7. Pavāraṇāsuttavaṇṇanā
215. Tasmiṃ ahūti tasmiṃ ahanīti āha ‘‘ tasmiṃ divase ’’ ti .
Anasanenāti sabbaso āhārassa abhuñjanena .
Sāsanikasīlena bāhirakaanasanena vā upetā hutvāti yojanā .
Vā -saddena khīrapānamadhusāyanādīnipi saṅgaṇhāti .
Pakārehi diṭṭhādīhi vāreti kāyakammādike sarāpeti gārayhe karoti etāyāti pavāraṇā , paṭipattivisodhanāya attano attano vajjasodhanāya okāsadānaṃ .
Yasmā yebhuyyena vassaṃvuṭṭhehi kātabbā esā visuddhidesanā , tasmā vuttaṃ ‘‘ vassaṃvuṭṭhapavāraṇāya .
Visuddhipavāraṇātipi etissāva nāman ’’ ti .
Tadā tassa bhikkhusaṅghassa tuṇhībhāvassa anavasesatāyapi vaṇṇaṃ dassetuṃ pāḷiyaṃ ‘‘ tuṇhībhūtan ’’ ti vuttanti āha ‘‘ yato yato … pe … natthī ’’ ti .
Hatthassa kukkuccatā asaṃyamo asampajaññakiriyā hatthakukkuccaṃ .
Tathā pādakukkuccaṃ veditabbaṃ , vā -saddo avuttavikappattho , tena tadaññesamabhāvo vibhāvitoti daṭṭhabbaṃ .
Pañcapasādehīti pañcavaṇṇehi pasādehi .
Vossaggattho yathāruci kiriyāya vossajjanaṃ .
Pucchanattheti paṭikkhepamukheneva pucchanatthe na kāro , me kiñci kiriyaṃ vā vācasikaṃ vā na garahatha , kiṃ nu garahatha kāyavācāhīti attho .
Keci ‘‘ dvārānevā ’’ ti dvārasīsena dvārappavattacariyaṃ vadanti .
Visuddhipavāraṇāya adhippetattā yena pavāritaṃ , teneva visuddhīti ñāyati , yena na pavāritaṃ .
Kiṃ nu taṃ avisuddhanti siyā kassaci puthujjanassa āsaṅkā ?
Tannivāraṇatthamāha
V1.254 ‘‘ no aparisuddhattā ’’ ti .Manodvāraṃ
M1.290 parisuddhaṃ asucikārakaupakkilesānaṃ dūrīkatattā .Idāni etarahi buddhakāle .
Etthāti manodvāraparisuddhiyaṃ .
Kāyavacīsamācāraparisuddhiyā paveditāya manosamācāraparisuddhi atthato paveditāva hotīti ‘‘ kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā ’’ iccevāha .
Tathā hi vuttaṃ ‘‘ kāyikaṃ vā vācasikaṃ vāti idaṃ catunnaṃ arakkhiyataṃ sandhāya thero āhā ’’ ti .
‘‘ Bhikkhave , pavāremi vo ’’ ti bhikkhusaṅghavisayattā pavāraṇāya tattha bhikkhusaṅghena vattabbaṃ paṭivacanaṃ dento dhammasenāpati ‘‘ bhikkhusaṅghassa bhāraṃ vahanto ’’ ti vutto .
Tenāha ‘‘ na kho mayaṃ , bhante ’’ tiādi .
Arakkhiyānīti parānuvādato na bhāyitabbāni suparisuddhabhāvato .
‘‘ Anuppannassā ’’ ti idaṃ adhippāyikavacananti tadadhippāyaṃ vivaranto ‘‘ kassapasammāsambuddhato paṭṭhāyā ’’ tiādimāha .
Kassapasammāsambuddhatoti vibhatte nissakkaṃ , tasmā kassapasammāsambuddhato oranti atthoti .
Aññenāti ito bhagavato aññena .
Anuppāditapubbassāti parasantāne na uppāditapubbassa .
Sasantāne pana paccekabuddhānaṃ vasena na uppāditoti na sakkā vattuṃ .
Samanuāgatāti sammā anu upagatā .
Bhagavato sīlādayo guṇāti buddhabhūtassa guṇā adhippetāti āha ‘‘ arahattamaggameva nissāya āgatā ’’ ti .
Sabbaguṇāti dasabalañāṇādayo sabbe buddhaguṇā .
Bhanteti ettha iti saddo ādiattho .
Tena ‘‘ imesaṃ pana … pe … vācasikaṃ vā ’’ ti yāvāyaṃ pāḷipadeso , taṃ sabbaṃ gaṇhāti .
Tenāha ‘‘ idaṃ thero … pe … pavārento āhā ’’ ti .
Yaṃ attano puññānubhāvasiddhaṃ cakkaratanaṃ nippariyāyato tena pavattitaṃ nāma , na itaranti paṭhamanayo vutto .
Yasmā pavattitasseva anupavattanaṃ , paṭhamanayo ca taṃsadise tabbohāravasena vuttoti taṃ anādiyitvā dutiyanayo vutto .
Dasavidhan ti antojanasmiṃ , balakāye rakkhāvaraṇaguttiyā saṃvidhānaṃ , khattiyesu anuyuttesu , brāhmaṇagahapatikesu , negamajānapadesu , samaṇabrāhmaṇesu , migapakkhīsu adhammacārapaṭikkhepo , adhanānaṃ dhanānuppadānaṃ , samaṇabrāhmaṇe upasaṅkamitvā pañhapucchananti evaṃ dasavidhaṃ .
Tattha gahapatike pakkhijāte ca visuṃ katvā gahaṇavasena dvādasavidhaṃ .
Cakkavattivattan ti cakkavattibhāvāvahaṃ vattaṃ .
Yasmā yāthāvato
M1.291 pavattitaṃ , tadanurūpakaṃ pana ñāyena yuttakena pavattitaṃ nāma hotīti āha ‘‘ sammā nayena hetunā kāraṇenā ’’ ti .Ubhatobhāgavimuttāti ubhayabhāgehi ubhayabhāgato vimuttāti ayamettha atthoti dasseti ‘‘ dvīhi bhāgehi vimuttā , arūpā … pe … nāmakāyato ’’ ti iminā .
Tevijjādibhāvan ti
V1.255 tevijjachaḷabhiññacatuppaṭisambhidabhāvaṃ .Paññāvimuttā hi taṃ tividhaṃ appattā kevalaṃ paññāya eva vimuttā .
Visuddhatthāyāti visuddhipavāraṇatthāya .
Saṃyojanaṭṭhena saṃyojanasaṅkhāte ceva bandhanaṭṭhena bandhanasaṅkhāte ca .
Vijitasaṅgāman ti yathā rāgādayo puna na sīsaṃ ukkhipanti , evaṃ ariyamaggasenāya vasena vijitasaṅgāmaṃ .
Tenāha ‘‘ vijitarāgadosamohasaṅgāman ’’ ti .
Mārabalassāti mārasenāya , mārassa vā sāmatthiyassa .
Veneyyasatthan ti vinetabbajanasamūhaṃ .
Sakaṭādisatthasabhāgato vineyyova satthoti taṃ veneyyasatthaṃ .
Sīlasārādiabhāvato antotuccho .
Pavāraṇāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .