13. Terasamanayo asaṅgahitenasampayuttavippayuttapadavaṇṇanā
448. Terasamanayavaṇṇanāyaṃ
V0.25 yehi tīhipi saṅgahehi asaṅgahitaṃ viññāṇameva hoti , te pāḷiyaṃ ‘‘ rūpañca dhammāyatanan ’’ tiādiuddānagāthāya dassitā bāvīsa dhammā ‘‘ rūpakkhandhena sadisapañhā dhammā ’’ ti vuttā .Yehi pana tīhipi saṅgahehi asaṅgahitāni arūpabhavena viya oḷārikāyatanāneva honti , te vuttāvasesā sabbe idha uddhaṭā ‘‘ arūpabhavena sadisā ’’ ti vuttā .
Sesāti sesā pañcamanaye āgatā vedanākkhandhādayo satipi asaṅgāhakatte idha vissajjanaṃ na ruhantīti na uddhaṭā .
Ye pana asaṅgāhakā eva na honti dukkhasaccādidhammā , tesu vattabbameva natthi .
Yathā pana vedanākkhandhādayo na ruhanti , taṃ dassetuṃ ‘‘ vedanākkhandhena hī ’’ tiādimāha .
Tattha tesañca sampayogo nāma natthīti rūpārūpadhammānaṃ asampayogehi vomissatāya sampayogo natthīti attho .
Yadi pana te kadāci asabbaviññāṇadhātusampayuttā arūpadhammā rūpadhammā ca siyuṃ , na tesaṃ vippayogo natthīti ‘‘ vippayogo ca natthī ’’ ti na vuttaṃ , na vedanākkhandhena asaṅgahitānaṃ vippayogassa atthitāyāti veditabbaṃ .
Ubhayābhāvato hi vedanākkhandhādayo idha na ruhantīti .
Evaṃ panettha siyā ‘‘ vedanākkhandhena hi khandhādivasena anārammaṇamissakā sattaviññāṇadhātudhammā asaṅgahitā honti , tesañca sampayogo
M0.26 vippayogo ca natthī ’’ ti .Anārammaṇasahitānañhi sabbaviññāṇadhātūnaṃ sabbaviññāṇadhātusampayuttānaṃ tadubhayadhammānañca vedanākkhandhādiviññāṇakkhandhādicakkhāyatanādīhi tīhipi saṅgahehi asaṅgahitānaṃ sampayogavippayogābhāvo aruhaṇe kāraṇaṃ .
Jātivippayogabhūmikālasantānavippayogato catubbidho vippayogo .
Tattha jātivippayogo ‘‘ kusalā dhammā , akusalā dhammā ’’ tiādi , bhūmivippayogo ‘‘ kāmāvacarā , rūpāvacarā ’’ tiādi , kālavippayogo ‘‘ atītā dhammā , anāgatā dhammā ’’ tiādi , santānavippayogo ‘‘ ajjhattā dhammā , bahiddhā dhammā ’’ tiādi .
Evaṃ vippayogo catudhā veditabbo .
Terasamanayaasaṅgahitenasampayuttavippayuttapadavaṇṇanā niṭṭhitā .