2. Sattasūriyasuttavaṇṇanā
66. Dutiye yasmā ayaṃ sattasūriyadesanā tejosaṃvaṭṭadassanavasena pavattā , tasmā tayo saṃvaṭṭā , tisso saṃvaṭṭasīmā , tīṇi saṃvaṭṭamūlānī , tīṇi kolāhalānīti ayaṃ tāva āditova imassa suttassa purecārikakathā veditabbā .
Sā visuddhimagge ( visuddhi .2.403) pubbenivāsānussatiniddese vitthāritāva .
Etadavocāti aniccakammaṭṭhānikānaṃ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ ajjhāsayena upādinnakānaṃ anupādinnakānaṃ saṅkhārānaṃ vipattidassanatthaṃ etaṃ ‘‘ aniccā , bhikkhave , saṅkhārā ’’ tiādisattasūriyopamasuttantaṃ avoca .
Tattha aniccāti hutvā abhāvaṭṭhena aniccā .
Saṅkhārāti upādinnakaanupādinnakā saṅkhāradhammā .
Addhuvāti evaṃ aciraṭṭhena na dhuvā .
Anassāsikāti
M3.180 asassatabhāvena assāsarahitā .Alamevāti yuttameva .
Ajjhogāḷhoti udake anupaviṭṭho .
Accuggatoti udakapiṭṭhito uggato .
Devo na vassatīti paṭhamaṃ tāva upakappanamegho nāma koṭisatasahassacakkavāḷe ekamegho hutvā vassati , tadā
P4.51 nikkhantabījaṃ na puna gehaṃ pavisati .Tato paṭṭhāya dhamakaraṇe niruddhaṃ viya udakaṃ hoti , puna ekabindumpi devo na vassatīti upamānadhammakathāva pamāṇaṃ .
Vinassante pana loke paṭhamaṃ avīcito paṭṭhāya tuccho hoti , tato uṭṭhahitvā sattā manussaloke ca tiracchānesu ca nibbattanti .
Tiracchānesu nibbattāpi puttabhātikesu mettaṃ paṭilabhitvā kālakatā devamanussesu nibbattanti .
Devatā ākāsena carantiyo ārocenti –
‘‘ na idaṃ ṭhānaṃ
V3.181 sassataṃ na nibaddhaṃ , mettaṃ bhāvetha , karuṇaṃ , muditaṃ , upekkhaṃ bhāvethā ’’ ti .Te mettādayo bhāvetvā tato cutā brahmaloke nibbattanti .
Bījagāmāti ettha bījagāmo nāma pañca bījajātāni .
Bhūtagāmo nāma yaṃkiñci nikkhantamūlapaṇṇaṃ haritakaṃ .
Osadhitiṇavanappatayoti ettha osadhīti osadharukkhā .
Tiṇāti bahisārā tālanāḷikerādayo .
Vanappatayoti vanajeṭṭhakarukkhā .
Kunnadiyoti ṭhapetvā pañca mahānadiyo avasesā ninnagā .
Kusobbhāti ṭhapetvā satta mahāsare avasesā rahadādayo .
Dutiyo sūriyotiādīsu dutiyasūriyakāle eko udeti , eko atthaṅgameti .
Tatiyakāle eko udeti , eko atthaṅgameti , eko majjhe hoti .
Catutthakāle catukulike gāme cattāro piṇḍacārikā dvārapaṭipāṭiyā ṭhitā viya honti .
Pañcamādikālepi eseva nayo .
Palujjantīti
P4.52 chijjitvā chijjitvā patanti .Neva chārikā paññāyati na masīti cakkavāḷamahāpathavī sinerupabbatarājā himavā cakkavāḷapabbato cha kāmasaggā paṭhamajjhānikabrahmalokāti ettake ṭhāne daḍḍhe accharāya gahetabbamattāpi chārikā vā aṅgāro vā na paññāyati .
Ko mantā ko saddhātāti ko tassa saddhāpanatthāya samattho , ko vā tassa saddhātā .
Aññatra diṭṭhapadehīti diṭṭhapade
M3.181 sotāpanne ariyasāvake ṭhapetvā ko añño saddahissatīti attho .Vītarāgoti vikkhambhanavasena vītarāgo .
Sāsanaṃ ājāniṃsūti anusiṭṭhiṃ jāniṃsu , brahmalokasahabyatāya maggaṃ paṭipajjiṃsu .
Samasamagatiyoti dutiyattabhāve sabbākārena samagatiko ekagatiko .
Uttari mettaṃ bhāveyyan ti paṭhamajjhānato uttari yāva tikacatukkajjhānā paṇītaṃ katvā mettaṃ bhāveyyaṃ .
Cakkhumāti pañcahi cakkhūhi cakkhumā .
Parinibbutoti bodhipallaṅkeyeva kilesaparinibbānena parinibbuto .
Evaṃ aniccalakkhaṇaṃ dīpetvā satthari desanaṃ vinivaṭṭente pañcasatāpi te aniccakammaṭṭhānikā bhikkhū desanānusārena ñāṇaṃ pesetvā nisinnāsanesuyeva arahattaṃ pāpuṇiṃsūti .