1. Paṭhamasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
Pārājikānantarassa
M0.180V0.169 , ayaṃ dāni bhavissati ;Saṅghādisesakaṇḍassa , anuttānatthavaṇṇanā .
678. Udositan ti bhaṇḍasālā .
Māyyo evaṃ avacāti ayyo mā evaṃ avaca .
Apināyyāti apinu ayyā .
Accāvadathāti atikkamitvā vadatha ;
akkosathāti vuttaṃ hoti .
679. Ussayavādikāti mānussayavasena kodhussayavasena vivadamānā .
Yasmā pana sā atthato aṭṭakārikā hoti , tasmā ‘‘ ussayavādikā nāma aḍḍakārikā vuccatī ’’ ti padabhājane vuttaṃ .
Ettha ca aḍḍoti vohārikavinicchayo vuccati , yaṃ pabbajitā ‘‘ adhikaraṇan ’’ tipi vadanti .
Dutiyaṃ vā pariyesatīti sakkhiṃ
P4.907 vā sahāyaṃ vā pariyesati , dukkaṭaṃ .Gacchati vāti upassayo vā hotu bhikkhācāramaggo vā , yattha ṭhitāya ‘‘ aḍḍaṃ karissāmī ’’ ti cittaṃ uppajjati , tato vohārikānaṃ santikaṃ gacchantiyā padavāre padavāre dukkaṭaṃ .
Ekassa ārocetīti dvīsu janesu yassa kassaci ekassa kathaṃ yo koci vohārikānaṃ āroceti .
Dutiyassa ārocetīti etthāpi eseva nayo .
Ayaṃ panettha asammohatthāya vitthārakathā – yattha katthaci antamaso bhikkhunupassayaṃ āgatepi vohārike disvā bhikkhunī attano kathaṃ āroceti , bhikkhuniyā dukkaṭaṃ .
Upāsako attano kathaṃ āroceti , bhikkhuniyā thullaccayaṃ .
Paṭhamaṃ upāsako attano kathaṃ āroceti
V0.170 , bhikkhuniyā dukkaṭaṃ .Atha sā attano kathaṃ āroceti , thullaccayaṃ .
Bhikkhunī upāsakaṃ vadati –
‘‘ mama ca tava ca kathaṃ tvaṃyeva ārocehī ’’ ti , so attano vā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu bhikkhuniyā vā , paṭhamārocane dukkaṭaṃ , dutiyārocane thullaccayaṃ .
Upāsako bhikkhuniṃ vadati –
‘‘ mama ca tava ca kathaṃ tvaṃyeva ārocehī ’’ ti , etthāpi eseva nayo .
Bhikkhunī
M0.181 kappiyakārakena kathāpeti , tattha kappiyakārako vā bhikkhuniyā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu , itaro vā attano kathaṃ , kappiyakārako vā ubhinnampi kathaṃ , itaro vā ubhinnampi kathaṃ ārocetu , yathā vā tathā vā ārociyamāne paṭhame ārocane bhikkhuniyā dukkaṭaṃ , dutiye thullaccayaṃ .Yathā vā tathā vā ārocitaṃ pana ubhinnampi kathaṃ sutvā vohārikehi vinicchaye kate aḍḍapariyosānaṃ nāma hoti , tasmiṃ aḍḍapariyosāne bhikkhuniyā jayepi parājayepi saṅghādiseso .
Sace pana gatigataṃ adhikaraṇaṃ hoti , sutapubbaṃ vohārikehi .
Atha te bhikkhuniñca aḍḍakārakañca disvāva ‘‘ tumhākaṃ kathanakiccaṃ natthi , jānāma mayaṃ ettha pavattin ’’ ti sayameva vinicchinitvā denti , evarūpe aḍḍapariyosānepi bhikkhuniyā anāpatti .
Paṭhamaṃ āpatti etassāti paṭhamāpattiko ;
vītikkamakkhaṇeyeva āpajjitabboti attho , taṃ paṭhamāpattikaṃ .
Padabhājane pana adhippāyamattaṃ dassetuṃ ‘‘ saha vatthujjhācārā
P4.908 āpajjati asamanubhāsanāyā ’’ ti vuttaṃ .Ayañhettha attho – saha vatthujjhācārā yaṃ bhikkhunī āpajjati , na tatiyāya samanubhāsanāya , ayaṃ paṭhamameva saha vatthujjhācārena āpajjitabbattā paṭhamāpattikoti .
Bhikkhunisaṅghato nissāretīti nissāraṇīyo ;
taṃ nissāraṇīyaṃ .
Padabhājane pana adhippāyamattaṃ dassetuṃ ‘‘ saṅghamhā nissārīyatīti vuttaṃ .
Tattha yaṃ āpannā bhikkhunī saṅghato nissārīyati , so nissāraṇīyoti evamattho daṭṭhabbo .
Na hi so eva dhammo saṅghamhā kenaci nissārīyati .
Tena pana dhammena bhikkhunī nissārīyati , tasmā so nissāretīti nissāraṇīyo .
Ākaḍḍhiyamānā gacchatīti aḍḍakārakamanussehi sayaṃ vā āgantvā dūtaṃ vā pesetvā ehīti vuccamānā vohārikānaṃ santikaṃ gacchati , tato aḍḍakārako attano vā kathaṃ paṭhamaṃ ārocetu bhikkhuniyā vā , neva paṭhamārocane dukkaṭaṃ , na dutiyārocane thullaccayaṃ .
Amaccehi vinicchinitvā kate aḍḍapariyosānepi anāpattiyeva .
Sacepi aḍḍakārako bhikkhuniṃ
V0.171 vadati ‘‘ mama ca tava ca kathaṃ tvameva kathehī ’’ ti ;kathentiyāpi kathaṃ sutvā kate aḍḍapariyosānepi anāpattiyeva .
Rakkhaṃ
M0.182 yācatīti dhammikaṃ rakkhaṃ yācati , anāpatti .Idāni yathāyācitā rakkhā dhammikā hoti , taṃ dassetuṃ anodissa ācikkhatīti āha .
Tattha atītaṃ ārabbha atthi odissaācikkhanā , atthi anodissaācikkhanā , anāgataṃ ārabbhāpi atthi odissaācikkhanā , atthi anodissaācikkhanā .
Kathaṃ atītaṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti ?
Bhikkhunupassaye gāmadārakā dhuttādayo vā ye keci anācāraṃ vā ācaranti , rukkhaṃ vā chindanti , phalāphalaṃ vā haranti , parikkhāre vā acchindanti .
Bhikkhunī vohārike upasaṅkamitvā ‘‘ amhākaṃ upassaye idaṃ nāma katan ’’ ti vadati .
‘‘ Kenā ’’ ti vutte
P4.909 ‘‘ asukena ca asukena cā ’’ ti ācikkhati .Evaṃ atītaṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti , sā na vaṭṭati .
Tañce sutvā te vohārikā tesaṃ daṇḍaṃ karonti , sabbaṃ bhikkhuniyā gīvā hoti .
Daṇḍaṃ gaṇhissantīti adhippāyepi sati gīvāyeva hoti .
Sace pana tassa daṇḍaṃ gaṇhathāti vadati , pañcamāsakamatte gahite pārājikaṃ hoti .
‘‘ Kenā ’’ ti vutte pana ‘‘ asukenāti vattuṃ amhākaṃ na vaṭṭati , tumheyeva jānissatha .
Kevalañhi mayaṃ rakkhaṃ yācāma , taṃ no detha , avahaṭabhaṇḍañca āharāpethā ’’ ti vattabbaṃ .
Evaṃ anodissa ācikkhanā hoti , sā vaṭṭati .
Evaṃ vutte sacepi te vohārikā kārake gavesitvā tesaṃ daṇḍaṃ karonti , sabbaṃ sāpateyyampi gahitaṃ bhikkhuniyā , neva gīvā na āpatti .
Parikkhāraṃ harante disvā tesaṃ anatthakāmatāya coro coroti vattumpi na vaṭṭati .
Evaṃ vuttepi hi yaṃ tesaṃ daṇḍaṃ karonti , sabbampi bhikkhuniyā gīvā hoti .
Attano vacanakaraṃ pana ‘‘ iminā me parikkhāro gahito , taṃ āharāpehi , mā cassa daṇḍaṃ karohī ’’ ti vattuṃ vaṭṭati .
Dāsadāsīvāpiādīnaṃ atthāya aḍḍaṃ karonti , ayaṃ akappiyaaḍḍo nāma , na vaṭṭati .
Kathaṃ anāgataṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti ?
Vuttanayeneva parehi anācārādīsu katesu bhikkhunī vohārike evaṃ vadati ‘‘ amhākaṃ upassaye idañcidañca karonti , rakkhaṃ no
V0.172 detha āyatiṃ akaraṇatthāyā ’’ ti .‘‘ Kena evaṃ katan ’’ ti vutte ca ‘‘ asukena asukena cā ’’ ti
M0.183 ācikkhati .Evaṃ anāgataṃ ārabbha odissaācikkhanā hoti , sāpi na vaṭṭati .
Tesañhi daṇḍe kate purimanayeneva sabbaṃ bhikkhuniyā gīvā .
Sesaṃ purimasadisameva .
Sace pana vohārikā ‘‘ bhikkhunupassaye evarūpaṃ anācāraṃ karontānaṃ imaṃ nāma daṇḍaṃ karomā ’’ ti bheriṃ carāpetvā āṇāya atiṭṭhamāne pariyesitvā daṇḍaṃ karonti , bhikkhuniyā neva gīvā na āpatti .
Yo cāyaṃ bhikkhunīnaṃ vutto , bhikkhūnampi eseva nayo .
Bhikkhunopi hi odissaācikkhanā na vaṭṭati .
Yaṃ tathā ācikkhite daṇḍaṃ karonti , sabbaṃ
P4.910 gīvā hoti .Vuttanayeneva daṇḍaṃ gaṇhāpentassa pārājikaṃ .
Yo pana ‘‘ daṇḍaṃ karissantī ’’ ti jānantopi anodissa katheti , te ca pariyesitvā daṇḍaṃ karontiyeva , na doso .
Vihārasīmāya rukkhādīni chindantānaṃ vāsipharasuādīni gahetvā pāsāṇehi koṭṭenti , na vaṭṭati .
Sace dhārā bhijjati , kārāpetvā dātabbā .
Upadhāvitvā tesaṃ parikkhāre gaṇhanti , tampi na kātabbaṃ , lahuparivattañhi cittaṃ , theyyacetanāya uppannāya mūlacchejjampi gaccheyya .
Sesaṃ uttānameva .
Kathinasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ , nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Sattarasake paṭhamasikkhāpadaṃ .