Paccayapaccanīyānulomavaṇṇanā
190. Sabbatthevāti
M0.214 na kevalaṃ hetumhiyeva , atha kho sabbesu paccayesu paccanīkato ṭhitesūti attho .Purejātaṃ āsevanañca alabhantaṃ kañci nidassanavasena dassento ‘‘ paṭisandhivipāko panā ’’ tiādimāha .
‘‘ Purejātapacchājātāsevanavipākavippayuttesu paccanīkato ṭhitesu ekaṃ ṭhapetvā avasesā anulomato labbhantī ’’ ti idaṃ avasesānaṃ lābhamattaṃ sandhāya vuttaṃ .
Na sabbesaṃ avasesānaṃ lābhanti daṭṭhabbaṃ .
Yadipi hi pacchājāte pasaṅgo natthi ‘‘ anulomato sabbattheva na labbhatī ’’ ti apavādassa katattā , purejāto pana vippayutte paccanīkato ṭhite anulomato labbhatīti idampi avasesā sabbeti atthe gayhamāne āpajjeyya .
Yampi keci ‘‘ vippayuttapaccayarahite āruppepi ārammaṇapurejātassa sambhavaṃ ñāpetuṃ evaṃ vuttan ’’ ti vadanti , tampi tesaṃ rucimattameva .
Na hi yattha vatthupurejātaṃ na labbhati , tattha ārammaṇapurejātabhāvena upakārakaṃ hotīti dassitoyaṃ nayoti .
Yujjamānakavasenāti paccanīkato ṭhitassa ṭhapetabbattā vuttaṃ , yujjamānakapaccayuppannavasena vāti attho .
‘‘ Maggapaccaye paccanīkato ṭhite hetupaccayo anulomato na labbhatī ’’ ti purimapāṭho , adhipatipaccayopi pana na labbhatīti ‘‘ hetādhipatipaccayā anulomato na labbhantī ’’ ti paṭhanti .
Adhipatipaccaye paccanīkato ṭhite pacchājātato añño anulomato alabbhamāno nāma natthīti na vicāritaṃ .
Aññamaññe paccanīkato ṭhite ‘‘ arūpānaṃyevā ’’ ti vuttā nava anulomato na labbhanti , tampi paccanīkato ṭhitehi ārammaṇapaccayādīhi sadisatāya suviññeyyanti na vicāritaṃ bhavissatīti .
191-195.
Yāva
V0.224 āsevanā sabbaṃ sadisan ti na aññamaññena ghaṭitassa mūlassa vitthāritattā tato parāni mūlāni sandhāya vuttaṃ .Tesu hi anulomato yojetabbapaccayā ca pañhā cāti sabbaṃ sadisanti .
Imasmiṃ paccanīyānulometi etassa ‘‘ imesampi pakiṇṇakānaṃ vasenettha gaṇanavāro asammohato veditabbo ’’ ti etena saha sambandho
M0.215 .Tattha etthāti etesu paccayesūti attho veditabbo .
Imasmiṃ paccanīyānulome labbhamānesu paccayuppannadhammesupīti vā yojetabbaṃ .
Tattha pi -saddena imamatthaṃ dīpeti – na kevalaṃ paccayesveva kismiñci paccanīkato ṭhite keci anulomato na labbhanti , atha kho paccayuppannadhammesupi koci ekaccaṃ paccayaṃ labhamāno kañci paccayaṃ na labhatīti .
Tattha kammapaccayaṃ labhamāno yebhuyyena indriyapaccayaṃ labhati , maggapaccayaṃ labhamāno yebhuyyena hetupaccayaṃ , tathā ca jhānapaccayaṃ labhamāno maggapaccayanti etesveva lābhālābhā vicāritā .
Yatthāti pañcavokārapavatte asaññesu ca .
Rūpadhammāti yathāvuttāni kaṭattārūpāneva sandhāya vadati .
Na hi pañcavokārapavatte sabbe rūpadhammā hetādīni na labhantīti .
‘‘ Hetādhipativipākindriyapaccaye na labhantī ’’ ti purimapāṭho , jhānamaggepi pana na labhantīti ‘‘ hetādhipativipākindriyajhānamaggapaccaye na labhantī ’’ ti paṭhanti .
Ye rūpadhammānaṃ paccayā honti , tesu arūpaṭṭhānikavajjesu eteyeva na labhantīti adhippāyo .
Pacchājātāhāravippayuttapaccayepi hi pavatte kaṭattārūpaṃ labhatīti .
Labbhamānālabbhamānapaccayadassanamattañcetaṃ , na tehi paccayehi uppattianuppattidassananti .
Evaṃ indriyapaccayālābho jīvitindriyaṃ sandhāya vutto siyā .
Yathāvuttesu hi dhammavasena pacchājātādittayampi alabhantaṃ nāma kaṭattārūpaṃ natthi .
Ko pana vādo sabbaṭṭhānikakammesu .
Indriyaṃ pana alabhantaṃ atthi , kintaṃ ?
Jīvitindriyanti .
Yadi evaṃ upādārūpāni sandhāya aññamaññapaccayampi na labhantīti vattabbaṃ , taṃ pana pākaṭanti na vuttaṃ siyā .
Arūpindriyālābhaṃ vā sandhāya indriyapaccayālābho vuttoti daṭṭhabbo .
196-197.
Nārammaṇamūlakesu dukādīsu hetuyā pañcāti yadipi tikādīsu ‘‘ hetuyā pañcā ’’ ti idaṃ natthi , tathāpi dukādīsu sabbattha anuttānaṃ vattukāmo ‘‘ dukādīsū ’’ ti sabbasaṅgahavasena vatvā tattha yaṃ ādiduke vuttaṃ ‘‘ hetuyā pañcā ’’ ti , taṃ niddhāreti .
Keci pana ‘‘ nārammaṇamūlake hetuyā pañcā ’’ ti pāṭhaṃ vadanti .
‘‘ Aññamaññe ekanti bhūtarūpameva sandhāya
V0.225 vuttan ’’ ti purimapāṭho , vatthupi pana labbhatīti ‘‘ bhūtarūpāni ceva vatthuñca sandhāya vuttan ’’ ti paṭhanti .Timūlaketi idhāpi dumūlakaṃ timūlakanti vadanti .
203-233.
Nakammamūlake
M0.216 hetuyā tīṇītiādīsu cetanāva paccayuppannāti idaṃ ‘‘ hetuyā tīṇī ’’ ti evaṃpakāre cetanāmattasaṅgāhake sandhāya vuttanti daṭṭhabbaṃ .Ādi -saddo hi pakāratthova hotīti .
Sahajātaaññamaññanissayāhāraatthiavigatesu pana rūpampi labbhatīti .
Paccayapaccanīyānulomavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭiccavāravaṇṇanā niṭṭhitā .