2. Vassakārasuttavaṇṇanā
22. Dutiye abhiyātukāmoti abhibhavanatthāya yātukāmo .
Vajjīti vajjirājāno .
Evaṃmahiddhiketi evaṃ mahatiyā rājiddhiyā samannāgate .
Etena nesaṃ samaggabhāvaṃ katheti .
Evaṃmahānubhāveti evaṃ mahantena rājānubhāvena samannāgate
P4.15 .Etena nesaṃ hatthisippādīsu katasikkhataṃ katheti , yaṃ sandhāya vuttaṃ –
‘‘ sikkhitā vatime licchavikumārakā , susikkhitā vatime licchavikumārakā , yatra hi nāma sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṃ atipātayissanti poṅkhānupoṅkhaṃ avirādhitan ’’ ti ( saṃ . ni .5.1115).
Ucchecchāmīti ucchindissāmi .
Vināsessāmīti adassanaṃ nayissāmi .
Anayabyasanan ti avaḍḍhiñceva , ñātibyasanañca .
Āpādessāmīti pāpayissāmi .
Iti kira so ṭhānanisajjādīsu imaṃ yuddhakathameva katheti ,‘‘ gamanasajjā hothā ’’ ti ca balakāyaṃ āṇāpeti .
Kasmā ?
Gaṅgāya kira ekaṃ paṭṭanagāmaṃ nissāya addhayojanaṃ ajātasattuno vijitaṃ , addhayojanaṃ licchavīnaṃ .
Tatra pabbatapādato mahagghabhaṇḍaṃ otarati .
Taṃ sutvā ‘‘ ajja yāmi , sve yāmī ’’ ti ajātasattuno saṃvidahantasseva licchavino samaggā sammodamānā puretaraṃ āgantvā sabbaṃ gaṇhanti .
Ajātasattu pacchā āgantvā taṃ pavattiṃ ñatvā kujjhitvā gacchati .
Te punasaṃvaccharepi tatheva karonti .
Atha so balavāghātajāto , tadā evamakāsi .
Tato cintesi –
‘‘ gaṇena saddhiṃ yuddhaṃ nāma bhāriyaṃ , ekopi moghappahāro nāma natthi .
Ekena kho pana paṇḍitena saddhiṃ mantetvā karonto niraparādho hoti , paṇḍito ca satthārā sadiso natthi , satthā ca avidūre dhuravihāre vasati , handāhaṃ pesetvā pucchāmi .
Sace me gatena
M3.156 koci attho bhavissati , satthā tuṇhī bhavissati .Anatthe pana sati
P4.16 ‘ kiṃ rañño tatthaV3.158 gatenā ’ ti vakkhatī ’’ ti .So vassakāraṃ brāhmaṇaṃ pesesi .
Brāhmaṇo gantvā bhagavato tamatthaṃ ārocesi .
Tena vuttaṃ – atha kho rājā … pe … āpādessāmi vajjīti .
Bhagavantaṃ bījayamānoti thero vattasīse ṭhatvā bhagavantaṃ bījati , bhagavato pana sītaṃ vā uṇhaṃ vā natthi .
Bhagavā brāhmaṇassa vacanaṃ sutvā tena saddhiṃ amantetvā therena saddhiṃ mantetukāmo kinti te , ānanda , sutan tiādimāha .
Taṃ vuttatthameva .
Ekamidāhan ti idaṃ bhagavā pubbe vajjīnaṃ imassa vajjisattakassa desitabhāvappakāsanatthaṃ āha .
Akaraṇīyāti akattabbā , aggahetabbāti attho .
Yadidan ti nipātamattaṃ .
Yuddhassāti karaṇatthe sāmivacanaṃ , abhimukhaṃ yuddhena gahetuṃ na sakkāti attho .
Aññatra upalāpanāyāti ṭhapetvā upalāpanaṃ .
Upalāpanā nāma ‘‘ alaṃ vivādena , idāni samaggā homā ’’ ti hatthiassarathahiraññasuvaṇṇādīni pesetvā saṅgahakaraṇaṃ , evañhi saṅgahaṃ katvā kevalaṃ vissāsena sakkā gaṇhitunti attho .
Aññatra mithubhedāti ṭhapetvā mithubhedaṃ .
Iminā ‘‘ aññamaññabhedaṃ katvāpi sakkā ete gahetun ’’ ti dasseti .
Idaṃ brāhmaṇo bhagavato kathāya nayaṃ labhitvā āha .
Kiṃ pana bhagavā brāhmaṇassa imāya kathāya nayalābhaṃ jānātīti ?
Āma jānāti .
Jānanto kasmā kathesi ?
Anukampāya .
Evaṃ kirassa ahosi –
‘‘ mayā akathitepi katipāhena gantvā sabbe gaṇhissati , kathite pana samagge bhindanto tīhi saṃvaccharehi gaṇhissati .
Ettakampi jīvitameva varaṃ .
Ettakañhi jīvantā attano patiṭṭhābhūtaṃ puññaṃ karissantī ’’ ti .
Abhinanditvāti
P4.17 cittena nanditvā .Anumoditvāti ‘‘ yāva subhāsitamidaṃ bhotā gotamenā ’’ ti vācāya anumoditvā .
Pakkāmīti rañño santikaṃ gato .
Rājāpi tameva pesetvā sabbe bhinditvā gantvā anayabyasanaṃ pāpesi .