2. Dutiyauruvelasuttavaṇṇanā
22. Dutiye
M2.266 sambahulāti bahukā .Brāhmaṇāti huhukkajātikena brāhmaṇena saddhiṃ āgatā brāhmaṇā .
Jiṇṇāti
P3.27 jarājiṇṇā .Vuḍḍhāti vayovuddhā .
Mahallakāti jātimahallakā .
Addhagatāti tayo vaye addhe atikkantā .
Sutametan ti amhehi sutaṃ etaṃ .
Tayidaṃ bho , gotama , tathevāti bho , gotama , etaṃ amhehi sutakāraṇaṃ tathā eva .
Tayidaṃ bho , gotama , na sampannamevāti taṃ etaṃ abhivādanādiakaraṇaṃ ananucchavikameva .
Akālavādītiādīsu akāle vadatīti akālavādī .
Asabhāvaṃ vadatīti abhūtavādī .
Anatthaṃ vadati , no atthanti anatthavādī .
Adhammaṃ vadati , no dhammanti adhammavādī .
Avinayaṃ vadati
V2.259 , no vinayanti avinayavādī .Anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitāti na hadaye nidhetabbayuttakaṃ vācaṃ bhāsitā .
Akālenāti kathetuṃ ayuttakālena .
Anapadesan ti apadesarahitaṃ , sāpadesaṃ sakāraṇaṃ katvā na katheti .
Apariyantavatin ti pariyantarahitaṃ , na paricchedaṃ dassetvā katheti .
Anatthasaṃhitan ti na lokiyalokuttaraatthanissitaṃ katvā katheti .
Bālo therotveva saṅkhaṃ gacchatīti andhabālo theroti saṅkhaṃ gacchati .
Kālavādītiādīni vuttapaṭipakkhavasena veditabbāni .
Paṇḍito therotveva saṅkhaṃ gacchatīti paṇḍiccena samannāgatattā
P3.28 paṇḍito , thirabhāvappattiyā theroti saṅkhaṃ gacchati .Bahussuto hotīti bahuṃ assa sutaṃ hoti , navaṅgaṃ satthusāsanaṃ pāḷianusandhipubbāparavasena uggahitaṃ hotīti attho .
Sutadharoti sutassa ādhārabhūto .
Yassa hi ito gahitaṃ ito palāyati , chiddaghaṭe udakaṃ viya na tiṭṭhati , parisamajjhe ekasuttaṃ vā jātakaṃ vā kathetuṃ vā vācetuṃ vā na sakkoti , ayaṃ na sutadharo nāma .
Yassa pana uggahitaṃ buddhavacanaṃ uggahitakālasadisameva hoti , dasapi vīsatipi vassāni sajjhāyaṃ akarontassa neva nassati , ayaṃ sutadharo nāma .
Sutasannicayoti sutassa sannicayabhūto .
Yassa hi sutaṃ hadayamañjūsāya sannicitaṃ silāya lekhā viya suvaṇṇapatte pakkhittasīhavasā viya
M2.267 ca tiṭṭhati , ayaṃ sutasannicayo nāma .Dhātāti dhātā paguṇā .
Ekaccassa hi uggahitabuddhavacanaṃ dhātaṃ paguṇaṃ niccalikaṃ na hoti ,‘‘ asukaṃ suttaṃ vā jātakaṃ vā kathehī ’’ ti vutte ‘‘ sajjhāyitvā saṃsanditvā samanuggāhitvā jānissāmī ’’ ti vadati .
Ekaccassa dhātaṃ paguṇaṃ bhavaṅgasotasadisaṃ hoti ,‘‘ asukaṃ suttaṃ vā jātakaṃ vā kathehī ’’ ti vutte uddharitvā tameva katheti .
Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ dhātā ’’ ti .
Vacasā
P3.29 paricitāti suttadasaka-vaggadasakapaṇṇāsadasakavasena vācāya sajjhāyitā .Manasānupekkhitāti cittena anupekkhitā .
Yassa vācāya sajjhāyitaṃ buddhavacanaṃ manasā cintentassa tattha tattha pākaṭaṃ hoti , mahādīpaṃ jāletvā ṭhitassa rūpagataṃ viya paññāyati , taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .
Diṭṭhiyā suppaṭividdhāti atthato ca kāraṇato ca paññāya suppaṭividdhā .
Ābhicetasikānan ti abhicetoti abhikkantaṃ visuddhaṃ cittaṃ vuccati , adhicittaṃ vā , abhicetasi jātāni ābhicetasikāni , abhicetosannissitānīti vā ābhicetasikāni .
Diṭṭhadhammasukhavihārānan ti
V2.260 diṭṭhadhamme sukhavihārānaṃ .Diṭṭhadhammoti paccakkho attabhāvo vuccati , tattha sukhavihārabhūtānanti attho .
Rūpāvacarajjhānānametaṃ adhivacanaṃ .
Tāni hi appetvā nisinnā jhāyino imasmiṃyeva attabhāve asaṃkiliṭṭhanekkhammasukhaṃ vindanti , tasmā ‘‘ diṭṭhadhammasukhavihārānī ’’ ti vuccati .
Nikāmalābhīti nikāmena lābhī , attano icchāvasena lābhī , icchiticchitakkhaṇe samāpajjituṃ samatthoti vuttaṃ hoti .
Akicchalābhīti sukheneva paccanīkadhamme vikkhambhetvā samāpajjituṃ samatthoti vuttaṃ hoti .
Akasiralābhīti akasirānaṃ lābhī vipulānaṃ , yathāparicchedena vuṭṭhātuṃ samatthoti vuttaṃ hoti .
Ekacco hi lābhīyeva hoti , na pana icchiticchitakkhaṇe sakkoti samāpajjituṃ .
Ekacco sakkoti tathāsamāpajjituṃ , pāripanthike
P3.30 ca pana kicchena vikkhambheti .Ekacco tathā ca samāpajjati , pāripanthike ca akiccheneva vikkhambheti , na sakkoti nāḷikayantaṃ viya yathāparicchedeyeva vuṭṭhātuṃ .
Yassa pana ayaṃ tividhāpi sampadā atthi , so ‘‘ akicchalābhī akasiralābhī ’’ ti vuccati .
Āsavānaṃ khayātiādīni vuttatthāneva .
Evamidha sīlampi bāhusaccampi khīṇāsavasseva sīlaṃ bāhusaccañca , jhānānipi khīṇāsavasseva vaḷañjanakajjhānāni kathitāni .
‘‘ Āsavānaṃ khayā ’’ tiādīhi
M2.268 pana arahattaṃ kathitaṃ .Phalena cettha maggakiccaṃ pakāsitanti veditabbaṃ .
Uddhatenāti uddhaccasahagatena .
Samphan ti palāpakathaṃ .
Asamāhitasaṅkappoti aṭṭhapitasaṅkappo .
Magoti magasadiso .
Ārāti dūre .
Thāvareyyamhāti thāvarabhāvato .
Pāpadiṭṭhīti lāmakadiṭṭhi .
Anādaroti ādararahito .
Sutavāti sutena upagato .
Paṭibhānavāti duvidhena paṭibhānena samannāgato .
Paññāyatthaṃ vipassatīti sahavipassanāya maggapaññāya catunnaṃ saccānaṃ atthaṃ vinivijjhitvā passati .
Pāragū sabbadhammānan ti sabbesaṃ khandhādidhammānaṃ
P3.31 pāraṃ gato , abhiññāpāragū , pariññāpāragū , pahānapāragū , bhāvanāpāragū , sacchikiriyāpāragū , samāpattipāragūti evaṃ chabbidhena pāragamanena sabbadhammānaṃ pāraṃ pariyosānaṃ gato .Akhiloti rāgakhilādivirahito .
Paṭibhānavāti duvidheneva paṭibhānena samannāgato .
Brahmacariyassa kevalīti sakalabrahmacariyo .
Sesamettha uttānamevāti .