Issues
Select Version
(VN)Pācittiyapāḷi
(VN)Pācittiyapāḷi

5. Pācittiyakaṇḍaṃ

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

အာယသ္မန္တော၊ အရှင်တို့။ ဒွေနဝုတိ၊ ကိုးဆယ့်နှစ်ပါးသော။ ပါစိတ္တိယာ ပါစိတ်၊ မည်ကုန်သော။ ဣမေ ခေါ ပန။
ဓမ္မာ၊ ဤအာပတ်တို့သည်။ ဥဒ္ဒေသ၊ သရုပ်အားဖြင် ရွတ်ပြအပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်သို့။ (သရုပ်အားဖြင် ရွတ်ပြခြင်းသို့။) အာဂစ္ဆန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။

၁။ တေန ခေါပန သမယေန(၁) တေန သမယေန ။ ။ဤဝါကျမျိုး၌ ရှေးဆရာများက နောက်လာမည့် ဝတ္ထု ကြောင်းပါ စကား”ရပ်ကို ယူ၍ အနိယဝေါကျ ထည့်တော်မူလေ့ရှိကြ၏၊ ဤ၌မူ တေန သမယေနာတိ ယေန သမယေန ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒံ အပညတ္တံ ဟောတိ တေန သမယေန (ဝိ,ဋ္ဌ, ၃, ၃ဝ၇) ကို ကြည့်၍ အနက်ပေးထားပါသည်၊ အနိပ မအပြည့်အစုံ ထည့်၍ ပေးလိုမူ "ယေန သမယေန အကြင်အခါ၌၊ ဘဂဝတာ မြတ်စွာဘုရားသည် သိက္ခာပဒံ မုသာဝါဒသိက္ခာပုဒ်ကို၊ အပညတ္တံ ပညတ်တော်မမှုအပ်သေးသည်၊ ဟောတိ ဖြစ်၏၊ ဆေန သမယေန မုသာဝါဒသိက္ခာပုဒ်ကိ ပညတ်တော်မမူအပ်သေးရာ ထိုအခါ၌” ဟု ဆိုပါ။
မှန်၏ ကန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ စသော စကာ တော်သည် သိက္ခာပုဒ်ဖြစ်ပေါ် လာပု အကြောင်း (ဝတ္ထု) ကို ပြသော စကားဖြစ်၏၊ ထိုစကား”၏ လိုရင်းအချုပ်မှာ "မြတ်စွာ ဘုရား သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်ယတ္ထက၏ ဝန်ခံ သည့်အတိုင်း မပြုလုပ်ခြင်.ဟူသော လိမ်လည်မှုပြဿနာ ပေါ် ပေါက်လာ၏၊ ထိုကို အကြောင် ပြု၍ ဤသိက္ခာပုဒ် ပညတ်တော်မူရသည်” ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤသို့ ဆိုခြင်းအားဖြင့် "မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မမူမီ သာဝတ္ထိ မြို့ ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းထူးစတာ်မူသည် ဟုလည်းကောင်း, `ဤမသာဝါဒသိက္ခာပုဒ်တို သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပညတ်တော်မူသည်”ဟုလည်းကောင်း ဤအဓိပ္ပာယ်များ ထင်ရှား ပါသည်၊ ရှေးဆရာတော်များအတိုင်း အနိယမထည့်လိုက ထည့်ပေး နိုင်ပါသည်။ [တေန သမယေန၌ အာဓာရ ဟေထု ကရုဏ အနက်ဆုံးချို ပုံကို ပါရာဇိ ကဏ်ဘာသာဋီကာ ၂၊ ၆၉၈ရှု။]
၊ ထိုအခါ၌။ (မုသာဝါဒသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မမူအပ်သေရာ ထိုအခါ၌။) ဗုဒ္ဓေါ (၂) အညွှန်း ။ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ၊ ပါရာဇိကဏ်ဘာသာဋီကာ ၁၊ ၆၃၂။ ၊ အလုံးစုံသော တရား တို့ကို သိတော်မူပြီ။ သော ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ သာဝတ္ထိယံ၊ သာဝတ္ထိမြို့၌။ ဝါ၊ သာဝတ္ထိ မြို့၏ အနီး ဖြစ်သော။ ဇေတဝနေ၊ ဇေတဝန်မည်သော။ အနာထပိဏ္ဍိကဿ၊ အနာထပိဏ်သူဌေး ၏။ အာရာမေ၊ အာရာမ်၌။ (ကျောင်းတိုက်၌။) ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးတော်မူ၏ (နေတော်မူ၏။)

[အမှာ။ ။ဤပါဠိတော်နိဿယ၌ ရေ.ရှေး ရေးအပ်ပြီးသော ပုဒ်များ၏ အနက်, လွယ်ကူသော ပုဒ်များ၏ အနက်ကို မရေးတော့ပါ၊သိက္ခာပုဒ်ပါဠိတော် များ၏ အနက်ကိုလည်း ပါတိမောက်ဘာသာဋီကာ ရှိပြီ ဖြစ်၍ မရေးတော့ပါ၊ ပို့ချသော ဆရာတို့ကမူ စာသင်သာ များ နှုတ်တက်အောင် မခုန်ကျော်ဘဲ ပို့ချရန် တိုက်တွန်း ပါသည်။]

တေန သမယေန၊ ထိုအခါ၌။ သကျပုတ္တော၊ သာကီဝင်မင်းသား ဖြစ်သော။ ဟတ္ထကော၊ ဟတ္ထကသည်။ ဝါဒက္ခိတ္ထေအညွန်း (၁) ။ဝါဒက္ခိတ္ထော၊ ပါစိတ်ဘာသာဋီ ၂၊ အဝဇာနိတွာ၊ ပါစိတ်ဘာဋီ ၃။ (၂) ။ (ပဋိစရထိ၊ ပါစိတ်ဘာသာဋီ ၄၊ ၁၀၄၊ သမ္ပဇာနမုသာ၊ ဘာသာဋီ ၆၊ သင်္ကေတ၊ ဘာသာ ဋီ ၆။
အမှာ ။ ။အညွှန်းပြရာ၌ ပါစိတ်ဘာသာဋီကာဖြစ်လျှင် ပါစိတ်သာရှိဟုလည်း ကောင်း, ဘာသာဋီကာဟု သာမညလည်းကောင်း ညွှန်းပါသည်၊ တစ်ရံတစ်ခါ၌မူ အညွန် ပုဒ် နောင် ဘာသာဋီကာပင် မထည့်တော့ဘဲ အညွန် နံပါတ်ကိုသာ ပြထားပါမည်။
၊ အယူဝါဒသည် ပရဝါဒီအထသို့ ပစ် ပို့အပ်သည်။ (တစ်နည်း) ဝါဒက္ခိတ္တော၊ အယူဝါဒ၌ မိမိစိတ်က ပစ်သွင်းထားအပ် သည်။ ဟောတိ။
သော၊ ထိုအရှင်ဟတ္ထကသည်။ တိတ္ထိယေဟိ၊ တိတ္ထိတို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ အတူ။ သလ္လပန္တော၊ စကာ·ပြောလတ်သော်။ (စကား ပြောရင်း)။ အဝဇာနိတွာ၊ ပယ် ပြီး၍။ (ပယ်ပြီးမှ ။) ပဋိဇာနာတိ၊ ဝန်ခံ၏။ ပဋိဇာနိတွာ၊ ဝန်ခံပြီ ၍။ အဝဇာနာတိ၊ ပယ်ပြန်၏။ အညေန၊ အခြားသော အကြောင်းဖြင်။ အညံ၊ အခြားသော အကြောင်း။ (တစ်နည်း) ပဋိစရထိ၊ ဖုံးကွယ်သောအားဖြင့် ဖြစ်၏။ သမ္ပဇာနံ၊ ကောင်းစွာအပြာအား ဖြင့် သိလျက်။ မုသာ၊ မဟုတ်မမှန်သော စကားကို။ ဘာသတိ၊ ပြောဆို၏။ သင်္ကေတံ၊ ချိန်ခါနေရပ် သတ်မှတ်မှုကို။ ကတွာ၊ ပြုပြီး၍။ ဝိသံဝါဒတိ၊ ချို့ ယွင်းစေ၏။ (ချွတ်လွှဲစေ၏။)
တိတ္ထိယာ၊ တို့သည်။ ဥဇ္ဈာယန္တိ၊ အောက်တန် စာ. ဟု, အသိအမှတ်ပြုလျက်, ကြည့်ရှုကြကုန်၏။ (အမြင်သေးကြကုန်၏။) ဝါ၊ အဟုတ်သဘော, နုတ်ဖြင်ံမပြောဘဲတွေးတောကြံစည်ကြကုန်၏။ (အထင်သေးကြကုန်၏။) ခိယျန္တိ၊ အပြစ်ကိုပြ ရှုတ် ချကြကုန်၏။ ဝိပါစေန္တိ၊ အပြစ်ကို ကျယ်ပြန့်စေကြကုန်၏။ (အပြစ်ကျယ်ပြန့်အောင် မိမိတို့ စပ်ရာစပ်ရာ ပြောဆိုကြကုန်၏။) [ဥဇ္ဈာယန္တိ၊ စသည်အဓိပ္ပာယ်ကို ပါရာဇိ ကဏ် ဘာသာဋီ ၂၊ ၅၂၁ ၇ဝ၄ တို့၌ ပြထားပြီ။]

(ကိံ (၁)ကိံ ။ ။နောက်၌ အာကာရဝါကျရှိ၍ ပုစ္ဆာဝါစက ကိံသဒ္ဒါကို သဒ္ဒါထုံးစံအတိုင်း ထည့်ရသည်၊ တစ်စုံတစ်ယောက်က မေးအပ်သော မေးခွန်းမျိုး မဟုတ်၊အာဏာစဇောတက ဣတိသဒ္ဒါကို အနက်ပေးရာ၌ "ဣတိ ဤသို့ ဥဇ္ဈာယန္တိ ကုန်၏၊ ခိယျန္တိ- ကုန်၏၊ ဝိပါစေန္တိ ကုန်၏" ဟု ကြိယာသို့ ပြန်လှည့်ရမည်ဖြစ်၏၊သို့ရာတွင် လွယ်ကူအောင် ကြိယာ၏အနက်ကို ယူ၍ “ဣတိ ဤသို့ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ၊ အပြစ်ကို ကျယ်ပြန့်စေကြကုန်၏၊" ဟုပေးပါသည်။နောက်နောက် ပဒ်များ၌လည်း နည်းတူသိပါ။ ၊ အဘယ်သို့ ကဲရဲ့ရှုတ်ချ အပြစ်ကို ကျယ်ပြန်စေကြကုန်သနည်း။) ကထဟိ (၂) ကထိဟိနာမ ။ ကသံသည် ပုစ္ဆာဝါစကနိပါတ၊တိသည် အနက်သီးခြား မရှိ သော နိပါတ၊ နာမသည် ဂရဟာဇောတကနိပါတ၊ တစ်ချို့ နေရာ၌ ဝိမထ (အံံဩခြင်း) အနက်ဟော နိပါထ၊ထိုနာမကို ကြိယာနှင် တွဲ၍ ပေးရသည်။ ၊ အဘယ့်ကြောင့်။ သကျ ပုတ္တော၊ သော။ ဟတ္ထကော၊ သည်။ အမှေဟိ၊ တို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော၊ အဝဇာနိတွာ၍။ ပဋိဇာနိဿတိနာမ

(၃) ပဋိစာနိဿတိ ။ [ပဋိ+ဉာ+ ဿတိ] ဂရုဟာအနက်ဟော (အချို့ နေရာ၌ ဝိမှယအနက်ဟော)နာမနိပါတ်နှင့် ယှဉ်ရာဝယ် ဿတိ အနာဂတ်ပိသတ်သည် အတိတ် အနက်၌ ဆက်၏၊ [နာမေ ဂရုဟာ နိမှယေသ မောက် ကစ္စည်းဘာဋီ ၂၊ ၃၁၄။ ]မှန်၏ သဒ္ဒါထုံးစံအတိုင်း အနာဂတ်စကားလုံးဖြင့် သုံးထားသော်လည်း တိတ္ထိများ ကဲ့ရဲ့သော အချိန်၌ အရှင်ဟတ္ထက၏ ပယ်ရှား၍ ဝန်ခံမှုစသော သိမ်လည်မှုများ ဖြစ်ခဲ့ပြီ ပေပြီ ဤနေရာမျိုး၌ မြန်မာများလည်း “သူ ဘာဖြစ်လို့ လိမ်ပါလိမ့် သူ ဘာဖြစ်လို့ ဒီလို လုပ်ပါလိမ့်" စသည်ဖြင့် သုံးကြ၏၊ ထို “လိမ့်” ကား အနာဂတ်ဖြစ်သော်လည်း အတိတ်တို ရည်ရွယ်သူးထားအပ်သော စကားတည်း၊ [ပါရာဇိကဏ်ထာသာဋီကာ ၁ ၆၆၊ ပါရာဇိကဏ်ဘာသာဋီကာ-၂၊ ၄၉၈၊ ၆၆၁။] ၊ ဝန်ခံရသနည်း။ ပဋိဇာနိတွာ၊ ၍။ အဝဇာနိဿတိ နာမ၊ ဖုံးကွယ်ရသနည်း။ သမ္ပဇာန၊ လျက်။ မုသာ၊ ကို။ ဘာသိဿတိနာမ၊ ပြောရ သနည်း။ သင်္ကေတ၊ ကို။ ကတွာ၊ ၍။ ဝိသံဝါဒေဿတိနာမ၊ ချွတ်ယွင်းစေရသနည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့ ကဲရဲ့ရှုတ်ချ အပြစ်ကို ကျယ်ပြန်စေကြကုန်၏။

ဘိက္ခု၊ ရဟန်းတို့သည်။ ဥဇ္ဈာယန္တာန၊ အောက်တန်းစားဟု, အသိအမှတ် ပြုလျက်, ကြည့်ရှုကြကုန်သော။ ဝါ၊ အယုတ်သဘော,နှုတ်ဖြင့် မပြောဘဲ တွေးတောကြံစည်ကြကုန်သော။ ခိယျန္တာန၊ အပြစ်ကိုပြ, ရှုတ်ချကြကုန်သော။ ဝိပါစေန္တာနံ၊ အပြစ်ကို ကျယ်ပြန်စေကြကုန်သော။
တေသံ တိတ္ထိယာန ထိုတိတ္ထိ၊ တို့၏ (စကားကို)။ အဿောသုံ၊ ကြားသိရကုန်ပြီ။ အထ၊ ကြားသိရာ,ထိုအခါ၌။ တေ ဘိက္ခူ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်။ ယေန၊ အကြင်အရပ်၌။ သကျပုတ္တော၊ သော။ ဟတ္ထကော၊ သည်။ (အတ္ထိ) တေန၊ ဟတ္ထကရှိရာ, ထိုအရပ်သို့။ ဥပသင်္ကမိံသု (၁) ဥပသင်္ကမိံသု ။ ။ပါရာဇိထက်ဘာသာဋီကာ- ၁ ၄၉၇၊ ၄၉၈၊ ရှု၊ ဥပသင်္က မိံသု ချဉ်းကပ်ကြကုန်ပြီ၊ဥပသင်္ကမိတွာ- ချဉ်းကပ်ပြီး၍" ဟု ရှေးဆရာတော်မျာ ပေးတော်မူ ကြ၏၊ “ချဉ်းကပ်” ဟူသည်မှာ အနီးရောက်အောင် သွားခြင်းတည်း။ ၊ သွားကြကုန်ပြီ ။
ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ရောက်ရာအရပ်မှ တစ်ဆင့်သာ၍ နီးကပ်သော အရပ်သို့ သွားပြီး၍။ သကျပုတ္တ၊ သော။ ဟတ္ထက၊ ကို။ ဧတ၊ ဤစကားကို။ အဝေါစု၊ ပြောကြကုန်ပြီ။ (ကိံ၊ အဘယ်သို့ ပြောကြသနည်း။)
အာဝုသော ဟတ္ထက၊ ငါ့ရှင် ဟတ္ထက တွ သင်သည်။ ပေ။ အဝဇာနိတွာ၊ ၍။ ပဋိဇာနာသိ ကိရ၊ ဝန်ခံသတဲ့ဟု ကြားရသည်မှာ။ သစ္စံ (၂)သစ္စံ ကိရ ။ ။ကိရသည် အနဿနတ္ထ (တစ်ဆင့်ကြားခြင်း အနက်ဟော) နိပါတ၊ ဤပုဒ်ကို ကြိယာနှင့် တွဲပါ၊ထိုသို့တွဲရာ၌ ကြိယာတစ်ခုရှိလျှင် တစ်ခုနှင့်၊အများရှိလျှင် အားလုံးနှင့် တွပါ၊အချို့ဆရာတော်များကား အာကာရဝါကျ ဆုံးအောင် ပေ ပြီးမှ “ဣတိ ကိရ ဤသို့ကြရသည်မှာ၊သစ္စံ မှန်သလော”ဟု ပေးတော်မူကြ၏၊ ပေးပုံမှာ “အာဝုသော ဟတ္ထက တွ သည်၊ ပေ၊ ပဋိဇာနာသိ ဝန်ခ၏၊ ဝီသံဝါဒေသိ ချွတ်ယွင်းစေ၏၊ ဣတိ ကိရ- ဤသို့ကြးရာသည်မှာ သစ္စံ မှန်သလော ဣတိ- ဤသို့ပြောကြကုန်ပြီ တစ်ချို့ ဆရာတော် များကလည်း အာတာရဝါကျ ဆုံးအောင် မ “ဣတိ ဣဒ ဤစကားသည် သစ္စ ကိရ - လျှောက်ထားတိုင်း မသွေ, မှတ်ချေသလော၊ ဝါ ကြားတိုင်“မသွေ, မှန်ချေသလော” ဟု ပေးတော်မူကြသည်။ ၊ မှန်သလော။ (မှန် သလား။) ပဋိဇာနိတွာ၊ ၍။ အဝဇာနာသိ ကိရ၊ ပယ်သတဲ့ဟု ကြားရသည်မှာ ။ သစ္စံ၊ လော။ အညေန၊ ဖြင့်။ အညံ၊ ကို။ ပဋိစရသိ ကိရ၊ ဖု.ကွယ်သတဲဟု ကြားရသည်မှာ။ သစ္စံ၊ လော။ သမ္မဇာနံ၊ လျက်။ မုသာ ကိ။ ဘာသသိ ကိရ၊ ပြောဆိုသတ်ဟု ကြားရ သည်မှာ။ သစ္စံ၊ လော။ သင်္ကေတ၊ ကို။ ကတွာ၊ ၍။ ပိသံဝါဒေသိ ကိရ၊ ချွတ်ယွင်းစေသတဲ့ဟု ကြားရသည်မှာ။ သစ္စံ၊ လော။ ဣတိ၊ ဤသို့ပြောကြကုန်ပြီ။
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်တို့။ ဧတေ တိတ္ထိယာနာမ၊ ဤတိတ္ထိတို့မည်သည်ကို။ (တိတ္ထိ တွေ ဆိုတာကို။) ယေနကေနစိ၊ အကြင်အမှတ်မထာ.,တစ်ပါးပါးသော အကြောင်း ဖြင့်။ (တော်သလို လျော်သလိုဖြင့်။) ဇေတဗ္ဗာ၊ အောင်ထိုက်ကုန်၏။ (အနိုင်ယူထိုက် ကုန်၏။)
တေသံ၊ ထိုကိတ္ထိတို့အာ။ ဇယော၊ အောင်ခြင်းကို။ (အနိုင်ကို။) နေဝ ဒါတဗ္ဗော၊ မပေးထိုက်သည်သာ။ ဣတိ၊ ဤသို့ပြောပြီ။
ယေ တေ ဘိက္ခူ၊ အကြင်ရဟန်းတို့သည်။ အပ္ပိစ္ဆာ၊ ပစ္စည်.လေးပါးတို့၌ အလိုမရှိကုန်။ ဝါ၊ အလိုဆို မရှိကုန်။ တေ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်။ ဥဇ္ဈာယန္တိ။
ပေ။ အထခေါ၊ ထိုအခါ၌။ တေ ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ သကျပုတ္တ၊ သော။ ဟတ္ထက၊ ကို ။ အနေကပရိယာယေန၊ တစ်ပါးမက များစွာသော အကြောင်းဖြင့်။ ဝိဂရဟိတွာ၊ ကဲ့ရဲ့ပြီး၍။ ဘဂဝထော၊ မြတ်စွာဘုရားအား။ ဧတမတ္ထ၊ ဤအကြောင်းအရာကို။ အာရောစေသုံ၊ လျှောက်ထားကြကုန်ပြီ။
အထခေါ၊ လျှောက်ထားကြရာ, ထိုအခါ၌။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ၊ ဤအကြောင်းကြောင့်။ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ၊ ဤ အရာကြောင့်။ ဘိက္ခုသံဃ၊ ရဟန် အပေါင်းကို။ သန္နိပါတာပေတွာ၊ စည် ဝေစေ ပြီ၍။ သကျပုတ္တ၊ သော။ ဟတ္ထကံ၊ ကို။ ပဋိပုစ္ဆိ၊ မေးတော်မူပြီ။
(ကိံ) ဟတ္ထက၊ ဟတ္ထက။ တွံ၊ သည် ။ ပေ။ ပဋိဇာနာသိကိရ၊ ဝန်ခံသတဲ့ဟု ကြားရသည်မှာ။ သစ္စံ၊ မှန်သလာ ။ ပေ။ ဝိသံဝါဒေသိ ကိရ၊ ချွတ်ယွင်းစေသတဲဟု ကြားရသည်မှာ။ သစ္စံ၊ မှန်သလာ ။ ဣတိ၊ ဤသို့ မေ•တော်မူပြီ။
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရား။ သစ္စံ၊ မှန်ပါ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့လျှောက်ပြီ။
ဗုဒ္ဓေါ၊ အလုံးသော တရားကို သိတော်မူပြီးသော။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဝိဂရဟိ၊ ကဲ့ရဲ့တော်မူပြီ ။ ပေ။ မောဃပုရိသ (၁) မောဃပုရိသ ။ ။ပါရာဇိကဏ်ဘာသာဋီ ၂ ၆၆၉။ ၊ ဈာန်မဂ်ဖိုလ် မရှိသည့် အချီမှီ သောယောကျ်ား ။ ကထဟိ၊ ကြောင့်။ တွံ၊ သည်။ ပေ။ ဝိသံဝါဒေဿာသိနာမ၊ ချွတ်ယွင်းစေရသနည်း။
မောဃပုရိသ။ ဧက၊ ဤအမှုသည်။ (ဤအလုပ်သည်။) အပ္ပသန္နာနံ၊ သာသနာတော်၌ မကြည်ညိုသေးသူတို့၏။ ပသာဒါယဝါ၊ ကြည်ညို ခြင်းငှာလည် ကောင်း။ ပေ။ န၊ မဖြစ်။ သိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုသို့။ ဧဝ စပန၊ ဤသို့လျှင်။ ဣမ သိက္ခာပဒံ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်ကို။ ဥဒ္ဒိသေယျာထ၊ ရွတ်ပြကြကုန်လော။ (ကိံ၊ အဘယ်သို့ ရွတ်ပြရမည်နည်း။)
**၂။** သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ ပါစိတ္တိယန္တိ၊ သမ္ပာဇနမုသာဝါဒေ ပါစိတ္တိယဟူ၍။ (ဥဒ္ဒိသေယျာထ။)
**၃။** သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေါနာမ၊ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒမည်သည်။ ဝိသံဝါဒန ပုရေက္ခာရဿ၊ ချွတ်ယွင်းစေကြောင်း စိတ်ကို ရေးရပြုသူ၏။ (အယူအဆ မှားစေ ကြောင်း စိတ်ကို ရွေ့သွားပြုသူ၏။) ဝါစာ (၂) ဝါစာ စသည် ။ ။ဝါစိတ်ဘာဋီ ၁၊ ၇၊ ဗျပ္ပထော၊ ပါစိတ်ဘာဋီ ၁၊ ၇၊ အဋ္ဌသာ လိနီ ဘာသာဋီ ၄၊ ၁၆, ၅၇၉။ ၊ ပြောဆိုကြောင်း စေတနာတည်။ ဂိရာ၊ အသံတည်း။ (ပြောအပ်သော အသတည်း။) ဗျပထော၊ စကားသည်ပင် လမ်းကြောင်းတည်း။ (ဒိဌာနဂတိ လိုက်သူတို့၏ အကြောင်းဖြစ်သော စကားတည်း။) (တစ်နည် ) ဗျပ္ပထော၊ သိလိုသောသူ, သိစေလိုသူတို့၏ အကြောင်း ဖြစ်သော စကားတည်း။ ဝစီဘေဒေါ၊ စကာ,လုံး၏ ကွဲပြားခြင်းတည်း။ (တစ်လုံး နှင် တစ်လုံးမတူအောင် စကားလုံး၏ ကွဲပြားခြားနားခြင်းတည်း။) ဝါ၊ နှုတ်မြွက်ခြင်းတည်း။ ဝါစသိကာ၊ ဝစီဒွါရ၌ ဖြစ်သော။ (နှုတ်၌ ဖြစ်သော)။ ဝိညတ္တိ၊ ဝိညတ်တည်း။ (သိ စေခြင်းတည်း။) အနရိယဝေါဟာရာ၊ အရိယာ မဟုတ်သူတို့၏ အသုံးအနှုန်းတို့သည်။ အဋ္ဌံ၊ ရှစ်မျိုးတို့တည်း။ အဒိဋ္ဌံ (၁) အဒိဋ္ဌ စသည် ။ ပါစိတ်ဘာသာဋီ ၁၊ ၈၊ မုတံ၊ ပါစိတ်ဘာသာဋီ ၁၊ ၉၊ အဋ္ဌသာလိနိဘာသာဋီ ၄၊ ၅၄။ ၊ စက္ခုဒွါရဖြင် မမြင်အပ်သော အာရှကို။ (ရူပါရူကို။) မေ၊ ငါသည်။ ဒိဋ္ဌံ၊ မြင်အပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့ပြောဆိုခြင်းလည်းကောင်း။ အသုတံ၊ သောတ ဒွါရဖြင့် မကြာ အပ်သော အာရုကို။ (သဒွါရုံကို)။ မေ၊ သည်။ သုတံ၊ ကြားအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ လည်းကောင်း။ အမုတ ယာန ဇိဝှါ၊ ကာယဒွါရဖြင် ပွဲ စပ်ထိရောက်၍ မယူ အပ်သောအာရုကို။ ဝါ၊ ယာန ဇိဝှါ ကာယဒွါရဖြင့် ရောက်၍ မသိအပ်သောအာရုကို။ (ဂန္ဓာရုံ, ရသာရုံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို။) မေ၊ သည်။ မုတ၊ ဖွဲ့စပ်ထိရောက်၍ ယူအပ်ပြီ။ ဝါ၊ ရောက်၍ သိအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ လည်းကောင်း။ အဝိညာတံ၊ မနောဝိညာဉ်ပြင် မသိ အပ်သောအာရုံကို။ (စိတ်ဖြင့် မသိအပ်သော အာရုံကို။) မေ၊ သည်။ ဝိညာတံ၊ သိအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ လည်းကောင်။ ဒိဋ္ဌံ၊ စက္ခုဒွါရဖြင် မြင်အပ်သော အာရုံကို။ မေ၊ သည်။ အဒိဋ္ဌံ၊ မမြင်အပ်။ ဣတိ၊ ဤသို့ပြောဆိုခြင်းလည်းကောင်း။ ပေ၊ မုတ၊ ဃာနု ဇိဝှါ ကာယဒွါရဖြင် ဖွဲ့စပ်ထိရောက်၍ ယူအပ်သော အာရုံကို။ ဝါ၊ ဖွဲ့စပ်၍ သိအပ် သော အာရုံကို။ မေ၊ သည်။ အမုတံ၊ အပ်။ ဣတိ၊ လည်းကောင်း။ ဝိညာတ မနော၊ ဝိညာဉ်ဖြင်ံ့ သိအပ်သော အာရုံကို။ ဝါ၊ စိတ်ဖြင့် သိအပ်သော အာရုံကို။ မေ၊ သည်။ အဝိညာတံ၊ အပ်။ ဣတိ၊ ဤသို့ပြောဆိုခြင်းလည်းကောင်းတည်း။
အဒိဋ္ဌနာမ၊ အဒိဋ္ဌမည်သည်။ စက္ခုနာ (၂) စက္ခုနာ စသည် ။ ရူပါရုံကို မြင်သောအခါ စက္ခုပသာဒ (ဒွါရ) ဖြင့် ပြင်နိုင်၊ စက္ခုပသာဒကို အကြောင်းခံ၍ (အမှီပြု၍) ဖြစ်ပေါ်လာသော စက္ခုဝိညာဉ်ဖြင့်သာ မြင်နိုင်၏၊ သို့ရာတွင် (အဘိဓမ္မာ နားလည်သူ တစ်ချို့ တလေမှအပ) လူအများက စက္ခုဝိညာဉ်ဖြင့် မြင်သည်ဟု မပြောကြ၊ စက္ခုပသာဒ (မျက်စိ) ဖြင့် မြင်သည်ဟုသာ ပြောကြ၏၊ ဘုရားရှင် ကလည်း လောကဝေါဟာရ (လူအများ ပြောရိုးဆိုစဉ်) အတိုင်း သြဠာရိကာယတန ပေါ်လွင် ထင်ရှားသော နည်းဖြင့် စက္ခုနာ ဒိဋ္ဌ စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူထားပါသည်၊ ဃာန၊ ဇိဝှါ ကာယတို့၌လည်း နည်း မှီ သိပါ၊ စက္ခုနာ ရူပ ဒိသွာ စသည်ကို ကြည့်၍ တရိုဏ်းအနက် ပေးထားပါသည်။[ သာရတ္ထ ၃၊ ၂၊ ပါပိတ်ဘာသာဋီ ၁၊ ၉၊ သီလက္ခန်ဘာသာဋီ ၂၊ ၅၇၄။ အဌသာလိနီဘာသာဋီ ၄၊ ၂၅၄။] ၊ စက္ခုပသာဒဖြင့်။ (မျက်စိဖြင့်။) နု ဒိဋ္ဌံ၊ မမြင်အပ်သော အာရုံတည်း။ (ယံ၊ အကြင်အာရုံကို။ စက္ခုနာ၊ ဖြင့်။ န ဒိဋ္ဌံ၊ မမြင်အပ်။
တံ၊ ထိုအာရုသည်။ အဒိဋ္ဌနာမ၊ အဒိဋ္ဌမည်၏။ ဤသို့လည် ပေးနိုင်၏။ နောက်၌ လည်း နည်းတူသိပါ။) သောတေန၊ သောတပသာဒဖြင်း (နှာဖြင့်) ။
ပေ ဃာနေန၊ ဃာနပသာဒပြင်။ (နှာခေါင်းဖြင့်။) န ဃာယိတ၊ မနမ်းရအပ်သော အာရုံတည်း။ ဇိဝှါယ၊ ဇိဝှါပသာဒခြင်း (လျှာဖြင့်။ န သာယိတံ၊ မသာယာအပ်သော အာရုံတည်း။ ကာယနေ၊ ကာယပသာဒဖြင့် (ကိုယ်ဖြင့်။) န ဖုဋ္ဌံ၊ မတွေ ထိအပ်သော အာရုံတည်း။
မနသာ၊ မနောဝိညာဉ်ဖြင့်။ (စိတ်ဖြင့်။) န ဝိညာတံ၊ မသိအပ်သော အာရုံတည်း။
ပေ။ **၄။** တီဟိ၊ သုံ ပါ ကုန်သော။ အာကာရေဟိ (၁) အာကာရေဟိ ။ ။ဘဏိတဿ၊ ပါရာဇိထက်ဘာသာဋီ ၃၊ ၄၄၇။ ၊ အကြောင်းအင်္ဂါတို့ဖြင့် (အကြောင်းအရာတို့ဖြင်။) အဒိဋ္ဌံ၊ ကို။ မေ၊ သည်။ ဒိဋ္ဌံ၊ အပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့။ သမ္ပဇာနမုသာ၊ (၂) သမ္ပမာနမုသာ ။ ။ဝတ္ထု၌ ပါသော သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသတိ၌ သမ္ပဇာနမသာ သည် သမာသ်မဟုတ် ဝါကျတည်း၊ မှန်၏ “သမ္ပဇာန+မှသာ” ဟု ဆိုလိုလျက် နိဂ္ဂဟိတ် ချေထားသည်၊ ထိုသမ္ပဇာနသည် “သော တိတ္ထိယေဟိ” ၌ သောနှင့် အရတူဖြစ်၍ သမ္ပဇာနန္တမ သိဝိဘတ်နှင့်တကွ “န္တ” ကို အပြု ထားသော ပဌမန္တပုဒ်တည်း၊ “သမ္ပဇာနသာဝါဒေ” မူ စ၍ ပဒဘာဇနိ၌ ပါသော သဂ္ဂဇာနမုသာကား ဝါကျ မဟုတ် သမာသ်တည်း၊ သမ္ပဇာနန္တဿာ+ မုသာ သမ္ပဇာနန္တမသာဟု ပြု၍ “န္တ” ကို ချေထားသည် မှန်၏၊ ထိုသမ္ပဇာနသည် သိက္ခာပုဒ်၌ ဘိက္ခုနောနှင့် ပဒဘာဇနိ၌ ဘဏန္တဿနှင့် အရတူ၏၊ အရတူလျှင် ဝိဘတ်လည်း တူရသည်၊ အနက်ကိုမူ ကောင်းစွာ အပြာအားဖြင့် သိသူ၏ မဟုတ်မမှန်သော စကားကို” ဟု ပေးရမည် ဖြစ်သော်လည်း စကားချောအောင် "ကောင်း စွာ အပြားအားဖြင့် သိလျက် မဟုတ်မမှန်သော စကားကို” ဟု ပေးထားသည်၊ မုသာသည် အာကာရန္တနိပါတ်ဖြစ်၍ ဒုတိယာ စသည်၌လည် “မုသာ” ဟုပင် ရှိသည်။ ကောင်းစွာ အပြားအားဖြင့် သိလျက် မဟုတ်မမှန်သော စကားကို။ ဘဏန္တဿ၊ ပြောသော ရဟန်း၏။ ပါစိတ္တိယဿ၊ ပါစိတ်အာပတ်သို့။ အာပတ္ထိ၊ ရောက်ခြင်းသည်။ (ဟောတိ)။ ပုဗ္ဗေဝ၊ မပြောမီ ရှေ့အဖို့၌ပင်။ အဿ၊ ထိုရဟန်၏။ ဝါ၊ ထိုရဟန်းမှာ။ မုသာ၊ မဟုတ်မမှန်သော စကားကို။ ဘဏိဿံ၊ ပြောဘူ။ (ပြော မည်။) ဣတိ၊ ဤအသိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဘဏန္တဿ၊ ပြောဆဲ ရဟန်း၏။ မုသာ၊ ကို။ ဘဏာမိ၊ ပြောနေ၏။ ဣတိ၊ ဤအသိသည်။ ဟောတိ။ ဘဏိတဿ၊ ပြောပြီး သော ရဟန်း၏။ မယာ၊ သည်။ မုသာ၊ ကို။ ဘဏိတံ၊ ပြောအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤအသိ သည်။ ဟောတိ။ (တစ်နည်း) (ဘဏိတဿ ဘဏိတေ + အဿ) ဘဏိတေ၊ ပြောအပ်ပြီးသော်။ အဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ ဝါ၊ မှာ။ မယာ၊ သည်။ မုသာ၊ ကို။ ဘဏိတ၊ အပ်ပြီ။ ဣတိ၊ သည်။ ဟောတိ။
စတူဟိ ။ပေ ။ အာပတ္ထိ ပါစိတ္တိယဿ၊ ဒိဋ္ဌံ၊ အယူကို။ ဝိနိဓာယ၊ (၁) ဒိဋ္ဌိံ ဝိနိဓာယ စသည်** ။ ။ပါရာဇိကဏ်ဘာသာဋီ ၃ ၄၅၁။ ချထား၍။ ဝါ၊ ဖုံးကာဝှက်ထား မထင်ရှားအောင်ပြု၍ ။ (ပုဗ္ဗေဝ စသည်ပေးပါ။) ခန္တိံ၊ နှစ်သက် ခြင်းကို။ ရုစိံ၊ အကြိုက်ကို။ ဘာဝံ၊ အလိုကို။ ပေ။
**၆။** တီဟိ၊ ကုန်သော။ အာကာရေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ အဒိဋ္ဌံ၊ မမြင်အပ်သော အာရုံကို။ မေ၊ သည်။ ဒိဋ္ဌဉ္စ၊ မြင်လည် မြင်အပ်ပြီ။ သုတဉ္စ၊ ကြားလည်း ကြားအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ သို့။ ပေ၊
**၉။** တီဟာကာရေဟိ ဒိဋ္ဌေ၊ မြင်အပ်ပြီ အာရုံ၌။ ဝေမတိကေ (၂) ဝေမတိကော စသည် ။ ပါရာဇိကဏ်ဘာသာဋီ ၄၊ ၁၀၄၊ ၁၀၅။ ၊ ဖြစ်သော ယုံမှားခြင်းရှိ၏။ ဒိဋ္ဌံ၊ ကို။ နော ကပ္ပေတိ၊ မသက်ဝင် မယုံကြည်။ ဒိဋ္ဌံ၊ ကို။ နဿရတိ၊ အမှတ်မရ။ ဒိဋ္ဌံ၊ ကို။ ပမုဋ္ဌော၊ နေသည်။ ဟောတိ။
၁၁။ (ယောအကြင်ရဟန်းသည်။) ဒဝါ၊ အဆောတလျှင်။ (အလျင်အမြန်။) ဘဏတိ၊ ပြော၏။ (တဿ၊ ထိုရဟန်း၏လည်းကောင်း။) (ယော) ရဝါ၊ ချွတ်ချော်၍။ ဘဏတိ၊ ၏။ (တဿ၊ ၏လည်းကောင်း။)
ဒဝါ ဘဏတိနာမ၊ ဒဝါ ဘဏတိမည် သည်။ သဟသာ၊ အလျင်အမြန်။ ဘဏတိ၊ ပြောမိ၏။
ရဝါ ဘဏတိနာမ၊ မည်သည်။ အညံ၊ အခြားစကားကို။ ဘဏိဿာမိ၊ ပြောမည်။ ဣတိ၊ ဤသို့ကြံ၍။ အညံ၊ အခြားစကားကို။ ဘဏတိ၊ ပြောဆို၏။ (“စီဝရံ” ဟု ပြောဆိုမည်ဟု ရည်ရွယ်၍ "စီရံ" ဟု ပြောဆို၏။)
ဥမ္မတ္တကဿ၊ ရူးသော ရဟန်း၏လည်းကောင်း။ အာဒိကမ္မိကဿ၊ အစအဦးလွန်ကျူးမှု၌ ယှဉ်သော ရဟန်း၏လည်းကောင်း။ (ဤနေရာ၌ အရှင် ဟတ္ထက။) အနာပတ္တိ
(၃) အနာပတ္တိ စသည် ။ ကာပတ္တိကို အာပတ်ဟု ဆိုသကဲ့သို့ အနာပတ္တိကိုလည်း အနာပတ်ဟု ဆရာများ ဘာသာပြန်တော်မူကြ၏။ “အာပတ်သို့ မရောက်ခြင်း, အာပတ် မသင့် ခြင်း" ဟု ဆိုလို၏။ ၊ အနာပတ်သည်။ (အာပတ်သို့ မရောက်ခြင်းသည်။) ဟောတိ။

ပဌမံ၊ ရှေးဦးစွာသော။ မုသာပါဒသိက္ခာပဒံ၊ သည်။

နိဋ္ဌိတံပြီးပြီ။