9. Udāyīsuttavaṇṇanā
29. Navame diṭṭhadhammo vuccati paccakkho attabhāvoti āha ‘‘ imasmiṃyeva attabhāve ’’ ti .
Sukhavihāratthāyāti nikkilesatāya nirāmisena sukhena vihāratthāya .
Ālokasaññaṃ manasi karotīti sūriyacandapajjotamaṇiukkāvijjuādīnaṃ āloko divā rattiñca upaladdho , yathāladdhavaseneva ālokaṃ manasi karoti , citte ṭhapeti .
Tathā ca naṃ manasi karoti , yathāssa subhāvitālokakasiṇassa viya kasiṇāloko yathicchakaṃ yāvadicchakañca so āloko rattiyaṃ upatiṭṭhati .
Yena tattha divāsaññaṃ ṭhapeti , divāriva vigatathinamiddho hoti .
Tenāha ‘‘ yathā divā tathā rattin ’’ ti .
Divāti saññaṃ ṭhapetīti vuttanayena manasi katvā divāriva saññaṃ uppādeti .
Yathānena divā … pe … tatheva taṃ manasi karotīti yathānena divā upaladdho sūriyāloko , evaṃ rattimpi divā diṭṭhākāreneva taṃ ālokaṃ manasi karoti .
Yathā canena rattiṃ … pe … manasi karotīti yathā rattiyaṃ candāloko upaladdho , evaṃ divāpi rattiṃ diṭṭhākāreneva taṃ ālokaṃ manasi karoti , citte ṭhapeti .
Vivaṭenāti thinamiddhena apihitattā vivaṭena .
Anonaddhenāti asañchāditena .
Sahobhāsakan ti saññāṇobhāsaṃ .
Dibbacakkhuñāṇaṃ rūpagatassa dibbassa itarassa ca dassanaṭṭhena idha ñāṇadassananti adhippetanti āha ‘‘ dibbacakkhusaṅkhātassā ’’ tiādi .
Uddhaṃ jīvitapariyādānāti jīvitakkhayato upari maraṇato paraṃ .
Samuggatenāti uṭṭhitena .
Dhumātattāti uddhaṃ uddhaṃ dhumātattā sūnattā
M3.104 .Setarattehi viparibhinnaṃ vimissitaṃ nīlaṃ , purimavaṇṇavipariṇāmabhūtaṃ vā nīlaṃ vinīlaṃ , vinīlameva vinīlakan ti ka-kārena padavaḍḍhanamāha anatthantarato yathā ‘‘ pītakaṃ lohitakan ’’ ti .
Paṭikūlattāti jigucchanīyattā .
Kucchitaṃ vinīlaṃ vinīlakan ti kucchanattho vā ayaṃ ka-kāroti dassetuṃ vuttaṃ yathā ‘‘ pāpako kittisaddo abbhuggacchatī ’’ ti ( dī . ni .3.316; a . ni .5.213).
Paribhinnaṭṭhānehi kākadhaṅkādīhi
V3.98 .Vissandamānaṃ pubban ti vissavantapubbaṃ , tahaṃ tahaṃ paggharantapubbanti attho .
Tathābhāvan ti vissandamānapubbataṃ .
So bhikkhūti yo ‘‘ passeyya sarīraṃ sīvathikāya chaḍḍitan ’’ ti vutto , so bhikkhu .
Upasaṃharati sadisataṃ .
Ayampi khotiādi upasaṃharaṇākāradassanaṃ .
Āyūti rūpajīvitindriyaṃ .
Arūpajīvitindriyaṃ panettha viññāṇagatikameva .
Usmāti kammajatejo .
Evaṃpūtikasabhāvoti evaṃ ativiya pūtisabhāvo āyuādivigame viyāti adhippāyo .
Ediso bhavissatīti evaṃbhāvīti āha ‘‘ evamevaṃ uddhumātādibhedo bhavissatī ’’ ti .
Luñcitvā luñcitvāti uppāṭetvā uppāṭetvā .
Sesāvasesamaṃsalohitayuttan ti sabbaso akkhāditattā tahaṃ tahaṃ sesena appāvasesena maṃsalohitena yuttaṃ .
Aññena hatthaṭṭhikan ti avisesena hatthaṭṭhikānaṃ vippakiṇṇatā jotitāti anavasesato tesaṃ vippakiṇṇataṃ dassento ‘‘ catusaṭṭhibhedampī ’’ tiādimāha .
Terovassikānīti tirovassagatāni .
Tāni pana saṃvaccharaṃ vītivattāni hontīti āha ‘‘ atikkantasaṃvaccharānī ’’ ti .
Purāṇatāya ghanabhāvavigamena vicuṇṇatā idha pūtibhāvo .
So yathā hoti , taṃ dassento ‘‘ abbhokāse ’’ tiādimāha .
Anekadhātūnan ti cakkhudhātuādīnaṃ , kāmadhātuādīnaṃ vā .
Satiyā ca ñāṇassa ca atthāyāti ‘‘ abhikkante paṭikkante sampajānakārī hotī ’’ tiādinā ( dī . ni .1.214;2.376; ma . ni .1.109) vuttāya sattaṭṭhānikāya satiyā ceva taṃsampayuttañāṇassa ca atthāya .
Udāyīsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .