18. Maggapaccayaniddesavaṇṇanā
18. Paññā
M0.193 vitakko sammāvācākammantājīvā vīriyaṃ sati samādhi micchādiṭṭhi micchāvācākammantājīvāti imāni dvādasaṅgānīti ettha duvidhampi saṅkappaṃ vīriyaṃ samādhiñca vitakkavīriyasamādhivacanehi saṅgaṇhitvā ‘‘ ayameva kho , āvuso , aṭṭhaṅgiko micchāmaggo abrahmacariyaṃ .Seyyathidaṃ – micchādiṭṭhi … pe … micchāsamādhī ’’ tiādīhi ( saṃ . ni .5.18) suttavacanehi micchāvācākammantājīvesupi maggaṅgavohārasiddhito tehi saha dvādasaṅgāni idha labbhamānāni ca alabbhamānāni ca maggaṅgavacanasāmaññena saṅgaṇhitvā vuttāni .
Evañhi suttantavohāropi dassito hoti , evaṃ pana dassentena ‘‘ maggapaccayaniddese maggaṅgānī ’’ ti evaṃ uddharitvā tassa pāṭhagatassa maggaṅgasaddassa atthabhāvena imāni dvādasaṅgāni na dassetabbāni .
Na hi pāḷiyaṃ maggaṅgasaddassa micchāvācākammantājīvoti attho vattabbo .
Tehi sammāvācādīhi paṭipakkhā cetanādhammā tappaṭipakkhabhāvatoyeva ‘‘ micchāmaggaṅgānī ’’ ti sutte vuttāni , na pana maggapaccayabhāvena .
Maggaṅgāni maggapaccayabhūtāni ca idha pāḷiyaṃ ‘‘ maggaṅgānī ’’ ti vuttāni , na ca aññaṃ uddharitvā aññassa attho vattabbo .
Pariyāyanippariyāyamaggaṅgadassanatthaṃ pana icchantena pāḷigatamaggaṅgasaddapatirūpako añño maggaṅgasaddo ubhayapadattho uddharitabbo yathā ‘‘ adhikaraṇaṃ nāma cattāri adhikaraṇānī ’’ ti ( pārā .386,405).
Idha pana ‘‘ maggapaccayaniddese maggaṅgānī ’’ ti pāḷigatoyeva maggaṅgasaddo uddhaṭo , na ca atthuddharaṇavasena dassetvā adhippetatthaniyamanaṃ kataṃ , tasmā pāḷiyaṃ maggaṅgasaddassa micchāvācādīnaṃ atthabhāvo mā hotūti ‘‘ sammādiṭṭhisaṅkappavācākammantājīvavāyāmasatisamādhimicchādiṭṭhisaṅkappavāyāmasamādhayoti
V0.203 imāni dvādasaṅgānī ’’ ti paṭhanti .Nanu evaṃ ‘‘ ahetukacittuppādavajjesū ’’ ti na vattabbaṃ .
Na hi tesu sammādiṭṭhiādayo yathāvuttā santi , ye vajjetabbā siyunti ?
Na , uppattiṭṭhānaniyamanatthattā .
Ahetukacittuppādavajjesveva etāni uppajjanti , nāhetukacittuppādesu .
Tatthuppannāni dvādasaṅgānīti ayañhettha attho .
Maggapaccayaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .