16. Ekadhammapāḷi
1. Paṭhamavaggo
296.‘‘ Ekadhammo
V1.43M1.32 , bhikkhave , bhāvito bahulīkato ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati .Katamo ekadhammo ?
Buddhānussati .
Ayaṃ kho , bhikkhave , ekadhammo bhāvito bahulīkato ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya
T1.40 nibbānāya saṃvattatī ’’ ti . 297.‘‘ Ekadhammo , bhikkhave , bhāvito bahulīkato ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati .
Katamo ekadhammo ?
Dhammānussati … pe … saṅghānussati … sīlānussati … cāgānussati … devatānussati … ānāpānassati … maraṇassati … kāyagatāsati … upasamānussati .
Ayaṃ kho , bhikkhave , ekadhammo bhāvito bahulīkato ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattatī ’’ ti .
Vaggo paṭhamo .
2. Dutiyavaggo
298.‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā akusalā dhammā uppajjanti uppannā vā akusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattanti yathayidaṃ , bhikkhave , micchādiṭṭhi .
Micchādiṭṭhikassa , bhikkhave , anuppannā ceva akusalā dhammā uppajjanti uppannā ca akusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattantī ’’ ti .
299.‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā kusalā dhammā uppajjanti uppannā vā kusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattanti yathayidaṃ
V1.44 , bhikkhave , sammādiṭṭhi .Sammādiṭṭhikassa
P1.31 , bhikkhave , anuppannā ceva kusalā dhammā uppajjanti uppannā ca kusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattantī ’’ ti . 300.‘‘ Nāhaṃ
T1.41 , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā kusalā dhammā nuppajjanti uppannā vā kusalā dhammā parihāyanti yathayidaṃM1.33 , bhikkhave , micchādiṭṭhi .Micchādiṭṭhikassa , bhikkhave , anuppannā ceva kusalā dhammā nuppajjanti uppannā ca kusalā dhammā parihāyantī ’’ ti .
301.‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā akusalā dhammā nuppajjanti uppannā vā akusalā dhammā parihāyanti yathayidaṃ , bhikkhave , sammādiṭṭhi .
Sammādiṭṭhikassa , bhikkhave , anuppannā ceva akusalā dhammā nuppajjanti uppannā ca akusalā dhammā parihāyantī ’’ ti .
302.‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā micchādiṭṭhi uppajjati uppannā vā micchādiṭṭhi pavaḍḍhati yathayidaṃ , bhikkhave , ayonisomanasikāro .
Ayoniso , bhikkhave , manasi karoto anuppannā ceva micchādiṭṭhi uppajjati uppannā ca micchādiṭṭhi pavaḍḍhatī ’’ ti .
303.‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā sammādiṭṭhi uppajjati uppannā vā sammādiṭṭhi pavaḍḍhati yathayidaṃ , bhikkhave , yonisomanasikāro .
Yoniso , bhikkhave , manasi karoto anuppannā ceva sammādiṭṭhi uppajjati uppannā ca sammādiṭṭhi pavaḍḍhatī ’’ ti .
304.‘‘ Nāhaṃ
T1.42 , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yena [ yenevaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti yathayidaṃ , bhikkhave , micchādiṭṭhi .Micchādiṭṭhiyā , bhikkhave , samannāgatā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantī ’’ ti .
305.‘‘ Nāhaṃ
V1.45 , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmiP1.32 yena sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti yathayidaṃ , bhikkhave , sammādiṭṭhi .Sammādiṭṭhiyā , bhikkhave , samannāgatā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantī ’’ ti .
306.‘‘ Micchādiṭṭhikassa , bhikkhave , purisapuggalassa yañceva kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yañca vacīkammaṃ … pe … yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṃvattanti .
Taṃ kissa hetu ?
Diṭṭhi hissa [ diṭṭhi hi ( sī . syā . kaṃ . pī .)], bhikkhave , pāpikā .
Seyyathāpi , bhikkhave
M1.34 , nimbabījaṃ vā kosātakibījaṃ vā tittakalābubījaṃ vā allāya pathaviyā [ paṭhaviyā ( sī . syā . kaṃ . pī .)] nikkhittaṃ yañceva pathavirasaṃ upādiyati yañca āporasaṃ upādiyati sabbaṃ taṃ tittakattāya kaṭukattāya asātattāya saṃvattati .Taṃ kissa hetu ?
Bījaṃ hissa [ vījaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)], bhikkhave , pāpakaṃ .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yañca vacīkammaṃ … pe …
T1.43 yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṃvattanti .Taṃ kissa hetu ?
Diṭṭhi hissa , bhikkhave , pāpikā ’’ ti .
307.‘‘ Sammādiṭṭhikassa , bhikkhave , purisapuggalassa yañceva kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yañca vacīkammaṃ … pe … yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā sabbe te dhammā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattanti .
Taṃ kissa hetu ?
Diṭṭhi hissa , bhikkhave , bhaddikā .
Seyyathāpi , bhikkhave , ucchubījaṃ vā sālibījaṃ vā muddikābījaṃ vā allāya pathaviyā nikkhittaṃ yañceva pathavirasaṃ upādiyati yañca āporasaṃ upādiyati sabbaṃ taṃ madhurattāya sātattāya asecanakattāya saṃvattati .
Taṃ kissa hetu ?
Bījaṃ hissa , bhikkhave , bhaddakaṃ .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , sammādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yañca vacīkammaṃ … pe … yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā sabbe te dhammā iṭṭhāya kantāya manāpāya
V1.46 hitāya sukhāya saṃvattanti .Taṃ kissa hetu ?
Diṭṭhi hissa , bhikkhave , bhaddikā ’’ ti .
Vaggo dutiyo .
3. Tatiyavaggo
308.‘‘ Ekapuggalo
T1.44P1.33 , bhikkhave , loke uppajjamāno uppajjati bahujanaahitāya bahujanaasukhāya , bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāyaM1.35 devamanussānaṃ .Katamo ekapuggalo ?
Micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano .
So bahujanaṃ saddhammā vuṭṭhāpetvā asaddhamme patiṭṭhāpeti .
Ayaṃ kho , bhikkhave , ekapuggalo loke uppajjamāno uppajjati bahujanaahitāya bahujanaasukhāya , bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānan ’’ ti .
309.‘‘ Ekapuggalo , bhikkhave , loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya , bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ .
Katamo ekapuggalo ?
Sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano .
So bahujanaṃ asaddhammā vuṭṭhāpetvā saddhamme patiṭṭhāpeti .
Ayaṃ kho , bhikkhave , ekapuggalo loke upapajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya , bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānan ’’ ti .
310.‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi yaṃ evaṃ mahāsāvajjaṃ yathayidaṃ , bhikkhave , micchādiṭṭhi .
Micchādiṭṭhiparamāni , bhikkhave , mahāsāvajjānī ’’ ti [ vajjānīti ( sī . syā . kaṃ .)].
311.‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekapuggalampi samanupassāmi yo evaṃ bahujanaahitāya paṭipanno bahujanaasukhāya , bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ yathayidaṃ , bhikkhave , makkhali moghapuriso .
Seyyathāpi , bhikkhave , nadīmukhe khippaṃ [ khipaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] uḍḍeyya [ oḍḍeyya ( sī .), ujjheyya ( ka .)] bahūnaṃ macchānaṃ ahitāya dukkhāya anayāya byasanāya ;
evamevaṃ kho , bhikkhave
V1.47 , makkhali moghapuriso manussakhippaṃT1.45 maññe loke uppanno bahūnaṃ sattānaṃ ahitāya dukkhāya anayāya byasanāyā ’’ ti . 312.‘‘ Durakkhāte
P1.34 , bhikkhave , dhammavinaye yo ca samādapeti [ samādāpeti (?)] yañca samādapeti yo ca samādapito tathattāya paṭipajjati sabbe te bahuṃ apuññaṃ pasavanti .Taṃ kissa hetu ?
Durakkhātattā , bhikkhave , dhammassā ’’ ti .
313.‘‘ Svākkhāte
M1.36 , bhikkhave , dhammavinaye yo ca samādapeti yañca samādapeti yo ca samādapito tathattāya paṭipajjati sabbe te bahuṃ puññaṃ pasavanti .Taṃ kissa hetu ?
Svākkhātattā , bhikkhave , dhammassā ’’ ti .
314.‘‘ Durakkhāte , bhikkhave , dhammavinaye dāyakena mattā jānitabbā , no paṭiggāhakena .
Taṃ kissa hetu ?
Durakkhātattā , bhikkhave , dhammassā ’’ ti .
315.‘‘ Svākkhāte , bhikkhave , dhammavinaye paṭiggāhakena mattā jānitabbā , no dāyakena .
Taṃ kissa hetu ?
Svākkhātattā , bhikkhave , dhammassā ’’ ti .
316.‘‘ Durakkhāte , bhikkhave , dhammavinaye yo āraddhavīriyo so dukkhaṃ viharati .
Taṃ kissa hetu ?
Durakkhātattā , bhikkhave , dhammassā ’’ ti .
317.‘‘ Svākkhāte , bhikkhave , dhammavinaye yo kusīto so dukkhaṃ viharati .
Taṃ kissa hetu ?
Svākkhātattā , bhikkhave , dhammassā ’’ ti .
318.‘‘ Durakkhāte , bhikkhave , dhammavinaye yo kusīto so sukhaṃ viharati
T1.46 .Taṃ kissa hetu ?
Durakkhātattā , bhikkhave , dhammassā ’’ ti .
319.‘‘ Svākkhāte , bhikkhave , dhammavinaye yo āraddhavīriyo so sukhaṃ viharati .
Taṃ kissa hetu ?
Svākkhātattā , bhikkhave , dhammassā ’’ ti .
320.‘‘ Seyyathāpi
V1.48 , bhikkhave , appamattakopi gūtho duggandho hoti ;evamevaṃ kho ahaṃ , bhikkhave , appamattakampi bhavaṃ na vaṇṇemi , antamaso accharāsaṅghātamattampi ’’.
321.‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , appamattakampi muttaṃ duggandhaṃ hoti … appamattakopi kheḷo duggandho hoti … appamattakopi pubbo duggandho hoti … appamattakampi
P1.35 lohitaṃ duggandhaṃ hoti ;evamevaṃ kho ahaṃ , bhikkhave , appamattakampi bhavaṃ na vaṇṇemi , antamaso accharāsaṅghātamattampi ’’.
Vaggo tatiyo .
4. Catutthavaggo
322.‘‘ Seyyathāpi
M1.37 , bhikkhave , appamattakaṃ imasmiṃ jambudīpe ārāmarāmaṇeyyakaṃ vanarāmaṇeyyakaṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ pokkharaṇirāmaṇeyyakaṃ ;atha kho etadeva bahutaraṃ yadidaṃ ukkūlavikūlaṃ nadīviduggaṃ khāṇukaṇṭakaṭṭhānaṃ [ khāṇukaṇḍakadhānaṃ ( sī . pī .)] pabbatavisamaṃ ;
evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye thalajā , atha kho eteva sattā bahutarā ye odakā ’’.
323.… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye manussesu paccājāyanti ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye aññatra manussehi paccājāyanti .
… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye majjhimesu janapadesu paccājāyanti ;
atha
T1.47 kho eteva sattā bahutarā ye paccantimesu janapadesu paccājāyanti aviññātāresu milakkhesu [ milakkhūsu ( ka .)]. 324.… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye paññavanto ajaḷā aneḷamūgā paṭibalā subhāsitadubbhāsitassa atthamaññātuṃ ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye duppaññā jaḷā eḷamūgā na paṭibalā subhāsitadubbhāsitassa atthamaññātuṃ .
325.… Evamevaṃ
V1.49 kho , bhikkhave , appakā te sattā ye ariyena paññācakkhunā samannāgatā ;atha kho eteva sattā bahutarā ye avijjāgatā sammūḷhā .
326.… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye labhanti tathāgataṃ dassanāya ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye na labhanti tathāgataṃ dassanāya .
327.… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye labhanti tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya ;
atha kho eteva
P1.36 sattā bahutarā ye na labhanti tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ savanāya . 328.… Evamevaṃ
M1.38 kho , bhikkhave , appakā te sattā ye sutvā dhammaṃ dhārenti ;atha kho eteva sattā bahutarā ye sutvā dhammaṃ na dhārenti .
329.… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye dhātānaṃ [ dhatānaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhanti ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye dhātānaṃ dhammānaṃ atthaṃ na upaparikkhanti .
330.… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṃ paṭipajjanti ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṃ na paṭipajjanti .
331.… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye saṃvejaniyesu ṭhānesu saṃvijjanti ;
atha kho eteva sattā
T1.48 bahutarā ye saṃvejaniyesu ṭhānesu na saṃvijjanti . 332.… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye saṃviggā
V1.50 yoniso padahanti ;atha kho eteva sattā bahutarā ye saṃviggā yoniso na padahanti .
333.… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye vavassaggārammaṇaṃ karitvā labhanti samādhiṃ [ cittassa samādhiṃ ( sī .)] labhanti cittassekaggataṃ [ cittassekaggaṃ ( sī .)];
atha kho eteva sattā bahutarā ye vavassaggārammaṇaṃ karitvā na labhanti samādhiṃ na labhanti cittassekaggataṃ .
334.… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye annaggarasaggānaṃ lābhino ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye annaggarasaggānaṃ na lābhino , uñchena kapālābhatena yāpenti .
335.… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa lābhino ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa na lābhino .
Tasmātiha , bhikkhave
M1.39 , evaṃ sikkhitabbaṃ – attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa lābhino bhavissāmāti .Evañhi vo , bhikkhave , sikkhitabbanti .
336-338.
‘‘ Seyyathāpi
P1.37 , bhikkhave , appamattakaṃ imasmiṃ jambudīpe ārāmarāmaṇeyyakaṃ vanarāmaṇeyyakaṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ pokkharaṇirāmaṇeyyakaṃ ;atha kho etadeva bahutaraṃ yadidaṃ ukkūlavikūlaṃ nadīviduggaṃ khāṇukaṇṭakaṭṭhānaṃ pabbatavisamaṃ .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye manussā cutā manussesu paccājāyanti , atha kho eteva sattā bahutarā ye manussā cutā niraye paccājāyanti … pe … tiracchānayoniyā paccājāyanti … pe … pettivisaye paccājāyanti ’’.
339-341.
… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye
T1.49 manussā cutā devesu paccājāyanti ;atha kho eteva sattā bahutarā ye manussā cutā niraye paccājāyanti … tiracchānayoniyā paccājāyanti … pettivisaye paccājāyanti .
342-344.
… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye devā
V1.51 cutā devesu paccājāyanti ;atha kho eteva sattā bahutarā ye devā cutā niraye paccājāyanti … tiracchānayoniyā paccājāyanti … pettivisaye paccājāyanti .
345-347.
… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye devā cutā manussesu paccājāyanti ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye devā cutā niraye paccājāyanti … tiracchānayoniyā paccājāyanti … pettivisaye paccājāyanti .
348-350.
… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye nirayā cutā manussesu paccājāyanti ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye nirayā cutā niraye paccājāyanti … tiracchānayoniyā paccājāyanti … pettivisaye paccājāyanti .
351-353.
… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye nirayā cutā devesu paccājāyanti ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye nirayā cutā niraye paccājāyanti … tiracchānayoniyā paccājāyanti … pettivisaye paccājāyanti .
354-356.
… Evamevaṃ
M1.40 kho , bhikkhave , appakā te sattā ye tiracchānayoniyā cutā manussesu paccājāyanti ;atha kho eteva sattā bahutarā ye tiracchānayoniyā cutā niraye paccājāyanti … tiracchānayoniyā paccājāyanti … pettivisaye paccājāyanti .
357-359.
… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye tiracchānayoniyā cutā devesu paccājāyanti ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye
P1.38 tiracchānayoniyā cutā niraye paccājāyanti … tiracchānayoniyā paccājāyanti … pettivisaye paccājāyanti . 360-362.
… Evamevaṃ kho , bhikkhave , appakā te sattā ye pettivisayā cutā manussesu paccājāyanti ;
atha kho eteva sattā bahutarā ye pettivisayā cutā niraye paccājāyanti … tiracchānayoniyā paccājāyanti … pettivisaye paccājāyanti .
363-365.
… Evamevaṃ
V1.52 kho , bhikkhave , appakā te sattā ye pettivisayā cutā devesu paccājāyantiT1.50 ;atha kho eteva sattā bahutarā ye pettivisayā cutā niraye paccājāyanti … tiracchānayoniyā paccājāyanti … pettivisaye paccājāyanti .
Vaggo catuttho .
Jambudīpapeyyālo niṭṭhito .
Ekadhammapāḷi soḷasamo .