3. Tatiyasaṅghādisesasikkhāpadavaṇṇanā
692. Tatiye
P4.911 – parikkhepaṃ atikkāmentiyāti ettha ekaṃ pādaṃ atikkāmentiyā thullaccayaṃ , dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso .Aparikkhittassa gāmassa upacāran ti ettha parikkhepārahaṭṭhānaṃ ekena pādena atikkamati thullaccayaṃ , dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso .
Apicettha sakagāmato nikkhamantiyā gāmantarapaccayā anāpatti , nikkhamitvā pana gāmantaraṃ gacchantiyā padavāre padavāre dukkaṭaṃ , ekena pādena itarassa gāmassa parikkhepe vā upacāre vā atikkantamatte thullaccayaṃ , dutiyena atikkantamatte saṅghādiseso .
Tato nikkhamitvā puna sakagāmaṃ pavisantiyāpi eseva nayo .
Sace pana khaṇḍapākārena vā vatichiddena vā bhikkhunivihārabhūmiyeva sakkā hoti pavisituṃ , evaṃ pavisamānāya kappiyabhūmiṃ nāma paviṭṭhā hoti , tasmā vaṭṭati .
Sacepi hatthipiṭṭhiādīhi vā iddhiyā vā pavisati , vaṭṭatiyeva .
Padasā gamanameva hi idhādhippetaṃ .
Teneva ‘‘ paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā ’’ tiādimāha .
Dve gāmā bhikkhunivihārena sambaddhavatikā honti , yasmiṃ gāme bhikkhunivihāro , tattha piṇḍāya caritvā puna vihāraṃ pavisitvā sace vihāramajjhena itarassa gāmassa maggo atthi , gantuṃ vaṭṭati .
Tato pana gāmato teneva maggena paccāgantabbaṃ .
Sace gāmadvārena nikkhamitvā āgacchati , purimanayeneva āpattibhedo veditabbo .
Sakagāmato kenaci
M0.185 karaṇīyena bhikkhunīhi saddhiṃ nikkhantāya puna pavisanakāle hatthi vā muccati , ussāraṇā vā hoti , itarāV0.174 bhikkhuniyo sahasā gāmaṃ pavisanti , yāva aññā bhikkhunī āgacchati , tāva bahigāmadvāre ṭhātabbaṃ .Sace na āgacchati , dutiyikā bhikkhunī pakkantā nāma hoti , pavisituṃ vaṭṭati .
Pubbe mahāgāmo hoti , majjhe bhikkhunivihāro .
Pacchā taṃ gāmaṃ cattāro janā labhitvā visuṃ visuṃ vatiparikkhepaṃ katvā vibhajitvā bhuñjanti , vihārato ekaṃ gāmaṃ gantuṃ vaṭṭati .
Tato aparaṃ gāmaṃ dvārena vā vatichiddena
P4.912 vā pavisituṃ na vaṭṭati .Puna vihārameva paccāgantuṃ vaṭṭati .
Kasmā ?
Vihārassa catugāmasādhāraṇattā .
Antaravāsako temiyatīti yattha yathā timaṇḍalapaṭicchādanaṃ hoti ;
evaṃ nivatthāya bhikkhuniyā vassakāle titthena vā atitthena vā otaritvā yattha katthaci uttarantiyā ekadvaṅgulamattampi antaravāsako temiyati .
Sesaṃ nadīlakkhaṇaṃ nadīnimittakathāya āvi bhavissati .
Evarūpaṃ nadiṃ titthena vā atitthena vā otaritvā uttaraṇakāle paṭhamaṃ pādaṃ uddharitvā tīre ṭhapentiyā thullaccayaṃ , dutiyapāduddhāre saṅghādiseso .
Setunā gacchati , anāpatti .
Padasā otaritvā uttaraṇakāle setuṃ ārohitvā uttarantiyāpi anāpatti .
Setunā pana gantvā uttaraṇakāle padasā gacchantiyā āpattiyeva .
Yānanāvāākāsagamanādīsupi eseva nayo .
Orimatīrato pana paratīrameva akkamantiyā anāpatti .
Rajanakammatthaṃ gantvā dārusaṅkaḍḍhanādikiccena dve tisso ubhayatīresu vicaranti , vaṭṭati .
Sace panettha kāci kalahaṃ katvā itaraṃ tīraṃ gacchati , āpatti .
Dve ekato uttaranti , ekā majjhe nadiyā kalahaṃ katvā nivattitvā orimatīrameva āgacchati , āpatti .
Itarissā pana ayaṃ pakkantaṭṭhāne ṭhitā hoti , tasmā paratīraṃ gacchantiyāpi anāpatti .
Nhāyituṃ vā pātuṃ vā otiṇṇā tameva tīraṃ paccuttarati , anāpatti .
Saha aruṇuggamanāti ettha sace sajjhāyaṃ vā padhānaṃ vā aññaṃ vā kiñci kammaṃ kurumānā purearuṇeyeva dutiyikāya santikaṃ gamissāmīti ābhogaṃ karoti , ajānantiyā eva cassā aruṇo uggacchati , anāpatti .
Atha pana ‘‘ yāva aruṇuggamanā idheva bhavissāmī ’’ ti vā anābhogena vā vihārassa ekadese acchati , dutiyikāya hatthapāsaṃ na
M0.186 otarati , aruṇuggamane saṅghādiseso .Hatthapāsoyeva hi idha pamāṇaṃ , hatthapāsātikkame ekagabbhopi na rakkhati .
Agāmake
V0.175 araññeti ettha ‘‘ nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṃ araññan ’’ ti evaṃ vuttalakkhaṇameva araññaṃ .Taṃ panetaṃ kevalaṃ gāmābhāvena ‘‘ agāmakan ’’ ti vuttaṃ , na viñjhāṭavisadisatāya .
Tādise
P4.913 araññe okkante dassanūpacāre vijahite sacepi savanūpacāro atthi , āpatti .Teneva vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ sace bhikkhunīsu mahābodhiaṅgaṇaṃ pavisantīsu ekā bahi tiṭṭhati , tassāpi āpatti .
Lohapāsādaṃ pavisantīsupi pariveṇaṃ pavisantīsupi eseva nayo .
Mahācetiyaṃ vandamānāsu ekā uttaradvārena nikkhamitvā gacchati , tassāpi āpatti .
Thūpārāmaṃ pavisantīsu ekā bahi tiṭṭhati , tassāpi āpattī ’’ ti .
Ettha ca dassanūpacāro nāma yattha ṭhitaṃ dutiyikā passati .
Sace pana sāṇipākārantarikāpi hoti , dassanūpacāraṃ vijahati nāma .
Savanūpacāro nāma yattha ṭhitā maggamūḷhasaddena viya dhammasavanārocanasaddena viya ca ‘‘ ayye ’’ ti saddāyantiyā saddaṃ suṇāti .
Ajjhokāse dūrepi dassanūpacāro nāma hoti .
So evarūpe savanūpacāre vijahite na rakkhati , vijahitamatteva āpatti saṅghādisesassa .
Ekā maggaṃ gacchantī ohīyati .
Saussāhā ce hutvā idāni pāpuṇissāmīti anubandhati , anāpatti .
Sace purimāyo aññena maggena gacchanti , pakkantā nāma honti , anāpattiyeva .
Dvinnaṃ gacchantīnaṃ ekā anubandhituṃ asakkontī ‘‘ gacchatu ayan ’’ ti ohīyati , itarāpi ‘‘ ohīyatu ayan ’’ ti , gacchati , dvinnampi āpatti .
Sace pana gacchantīsu purimāpi aññaṃ maggaṃ gaṇhāti , pacchimāpi aññaṃ , ekā ekissā pakkantaṭṭhāne tiṭṭhati , dvinnampi anāpatti .
693. Pakkhasaṅkantā vāti titthāyatanaṃ saṅkantā , sesaṃ uttānameva .
Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Tatiyasikkhāpadaṃ .