8. Kumāribhūtavaggo
1-2-3.Paṭhamadutiyatatiyasikkhāpadavaṇṇanā
1119. Kumāribhūtavaggassa
P4.942V0.213 paṭhamadutiyatatiyasikkhāpadāni tīṇi tīhi gihigatasikkhāpadehi sadisāni .Yā pana tā sabbapaṭhamā dve mahāsikkhamānā , tā atikkantavīsativassāti veditabbā .
Tā gihigatā vā hontu agihigatā vā , sikkhamānā icceva vattabbā , gihigatāti vā kumāribhūtāti vā na vattabbā .
Gihigatāya dasavassakāle sikkhāsammutiṃ datvā dvādasavassakāle upasampadā kātabbā .
Ekādasavassakāle datvā terasavassakāle kātabbā , dvādasaterasacuddasapannarasasoḷasasattarasaaṭṭhārasavassakāle sammutiṃ datvā vīsativassakāle upasampadā kātabbā .
Aṭṭhārasavassakālato paṭṭhāya ca panāyaṃ gihigatātipi kumāribhūtātipi vattuṃ vaṭṭati , kumāribhūtā pana gihigatāti na vattabbā , kumāribhūtā icceva vattabbā .
Mahāsikkhamānā pana gihigatātipi vattuṃ na vaṭṭati , kumāribhūtātipi vattuṃ na vaṭṭati , sikkhāsammutidānavasena pana tissopi sikkhamānāti vattuṃ vaṭṭati .
Paṭhamadutiyatatiyāni .
4-5-6.Catutthapañcamachaṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
1136. Catutthapañcamachaṭṭhesu sabbaṃ uttānameva .
Sabbāni tisamuṭṭhānāni catutthaṃ kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Pañcamaṃ kiriyākiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ
M0.223 , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .Yañcettha saṅghena paricchinditabbāti vuttaṃ , tassa upaparikkhitabbāti attho .
Chaṭṭhaṃ kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , lokavajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , akusalacittaṃ dukkhavedananti .
Yaṃ panettha ‘‘ paricchinditvā ’’ ti vuttaṃ , tassa upaparikkhitvāti attho .
Catutthapañcamachaṭṭhasikkhāpadāni
7. Sattamasikkhāpadavaṇṇanā
1150. Sattame
V0.214 – sabbaṃ uttānameva .Dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , lokavajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , akusalacittaṃ , dukkhavedananti .
Sattamasikkhāpadaṃ .
8. Aṭṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
1154. Aṭṭhamepi
P4.943 – sabbaṃ uttānameva .Samuṭṭhānādīnipi anantarasadisānevāti .
Aṭṭhamasikkhāpadaṃ .
9. Navamasikkhāpadavaṇṇanā
1158. Navame – sokāvāsan ti saṅketaṃ katvā agacchamānā purisānaṃ anto sokaṃ pavesetīti sokāvāsā , taṃ sokāvāsaṃ .
Tenevāha –
‘‘ sokāvāsā nāma paresaṃ dukkhaṃ uppādetī ’’ ti .
Atha vā gharaṃ viya gharasāmikā , ayampi purisasamāgamaṃ alabhamānā sokaṃ āvisati .
Iti yaṃ āvisati , svāssā āvāso hotīti sokāvāsā .
Tenāha –
‘‘ sokaṃ āvisatī ’’ ti .
Ajānantīti edisā
M0.224 ayanti ajānamānā .Sesaṃ uttānameva .
Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Navamasikkhāpadaṃ .
10. Dasamasikkhāpadavaṇṇanā
1164. Dasame – anāpucchāti anāpucchitvā .
Bhikkhunīhi dvikkhattuṃ āpucchitabbaṃ – pabbajjākāle ca upasampadākāle ca , bhikkhūnaṃ pana sakiṃ āpucchitepi vaṭṭati .
1165. Ajānantīti
V0.215 mātādīnaṃ atthibhāvaṃ ajānantī .Sesaṃ uttānameva .
Idaṃ apubbasamuṭṭhānasīsaṃ .
Catusamuṭṭhānaṃ – vācato kāyavācato vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti .
Kathaṃ ?
Abbhānakammādīsu kenacideva karaṇīyena khaṇḍasīmāyaṃ nisinnā ‘‘ pakkosatha sikkhamānaṃ , idheva naṃ upasampādessāmā ’’ ti upasampādeti ;
evaṃ vācato samuṭṭhāti .
Upassayato paṭṭhāya upasampādessāmīti vatvā khaṇḍasīmaṃ gacchantiyā kāyavācato samuṭṭhāti .
Dvīsupi ṭhānesu paṇṇattibhāvaṃ jānitvāva vītikkamaṃ karontiyā vācācittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti .
Ananujānāpetvā upasampādanato kiriyākiriyaṃ , nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Dasamasikkhāpadaṃ .
11. Ekādasamasikkhāpadavaṇṇanā
1167-8.
Ekādasame – pārivāsikachandadānenāti pārivāsiyena chandadānena .
Tattha catubbidhaṃ pārivāsiyaṃ – parisapārivāsiyaṃ
P4.944 , rattipārivāsiyaṃ , chandapārivāsiyaṃ , ajjhāsayapārivāsiyanti .Tattha parisapārivāsiyaṃ nāma bhikkhū kenacideva karaṇīyena sannipatitā honti , atha megho vā uṭṭhāti , ussāraṇā vā kariyati , manussā vā ajjhottharantā āgacchanti , bhikkhū
M0.225 ‘‘ anokāsā mayaṃ aññatra gacchāmā ’’ ti chandaṃ avissajjetvāva uṭṭhahanti .Idaṃ parisapārivāsiyaṃ .
Kiñcāpi parisapārivāsiyaṃ , chandassa pana avissaṭṭhattā kammaṃ kātuṃ vaṭṭati .
Puna bhikkhū ‘‘ uposathādīni karissāmā ’’ ti rattiṃ sannipatitvā ‘‘ yāva sabbe sannipatanti , tāva dhammaṃ suṇissāmā ’’ ti ekaṃ ajjhesanti , tasmiṃ dhammakathaṃ kathenteyeva aruṇo uggacchati .
Sace ‘‘ cātuddasikaṃ uposathaṃ karissāmā ’’ ti nisinnā ‘‘ pannaraso ’’ ti kātuṃ vaṭṭati .
Sace pannarasikaṃ kātuṃ nisinnā pāṭipade anuposathe uposathaṃ kātuṃ na vaṭṭati , aññaṃ pana saṅghakiccaṃ kātuṃ vaṭṭati .
Idaṃ rattipārivāsiyaṃ nāma .
Puna bhikkhū ‘‘ kiñcideva abbhānādisaṅghakammaṃ karissāmā ’’ ti nisinnā honti , tatreko nakkhattapāṭhako bhikkhu evaṃ vadati –
‘‘ ajja nakkhattaṃ dāruṇaṃ , mā imaṃ kammaṃ karothā ’’ ti .
Te tassa vacanena chandaṃ vissajjetvā tattheva nisinnā honti .
Athañño āgantvā ‘‘ nakkhattaṃ paṭimānentaṃ
V0.216 attho bālaṃ upaccagā ’’ ti ( jā .1.1.49) vatvā ‘‘ kiṃ nakkhattena karothā ’’ ti vadati .Idaṃ chandapārivāsiyañceva ajjhāsayapārivāsiyañca .
Etasmiṃ pārivāsiye puna chandapārisuddhiṃ anānetvā kammaṃ kātuṃ na vaṭṭati .
Vuṭṭhitāya parisāyāti chandaṃ vissajjetvā kāyena vā vācāya vā chandavissajjanamatteneva vā uṭṭhitāya parisāya .
1169. Anāpatti avuṭṭhitāya parisāyāti chandaṃ avissajjetvā avuṭṭhitāya anāpatti .
Sesaṃ uttānameva .
Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ
P4.945 , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .Ekādasamasikkhāpadaṃ .
12. Dvādasamasikkhāpadavaṇṇanā
1170. Dvādasame – upassayo na sammatīti vasanokāso nappahoti .
Sesaṃ uttānameva .
Samuṭṭhānādīni anantarasadisānevāti .
Dvādasamasikkhāpadaṃ .
13. Terasamasikkhāpadavaṇṇanā
1175. Terasame
M0.226 – ekaṃ vassaṃ dveti ekantarike ekasmiṃ saṃvacchare dve vuṭṭhāpeti .Sesaṃ uttānameva .
Samuṭṭhānādīnipi vuttasadisānevāti .
Terasamasikkhāpadaṃ .
Kumāribhūtavaggo aṭṭhamo .