Issues
Select Version
Bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā
Bhikkhunīvibhaṅgavaṇṇanā

1. Paṭhamapārājikasikkhāpadavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Paṭhamapārājikasikkhāpadavaṇṇanā

656. Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati … pe … sāḷho migāranattāti ettha sāḷhoti tassa nāmaṃ ;
migāramātuyā pana nattā hoti , tena vuttaṃ –
‘‘ migāranattā ’’ ti .
Navakammikan ti navakammādhiṭṭhāyikaṃ .
Paṇḍitāti paṇḍiccena samannāgatā .
Byattāti veyyattikena samannāgatā .
Medhāvinīti pāḷiggahaṇe satipubbaṅgamāya paññāya atthaggahaṇe paññāpubbaṅgamāya satiyā samannāgatā .
Dakkhāti chekā ;
avirajjhitvā sīghaṃ kattabbakārinīti attho .
Analasāti ālasiyavirahitā .
Tatrupāyāyāti tesu tesu kammesu upāyabhūtāya .
Vīmaṃsāyāti kattabbakammupaparikkhāyaV0.163 .
Samannāgatāti sampayuttā .
Alaṃ kātun ti samatthā taṃ taṃ kammaṃ kātuṃ .
Alaṃ saṃvidhātun ti evañca evañca idaṃ hotūti evaṃ saṃvidahitumpi samatthā .
Katākataṃ jānitun ti katañca akatañca jānituṃ .
Teti te ubho ;
sā ca sundarīnandā so ca sāḷhoti attho .
Bhattaggeti parivesanaṭṭhāne .
Nikūṭeti koṇasadisaṃ katvā dassiteP4.901 gambhīre .
Vissaro me bhavissatīti virūpo me saroM0.174 bhavissati ;
vippakārasaddo bhavissatīti attho .
Patimānentīti apekkhamānā .
Kyāhan ti kiṃ ahaṃ .
Jarādubbalāti jarāya dubbalā .
Caraṇagilānāti pādarogena samannāgatā .
657-8.
Avassutāti kāyasaṃsaggarāgena avassutā ;
tintā kilinnāti attho .
Padabhājane panassa tameva rāgaṃ gahetvā ‘‘ sārattā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha sārattāti vatthaṃ viya raṅgajātena kāyasaṃsaggarāgena suṭṭhu rattā .
Apekkhavatīti tasseva rāgassa vasena tasmiṃ purise pavattāya apekkhāya samannāgatā .
Paṭibaddhacittāti tena rāgena tasmiṃ purise bandhitvā ṭhapitacittā viya .
Esa nayo dutiyapadavibhaṅgepi .
Purisapuggalassāti purisasaṅkhātassa puggalassa .
Adhakkhakan ti akkhakānaṃ adho .
Ubbhajāṇumaṇḍalan ti jāṇumaṇḍalānaṃ upari .
Padabhājane pana padapaṭipāṭiyā eva ‘‘ heṭṭhakkhakaṃ uparijāṇumaṇḍalan ’’ ti vuttaṃ .
Ettha ca ubbhakapparampi ubbhajāṇumaṇḍaleneva saṅgahitaṃ .
Sesaṃ mahāvibhaṅge vuttanayeneva veditabbaṃ .
Purimāyo upādāyāti sādhāraṇapārājikehi pārājikāyo catasso upādāyāti attho .
Ubbhajāṇumaṇḍalikāti idaṃ pana imissā pārājikāya nāmamattaṃ , tasmā padabhājane na vicāritaṃ .
659. Evaṃ uddiṭṭhasikkhāpadaṃ padānukkamena vibhajitvā idāni avassutādibhedena āpattibhedaṃ dassetuṃ ‘‘ ubhatoavassute ’’ tiādimāha .
Tattha ubhatoavassuteti ubhatoavassave ;
bhikkhuniyā ceva purisassa ca kāyasaṃsaggarāgena avassutabhāve satīti attho .
Kāyena kāyaṃ āmasatīti bhikkhunī yathāparicchinnena kāyena purisassa yaṃkiñci kāyaṃ puriso vā yena kenaci kāyena bhikkhuniyā yathāparicchinnaṃ kāyaṃ āmasati , ubhayathāpi bhikkhuniyā pārājikaṃ .
Kāyena kāyapaṭibaddhan ti vuttappakāreneva attano kāyena purisassa kāyapaṭibaddhaṃ .
Āmasatīti ettha sayaṃ vā āmasatu , tassa vā āmasanaṃ sādiyatu , thullaccayameva .
Kāyapaṭibaddhena kāyan ti attano vuttappakārakāyapaṭibaddhena purisassa kāyaṃ .
Āmasatīti idhāpi sayaṃ vā āmasatu , tassa vā āmasanaṃ sādiyatu , thullaccayameva .
Avasesapadesupi imināvaP4.902 nayena vinicchayo veditabbo .
SaceM0.175V0.164 pana bhikkhu ceva bhikkhunī ca hoti , tatra ce bhikkhunī āmasati , bhikkhu niccalo hutvā cittena sādiyati , bhikkhu āpattiyā na kāretabbo .
Sace bhikkhu āmasati , bhikkhunī niccalā hutvā citteneva adhivāseti , kāyaṅgaṃ acopayamānāpi pārājikakkhette pārājikena , thullaccayakkhette thullaccayena , dukkaṭakkhette dukkaṭena kāretabbā .
Kasmā ?
‘‘ Kāyasaṃsaggaṃ sādiyeyyā ’’ ti vuttattā .
Ayaṃ aṭṭhakathāsu vinicchayo .
Evaṃ pana sati kiriyāsamuṭṭhānatā na dissati , tasmā tabbahulanayena sā vuttāti veditabbā .
660. Ubbhakkhakan ti akkhakānaṃ upari .
Adhojāṇumaṇḍalan ti jāṇumaṇḍalānaṃ heṭṭhā .
Ettha ca adhokapparampi adhojāṇumaṇḍaleneva saṅgahitaṃ .
662. Ekatoavassuteti ettha kiñcāpi ekatoti avisesena vuttaṃ , tathāpi bhikkhuniyā eva avassute sati ayaṃ āpattibhedo vuttoti veditabbo .
Tatrāyaṃ ādito paṭṭhāya vinicchayo – bhikkhunī kāyasaṃsaggarāgena avassutā , purisopi tatheva .
Adhakkhake ubbhajāṇumaṇḍale kāyappadese kāyasaṃsaggasādiyane sati bhikkhuniyā pārājikaṃ .
Bhikkhuniyā kāyasaṃsaggarāgo , purisassa methunarāgo vā gehassitapemaṃ vā suddhacittaṃ vā hotu , thullaccayameva .
Bhikkhuniyā methunarāgo , purisassa kāyasaṃsaggarāgo vā methunarāgo vā gahessitapemaṃ vā suddhacittaṃ vā hotu , dukkaṭaṃ .
Bhikkhuniyā gehassitapemaṃ , purisassa vuttesu catūsu yaṃ vā taṃ vā hotu , dukkaṭameva .
Bhikkhuniyā suddhacittaṃ , purisassa vuttesu catūsu yaṃ vā taṃ vā hotu , anāpatti .
Sace pana bhikkhu ceva hoti bhikkhunī ca ubhinnaṃ kāyasaṃsaggarāgo , bhikkhussa saṅghādiseso , bhikkhuniyā pārājikaṃ .
Bhikkhuniyā kāyasaṃsaggarāgo , bhikkhussa methunarāgo vā gehassitapemaṃ vā , bhikkhuniyā thullaccayaṃ , bhikkhussa dukkaṭaṃ .
Ubhinnaṃ methunarāgo vā gehassitapemaṃ vā , ubhinnampi dukkaṭameva .
Yassa yattha suddhacittaṃ , tassa tattha anāpatti .
Ubhinnampi suddhacittaṃ , ubhinnampi anāpatti .
663. AnāpattiM0.176 asañciccātiādīsu virajjhitvā vā āmasantiyā aññavihitāya vā ‘‘ ayaṃ puriso vā itthī vā ’’ ti ajānantiyā vā tena phuṭṭhāyapi taṃ phassaṃ asādiyantiyā vā āmasanepi sati anāpatti .
Sesaṃ sabbattha uttānamevaP4.903 .
PaṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃV0.165 – kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , lokavajjaṃ , kāyakammaṃ , akusalacittaṃ , dvivedananti .
Paṭhamapārājikaṃ .