3. Nagaropamasuttavaṇṇanā
67. Tatiye paccante bhavaṃ paccantimaṃ .
‘‘ Ratho sīlaparikkhāro , jhānakkho cakkavīriyo ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .5.4) viya alaṅkāravacano parikkhārasaddoti āha ‘‘ nagarālaṅkārehi alaṅkatan ’’ ti .
Parivāravacanopi vaṭṭatiyeva ‘‘ satta samādhiparikkhārā ’’ tiādīsu
M3.190 ( dī . ni .3.330) viya .Nemaṃ vuccati thambhādīhi anupatabhūmippadesoti āha ‘‘ gambhīraāvāṭā ’’ ti , gambhīraṃ bhūmiṃ anuppaviṭṭhāti attho .
Suṭṭhu sannisīdāpitāti bhūmiṃ nikhanitvā sammadeva ṭhapitā .
Anupariyāyeti etenāti anupariyāyo , soyeva pathoti anupariyāyapatho , parito pākārassa anuyāyamaggo .
Hatthiṃ ārohanti ārohāpayanti cāti hatthārohā ( dī . ni . ṭī .1.163).
Yena hi payogena puriso hatthino ārohanayoggo hoti , hatthissa taṃ payogaṃ vidhāyantānaṃ sabbesampetesaṃ gahaṇaṃ .
Tenāha ‘‘ sabbepī ’’ tiādi .
Tattha hatthācariyā nāma ye hatthino hatthārohakānañca sikkhāpakā .
Hatthivejjā nāma hatthibhisakkā .
Hatthibandhā nāma hatthīnaṃ pādarakkhakā .
Ādi -saddena hatthīnaṃ yavapadāyakādike saṅgaṇhāti .
Assārohā rathikāti etthāpi eseva nayo .
Rathe niyuttā rathikā .
Ratharakkhā nāma rathassa āṇirakkhakā .
Dhanuṃ gaṇhanti gaṇhāpenti cāti dhanuggahā , issāsā dhanusippassa sikkhāpakā ca .
Tenāha ‘‘ dhanuācariyā issāsā ’’ ti .
Celena celapaṭākāya yuddhe akanti gacchantīti celakāti āha –
‘‘ ye yuddhe jayaddhajaṃ gahetvā purato gacchantī ’’ ti .
Yathā tathā ṭhite senike brūhakaraṇavasena tato tato calayanti uccālentīti calakā .
Sakuṇagghiādayo viya maṃsapiṇḍaṃ parasenāsamūhaṃ sāhasikamahāyodhatāya chetvā chetvā dayanti uppatitvā gacchantīti piṇḍadāyakā .
Dutiyavikappe piṇḍe dayanti janasammadde uppatantā viya gacchantīti piṇḍadāyakāti attho veditabbo .
Uggatuggatāti thāmajavaparakkamādivasena ativiya uggatā , udaggāti attho .
Pakkhandantīti attano
V3.177 vīrasūrabhāvena asajjamānā parasenaṃ anupavisantīti attho .Thāmajavabalaparakkamādisampattiyā mahānāgā viya mahānāgā .
Ekasūrāti ekākisūrā attano sūrabhāveneva ekākino hutvā yujjhanakā .
Sajālikāti savammikā .
Saraparittāṇan ti cammaparisibbitaṃ kheṭakaṃ , cammamayaṃ vā phalakaṃ .
Gharadāsayodhāti attano dāsayodhā .
Sampakkhandanalakkhaṇāti saddheyyavatthuno evametanti sampakkhandanalakkhaṇā .
Sampasādanalakkhaṇāti pasīditabbe vatthusmiṃ pasīdanalakkhaṇā .
Okappanasaddhāti
M3.191 okkantitvā pakkhanditvā adhimuccanaṃ .Pasādanīye vatthusmiṃ pasīdanaṃ pasādasaddhā .
Ayaṃ anudhammoti ayaṃ navannaṃ lokuttaradhammānaṃ anulomadhammo .
Nibbidābahuloti ukkaṇṭhanābahulo .
Saddhā bandhati pātheyyan ti saddhā nāmāyaṃ sattassa maraṇavasena mahāpathaṃ saṃvajato mahākantāraṃ paṭipajjato mahāviduggaṃ pakkhandato pātheyyapuṭaṃ bandhati , sambalaṃ vissajjetīti attho .
Saddhañhi uppādetvā dānaṃ deti , sīlaṃ rakkhati , uposathakammaṃ karoti .
Tenetaṃ vuttaṃ ‘‘ saddhā bandhati pātheyyan ’’ ti .
Sirīti issariyaṃ .
Issariye hi abhimukhībhūte thalatopi jalatopi bhogā āgacchantiyeva .
Tenetaṃ vuttaṃ ‘‘ sirī bhogānamāsayo ’’ ti .
Saddhā dutiyā purisassa hotīti purisassa devaloke , manussaloke ceva nibbānañca gacchantassa saddhā dutiyā hoti , sahāyakiccaṃ sādheti .
Bhattapuṭādīti ādi -saddena dutiyikādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo .
Anekasarasatāti anekasabhāvatā , anekakiccatā vā .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Nagaropamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .