Issues
Select Version
Dhātukathāpakaraṇa-mūlaṭīkā

4. Catutthanayo saṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Catutthanayo saṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā

191. Saṅgahitenasaṅgahitapadaniddese yasmā yathā dutiyatatiyanayā tiṇṇaṃ saṅgahānaṃ saṅgahaṇāsaṅgahaṇappavattivisesena ‘‘ saṅgahitena asaṅgahitaṃ , asaṅgahitena saṅgahitan ’’ ti ca uddiṭṭhā , nevaṃ catutthapañcamā .
Saṅgahaṇappavattiyā eva hi saṅgahitena saṅgahitaṃ uddiṭṭhaṃ , asaṅgahaṇappavattiyā eva ca asaṅgahitena asaṅgahitanti , tasmā saṅgahaṇappavattivisesavirahe saṅgahitadhammāsaṅgahitadhammavisese nissitā ete dve nayāti ettha kenaci saṅgahitena dhammavisesena puna saṅgahito dhammaviseso saṅgahitena saṅgahito saṅgahitatāya pucchitabbo vissajjitabbo ca , tameva tāva yathāniddhāritaṃ dassento ‘‘ samudayasaccena ye dhammā khandha … pe … saṅgahitā , tehi dhammehi ye dhammā khandha … pe … saṅgahitā ’’ ti āha .
Ettha ca ye tīhipi saṅgahehi na saṅgāhakā rūpakkhandhaviññāṇakkhandhadhammāyatanadukkhasaccādīni viya , ye ca dvīhāyatanadhātusaṅgahehi asaṅgāhakā cakkhāyatanādīni viya , ye ca ekena khandhasaṅgaheneva dhātusaṅgaheneva ca na saṅgāhakā vedanādikkhandhanirodhasaccajīvitindriyādīni viya cakkhuviññāṇadhātādayo viya ca , te dhammā saṅgāhakattābhāvasabbhāvā saṅgāhakabhāvena na uddhaṭā , tīhipi pana saṅgahehiM0.16 ye saṅgāhakā , te saṅgāhakattābhāvābhāvato idha uddhaṭā .
Tehi saṅgahitāpi hi ekantenaV0.16 attano saṅgāhakassa saṅgāhakā honti , yassa puna saṅgaho pucchitabbo vissajjitabbo cāti .
Aṭṭhakathāyaṃ pana sakalena hi khandhādipadenāti sakalavācakena rūpakkhandhādipadenāti attho .
Yaṃ panetaṃ vuttaṃ ‘‘ yaṃ attano saṅgāhakaṃ saṅgaṇhitvā puna teneva saṅgahaṃ gaccheyyā ’’ ti , taṃ tena khandhādipadenāti evaṃ ayojetvā taṃ aññaṃ saṅgahitaṃ nāma natthīti evaṃ na sakkā vattuṃ .
Na hi yena yaṃ saṅgahitaṃ , teneva tassa saṅgaho pucchito vissajjito , na ca tasseva , atha kho tena saṅgahitassāti .
Yathā vedanā saddo ca khandho āyatanañca , na evaṃ sukhumarūpaṃ , taṃ pana khandhāyatanānaṃ ekadesova , tasmā ‘‘ sukhumarūpekadesaṃ vā ’’ ti avatvā ‘‘ sukhumarūpaṃ vā ’’ ti vuttaṃ .
Sabbattha ca aññena asammissanti yojetabbaṃ .
Yampi cetaṃ vuttaṃ ‘‘ tadeva yehi dhammehi khandhādivasena saṅgahitaṃ , te dhamme sandhāyā ’’ ti , tampi tathā na sakkā vattuṃ .
Na hi saṅgahitena saṅgahitassa saṅgahitena saṅgaho ettha pucchito vissajjito ca , atha kho saṅgahova , tasmā ekena khandhenāti ekena khandhagaṇanenāti ayamevettha attho , na saṅgāhakenāti .
Na hi eko khandho attano ekadesassa saṅgāhakoti .
Catutthanayasaṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā niṭṭhitā .