10. Dutiyaariyāvāsasuttavaṇṇanā
20. Dasame kasmā pana bhagavā kurusu viharanto imaṃ suttaṃ abhāsīti āha ‘‘ yasmā ’’ tiādi .
Kururaṭṭhaṃ kira tadā tannivāsisattānaṃ yonisomanasikāravantatādinā
M3.310 yebhuyyena suppaṭipannatāya pubbe ca katapuññatābalena vā tadā utuādisampattiyuttameva ahosi .Keci pana ‘‘ pubbe pavattakuruvattadhammānuṭṭhānavāsanāya uttarakuru viya yebhuyyena utuādisampannameva hoti .
Bhagavato kāle sātisayaṃ utusappāyādiyuttaṃ raṭṭhaṃ ahosī ’’ ti vadanti .
Tattha bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo utupaccayādisampannattā tassa raṭṭhassa sappāyautupaccayasevanena niccaṃ kallasarīrā kallacittā ca honti .
Te cittasarīrakallatāya anuggahitapaññābalā gambhīrakathaṃ paṭiggahetuṃ samatthā paṭiccasamuppādanissitānaṃ
V3.288 gambhīrapaññānañca kārakā honti .Tenāha ‘‘ kururaṭṭhavāsino bhikkhū gambhīrapaññākārakā ’’ tiādi .
Yuttappayuttāti satipaṭṭhānabhāvanāya yuttā ceva payuttā ca .
Tasmiñhi ( dī . ni . aṭṭha .2.373; ma . ni . aṭṭha .1.106) janapade catasso parisā pakatiyāva satipaṭṭhānabhāvanānuyogamanuyuttā viharanti , antamaso dāsakammakaraparijanāpi satipaṭṭhānappaṭisaṃyuttameva kathaṃ kathenti .
Udakatitthasuttakantanaṭṭhānādīsupi niratthakakathā nāma nappavattati .
Sace kāci itthī ,‘‘ amma , tvaṃ kataraṃ satipaṭṭhānabhāvanaṃ manasi karosī ’’ ti pucchitā ‘‘ na kiñcī ’’ ti vadati , taṃ garahanti ‘‘ dhīratthu tava jīvitaṃ , jīvamānāpi tvaṃ matasadisā ’’ ti .
Atha naṃ ‘‘ mā dāni puna evamakāsī ’’ ti ovaditvā aññataraṃ satipaṭṭhānaṃ uggaṇhāpenti .
Yā pana ‘‘ ahaṃ asukaṃ satipaṭṭhānaṃ nāma manasi karomī ’’ ti vadati , tassā ‘‘ sādhu sādhū ’’ ti sādhukāraṃ datvā ‘‘ tava jīvitaṃ sujīvitaṃ , tvaṃ nāma manussattaṃ pattā , tavatthāya sammāsambuddho uppanno ’’ tiādīhi pasaṃsanti .
Na kevalañcettha manussajātikāyeva satipaṭṭhānamanasikārayuttā , te nissāya viharantā tiracchānagatāpi .
Tatridaṃ vatthu – eko kira naṭako suvapotakaṃ gahetvā sikkhāpento vicarati .
So bhikkhuniupassayaṃ upanissāya vasitvā gamanakāle suvapotakaṃ pamussitvā gato .
Taṃ sāmaṇeriyo gahetvā paṭijaggiṃsu ,‘‘ buddharakkhito ’’ ti cassa nāmaṃ akaṃsu .
Taṃ ekadivasaṃ purato nisinnaṃ disvā mahātherī āha ‘‘ buddharakkhitā ’’ ti .
Kiṃ , ayyoti .
Atthi te koci bhāvanāmanasikāroti ?
Natthayyeti .
Āvuso
M3.311 , pabbajitānaṃ santike vasantena nāma vissaṭṭhaattabhāvena bhavituṃ na vaṭṭati , kocideva manasikāro icchitabbo , tvaṃ pana aññaṃ na sakkhissasi ,‘‘ aṭṭhi aṭṭhī ’’ ti sajjhāyaṃ karohīti .So theriyā ovāde ṭhatvā ‘‘ aṭṭhi aṭṭhī ’’ ti sajjhāyanto carati .
Taṃ ekadivasaṃ pātova toraṇagge nisīditvā bālātapaṃ tapamānaṃ eko sakuṇo nakhapañjarena aggahesi .
So ‘‘ kiri kirī ’’ ti saddamakāsi .
Sāmaṇeriyo sutvā ,‘‘ ayye , buddharakkhito sakuṇena gahito , mocema nan ’’ ti leḍḍuādīni gahetvā anubandhitvā mocesuṃ .
Taṃ ānetvā purato ṭhapitaṃ therī āha ,‘‘ buddharakkhita , sakuṇena gahitakāle kiṃ cintesī ’’ ti .
Ayye , na aññaṃ cintesiṃ ,‘‘ aṭṭhipuñjova aṭṭhipuñjaṃ gahetvā gacchati , katarasmiṃ ṭhāne vippakirissatī ’’ ti evaṃ , ayye , aṭṭhipuñjameva cintesinti .
Sādhu sādhu , buddharakkhita
V3.289 , anāgate bhavakkhayassa te paccayo bhavissatīti .Evaṃ tattha tiracchānagatāpi satipaṭṭhānamanasikārayuttā .
Dīghanikāyādīsu mahānidānādīnīti dīghanikāye mahānidānaṃ ( dī . ni .2.95 ādayo ) satipaṭṭhānaṃ ( dī . ni .2.372 ādayo ) majjhimanikāye satipaṭṭhānaṃ ( ma . ni .1.105 ādayo ) sāropamaṃ ( ma . ni .1.307 ādayo ) rukkhopamaṃ raṭṭhapālaṃ māgaṇḍiyaṃ āneñjasappāyanti ( ma . ni .3.66 ādayo ) evamādīni .
Ñāṇādayoti ñāṇañceva taṃsampayuttadhammā ca .
Tenāha ‘‘ ñāṇanti vutte ’’ tiādi .
Ñāṇasampayuttacittāni labbhanti tehi vinā sampajānatāya asambhavato .
Mahācittānīti aṭṭhapi mahākiriyacittāni labbhanti ‘‘ satatavihārā ’’ ti vacanato ñāṇuppattipaccayarahitakālepi pavattijotanato .
Dasa cittānīti aṭṭha mahākiriyacittāni hasituppādavoṭṭhabbanacittehi saddhiṃ dasa cittāni labbhanti .
Arajjanādussanavasena pavatti tesampi sādhāraṇāti .
‘‘ Upekkhako viharatī ’’ ti vacanato chaḷaṅgupekkhāvasena āgatānaṃ imesaṃ satatavihārānaṃ somanassaṃ kathaṃ labbhatīti āha ‘‘ āsevanavasena labbhatī ’’ ti .
Kiñcāpi khīṇāsavo iṭṭhāniṭṭhepi ārammaṇe majjhatto viya bahulaṃ upekkhako viharati attano parisuddhapakatibhāvāvijahanato .
Kadāci pana tathā cetobhisaṅkhārābhāve yaṃ taṃ sabhāvato iṭṭhaṃ ārammaṇaṃ
M3.312 , tattha yāthāvasabhāvaggahaṇavasenapi arahato cittaṃ somanassasahagataṃ hutvā pavattateva , tañca kho pubbāsevanavasena .Tena vuttaṃ ‘‘ āsevanavasena labbhatī ’’ ti .
Ārakkhakiccaṃ sādheti sativepullappattattā .
Caratotiādinā niccasamādānaṃ dasseti , taṃ vikkhepābhāvena daṭṭhabbaṃ .
Pabbajjūpagatāti yaṃ kiñci pabbajjaṃ upagatā , na samitapāpā .
Bhovādinoti jātimattabrāhmaṇe vadati .
Pāṭekkasaccānīti tehi tehi diṭṭhigatikehi pāṭiyekkaṃ gahitāni ‘‘ idameva saccan ’’ ti abhiniviṭṭhāni diṭṭhisaccādīni .
Tānipi hi ‘‘ idameva saccan ’’ ti gahaṇaṃ upādāya ‘‘ saccānī ’’ ti voharīyanti .
Tenāha ‘‘ idamevā ’’ tiādi .
Nīhaṭānīti attano santānato nīharitāni apanītāni .
Gahitaggahaṇassāti ariyamaggādhigamato pubbe gahitassa diṭṭhiggāhassa .
Vissaṭṭhabhāvavevacanānīti ariyamaggena sabbaso pariccāgabhāvassa adhivacanāni .
Natthi etāsaṃ vayo vekallanti avayāti āha ‘‘ anūnā ’’ ti , anavasesoti attho .
Esanāti
V3.290 kāmesanādayo .Maggassa kiccanipphatti kathitā rāgādīnaṃ pahīnabhāvadīpanato .
Paccavekkhaṇaphalaṃ kathitan ti paccavekkhaṇamukhena ariyaphalaṃ kathitaṃ .
Adhigate hi aggaphale sabbaso rāgādīnaṃ anuppādadhammataṃ pajānāti , tañca pajānanaṃ paccavekkhaṇañāṇanti .
Dutiyaariyāvāsasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Nāthavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .