9. Nibbedhikasuttavaṇṇanā
63. Navame parihāyati attano phalaṃ pariggahetvā vattati , tassa vā kāraṇabhāvaṃ upagacchatīti pariyāyoti idha kāraṇaṃ vuttanti āha ‘‘ nibbijjhanakāraṇan ’’ ti .
‘‘ Anujānāmi
M3.139 , bhikkhave , ahatānaṃ vatthānaṃ diguṇaṃ saṅghāṭin ’’ ti ettha hi paṭalaṭṭho guṇaṭṭho .‘‘ Accenti kālā tarayanti rattiyo , vayoguṇā anupubbaṃ jahantī ’’ ti ( saṃ . ni .1.4) ettha rāsaṭṭho guṇaṭṭho .
‘‘ Sataguṇā dakkhiṇā pāṭikaṅkhitabbā ’’ ti ( ma . ni .3.379) ettha ānisaṃsaṭṭho .
‘‘ Antaṃ antaguṇaṃ ( dī . ni .2.377; ma . ni .1.110; khu . pā .3. dvattiṃsākāro ), kayirā mālāguṇe bahū ’’ ti ( dha . pa .53) ettha bandhanaṭṭho guṇaṭṭho .
Idhāpi esova adhippetoti āha ‘‘ bandhanaṭṭhena guṇā ’’ ti .
Kāmarāgassa saṃyojanassa paccayabhāvena vatthukāmesupi bandhanaṭṭho rāsaṭṭho vā guṇaṭṭho daṭṭhabbo .
Cakkhuviññeyyāti vā cakkhuviññāṇataṃdvārikaviññāṇehi jānitabbā .
Sotaviññeyyātiādīsupi eseva nayo .
Iṭṭhārammaṇabhūtāti
V3.130 sabhāveneva iṭṭhārammaṇajātikā , iṭṭhārammaṇabhāvaṃ vā pattā .Kamanīyāti kāmetabbā .
Manavaḍḍhanakāti manoharā .
Etena parikappanatopi iṭṭhārammaṇabhāvaṃ saṅgaṇhāti .
Piyajātikāti piyāyitabbasabhāvā .
Kāmūpasañhitāti kāmarāgena upecca sambandhanīyā sambandhā kātabbā .
Tenāha ‘‘ ārammaṇaṃ katvā ’’ tiādi .
Saṅkapparāgoti vā subhādivasena saṅkappitavutthamhi uppannarāgo .
Evamettha vatthukāmaṃ paṭikkhipitvā kilesakāmo vutto tasseva vasena tesampi kāmabhāvasiddhito , kilesakāmassapi iṭṭhavedanā diṭṭhādisampayogabhedena pavattiākārabhedena ca atthi vicittakāti tato visesetuṃ ‘‘ citravicitrārammaṇānī ’’ ti āha , nānappakārāni rūpādiārammaṇānīti attho .
Athettha dhīrā vinayanti chandan ti atha etesu ārammaṇesu dhitisampannā paṇḍitā chandarāgaṃ vinayanti .
Tajjātikan ti taṃsabhāvaṃ , atthato pana tassa kāmassa anurūpanti vuttaṃ hoti .
Puññassa bhāgo puññabhāgo , puññakoṭṭhāso .
Tena nibbatto , tattha vā bhavoti puññabhāgiyo .
Apuññabhāgiyoti etthāpi eseva nayo .
Vipākoyeva vepakkan ti āha ‘‘ vohāravipākan ’’ ti .
Sabbasaṅgāhikāti kusalākusalasādhāraṇā .
Saṃvidahanacetanāti sampayuttadhammesu saṃvidahanalakkhaṇā cetanā .
Urattāḷin ti uraṃ tāḷetvā
M3.140 .Ekapadan ti ekapadacitaṃ mantaṃ .
Tenāha ‘‘ ekapadamantaṃ vā ’’ tiādi .
Nibbedhikasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .