Issues
Sattakanipāta-ṭīkā

10. Arakasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

10. Arakasuttavaṇṇanā

74. Dasame parittan ti ittaraṃ .
Tenāha ‘‘ appaṃ thokan ’’ ti .
Pabandhānupacchedassa paccayabhāvo idha jīvitassa raso kiccanti adhippetanti āhaM3.197 ‘‘ sarasaparittatāyapī ’’ ti .
Tadadhīnavuttitāyapi hi ‘‘ yo , bhikkhave , ciraṃ jīvati , so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo ’’ ti vacanato parittaṃ khaṇaparittatāyapi .
Paramatthato hi atiparitto sattānaṃ jīvitakkhaṇo ekacittakkhaṇappavattimattoyeva .
Yathā nāma rathacakkaṃ pavattamānampi ekeneva nemippadesena pavattati , tiṭṭhamānampi ekeneva tiṭṭhati , evamevaṃ ekacittakkhaṇikaṃ sattānaṃ jīvitaṃ tasmiṃ citte niruddhamatte satto niruddhoti vuccati .
Yathāha ‘‘ atīte cittakkhaṇe jīvittha na jīvati na jīvissati .
Anāgate cittakkhaṇe na jīvittha na jīvati jīvissati .
Paccuppanne cittakkhaṇe na jīvittha jīvati na jīvissati .
‘‘ Jīvitaṃ attabhāvo ca , sukhadukkhā ca kevalā ;
Ekacittasamāyuttā , lahuso vattate khaṇo .
‘‘ YeV3.183 niruddhā marantassa , tiṭṭhamānassa vā idha ;
Sabbepi sadisā khandhā , gatā appaṭisandhikā .
‘‘ Anibbattena na jāto , paccuppannena jīvati ;
Cittabhaṅgā mato loko , paññatti paramatthiyā ’’ ti .( mahāni .10);
Lahusan ti lahukaṃ .
Tenāha ‘‘ lahuṃ uppajjitvā nirujjhanato lahusan ’’ ti .
Parittaṃ lahusan ti ubhayaṃ panetaṃ appakassa vevacanaṃ .
Yañhi appakaṃ , taṃ parittañceva lahukañca hoti .
Idha pana āyuno adhippetattā rassanti vuttaṃ hoti .
Mantāyan ti karaṇatthe etaṃ bhummavacananti āha ‘‘ mantāya boddhabbaṃ , paññāya jānitabbanti attho ’’ ti .
Mantāyan ti vā manteyyanti vuttaṃ hoti , mantetabbaṃ mantāya upaparikkhitabbanti attho .
Paññāya jānitabban ti jānitabbaṃ jīvitassa parittabhāvo bahudukkhādibhāvo .
Jānitvā ca pana sabbapalibodhe chinditvā kattabbaṃ kusalaṃ , caritabbaṃ brahmacariyaṃ .
Yasmā itthi jātassa amaraṇaṃ , appaṃ vā bhiyyo vassasatato upari appaṃ aññaṃ vassasataṃ appatvā vīsaṃ vā tiṃsaṃ vā cattālīsaṃ vā paṇṇāsaṃ vā saṭṭhi vā vassāni jīvati , evaṃdīghāyuko pana atidullabho .
‘‘ Asuko hi evaṃ ciraṃ jīvatī ’’ ti tattha tattha gantvā daṭṭhabbo hoti .
Tattha visākhā upāsikā vīsasataṃ jīvati , tathā pokkharasātibrāhmaṇo , brahmāyubrāhmaṇo , bāvariyabrāhmaṇo , ānandatthero , mahākassapattherotiM3.198 .
Anuruddhatthero pana vassasatañceva paṇṇāsañca vassāni .
Bākulatthero vassasatañceva saṭṭhi ca vassāni , ayaṃ sabbadīghāyuko , sopi dve vassasatāni na jīvi .
Arakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Mahāvaggavaṇṇanā niṭṭhitā .