3. Paṭhamaaggisuttavaṇṇanā
46. Tatiye anuḍahanaṭṭhenāti kāmaṃ āhuneyyaggiādayo tayo aggī brāhmaṇehipi icchitā santi .
Te pana tehi icchitamattāva , na sattānaṃ tādisā atthasādhakā .
Ye pana sattānaṃ atthasādhakā , te dassetuṃ ‘‘ āhunaṃ vuccatī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha ānetvā hunanaṃ pūjanaṃ ‘‘ āhunan ’’ ti vuttaṃ , taṃ āhunaṃ arahantī mātāpitaro .
Tenāha bhagavā –
‘‘ āhuneyyāti , bhikkhave , mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanan ’’ ti ( itivu .106).
Yadaggena ca te puttānaṃ bahūpakāratāya
V3.159 āhuneyyāti , tesu sammāpaṭipatti nesaṃ hitasukhāvahā , tadaggena tesu micchāpaṭipatti ahitadukkhāvahāti āha ‘‘ tesu … pe … nibbattantī ’’ ti .Svāyamattho ( dī . ni . aṭṭha .3.305) mittavindaka vatthunā veditabbo .
Mittavindako hi mātarā ,‘‘ tāta , ajja uposathiko hutvā vihāre sabbarattiṃ dhammassavanaṃ suṇohi , sahassaṃ te dassāmī ’’ ti vutto dhanalobhena uposathaṃ samādāya vihāraṃ gantvā ‘‘ idaṃ ṭhānaṃ akutobhayan ’’ ti sallakkhetvā dhammāsanassa heṭṭhā nipanno sabbarattiṃ niddāyitvā gharaṃ
M3.171 agamāsi .Mātā pātova yāguṃ pacitvā upanāmesi .
So sahassaṃ gahetvāva pivi .
Athassa etadahosi ‘‘ dhanaṃ saṃharissāmī ’’ ti .
So nāvāya samuddaṃ pakkhanditukāmo ahosi .
Atha naṃ mātā ,‘‘ tāta , imasmiṃ kule cattālīsakoṭidhanaṃ atthi , alaṃ gamanenā ’’ ti nivāreti .
So tassā vacanaṃ anādiyitvā gacchati eva .
Sā purato aṭṭhāsi .
Atha naṃ kujjhitvā ‘‘ ayaṃ mayhaṃ purato tiṭṭhatī ’’ ti pādena paharitvā patitaṃ antaraṃ katvā agamāsi .
Mātā uṭṭhahitvā ‘‘ mādisāya mātari evarūpaṃ kammaṃ katvā gatassa te gataṭṭhāne sukhaṃ bhavissatīti evaṃsaññī nāma tvaṃ puttā ’’ ti āha .
Tassa nāvaṃ āruyha gacchato sattame divase nāvā aṭṭhāsi .
Atha te manussā ‘‘ addhā ettha pāpapuggalo atthi , salākaṃ dethā ’’ ti āhaṃsu .
Salākā dīyamānā tasseva tikkhattuṃ pāpuṇi .
Te tassa uḷumpaṃ datvā taṃ samudde pakkhipiṃsu .
So ekaṃ dīpaṃ gantvā vimānapetīhi saddhiṃ sampattiṃ anubhavanto tāhi ‘‘ purato purato mā agamāsī ’’ ti vuccamānopi taddiguṇaṃ taddiguṇaṃ sampattiṃ passanto anupubbena khuracakkadharaṃ ekaṃ addasa .
Taṃ cakkaṃ padumapupphaṃ viya upaṭṭhāsi .
So taṃ āha ,‘‘ ambho , idaṃ tayā piḷandhitaṃ padumaṃ mayhaṃ dehī ’’ ti .
Na idaṃ , sāmi , padumaṃ , khuracakkaṃ etanti .
So ‘‘ vañcesi maṃ tvaṃ , kiṃ mayā padumaṃ na diṭṭhapubban ’’ ti vatvā ‘‘ tvaṃ lohitacandanaṃ vilimpitvā piḷandhanaṃ padumapupphaṃ mayhaṃ na dātukāmo ’’ ti āha .
So cintesi ‘‘ ayampi mayā katasadisaṃ kammaṃ katvā tassa phalaṃ anubhavitukāmo ’’ ti .
Atha naṃ ‘‘ gaṇha , re ’’ ti vatvā tassa matthake cakkaṃ khipi .
Tena vuttaṃ –
‘‘ Catubbhi aṭṭhajjhagamā , aṭṭhāhi pica soḷasa ;
Soḷasāhi ca bāttiṃsa , atricchaṃ cakkamāsado ;
Icchāhatassa posassa , cakkaṃ bhamati matthake ’’ ti .( jā .1.1.104;1.5.103);
Soti
V3.160 gehasāmiko bhattā .Purimanayenevāti anuḍahanassa paccayatāya .
Tatridaṃ vatthu – kassapabuddhakāle sotāpannassa upāsakassa bhariyā aticāraṃ carati .
So taṃ paccakkhato disvā ‘‘ kasmā evaṃ karosī ’’ ti āha .
Sā ‘‘ sacāhaṃ evarūpaṃ karomi , ayaṃ me sunakho viluppamāno
M3.172 khādatū ’’ ti vatvā kālakatā kaṇṇamuṇḍakadahe vemānikapetī hutvā nibbattā divā sampattiṃ anubhavati , rattiṃ dukkhaṃ .Tadā bārāṇasirājā migavaṃ caranto araññaṃ pavisitvā anupubbena kaṇṇamuṇḍakadahaṃ sampatto tāya saddhiṃ sampattiṃ anubhavati .
Sā taṃ vañcetvā rattiṃ dukkhaṃ anubhavati .
So ñatvā ‘‘ kattha nu kho gacchatī ’’ ti piṭṭhito piṭṭhito gantvā avidūre ṭhito kaṇṇamuṇḍakadahato nikkhamitvā taṃ ‘‘ paṭapaṭan ’’ ti khādamānaṃ ekaṃ sunakhaṃ disvā asinā dvidhā chindi , dve ahesuṃ .
Puna chinne cattāro , puna chinne aṭṭha , puna chinne soḷasa ahesuṃ .
Sā ‘‘ kiṃ karosi , sāmī ’’ ti āha .
So ‘‘ kiṃ idan ’’ ti āha .
Sā ‘‘ evaṃ akatvā kheḷapiṇḍaṃ bhūmiyaṃ niṭṭhubhitvā pādena ghaṃsāhī ’’ ti āha .
So tathā akāsi .
Sunakhā antaradhāyiṃsu .
Muṭṭhiyogo kirāyaṃ tassa sunakhantaradhānassa , yadidaṃ kheḷapiṇḍaṃ bhūmiyaṃ niṭṭhubhitvā pādena ghaṃsanaṃ , taṃ divasaṃ tassā kammaṃ khīṇaṃ .
Rājā vippaṭisārī hutvā gantuṃ āraddho .
Sā ‘‘ mayhaṃ , sāmi , kammaṃ khīṇaṃ , mā agamāsī ’’ ti āha .
Rājā assutvāva gato .
Dakkhiṇāti cattāro paccayā dīyamānā dakkhanti etehi hitasukhānīti , taṃ dakkhiṇaṃ arahatīti dakkhiṇeyyo , bhikkhusaṅgho .
Paṭhamaaggisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .