(2) Saṅkhyāvāro
73. Tathā
V0.220 purejātapaccayeti yathā aññamaññapaccaye viseso vibhaṅge atthi , tathā purejātapaccayepi atthīti attho .‘‘ Vatthuṃ purejātapaccayā ’’ ti hi tattha viseso paṭisandhiabhāvo cāti .
Vipākāni ceva
M0.211 vīthicittāni ca na labbhantīti etena ‘‘ kiriyābyākataṃ ekaṃ khandhaṃ paṭiccā ’’ tiādike ( paṭṭhā .1.1.53) vibhaṅge vipākābyākatābhāvaṃ kiriyābyākate ca ajavanassa sabbena sabbaṃ alabbhamānataṃ visesaṃ dasseti . 74. Ekamūlake dassitāya desanāya labbhamānagaṇanaññeva ādāyāti idaṃ etasmiṃ anulome suddhikanaye dassitagaṇanato tato paresu nayesu aññissā abhāvaṃ sandhāya vuttaṃ .
Abahugaṇanena yuttassa tena samānagaṇanatā ca imasmiṃ anulomeyeva daṭṭhabbā .
Paccanīye pana ‘‘ nahetupaccayā nārammaṇe ekan ’’ tiādiṃ ( paṭṭhā .1.1.104) vakkhatīti .
76-79.
Te pana saṅkhipitvā tevīsatimūlakovettha dassitoti ettha pacchājātavipākānaṃ parihīnattā ‘‘ dvāvīsatimūlako ’’ ti vattabbaṃ siyā sāsevanasavipākānaṃ vasena .
Duvidhampi pana dvāvīsatimūlakaṃ saha gahetvā saṅgahite tasmiṃ ubhayasabbhāvato ‘‘ tevīsatimūlako ’’ ti āhāti daṭṭhabbaṃ .
Āsevanavipākānaṃ vā virodhābhāve sati pucchāya dassitanayena tevīsatimūlakena bhavitabbaṃ , tassa ca nāmaṃ dvāvīsatimūlake āropetvā ‘‘ tevīsatimūlako ’’ ti vuttanti ayamettha ruḷhī .
Ārammaṇapade cevāti etena ekamūlake aññapadāni vajjeti .
Na hi ekamūlake hetādīsu tayovāti adhippāyo .
Suddhikanayo pana ārammaṇamūlakādīsu na labbhatīti ārammaṇamūlake ‘‘ navā ’’ ti etāya adhikagaṇanāya abhāvadassanatthaṃ ‘‘ ārammaṇe ṭhitena sabbattha tīṇeva pañhā ’’ ti vuttaṃ .
Tattha kātabbāti vacanaseso .
Tīṇevāti ca tato uddhaṃ gaṇanaṃ nivāreti , na adho paṭikkhipati .
Tena ‘‘ vipāke ekan ’’ ti gaṇanā na nivāritāti daṭṭhabbā .
Tīsu ekassa antogadhatāya ca ‘‘ tīṇevā ’’ ti vuttanti .
Itītiādinā ‘‘ sabbattha tīṇevā ’’ ti vacanena attano vacanaṃ daḷhaṃ karoti .
80-85.
Ye
V0.221 … pe … taṃ dassetun ti etthāyamadhippāyo – yadipi avigatānantaraṃ ‘‘ ārammaṇapaccayā hetuyā tīṇī ’’ ti vuttepi ūnataragaṇanena saddhiṃ saṃsandane yā gaṇanā labbhati , sā dassitā hoti , tathāpiM0.212 ūnataragaṇanehi samānagaṇanehi ca saddhiṃ saṃsandane ūnatarā samānā ca hoti , na evaṃ āvikaraṇavasena dassitā hoti , vipallāsayojanāya pana tathā dasseti .Vacanena vā hi liṅgena vā atthavisesāvikaraṇaṃ hotīti .
Tenetaṃ āvikarotīti etthāpi evameva adhippāyo yojetabbo .
Paccanīyādīsupi pana ‘‘ nārammaṇapaccayā nahetuyā ekaṃ … pe … novigatapaccayā nahetuyā ekan ’’ tiādinā ( paṭṭhā .1.1.107) mūlapadaṃ ādimhiyeva ṭhapetvā yojanā katā , na ca tattha etaṃ lakkhaṇaṃ labbhati , tasmā mūlapadassa ādimhi ṭhapetvā yojanameva kamo , na cakkabandhananti ‘‘ ārammaṇapaccayā hetuyā tīṇī ’’ tiādi yojitaṃ , na ca viññāte atthe vacanena liṅgena ca payojanamatthīti .
Paccayānulomavaṇṇanā niṭṭhitā .