2. Aratisuttavaṇṇanā
210. Vihāragaruko
V1.248M1.283 kiresa theroti etena thero attano saddhivihārikaṃ vaṅgīsaṃ ovadituṃ anavasaro .Tena antarantarā tassa cittaṃ rāgo anuddhaṃsetīti dasseti .
Sāsane aratin ti sīlaparipūraṇe samathavipassanābhāvanāya ca anabhiratiṃ .
Kāmaguṇesu ca ratin ti pañcasu kāmakoṭṭhāsesu assādaṃ .
Pāpavitakkan ti kāmasaṅkappaṃ .
Sabbākārenāti sabbe tadaṅgavikkhambhanasamucchindanākārena .
Yathā mahantaṃ araññaṃ vanathanti , evaṃ mahantaṃ kilesavanaṃ ‘‘ vanathan ’’ ti vuttaṃ .
Pathaviñca vehāsan ti bhummatthe paccattavacanaṃ , tasmā pathaviyaṃ ākāse cāti attho .
Tenāha ‘‘ pathaviṭṭhitan ’’ tiādi .
Jagatīti ca pathaviyā vevacanaṃ .
Tenāha ‘‘ antopathaviyan ’’ ti .
Parijīratīti sabbbaso jaraṃ pāpuṇāti .
Samāgantvāti ñāṇena samāgantvāti attho .
Tenāha ‘‘ mutattāti viññātattabhāvā ’’ ti .
Paṭighapadena gandharasā gahitā ghānajivhānaṃ paṭihananavasena pavattanato .
Mutapadena phoṭṭhabbārammaṇaṃ gahitaṃ mutvā gahetabbato .
Na lippatīti na makkhīyati .
Saṭṭhi-saddo cha-saddena samānatthoti ‘‘ saṭṭhinissitā ’’ ti padassa ‘‘ chaārammaṇanissitā ’’ ti attho vutto .
Puthū adhammavitakkāti rūpavitakkādivasena bahū nānāvitakkā micchāsaṅkappā .
Janatāya niviṭṭhāti mahājane patiṭṭhitā .
Tesaṃ vasenāti tesampi micchāvitakkānaṃ vasena .
Na katthaci ārammaṇe .
Kilesavaggagatoti kilesasaṅgaṇikaṃ upagato na bhaveyya , kilesavitakkā na uppādetabbāti attho .
Duṭṭhullavacanaṃ kāmapaṭisaṃyuttakathā .
Dabbajātikoti dabbarūpo .
Nepakkenāti kosallena .
Nibbānaṃ paṭiccāti asaṅkhatadhātuṃ ārammaṇavasena paṭicca .
Parinibbānakālan ti anupādisesanibbānakālaṃ .
Aratisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .