12. Dhammikasuttavaṇṇanā
54. Dvādasame jātibhūmiyan ti ettha jananaṃ jāti , jātiyā bhūmi jātibhūmi , jātaṭṭhānaṃ .
Taṃ kho panetaṃ neva kosalamahārājādīnaṃ , na caṅkibrāhmaṇādīnaṃ , na sakkasuyāmasantusitādīnaṃ
V3.111 , na asītimahāsāvakānaṃ , na aññesaṃ sattānaṃ ‘‘ jātibhūmī ’’ ti vuccati .Yassa pana jātadivase dasasahassī lokadhātu ekaddhajamālāvippakiṇṇakusumavāsacuṇṇagaṇasugandhā sabbapāliphullamiva nandanavanaṃ virocamānā paduminipaṇṇe udakabindu viya akampittha , jaccandhādīnañca rūpadassanādīni anekāni pāṭihāriyāni pavattiṃsu .
Tassa sabbaññubodhisattassa jātaṭṭhānaṃ , sātisayassa pana janakakapilavatthusannissayo ‘‘ jātibhūmī ’’ ti vuccati .
Jātibhūmakā upāsakāti jātibhūmivāsino upāsakā .
Santanetvā sabbaso tanetvā pattharitvā ṭhitamūlāni mūlasantānakāni .
Tāni pana atthato mūlāniyevāti āha ‘‘ mūlasantānakānanti mūlānan ’’ ti .
Jātadivase āvudhānaṃ jotitattā , rañño aparimitassa ca sattakāyassa anatthato paripālanasamatthatāya ca ‘‘ jotipālo ’’ ti laddhanāmattā vuttaṃ ‘‘ nāmena jotipālo ’’ ti .
Govindoti govindiyābhisekena abhisitto , govindassa ṭhāne ṭhapanābhisekena abhisittoti attho .
Taṃ kira tassa brāhmaṇassa kulaparamparāgataṃ ṭhānantaraṃ .
Tenāha ‘‘ ṭhānena mahāgovindo ’’ ti .
Gavaṃ paññañca vindati paṭilabhatīti govindo , mahanto govindoti mahāgovindo .
Goti hi paññāyetaṃ adhivacanaṃ ‘‘ gacchati atthe bujjhatī ’’ ti katvā .
Mahāgovindo ca amhākaṃ bodhisattoyeva .
So kira disampatissa nāma rañño purohitassa govindabrāhmaṇassa putto hutvā attano pitussa ca rañño ca accayena tassa putto reṇu , sahāyā
M3.119 cassa sattabhū , brahmadatto , vessabhū , bharato , dve dhataraṭṭhāti ime satta rājāno yathā aññamaññaṃ na vivadanti .Evaṃ rajje patiṭṭhāpetvā tesaṃ atthadhamme anusāsante jambudīpatale sabbesaṃ rājāva raññaṃ , brahmāva brāhmaṇānaṃ , devova gahapatikānaṃ sakkato garukato mānito pūjito apacito uttamagāravaṭṭhānaṃ ahosi .
Tena vuttaṃ ‘‘ reṇuādīnaṃ sattannaṃ rājūnaṃ purohito ’’ ti .
Imeva satta bhāradhārā mahārājāno .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ Sattabhū brahmadatto ca , vessabhū bharato saha ;
Reṇu dve ca dhataraṭṭhā , tadāsuṃ satta bhāradhā ’’ ti .( dī . ni . aṭṭha .2.308);
Rañño diṭṭhadhammikasamparāyikatthānaṃ puro vidhānato pure saṃvidhānato purohito .
Kodhāmagandhenāti kodhasaṅkhātena pūtigandhena .
Karuṇā assa atthīti karuṇan ti sapubbabhāgakaruṇajjhānaṃ vuttanti āha ‘‘ karuṇāya ca karuṇāpubbabhāge ca ṭhitā ’’ ti .
Yakāro sandhivasena āgatoti āha ‘‘ yeteti ete ’’ ti .
Arahattato paṭṭhāya sattamoti sakadāgāmī .
Sakadāgāmiṃ
V3.112 upādāyāti sakadāgāmibhāvaṃ paṭicca .Sakadāgāmissa hi pañcindriyāni sakadāgāmibhāvaṃ paṭicca mudūni nāma honti .
Sesamettha suviññeyyameva .
Dhammikasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Dhammikavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭhamapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .
2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ