akāsi .
Atha naṃ so vidhunanto bhūmiyaṃ pātetvā siṅgena hadaye vijjhitvā pādehi madditvā sañcuṇṇesi .
Tadā sīlavā mahiṃsarājā lokanātho .
Tassa idhāpi heṭṭhā vuttanayeneva yathārahaṃ sesapāramiyo niddhāretabbā .
Tathā hatthināga- ( cariyā .2.1 ādayo ) bhūridatta- ( cariyā .2.11 ādayo ) campeyyanāgarāja- ( cariyā .2.20 ādayo ) cariyāsu viya idha mahāsattassa guṇānubhāvā veditabbā .
Mahiṃsarājacariyāvaṇṇanā niṭṭhitā .