Nahetumūlakavaṇṇanā
532. Suddho ārammaṇapaccayo parihāyatīti ettha suddhaggahaṇena na kiñci payojanaṃ .
Ārammaṇe hi paccanīyato ṭhite adhipatipaccayādibhūto ārammaṇapaccayo parihāyatiyevāti .
Suddhoti vā aṭṭhasu paccayesu kevalaṃ ārammaṇapaccayo parihāyati , na sesāti dasseti .
Ekādasannan ti sahajāte saṅgahaṃ gacchantesu pannarasasu aññamaññavipākasampayuttavippayutte vajjetvā ekādasannaṃ vasena .
Teti te sahajāte antogadhāyeva tasmiṃ paṭikkhitte aññenākārena vissajjanaṃ na labhantīti dasseti , anantogadhā pana ārammaṇādhipatipurejātanissayādayo ārammaṇādiākārena labhantīti .
Kiñcāpi sahajātapaccayoyeva natthīti tasmiṃ paṭikkhitte ime vārā na labbheyyuṃ , atha kho nissayaatthiavigatānaṃ vasena ete labhitabbā siyunti adhippāyo .
Yasmā panātiādinā yadipi sahajātapaccayo natthi
M0.234 , yasmā pana sahajātapaccayadhamme ṭhitā ete na nissayādayo na honti , yasmā ca sahajāte paṭikkhitte ye paṭikkhittā honti , te idha sahajātapaṭikkhepena paṭikkhittā , tasmā tepi vārā na labbhantīti dasseti .Ṭhapetvā sahajātapaccayan ti etena nissayādibhūtañca sahajātapaccayaṃ ṭhapetvāti vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Kusalato pavattamānesu kusalābyākatesu kusalassa kusalo aññamaññapaccayo hotīti
V0.243 imamatthaṃ sandhāyāha ‘‘ aññamaññapaccayadhammavasena pavattisabbhāvato ’’ ti .Ye dhammā aññamaññapaccayasaṅgahaṃ gatāti tesaṃ tesaṃ paccayuppannānaṃ paccayabhāvena vuccamānā ye dhammā attano paccayuppannabhāvena vuccamānānaṃ aññamaññapaccayoti saṅgahaṃ gatāti attho .
Kusalo ca kusalassa aññamaññapaccayoti katvā kusalābyākatānaṃ aññamaññapaccayasaṅgahaṃ gateheva dhammehi paccayo hoti , samudāyabhūto ekadesabhūtehīti ayamettha adhippāyo .
Kusalo pana kusalassa aññamaññapaccayabhūteheva kusalābyākatānaṃ sahajātādīhi , na aññathāti aññamaññe paṭikkhitte so vāro parihāyatīti vattabbaṃ .
Catunnaṃ khandhānaṃ ekadesovāti sahajāte sandhāya vuttaṃ .
Asahajātā hi āhārindriyā rūpakkhandhekadesova honti .
Teti te vippayuttapaccayadhammā .
533.‘‘ Dumūlakādivasena paccayagaṇanaṃ dassetun ’’ ti likhitaṃ ,‘‘ paccanīyagaṇanaṃ dassetun ’’ ti pana vattabbaṃ .
Paccanīyavāragaṇanā hi dassitāti .
‘‘ Vipākaṃ panettha naupanissayapaccayena saddhiṃ ghaṭitattā na labbhatī ’’ ti vuttaṃ , vipākassapi pana kammaṃ upanissayo ahutvāpi kammapaccayo hotīti vipākattike dassitametanti .
Nahetumūlakavaṇṇanā niṭṭhitā .
534. Satta pañca tīṇi dve ekanti paricchinnagaṇanānīti sattādiparicchedehi paricchinnagaṇanāni vissajjanāni hetumūlake dassitānīti āha .
538. Nanissayapaccayā
M0.235 naupanissayapaccayā napacchājāte tīṇīti mūlakaṃ saṅkhipitvā dasamūlake ‘‘ napacchājāte tīṇī ’’ ti vuttaṃ gaṇanaṃ uddharati .‘‘ Tesu kaṭattārūpañca āhārasamuṭṭhānañca paccayuppannan ’’ ti vuttaṃ , dvīsu pana vipāko tatiye tesamuṭṭhānikakāyo ca paccayuppanno hotiyeva .
545. Abyākato ca sahajātaabyākatassāti ‘‘ arūpābyākato arūpābyākatassa , rūpābyākato
V0.244 ca rūpābyākatassā ’’ ti etaṃ dvayaṃ sandhāya vuttaṃ .Rūpābyākato pana arūpābyākatassa , arūpābyākato ca rūpābyākatassa sahajātapaccayo honto vippayuttapaccayo hotiyeva .
‘‘ Abyākato sahajātāhārindriyavasena abyākatassāti evaṃ pañcā ’’ ti pana vattabbaṃ .
546. Noatthipaccayā nahetuyā navāti ettha ‘‘ ekamūlakekāvasānā anantarapakatūpanissayavasena labbhantī ’’ ti vuttaṃ , atthipaccaye pana paṭikkhitte aṭṭhasu paccayesu sahajātapurejātapacchājātāhārindriyāni paṭikkhittāni , ārammaṇaupanissayakammāni ṭhitānīti tesaṃ tiṇṇaṃ ṭhitānaṃ vasena labbhantīti vattabbaṃ .
Sabbattha hi aṭṭhasu paccayesu ye ye paṭikkhittā , te te apanetvā ye ye ṭhitā , tesaṃ vasena te te vārā labbhantīti idamettha lakkhaṇanti .
Yāva nissayampīti na kevalaṃ nārammaṇeyeva ṭhatvā , atha kho yāva nissayaṃ , tāva ṭhatvāpi naupanissaye dve kātabbāti attho .
Naupanissayato hi purimesu ca navapi labbhanti , naupanissaye pana pavatte atthiārammaṇaupanissayapaṭikkhepena satta paccayā paṭikkhittāti avasiṭṭhassa kammassa vasena dveyevāti .
Paccanīyagaṇanavaṇṇanā niṭṭhitā .