6. Vivādamūlasuttavaṇṇanā
36. Chaṭṭhe kodhanoti kujjhanasīlo .
Yasmā so appahīnakodhatāya adhigatakodho nāma hoti , tasmā ‘‘ kodhena samannāgato ’’ ti āha .
Upanāho etassa atthīti upanāhī , upanayhanasīloti vā upanāhī .
Vivādo nāma uppajjamāno yebhuyyena paṭhamaṃ dvinnaṃ vasena uppajjatīti vuttaṃ ‘‘ dvinnaṃ bhikkhūnaṃ vivādo ’’ ti .
So pana yathā bahūnaṃ anatthāvaho hoti , taṃ nidassanamukhena nidassento ‘‘ kathan ’’ tiādimāha .
Abbhantaraparisāyāti parisabbhantare .
Guṇamakkhanāya pavattopi attano kārakaṃ gūthena paharantiṃ gūtho viya paṭhamataraṃ makkhetīti makkho , so etassa atthīti makkhī .
Paḷāsatīti paḷāso , parassa guṇe ḍaṃsitvā viya apanetīti attho .
So etassa atthīti paḷāsī .
Paḷāsī puggalo hi dutiyassa dhuraṃ na deti , samaṃ haritvā ativadati .
Tenāha ‘‘ yugaggāhalakkhaṇena paḷāsena samannāgato ’’ ti .
Issatīti issukī .
Maccharāyatīti maccharaṃ , taṃ etassa atthīti
M3.107 maccharī .Saṭhayati na sammā bhāsatīti saṭho aññathā santaṃ attānaṃ aññathā pavedanato .
Māyā etassa atthī māyāvī .
Micchā pāpikā viññugarahitā etassa diṭṭhīti micchādiṭṭhi , kammapathapariyāpannāya ‘‘ natthi dinnan ’’ tiādivatthukāya micchattapariyāpannāya aniyyānikāya diṭṭhiyā samannāgatoti attho .
Tenāha ‘‘ natthikavādī ’’ tiādi .
Saṃ attano diṭṭhiṃ , sayaṃ vā attanā yathāgahitaṃ parāmasati , sabhāvaṃ atikkamitvā parato āmasatīti sandiṭṭhīparāmāsī .
Ādhānaṃ daḷhaṃ gaṇhātīti ādhānaggāhī , daḷhaggāhī ,‘‘ idameva saccan ’’ ti thiraggāhīti attho .
Yuttaṃ kāraṇaṃ disvāva laddhiṃ paṭinissajjatīti paṭinissaggī , dukkhena kicchena kasirena bahumpi kāraṇaṃ dassetvā na sakkā paṭinissaggaṃ kātunti
V3.101 duppaṭinissaggī .Yo attano uppannadiṭṭhiṃ ‘‘ idameva saccan ’’ ti daḷhaṃ gaṇhitvā api buddhādīhi kāraṇaṃ dassetvā vuccamāno na paṭinissajjati .
Tassetaṃ adhivacanaṃ .
Tādiso hi puggalo yaṃ yadeva dhammaṃ vā adhammaṃ vā suṇāti , taṃ sabbaṃ ‘‘ evaṃ amhākaṃ ācariyehi kathitaṃ , evaṃ amhehi sutan ’’ ti kummova aṅgāni sake kapāle antoyeva samodahati .
Yathā hi kacchapo attano hatthapādādike aṅge kenaci ghaṭite sabbāni aṅgāni attano kapāleyeva samodahati , na bahi nīharati , evamayampi ‘‘ na sundaro tava gāho , chaḍḍehi nan ’’ ti vutto taṃ na vissajjati , antoyeva attano hadaye eva ṭhapetvā vicarati , kumbhīlaggāhaṃ gaṇhāti .
Yathā susumārā gahitaṃ na paṭinissajjanti , evaṃ gaṇhāti .
Vivādamūlasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .