Issues
Select Version
Pāthikavaggapāḷi
Pāthikavaggapāḷi

Aṭṭha dhammā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Aṭṭha dhammā

358.‘‘ Aṭṭha dhammā bahukārā … pe … aṭṭha dhammā sacchikātabbā .
( Ka )‘‘ katame aṭṭha dhammā bahukārā ?
Aṭṭha hetū aṭṭha paccayā ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāyaM3.244 vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattanti .
Katame aṭṭha ?
Idhāvuso , bhikkhu satthāraṃ [ satthāraṃ vā ( syā . ka .)] upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ , yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemañca gāravoV3.235 ca .
Ayaṃ paṭhamo hetu paṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāyaP3.285 .
Paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati .
‘‘ Taṃ kho pana satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃT3.316 , yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemañca gāravo ca .
Te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati –
‘ idaṃ , bhante , kathaṃ ?
Imassa ko attho ’ ti ?
Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti , anuttānīkatañca uttānī [ anuttānikatañca uttāniṃ ( ka .)] karonti , anekavihitesu ca kaṅkhāṭṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti .
Ayaṃ dutiyo hetu dutiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya , paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya , vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati .
‘‘ Taṃ kho pana dhammaṃ sutvā dvayena vūpakāsena sampādeti – kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca .
Ayaṃ tatiyo hetu tatiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya , paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sīlavā hoti , pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno , aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu .
Ayaṃ catuttho hetu catuttho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya , paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo .
Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti , tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātāT3.317 vacasāM3.245 paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā .
Ayaṃ pañcamo hetu pañcamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya , paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya , kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya , thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu .
Ayaṃ chaṭṭhoP3.286V3.236 hetu chaṭṭho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya , paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato .
Cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā .
Ayaṃ sattamo hetu sattamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya , paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu , udayabbayānupassī viharati –
‘ iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo ;
iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo ;
iti saññā iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo ;
iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṃ samudayo iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo ;
iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo ’ ti .
Ayaṃ aṭṭhamo hetu aṭṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāyaT3.318 paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya , paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati .
Ime aṭṭha dhammā bahukārā .
( Kha )‘‘ katame aṭṭha dhammā bhāvetabbā ?
Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvācā , sammākammanto , sammāājīvo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
Ime aṭṭha dhammā bhāvetabbā .
( Ga )‘‘ katame aṭṭha dhammā pariññeyyā ?
Aṭṭha lokadhammā – lābho ca , alābho ca , yaso ca , ayaso ca , nindā ca , pasaṃsā ca , sukhañca , dukkhañca .
Ime aṭṭha dhammā pariññeyyā .
( Gha )‘‘ katameM3.246 aṭṭha dhammā pahātabbā ?
Aṭṭha micchattāP3.287 – micchādiṭṭhi , micchāsaṅkappo , micchāvācā , micchākammanto , micchāājīvo , micchāvāyāmo , micchāsati , micchāsamādhi .
Ime aṭṭha dhammā pahātabbā .
( Ṅa )‘‘ katame aṭṭha dhammā hānabhāgiyā ?
Aṭṭha kusītavatthūni .
Idhāvuso , bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti , tassa evaṃ hoti –
‘ kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati , kammaṃ kho panaV3.237 me karontassa kāyo kilamissati , handāhaṃ nipajjāmī ’ ti .
So nipajjati , na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya .
Idaṃ paṭhamaṃ kusītavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhunā kammaṃ kataṃ hotiT3.319 .
Tassa evaṃ hoti –
‘ ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ , kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilanto , handāhaṃ nipajjāmī ’ ti .
So nipajjati , na vīriyaṃ ārabhati … pe … idaṃ dutiyaṃ kusītavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhunā maggo gantabbo hoti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ maggo kho me gantabbo bhavissati , maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati , handāhaṃ nipajjāmī ’ ti .
So nipajjati , na vīriyaṃ ārabhati … pe … idaṃ tatiyaṃ kusītavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhunā maggo gato hoti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ , maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto , handāhaṃ nipajjāmī ’ ti .
So nipajjati , na vīriyaṃ ārabhati … pe … idaṃ catutthaṃ kusītavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ .
Tassa evaṃ hoti –
‘ ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ , tassa me kāyo kilanto akammañño , handāhaṃ nipajjāmī ’ ti … pe … idaṃ pañcamaṃ kusītavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ .
Tassa evaṃ hoti –
‘ ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassaM3.247 vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃT3.320 , tassa me kāyo garuko akammañño , māsācitaṃ maññe , handāhaṃ nipajjāmī ’ ti .
So nipajjati … pe … idaṃ chaṭṭhaṃ kusītavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho , tassa evaṃ hotiV3.238 –
‘ uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho atthi kappo nipajjituṃ , handāhaṃ nipajjāmī ’ ti .
So nipajjati … pe … idaṃ sattamaṃ kusītavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu gilānāvuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā .
Tassa evaṃ hoti –
‘ ahaṃ kho gilānāvuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā .
Tassa me kāyo dubbalo akammañño , handāhaṃ nipajjāmī ’ ti .
So nipajjati … pe … idaṃ aṭṭhamaṃ kusītavatthu .
Ime aṭṭha dhammā hānabhāgiyā .
( Ca )‘‘ katame aṭṭha dhammā visesabhāgiyā ?
Aṭṭha ārambhavatthūni .
Idhāvuso , bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti , tassa evaṃ hoti –
‘ kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati , kammaṃ kho pana me karontena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ , handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassaT3.321 sacchikiriyāyā ’ ti .
So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya .
Idaṃ paṭhamaṃ ārambhavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ , kammaṃ kho panāhaṃ karonto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ , handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi … pe … idaṃ dutiyaṃ ārambhavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhunā maggo gantabbo hoti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ maggo kho me gantabbo bhavissati , maggaṃ kho pana me gacchantena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ , handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi … pe … idaṃ tatiyaṃ ārambhavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhunā maggo gato hoti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ , maggaṃ kho panāhaṃ gacchanto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ , handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi … pe … idaṃ catutthaṃ ārambhavatthu .
‘‘ PunaM3.248 caparaṃ , āvuso , bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto naT3.322 labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ .
Tassa evaṃ hoti –
‘ ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃV3.239 , tassa me kāyo lahuko kammañño , handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi … pe … idaṃ pañcamaṃ ārambhavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ .
Tassa evaṃ hoti –
‘ ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ .
Tassa me kāyo balavā kammañño , handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi … pe … idaṃ chaṭṭhaṃ ārambhavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho .
Tassa evaṃ hoti –
‘ uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati , yaṃ me ābādho pavaḍḍheyya , handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi … pe … idaṃT3.323 sattamaṃ ārambhavatthu .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā .
Tassa evaṃ hoti –
‘ ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā , ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati , yaṃ me ābādho paccudāvatteyya , handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā ’ ti .
So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya .
Idaṃ aṭṭhamaṃ ārambhavatthu .
Ime aṭṭha dhammā visesabhāgiyā .
( Cha )‘‘ katame aṭṭha dhammā duppaṭivijjhā ?
Aṭṭha akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya .
Idhāvuso , tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho , dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito .
Ayañca puggalo nirayaṃ upapanno hoti .
Ayaṃ paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho , dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmīM3.249 sugatappavedito , ayañca puggalo tiracchānayoniṃ upapanno hoti .
Ayaṃ dutiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya .
‘‘ PunaV3.240 caparaṃ … pe … pettivisayaṃT3.324 upapanno hoti .
Ayaṃ tatiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya .
‘‘ Puna caparaṃ … pe … aññataraṃ dīghāyukaṃ devanikāyaṃ upapanno hoti .
Ayaṃ catuttho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya .
‘‘ Puna caparaṃ … pe … paccantimesu janapadesu paccājāto hoti milakkhesu aviññātāresu , yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ .
Ayaṃ pañcamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya .
‘‘ Puna caparaṃ … pe … ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti , so ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano –
‘ natthi dinnaṃ , natthi yiṭṭhaṃ , natthi hutaṃ , natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko , natthi ayaṃ loko , natthi paro loko , natthi mātā , natthi pitā , natthi sattā opapātikā , natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī ’ ti .
Ayaṃ chaṭṭho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya .
‘‘ Puna caparaṃ … pe … ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hotiT3.325 , so ca hoti duppañño jaḷo eḷamūgo , nappaṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ .
Ayaṃ sattamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya .
‘‘ Puna caparaṃ … pe … ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti , so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo , paṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ .
Ayaṃ aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya .
Ime aṭṭha dhammā duppaṭivijjhā .
( Ja )‘‘ katame aṭṭha dhammā uppādetabbā ?
Aṭṭha mahāpurisavitakkā – appicchassāyaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo mahicchassa .
Santuṭṭhassāyaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassa .
Pavivittassāyaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassa .
Āraddhavīriyassāyaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo kusītassa .
Upaṭṭhitasatissāyaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissa .
Samāhitassāyaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo asamāhitassaM3.250V3.241 .
Paññavato [ paññāvato ( sī . pī .)] ayaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo duppaññassa .
Nippapañcassāyaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo papañcārāmassāti [ nippapañcārāmassa ayaṃ dhammo nippapañcaratino , nāyaṃ dhammo papañcārāmassa papañcaratinoti ( sī . syā . pī .) aṅguttarepi tatheva dissati . aṭṭhakathāṭīkā pana oloketabbā ] ime aṭṭha dhammā uppādetabbā .
( Jha )‘‘ katame aṭṭha dhammā abhiññeyyā ?
Aṭṭha abhibhāyatanāni – ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāniT3.326 ,‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti – evaṃsaññī hoti .
Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni ,‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti – evaṃsaññī hoti .
Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni ,‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti evaṃsaññī hoti .
Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni ,‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti evaṃsaññī hoti .
Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni .
Seyyathāpi nāma umāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ .
Seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ , evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni ,‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti evaṃsaññī hoti .
Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni .
Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ .
Seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃM3.251 ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃT3.327 , evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni ,‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti evaṃsaññī hoti .
Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ AjjhattaṃV3.242 arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni .
Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ , seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ , evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni ,‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti evaṃsaññī hoti .
Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ .
‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni .
Seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā , seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ odātaṃ odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ , evameva ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni ,‘ tāni abhibhuyya jānāmi passāmī ’ ti evaṃsaññī hoti .
Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ .
Ime aṭṭha dhammā abhiññeyyā .
( Ña )‘‘ katameT3.328P3.288 aṭṭha dhammā sacchikātabbā ?
Aṭṭha vimokkhā – rūpī rūpāni passati .
Ayaṃ paṭhamo vimokkho .
‘‘ Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati .
Ayaṃ dutiyo vimokkho .
‘‘ Subhanteva adhimutto hoti .
Ayaṃ tatiyo vimokkho .
‘‘ Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ ananto ākāso ’ ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
Ayaṃ catuttho vimokkho .
‘‘ SabbasoM3.252 ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ anantaṃ viññāṇan ’ ti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
Ayaṃ pañcamo vimokkho .
‘‘ SabbasoV3.243 viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
Ayaṃ chaṭṭho vimokkho .
‘‘ Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
Ayaṃ sattamo vimokkho .
‘‘ Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati .
Ayaṃ aṭṭhamo vimokkho .
Ime aṭṭha dhammā sacchikātabbā .
‘‘ Iti ime asīti dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena abhisambuddhā .