Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Puggalapaññattipakaraṇa-mūlaṭīkā

2. Dukaniddesavaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ကဿစိ၊ တစုံတခုသော။ ကိလေသဿ၊ ကိလေသာ၏။ ဝါ၊ ကို။ အဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ၊ မခွါအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ကဿစိ (ပိ)၊ တစုံတခုသော ကိလေသာ၏လည်း။ (ကထဉ္စိ ၌ စပ်။) ဝါ၊ မှလည်း။ (အဝိမုတ္တော ၌ စပ်။) ကထဉ္စိ၊ တစုံတခုသော အပြားအားဖြင့်။ (အောက်ထစ်ဆုံး ဝိက္ခမ္ဘန မျှဖြင့်လည်း။) အဝိမုတ္တော၊ မလွတ်သော။ ကာမဘဝေါ၊ သည်။ (အဇ္ဈတ္တံ နာမ ၌စပ်။) အဇ္ဈတ္တဂ္ဂဟဏဿ၊ အတ္တကို စွဲမှီ ရည်စူး၍ ယူခြင်း၏။ [အဇ္ဈတ္တံ ၌ "အဓိ+ အတ္တ" ခွဲ၊ "အတ္တကို စွဲမှီရည်စူး၍" ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ကို ဓမ္မသင်္ဂဏီ အဋ္ဌကထာ အဇ္ဈတ္တတိက် အဖွင့်၌ ရှုပါ။] ဝိသေသပစ္စယော၊ ထူးသော အကြောင်းသည်။ (ဟောတိ)၊ ဣတိ၊ ကြောင့်။ အဇ္ဈတ္တံ နာမ၊ အဇ္ဈတ္တ မည်၏။
တတ္ထ၊ ထို အဇ္ဈတ္တမည်သော ကာမဘဝ၌။ ဗန္ဓနံ၊ နှောင်ဖွဲ့ကြောင်း တရားသည်။ အဇ္ဈတ္တသံယောဇနံ၊ အဇ္ဈတ္တသံယောဇန မည်၏။ တေန၊ ထို အဇ္ဈတ္တသံယောဇဉ်နှင့်။ သမ္ပယုတ္တော၊ ယှဉ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ အဇ္ဈတ္တ သံယောဇနာ၊ အဇ္ဈတ္တသံယောဇန မည်၏။ [သမ္ပယုတ္တော နေရာ၌ "သံ+ ပ" တို့ အနက်မရှိသောကြောင့် "ယုတ္တော" ဟု ရှိလျှင်ကောင်းမည်။ ရှေးနိဿယ၌ ကား "သံ+ပ" တို့အနက်ရှိကြ၍ "အပြားအားဖြင့် မပြတ်ယှဉ်သော ပုဂ္ဂိုလ်" ဟုပေးသည်။ "ယုတ္တော"အရ "ယှဉ်" ဟူသည်လည်း " ရှိခြင်း" ပင်တည်း။]
ကာရဏေန၊ ပြုအပ်သော ကျေးဇူးဟူသော အကြောင်းနှင့်။ ဝိနာ၊ ကင်း၍။ ပဝတ္တဟိတစိတ္တော၊ ဖြစ်သော စီးပွားနှင့်ယှဉ်သော စိတ်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ အကာရဏဝစ္ဆလော၊ အကာရဏဝစ္ဆလမည်၏။ အကာရဏဝစ္ဆလော။ ။ "ဝစ္ဆော (သိနေဟော) ယဿ အတ္ထီတိ" ဟု အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာသူစိ ၌ ဝိဂ္ဂဟပြု၏။ သူတပါးက ပြုအပ်သော ကျေးဇူးမရှိသော်လည်း သူ့ကို မေတ္တာဖြင့် ချစ်ခင်နေသောကြောင့် သူ၏ စီးပွားကို လိုလားရကား ကျေးဇူးကို ရှေးဦးစွာ ပြုလေ့ရှိသော ပုဗ္ဗကာရီ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်နိုင်သည်။ [မဓုဋီကာ၌ "ဝစ္ဆတိ ကရောတိ သီလေနာတိ ဝစ္ဆလော" ဟု ပြု၏။ ကောင်းမည် မထင်။] ဝါ၊ အကြောင်း မရှိပဲ မေတ္တာဖြင့် ချစ်ခင်ခြင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်မည်၏။
အနာဂတံ၊ အနာဂတ် သည်။ အနာဂတမ္ပိ(ပေ) ကတညူဧဝ။ ။ ကထညူ၏ သဒ္ဒါနက်မှာ "ပြုအပ်ပြီ သော ကျေးဇူးကို + သိသူ" ဟု ဖြစ်၏။ "ကရိဿတိ မေ" ဟု မျှော်လင့်ရာ၌ "ပြုအပ်ပြီး ကျေးဇူးမရှိပါတကား"။ အဘယ့်ကြောင့် ကတညူ မည်ရသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ပုရိမဂ္ဂဟိတံ တံ ကတံ ဥပါဒါယ" ဟု မိန့်သည်။ သူ့ဆီမှာ မရသေးသော်လည်း စိတ်ဖြင့် မှန်းမျှော်၍ ယူအပ် သော အနာဂတ် သူ့ကျေးဇူးကိုပင် စိတ်ဖြင့် ယူအပ်ပြီး ဖြစ်သောကြောင့် "ကတ" ဟု ခေါ်နိုင်ရကား ထိုကတကို စွဲ၍ ကတညူပုဂ္ဂိုလ်ဟု ခေါ်နိုင်သည် ဟူလို။ သမာနမ္ပိ၊ ဖြစ်ပါသော်လည်း။ ဝါ၊ ဖြစ်သည်လည်း ဖြစ်သော။ ပယောဇနံ၊ အကျိုးကို။ အပေက္ခမာနော၊ ရှုငဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ပုရိမဂ္ဂ ဟိတံ၊ စိတ်ဖြင့် ရှေးဦးစွာ ယူအပ်ပြီးသော။ တံ ကတံ၊ ထို ကတ မည်သော ကျေးဇူးကို။ ဥပါဒါယ၊ ဉာဏ်ဖြင့် ကပ်ယူ၍။ ကထညူ ဧဝ နာမ၊ ကတ္တညူ ပုဂ္ဂိုလ်သာ မည်သည်။ ဟောတိ၊ ပုဗ္ဗကာရီ၊ ပုဗ္ဗကာရီ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ န (ဟောတိ)၊ မဖြစ်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ကရိဿတိ မေတိအာဒိ၊ အစရှိသော။ (ယံ ဝစနံ အတ္ထိ၊ တံ ဝစနံ သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ပြီ။
တမောဇောတိ ပရာယဏော၊ တမောဇောတိပရာယဏ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။တမောဇောတိပရာယဏော။ ။ ယခုဘဝ၌ အမျိုး အဆင်း ဥစ္စာ ပညာ အရာရာ၌ အောက်ကျသူကို မထင်ရှားသည့် အတွက် အမှောင်နှင့် တူသောကြောင့် တမပုဂ္ဂိုလ်ဟု ခေါ်ရ၏။ ထို ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှေးကံ၏ အကျိုးကို မှီ၍ အသက်မမွေးရပဲ ယခုဘဝမှ ကုသိုလ်ကို ပြုသူ ဖြစ်သော ကြောင့် "ပုဗ္ဗကာရီ" ပုဂ္ဂိုလ် (ရှေးဦးစွာ ပြုသူ) ဟု ခေါ်ရသည်။
မှတ်ချက်။ ။ ရှေးနိဿယ၌ မှောင်သော အောင်တန်းဘဝမှ လာသောကြောင့် "တမ" ဟု ဆိုထား၏။ သဂါထာဝဂ္ဂ ကောသလသံယုတ် အဋ္ဌကထာနှင့် မညီပါ။ အဋ္ဌကထာ သာဓကတို့ အဋ္ဌကထာ နိဿယ၌ ပြထား၏။ ဤဘဝ၌ အရာအရာ အထက်တန်း ရောက်သူကို။ "ဇောတိ" ဟု ခေါ်၍ ကုသိုလ်ကောင်းမျုကို ထပ်၍ ပြုရသဖြင့်"ဇောတိပရာယဏ" ဖြစ်သူသည် ပြုအပ်ပြီးသော ရှေးကတကို သိရာရောက်သောကြောင့် ကတညူ ကတဝေဒီ ပုဂ္ဂိုလ်မည်၏။
(ဝုတ္တော ၌ စပ်။) ဝါ၊ သည်။ (ကရောတိ ၌စပ်။) ပုညဖလံ၊ ရှေးကောင်းမှု၏ အကျိုးကို။ အနုပဇီဝန္တော ဧဝ၊ မှီရ အသက်မမွေးရသည်သာ။ (တမ ဖြစ်နေသည့် အတွက် ရှေးကောင်းမှု အကျိုးကို အမှီရပဲသာလျှင်။) (ဟုတွာ၊ ၍)။ ပုညာနိ၊ ကောင်းမှုတို့ကို။ ကရောတိ၊ ပြု၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ပုဗ္ဗကာရီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်ပြီ။
ဣဏံ ဒေမီတိ သညံ ကရောတီတိ၊ ဟူသော ပါဌ်၏။ ဧဝံ၊ ဤသို့ ကြွေးပေးနေ၏ ဟူ၍။ သညံ၊ အမှတ်အသားကို။ အကရောန္တောပိ၊ မပြုပါသော်လည်း။ ကရောန္တော ဝိယ၊ ပြုသကဲ့သို့။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
အစ္ဆမံသံ လဘိတွာ သူကရမံသန္တိ န ကုက္ကုစ္စာယတီတိ၊ ကား။ အစ္ဆမံသန္တိ၊ ဝံသားဟူ၍။ ဇာနန္တောပိ၊ သိလျက်တည်း။ သူကရမံသန္တိ၊ ဝက်သားဟူ၍။ န ကုက္ကုစ္စာယတိ၊ ကုက္ကုစ္စကို ပြု။ မဒ္ဒိတွာ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို နှိပ်နင်း၍။ ဝီတိက္ကမတိ၊ ကျူးလွန်၏။ ဣတိ၊ ဤအနက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဝါ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ [ကုက္ကုစ္စပြုရုံမျှဖြင့် အာပတ်မသင့်သေး၊ ကျူးလွန်မှ အာပတ်သင့်၏။ ထို့ကြောင့် "မဒ္ဒိတွာ ဝီတိက္ကမတိ" ဟု ဆိုသည်။]
တိတ္တောတိ၊ ကား။ တိတ္တော။ ။ ပီဏနအနက်ကို ဟောသော တိပ ဓာတ်သည် ပြည့်ဝခြင်း ,တင်းတိမ်ရောင့်ရဲခြင်း အနက်ကိုဟော၏။ ဥပမာ ထမင်စားရာ၌ ဝ နေ သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် တိတ္တမည်သကဲ့သို့တည်း။ ထို့ကြောင့် "အားထုတ်ဖွယ် ကိစ္စပြီးစီး၍ ရဟန္တာဖြစ်ပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း ဝဖြိုးနေသော ပုဂ္ဂိုလ်နှင့်တူရကား "နိဋ္ဌိတကိစ္စတာယ နိရူဿုက္ကော" ဟု အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်သည်။ အနူဋီကာ၌ "ဂုဏပါရိပူရိယာ ပရိပုဏ္ဏော ယာဝဒတ္ထော (အကြင် အကြင် အလိုအတိုင်း ပြီးစီးသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်) ဣဓ တိိတ္တောတိ အာဟ" နိဋ္ဌိတကိစ္စ တာယ နိရုဿုက္ကောတိ" ဟု ဖွင့်သည်။ နိဋ္ဌိတကိစ္စတာယ၊ ပြီးပြီးသော ကိစ္စရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ နိရုဿုတ္တော၊ အားထုတ်ခြင်းမရှိသော။ (ပုဂ္ဂလော ၌ စပ်။)
ဒုကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနဝ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။