Issues
Sattakanipāta-ṭīkā

3. Paṭhamaaggisuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Paṭhamaaggisuttavaṇṇanā

46. Tatiye anuḍahanaṭṭhenāti kāmaṃ āhuneyyaggiādayo tayo aggī brāhmaṇehipi icchitā santi .
Te pana tehi icchitamattāva , na sattānaṃ tādisā atthasādhakā .
Ye pana sattānaṃ atthasādhakā , te dassetuṃ ‘‘ āhunaṃ vuccatī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha ānetvā hunanaṃ pūjanaṃ ‘‘ āhunan ’’ ti vuttaṃ , taṃ āhunaṃ arahantī mātāpitaro .
Tenāha bhagavā –
‘‘ āhuneyyāti , bhikkhave , mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanan ’’ ti ( itivu .106).
Yadaggena ca te puttānaṃ bahūpakāratāyaV3.159 āhuneyyāti , tesu sammāpaṭipatti nesaṃ hitasukhāvahā , tadaggena tesu micchāpaṭipatti ahitadukkhāvahāti āha ‘‘ tesu … pe … nibbattantī ’’ ti .
Svāyamattho ( dī . ni . aṭṭha .3.305) mittavindaka vatthunā veditabbo .
Mittavindako hi mātarā ,‘‘ tāta , ajja uposathiko hutvā vihāre sabbarattiṃ dhammassavanaṃ suṇohi , sahassaṃ te dassāmī ’’ ti vutto dhanalobhena uposathaṃ samādāya vihāraṃ gantvā ‘‘ idaṃ ṭhānaṃ akutobhayan ’’ ti sallakkhetvā dhammāsanassa heṭṭhā nipanno sabbarattiṃ niddāyitvā gharaṃM3.171 agamāsi .
Mātā pātova yāguṃ pacitvā upanāmesi .
So sahassaṃ gahetvāva pivi .
Athassa etadahosi ‘‘ dhanaṃ saṃharissāmī ’’ ti .
So nāvāya samuddaṃ pakkhanditukāmo ahosi .
Atha naṃ mātā ,‘‘ tāta , imasmiṃ kule cattālīsakoṭidhanaṃ atthi , alaṃ gamanenā ’’ ti nivāreti .
So tassā vacanaṃ anādiyitvā gacchati eva .
Sā purato aṭṭhāsi .
Atha naṃ kujjhitvā ‘‘ ayaṃ mayhaṃ purato tiṭṭhatī ’’ ti pādena paharitvā patitaṃ antaraṃ katvā agamāsi .
Mātā uṭṭhahitvā ‘‘ mādisāya mātari evarūpaṃ kammaṃ katvā gatassa te gataṭṭhāne sukhaṃ bhavissatīti evaṃsaññī nāma tvaṃ puttā ’’ ti āha .
Tassa nāvaṃ āruyha gacchato sattame divase nāvā aṭṭhāsi .
Atha te manussā ‘‘ addhā ettha pāpapuggalo atthi , salākaṃ dethā ’’ ti āhaṃsu .
Salākā dīyamānā tasseva tikkhattuṃ pāpuṇi .
Te tassa uḷumpaṃ datvā taṃ samudde pakkhipiṃsu .
So ekaṃ dīpaṃ gantvā vimānapetīhi saddhiṃ sampattiṃ anubhavanto tāhi ‘‘ purato purato mā agamāsī ’’ ti vuccamānopi taddiguṇaṃ taddiguṇaṃ sampattiṃ passanto anupubbena khuracakkadharaṃ ekaṃ addasa .
Taṃ cakkaṃ padumapupphaṃ viya upaṭṭhāsi .
So taṃ āha ,‘‘ ambho , idaṃ tayā piḷandhitaṃ padumaṃ mayhaṃ dehī ’’ ti .
Na idaṃ , sāmi , padumaṃ , khuracakkaṃ etanti .
So ‘‘ vañcesi maṃ tvaṃ , kiṃ mayā padumaṃ na diṭṭhapubban ’’ ti vatvā ‘‘ tvaṃ lohitacandanaṃ vilimpitvā piḷandhanaṃ padumapupphaṃ mayhaṃ na dātukāmo ’’ ti āha .
So cintesi ‘‘ ayampi mayā katasadisaṃ kammaṃ katvā tassa phalaṃ anubhavitukāmo ’’ ti .
Atha naṃ ‘‘ gaṇha , re ’’ ti vatvā tassa matthake cakkaṃ khipi .
Tena vuttaṃ –
‘‘ Catubbhi aṭṭhajjhagamā , aṭṭhāhi pica soḷasa ;
Soḷasāhi ca bāttiṃsa , atricchaṃ cakkamāsado ;
Icchāhatassa posassa , cakkaṃ bhamati matthake ’’ ti .( jā .1.1.104;1.5.103);
SotiV3.160 gehasāmiko bhattā .
Purimanayenevāti anuḍahanassa paccayatāya .
Tatridaṃ vatthu – kassapabuddhakāle sotāpannassa upāsakassa bhariyā aticāraṃ carati .
So taṃ paccakkhato disvā ‘‘ kasmā evaṃ karosī ’’ ti āha .
Sā ‘‘ sacāhaṃ evarūpaṃ karomi , ayaṃ me sunakho viluppamānoM3.172 khādatū ’’ ti vatvā kālakatā kaṇṇamuṇḍakadahe vemānikapetī hutvā nibbattā divā sampattiṃ anubhavati , rattiṃ dukkhaṃ .
Tadā bārāṇasirājā migavaṃ caranto araññaṃ pavisitvā anupubbena kaṇṇamuṇḍakadahaṃ sampatto tāya saddhiṃ sampattiṃ anubhavati .
Sā taṃ vañcetvā rattiṃ dukkhaṃ anubhavati .
So ñatvā ‘‘ kattha nu kho gacchatī ’’ ti piṭṭhito piṭṭhito gantvā avidūre ṭhito kaṇṇamuṇḍakadahato nikkhamitvā taṃ ‘‘ paṭapaṭan ’’ ti khādamānaṃ ekaṃ sunakhaṃ disvā asinā dvidhā chindi , dve ahesuṃ .
Puna chinne cattāro , puna chinne aṭṭha , puna chinne soḷasa ahesuṃ .
Sā ‘‘ kiṃ karosi , sāmī ’’ ti āha .
So ‘‘ kiṃ idan ’’ ti āha .
Sā ‘‘ evaṃ akatvā kheḷapiṇḍaṃ bhūmiyaṃ niṭṭhubhitvā pādena ghaṃsāhī ’’ ti āha .
So tathā akāsi .
Sunakhā antaradhāyiṃsu .
Muṭṭhiyogo kirāyaṃ tassa sunakhantaradhānassa , yadidaṃ kheḷapiṇḍaṃ bhūmiyaṃ niṭṭhubhitvā pādena ghaṃsanaṃ , taṃ divasaṃ tassā kammaṃ khīṇaṃ .
Rājā vippaṭisārī hutvā gantuṃ āraddho .
Sā ‘‘ mayhaṃ , sāmi , kammaṃ khīṇaṃ , mā agamāsī ’’ ti āha .
Rājā assutvāva gato .
Dakkhiṇāti cattāro paccayā dīyamānā dakkhanti etehi hitasukhānīti , taṃ dakkhiṇaṃ arahatīti dakkhiṇeyyo , bhikkhusaṅgho .
Paṭhamaaggisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .