4. Aruṇavatīsuttavaṇṇanā
185. Abhibhū sambhavoti tesaṃ dvinnaṃ mahātherānaṃ nāmāni .
Tesaṃ vibhāgaṃ dassetuṃ ‘‘ tesū ’’ tiādi vuttaṃ .
Ete dve tassa bhagavato aggasāvakāti dasseti .
Avajjhāyantīti heṭṭhā katvā cintenti .
Khiyyanti taṃ lāmakato cintetabbataṃ pāpenti pāpakataṃ karonti .
Vitthārayantāti tameva lāmakato cintetabbataṃ vepullaṃ pāpentā .
Sabbe pāsaṇḍā attano attano samaye siddhante sabbe devamanussā attano attano samaye paṭilābhe paṭiladdhaatthe purisakāraṃ vaṇṇayantīti yojanā .
Ārambhavīriyan ti maccusenāsaṅkhātakilesadhunane ārambhavīriyaṃ , yā ‘‘ ārambhadhātū ’’ ti vuccati
V1.219 .Nikkamavīriyan ti kosajjapaṭipakkhabhūtaṃ vīriyaṃ , yā ‘‘ nikkamadhātū ’’ ti vuccati .
Payogaṃ karothāti paraṃ paraṃ ṭhānaṃ akkamanato tatopi balavataraṃ bhāvanābhiyogaṃ pavattethāti attho .
Tenāha ‘‘ parakkamathā ’’ ti .
Kilesasenā nāma rāgādikilesasamūho , so maraṇapaccayabhāvato ‘‘ maccuno senā ’’ ti vuccati .
Tañhi sandhāya vuttaṃ ‘‘ mahāsenena maccunā ’’ ti ( ma . ni .3.272,275,276).
Khandhānaṃ paṭhamābhinibbatti jāti , tadaññaṃ pana tesaṃ paṭipāṭi pavattaṃ saṃsāroti adhippāyenāha ‘‘ jātiñca saṃsārañcā ’’ ti .
Yasmā ‘‘ ekampi jātiṃ dvepi jātiyo ’’ tiādīsu tasmiṃ tasmiṃ bhave ādānanikkhepaparicchinnakhandhappavatti ‘‘ jātī ’’ ti vuccati , sā eva yāva parinibbānā aparāparaṃ pavattamāno saṃsāro ‘‘ ito cito saṃsaraṇan ’’ ti katvā , tasmā āha ‘‘ jātisaṅkhātaṃ vā saṃsāran ’’ ti .
Paricchedan ti pariyosānaṃ .
Obhāsaṃ pharīti sambandho .
Ālokaṭṭhāneti attanā
M1.251 kataālokaṭṭhāne .Ālokakiccaṃ natthīti andhakāraṭṭhāne ālokadassanaṃ viya ālokaṭṭhāne ālokadassanakiccaṃ natthi .
Tasmā tesaṃ sattānaṃ ‘‘ kiṃ āloko ayaṃ , kassa nu kho ayaṃ āloko ’’ ti ?
Vicinantānaṃ cintentānaṃ .
Sabbeti sahassilokadhātuyaṃ sabbe devamanussā .
Osaṭāya parisāyāti dhammassavanatthaṃ sabbosaṭāya paricitaparicchinnāya parisāya .
Saddaṃ suṇiṃsūti na kevalaṃ saddameva suṇiṃsu , atha kho atthopīti yathādhippeto tesaṃ pakatisavanupacāre viya pākaṭo ahosi , tisahassilokadhātuṃ viññāpesīti .
Aruṇavatīsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .