၁။ တေန ခေါပန သမယေန(၁) တေန သမယေန ။ ။ဤဝါကျမျိုး၌ ရှေးဆရာများက နောက်လာမည့် ဝတ္ထု ကြောင်းပါ စကား”ရပ်ကို ယူ၍ အနိယဝေါကျ ထည့်တော်မူလေ့ရှိကြ၏၊ ဤ၌မူ တေန သမယေနာတိ ယေန သမယေန ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒံ အပညတ္တံ ဟောတိ တေန သမယေန (ဝိ,ဋ္ဌ, ၃, ၃ဝ၇) ကို ကြည့်၍ အနက်ပေးထားပါသည်၊ အနိပ မအပြည့်အစုံ ထည့်၍ ပေးလိုမူ "ယေန သမယေန အကြင်အခါ၌၊ ဘဂဝတာ မြတ်စွာဘုရားသည် သိက္ခာပဒံ မုသာဝါဒသိက္ခာပုဒ်ကို၊ အပညတ္တံ ပညတ်တော်မမှုအပ်သေးသည်၊ ဟောတိ ဖြစ်၏၊ ဆေန သမယေန မုသာဝါဒသိက္ခာပုဒ်ကိ ပညတ်တော်မမူအပ်သေးရာ ထိုအခါ၌” ဟု ဆိုပါ။
မှန်၏ ကန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ စသော စကာ တော်သည် သိက္ခာပုဒ်ဖြစ်ပေါ် လာပု အကြောင်း (ဝတ္ထု) ကို ပြသော စကားဖြစ်၏၊ ထိုစကား”၏ လိုရင်းအချုပ်မှာ "မြတ်စွာ ဘုရား သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်ယတ္ထက၏ ဝန်ခံ သည့်အတိုင်း မပြုလုပ်ခြင်.ဟူသော လိမ်လည်မှုပြဿနာ ပေါ် ပေါက်လာ၏၊ ထိုကို အကြောင် ပြု၍ ဤသိက္ခာပုဒ် ပညတ်တော်မူရသည်” ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤသို့ ဆိုခြင်းအားဖြင့် "မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မမူမီ သာဝတ္ထိ မြို့ ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းထူးစတာ်မူသည် ဟုလည်းကောင်း, `ဤမသာဝါဒသိက္ခာပုဒ်တို သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပညတ်တော်မူသည်”ဟုလည်းကောင်း ဤအဓိပ္ပာယ်များ ထင်ရှား ပါသည်၊ ရှေးဆရာတော်များအတိုင်း အနိယမထည့်လိုက ထည့်ပေး နိုင်ပါသည်။ [တေန သမယေန၌ အာဓာရ ဟေထု ကရုဏ အနက်ဆုံးချို ပုံကို ပါရာဇိ ကဏ်ဘာသာဋီကာ ၂၊ ၆၉၈ရှု။] ၊ ထိုအခါ၌။
(မုသာဝါဒသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မမူအပ်သေရာ ထိုအခါ၌။)
ဗုဒ္ဓေါ
(၂) အညွှန်း ။ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ၊ ပါရာဇိကဏ်ဘာသာဋီကာ ၁၊ ၆၃၂။
၊ အလုံးစုံသော တရား တို့ကို သိတော်မူပြီ။
သော ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
သာဝတ္ထိယံ၊ သာဝတ္ထိမြို့၌။
ဝါ၊ သာဝတ္ထိ မြို့၏ အနီး ဖြစ်သော။
ဇေတဝနေ၊ ဇေတဝန်မည်သော။
အနာထပိဏ္ဍိကဿ၊ အနာထပိဏ်သူဌေး ၏။
အာရာမေ၊ အာရာမ်၌။
(ကျောင်းတိုက်၌။)
ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးတော်မူ၏ (နေတော်မူ၏။)
[အမှာ။ ။ဤပါဠိတော်နိဿယ၌ ရေ.ရှေး ရေးအပ်ပြီးသော ပုဒ်များ၏ အနက်, လွယ်ကူသော ပုဒ်များ၏ အနက်ကို မရေးတော့ပါ၊သိက္ခာပုဒ်ပါဠိတော် များ၏ အနက်ကိုလည်း ပါတိမောက်ဘာသာဋီကာ ရှိပြီ ဖြစ်၍ မရေးတော့ပါ၊ ပို့ချသော ဆရာတို့ကမူ စာသင်သာ များ နှုတ်တက်အောင် မခုန်ကျော်ဘဲ ပို့ချရန် တိုက်တွန်း ပါသည်။]
အမှာ ။ ။အညွှန်းပြရာ၌ ပါစိတ်ဘာသာဋီကာဖြစ်လျှင် ပါစိတ်သာရှိဟုလည်း ကောင်း, ဘာသာဋီကာဟု သာမညလည်းကောင်း ညွှန်းပါသည်၊ တစ်ရံတစ်ခါ၌မူ အညွန် ပုဒ် နောင် ဘာသာဋီကာပင် မထည့်တော့ဘဲ အညွန် နံပါတ်ကိုသာ ပြထားပါမည်။ ၊ အယူဝါဒသည် ပရဝါဒီအထသို့ ပစ် ပို့အပ်သည်။ (တစ်နည်း) ဝါဒက္ခိတ္တော၊ အယူဝါဒ၌ မိမိစိတ်က ပစ်သွင်းထားအပ် သည်။ ဟောတိ။
(ကိံ (၁)ကိံ ။ ။နောက်၌ အာကာရဝါကျရှိ၍ ပုစ္ဆာဝါစက ကိံသဒ္ဒါကို သဒ္ဒါထုံးစံအတိုင်း ထည့်ရသည်၊ တစ်စုံတစ်ယောက်က မေးအပ်သော မေးခွန်းမျိုး မဟုတ်၊အာဏာစဇောတက ဣတိသဒ္ဒါကို အနက်ပေးရာ၌ "ဣတိ ဤသို့ ဥဇ္ဈာယန္တိ ကုန်၏၊ ခိယျန္တိ- ကုန်၏၊ ဝိပါစေန္တိ ကုန်၏" ဟု ကြိယာသို့ ပြန်လှည့်ရမည်ဖြစ်၏၊သို့ရာတွင် လွယ်ကူအောင် ကြိယာ၏အနက်ကို ယူ၍ “ဣတိ ဤသို့ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ၊ အပြစ်ကို ကျယ်ပြန့်စေကြကုန်၏၊" ဟုပေးပါသည်။နောက်နောက် ပဒ်များ၌လည်း နည်းတူသိပါ။ ၊ အဘယ်သို့ ကဲရဲ့ရှုတ်ချ အပြစ်ကို ကျယ်ပြန်စေကြကုန်သနည်း။) ကထဟိ (၂) ကထိဟိနာမ ။ ကသံသည် ပုစ္ဆာဝါစကနိပါတ၊တိသည် အနက်သီးခြား မရှိ သော နိပါတ၊ နာမသည် ဂရဟာဇောတကနိပါတ၊ တစ်ချို့ နေရာ၌ ဝိမထ (အံံဩခြင်း) အနက်ဟော နိပါထ၊ထိုနာမကို ကြိယာနှင် တွဲ၍ ပေးရသည်။ ၊ အဘယ့်ကြောင့်။ သကျ ပုတ္တော၊ သော။ ဟတ္ထကော၊ သည်။ အမှေဟိ၊ တို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တော၊ အဝဇာနိတွာ၍။ ပဋိဇာနိဿတိနာမ
(၃) ပဋိစာနိဿတိ ။ [ပဋိ+ဉာ+ ဿတိ] ဂရုဟာအနက်ဟော (အချို့ နေရာ၌ ဝိမှယအနက်ဟော)နာမနိပါတ်နှင့် ယှဉ်ရာဝယ် ဿတိ အနာဂတ်ပိသတ်သည် အတိတ် အနက်၌ ဆက်၏၊ [နာမေ ဂရုဟာ နိမှယေသ မောက် ကစ္စည်းဘာဋီ ၂၊ ၃၁၄။ ]မှန်၏ သဒ္ဒါထုံးစံအတိုင်း အနာဂတ်စကားလုံးဖြင့် သုံးထားသော်လည်း တိတ္ထိများ ကဲ့ရဲ့သော အချိန်၌ အရှင်ဟတ္ထက၏ ပယ်ရှား၍ ဝန်ခံမှုစသော သိမ်လည်မှုများ ဖြစ်ခဲ့ပြီ ပေပြီ ဤနေရာမျိုး၌ မြန်မာများလည်း “သူ ဘာဖြစ်လို့ လိမ်ပါလိမ့် သူ ဘာဖြစ်လို့ ဒီလို လုပ်ပါလိမ့်" စသည်ဖြင့် သုံးကြ၏၊ ထို “လိမ့်” ကား အနာဂတ်ဖြစ်သော်လည်း အတိတ်တို ရည်ရွယ်သူးထားအပ်သော စကားတည်း၊ [ပါရာဇိကဏ်ထာသာဋီကာ ၁ ၆၆၊ ပါရာဇိကဏ်ဘာသာဋီကာ-၂၊ ၄၉၈၊ ၆၆၁။] ၊ ဝန်ခံရသနည်း။ ပဋိဇာနိတွာ၊ ၍။ အဝဇာနိဿတိ နာမ၊ ဖုံးကွယ်ရသနည်း။ သမ္ပဇာန၊ လျက်။ မုသာ၊ ကို။ ဘာသိဿတိနာမ၊ ပြောရ သနည်း။ သင်္ကေတ၊ ကို။ ကတွာ၊ ၍။ ဝိသံဝါဒေဿတိနာမ၊ ချွတ်ယွင်းစေရသနည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့ ကဲရဲ့ရှုတ်ချ အပြစ်ကို ကျယ်ပြန်စေကြကုန်၏။
(၃) အနာပတ္တိ စသည် ။ ကာပတ္တိကို အာပတ်ဟု ဆိုသကဲ့သို့ အနာပတ္တိကိုလည်း အနာပတ်ဟု ဆရာများ ဘာသာပြန်တော်မူကြ၏။ “အာပတ်သို့ မရောက်ခြင်း, အာပတ် မသင့် ခြင်း" ဟု ဆိုလို၏။ ၊ အနာပတ်သည်။ (အာပတ်သို့ မရောက်ခြင်းသည်။) ဟောတိ။
ပဌမံ၊ ရှေးဦးစွာသော။ မုသာပါဒသိက္ခာပဒံ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတံပြီးပြီ။