2. Chaḷabhijātisuttavaṇṇanā
57. Tatiye abhijātiyoti ettha abhi -saddo upasaggamattaṃ , na atthavisesajotakoti āha ‘‘ cha jātiyo ’’ ti .
Abhijāyatīti etthāpi eseva nayo .
Urabbhe hanantīti orabbhikā .
Evaṃ sūkarikā dayo veditabbā .
Roden ti kururakammantatāya sappaṭibaddhe satte assūni mocentīti ruddā , te eva luddā ra-kārassa la-kāraṃ katvā .
Iminā aññepi ye keci māgavikā nesādā vuttā , te pāpakammappasutatāya ‘‘ kaṇhābhijātī ’’ ti vadati .
Bhikkhūti ca buddhasāsane bhikkhū .
Te kira sacchandarāgena paribhuñjantīti adhippāyena catūsu paccayesu kaṇṭake pakkhipitvā khādantīti ‘‘ kaṇṭakavuttikā ’’ ti vadati .
Kasmāti ce ?
Yasmā te paṇīte paccaye paṭisevantīti tassa micchāgāho .
Ñāyaladdhepi paccaye bhuñjamānā ājīvakasamayassa vilomaggāhitāya paccayesu kaṇṭake pakkhipitvā khādanti nāmāti vadatīti .
Atha vā kaṇṭakavuttikā evaṃnāmakā eke pabbajitā , ye savisesaṃ attakilamathānuyogaṃ anuyuttā .
Tathā hi te kaṇṭake vattantā viya hontīti ‘‘ kaṇṭakavuttikā ’’ ti vuttā .
Imameva ca atthavikappaṃ sandhāyāha ‘‘ kaṇṭakavuttikāti samaṇā nāmete ’’ ti .
Lohitābhijāti
M3.123 nāma nigaṇṭhā ekasāṭakāti vuttā .Te kira ṭhatvā bhuñjananahānappaṭikkhepādivatasamāyogena purimehi dvīhi paṇḍaratarā .
Acelakasāvakāti
V3.116 ājīvakasāvake vadati .Te kira ājīvakaladdhiyā suvisuddhacittatāya nigaṇṭhehipi paṇḍaratarā .
Evañca katvā attano paccayadāyake nigaṇṭhehipi jeṭṭhakatare karoti .
Ājīvakā ājīvakiniyo ‘‘ sukkābhijātī ’’ ti vuttā .
Te kira purimehi catūhi paṇḍaratarā .
Nandādayo hi tathārūpaṃ ājīvakappaṭipattiṃ ukkaṃsaṃ pāpetvā ṭhitā , tasmā nigaṇṭhehi ājīvakasāvakehi ca paṇḍaratarāti ‘‘ paramasukkābhijātī ’’ ti vuttā .
Bilaṃ olaggeyyun ti maṃsabhāgaṃ nhārunā vā kenaci vā ganthitvā purisassa hatthe vā kese vā olambanavasena bandheyyuṃ .
Iminā satthadhammaṃ nāma dasseti .
Satthavāho kira mahākantāraṃ paṭipanno antarāmagge goṇe mate maṃsaṃ gahetvā sabbesaṃ satthikānaṃ ‘‘ idaṃ khāditvā ettakaṃ mūlaṃ dātabban ’’ ti koṭṭhāsaṃ olambati .
Goṇamaṃsaṃ nāma khādantāpi atthi , akhādantāpi atthi , khādantāpi mūlaṃ dātuṃ sakkontāpi asakkontāpi .
Satthavāho yena mūlena goṇo gahito , taṃ mūlaṃ satthikehi dhāraṇatthaṃ sabbesaṃ balakkārena koṭṭhāsaṃ datvā mūlaṃ gaṇhāti .
Ayaṃ satthadhammo .
Kaṇhābhijātiyo samānoti kaṇhe nīcakule jāto hutvā .
Kaṇhadhamman ti paccatte upayogavacananti āha ‘‘ kaṇhasabhāvo hutvā abhijāyatī ’’ ti , taṃ antogadhahetuatthaṃ padaṃ , uppādetīti attho .
Tasmā kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyatīti kāḷakaṃ dasadussīlyadhammaṃ uppādeti .
Sukkaṃ dhammaṃ abhijāyatīti etthāpi iminā nayena attho veditabbo .
So hi ‘‘ ahaṃ pubbepi puññānaṃ akatattā nīcakule nibbatto , idāni puññaṃ karissāmī ’’ ti puññasaṅkhātaṃ paṇḍaradhammaṃ karoti .
Akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānan ti sace kaṇhaṃ bhaveyya , kaṇhavipākaṃ dadeyya yathā dasavidhaṃ dussīlyadhammaṃ .
Sace sukkaṃ , sukkavipākaṃ dadeyya yathā dānasīlādikusalakammaṃ .
Dvinnampi appadānato ‘‘ akaṇhaṃ asukkan ’’ ti vuttaṃ .
Nibbānañca nāma imasmiṃ atthe arahattaṃ adhippetaṃ ‘‘ abhijāyatī ’’ ti vacanato
M3.124 .Tañhi kilesanibbānante jātattā nibbānaṃ nāma yathā ‘‘ rāgādīnaṃ khayante jātattā rāgakkhayo , dosakkhayo , mohakkhayo ’’ ti .
Paṭippassambhanavasena vā kilesānaṃ nibbāpanato nibbānaṃ .
Taṃ esa abhijāyati pasavati .
Idhāpi hi antogadhahetu atthaṃ ‘‘ jāyatī ’’ ti padaṃ .
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ jāyatī ’’ ti imassa pāpuṇātīhi atthaṃ
V3.117 gahetvāva ‘‘ nibbānaṃ pāpuṇātī ’’ ti vuttaṃ .Sukkābhijātiyo samānoti sukke uccakule jāto hutvā .
Sesamettha suviññeyyameva .
Chaḷabhijātisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .