Issues
Select Version
Dhātukathā-aṭṭhakathā
Dhātukathā-aṭṭhakathā

3. Tatiyanayo asaṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Tehīti viññāṇakkhandhacakkhāyatanādīhi .
179. RūpakkhandhenaM0.18 khandhasaṅgahena asaṅgahitesūti niddhāraṇe bhummaṃ .
Tenāti rūpakkhandhena . Saṅgahitāneva na na hontīti yojanā . Kañcīti kañci dhammajātaṃ .
179. Asaṅgahitenasaṅgahitapadaniddese rūpakkhandhena khandhasaṅgahena asaṅgahitesu vedanādīnaṃ tiṇṇaṃ khandhānaṃ nibbānassa ca sukhumarūpena saha āyatanadhātusabhāgatte satipi na sukhumarūpameva rūpakkhandhoti rūpakkhandhena āyatanadhātusabhāgattaṃ natthi , tasmā na tena tāni āyatanadhātusaṅgahehi saṅgahitāni . Na kevalaṃ saṅgahitāneva , asaṅgahitānipi tena tāni tehi saṅgahehi na honteva tadekadesena sukhumarūpena āyatanadhātusabhāgattā , saṅgahitābhāvo eva pana idhādhippeto , viññāṇakkhandhacakkhāyatanādīhi pana asaṅgahitā na te tehi kathañci sammissāti sabbathā te tehi na saṅgahitā . Dukkhasaccādīhi ca pañcakkhandhasamudāyabhūtehi khandhasaṅgahena asaṅgahitaṃ nibbānaṃ rūpakkhandhena viya āyatanadhātusaṅgahehi saṅgahitaṃ tehi na hoti , tasmā saṅgāhakattābhāvato eva evarūpānaṃ asaṅgāhakabhāvena aggahaṇaṃ veditabbaṃ , sanibbānapañcakkhandhasamudāyabhūtānaṃ pana abyākatadhammādīnaṃ asaṅgāhakattābhāvatova . Na hi taṃ kañci atthi , yassa te khandhasaṅgahena asaṅgāhakā siyuṃ , na ca attano ekadeso attekadesasabhāgo ca attanā asaṅgahito hotīti attanā asaṅgahitasaṅgāhakattā pana vedanākkhandhādīnaṃ gahaṇaṃ katanti . YaṃM0.15 pana aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ ‘‘ ye dhammāyatanena saṅgahitā ’’ ti , taṃ na sakkā vattuṃ . Dhammāyatanena hi na koci dhammo kenaci saṅgahena saṅgahito atthi visabhāgakkhandhanibbānasamudāyattāV0.15 , khandhasaṅgahena sayameva attano saṅgāhakaṃ na hotīti āyatanadhātusaṅgahehi ca saṅgāhakattābhāvatoti dassitoyaṃ nayoti etassa dhammāyatanagaṇanena gaṇitāti attho . Tasmāti yasmā ekadesasabhāgatā samudāyasabhāgatā na hoti , tasmā . Yathā ca ekadesavisabhāgatāya na saṅgahitatā , evaṃ ekadesasabhāgatāya asaṅgahitatāpi natthīti dassento ‘‘ na kevalan ’’ tiādimāha . Teti vedanādikkhandhattayanibbānasukhumarūpadhammā . Tenāha ‘‘ na hī ’’ tiādi . Teti abyākatadhammādayo .
Rūpakkhandhena viya … pe … na hotīti yathā rūpakkhandhena sabhāgatābhāvato nibbānaṃ na kenacipi saṅgahaṇena saṅgahitaṃ , evaṃ viññāṇakkhandhacakkhāyatanādīhi taṃ āyatanadhātusaṅgahehi saṅgahitaṃ na hotīti khandhasaṅgahābhāvo pākaṭo vuttovāti evaṃ vuttaṃ .
Evarūpānan tiV0.19 rūpakkhandhaviññāṇakkhandhacakkhāyatanādīnaṃ . Na hi nibbānaṃ sandhāya ‘‘ rūpakkhandhena viññāṇakkhandhena cakkhāyatanena ye dhammā khandhasaṅgahena asaṅgahitā , āyatanadhātusaṅgahena saṅgahitā ’’ ti sakkā vattuṃ . Tena vuttaṃ ‘‘ saṅgāhakattābhāvato evā ’’ ti .
Yāni … pe … gahitānīti etena viññāṇasammissaṃ dhammāyatanekadesaṃ dīpentāni iddhipādādipadāni , oḷārikarūpasammissaṃ dīpentāni rūpakkhandhādipadāni , sabbena sabbaṃ dhammāyatanaṃ adīpentāni viññāṇakkhandhacakkhāyatanādipadāni , sakaladhammāyatanadīpakāni dhammāyatanādipadāni ca vajjetvā dhammāyatanekadesaṃ aññāyatanena asammissaṃ dīpentāni gahitānīti dasseti . Tatiyanayaasaṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā niṭṭhitā . 4. Catutthanayo saṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā Tānīti vedanādikkhandhattayanibbānāni . Na kathañci sammissāti kenacipi pakārena na sammissāti asammissatāya saṅgahitattābhāvaṃ sādheti . Ekadesoti rūpakkhandhādi . Oḷārikarūpasammissaṃ dhammāyatanekadesaṃ .
Tathā ‘‘ abyākatehi dhammehi ye dhammā khandhasaṅgahena asaṅgahitā , āyatanadhātusaṅgahena saṅgahitā ’’ tiādi na sakkā vattuṃ tādisassa dhammassa abhāvatoti āha ‘‘ sanibbāna … pe … bhāvatovā ’’ ti . Aggahaṇaṃ veditabbanti yojanā . Attanoti abyākatadhammādiṃ sandhāyāha . Attekadesasabhāgoti nibbānaṃ . Tañhi dhammāyatanadhammadhātupariyāpannatāya tadekadesasabhāgo . Asaṅgahitasaṅgāhakattāti khandhasaṅgahena asaṅgahitānaṃ saññākkhandhādīnaṃ āyatanadhātusaṅgahena saṅgāhakattāti attho . Visabhāgakkhandhanibbānasamudāyattā khandhasaṅgahena dhammāyatanena na koci dhammo saṅgahito atthīti yojanā .
Etassāti ‘‘ dhammāyatanena saṅgahitā ’’ ti etassa padassa dhammāyatanagaṇanena saṅgahitāti attho . Tatiyanayaasaṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā niṭṭhitā . 4. Catutthanayo saṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā