10. Yakkhasaṃyuttaṃ
1. Indakasuttavaṇṇanā
235. Attano
V1.268M1.306 pariṇāyakattena indo nāma mahesakkho , indoti samaññā assāti katvā ‘‘ indako ’’ tipi vuccati , tassa indakassa .Indakūṭe pabbate nivasatīti indakūṭanivāsī , tassa indakūṭanivāsino .
Balikammehi yajitabbato pūjitabbato yakkho , tassa yakkhassa .
Indassa nivāsaṭṭhānabhūtaṃ kūṭaṃ indakūṭanti yakkhato kūṭena nāmaṃ laddhaṃ .
Indakūṭo indo uttarapadalopena yathā ‘‘ kelāsakūṭo kelāso ’’ ti .
Indo yakkhoti kūṭato yakkhena nāmaṃ laddhaṃ .
Na cettha itarītaranissayadoso aññamaññūpalakkhaṇabhāvato yathā taṃ ‘‘ kāyakammaṭṭhānan ’’ ti .
Rūpan ti sakalaṃ rūpakkhandhamāha , na rūpāyatananti .
Imaṃ sarīraṃ pecca ayaṃ kinti paṭilabhatīti codeti .
Kuto āgacchatīti parādhārarūpe jīve attani mātukucchimokkante rūpassa sambhavoti kuto nāma ṭhānato āgacchati .
Tenāha ‘‘ imāni ca aṭṭhīni imā ca maṃsapesiyo ’’ tiādi .
Kathaṃ nvayan ti ayaṃ kucchisaṅkhāte gabbhare kathaṃ sajjatīti pucchati .
‘‘ Sīhānaṃva nadantānaṃ , dāṭhīnaṃ girigabbhare ’’ tiādinā ( theragā . nidānagāthā ) gabbharo ca kucchivācako āgato .
Tenāha ‘‘ gabbharasminti mātukucchismin ’’ ti .
Puggalavādīti attavādupādāno .
Yathā hi macchamaṃsaṃ bhuttaṃ pheṇaṃ viya hutvā vilīyati , na ca paññāyati sattabhāvena appavattanato , evamevaṃ yadi mātukucchismiṃ gabbhabhāvena uppannaṃ rūpaṃ satto na bhaveyya no vaḍḍheyya , vilīyitvā gaccheyya , paññāyati ca taṃ rūpaṃ , tasmā jīvoti imāya laddhiyā .
Evamāhāti ‘‘ rūpaṃ … pe … gabbharasmin ’’ ti evamavoca .
Paṭhaman ti etesaṃ pañcannaṃ paṭhamaṃ .
Tenāha ‘‘ paṭhamena paṭisandhiviññāṇena saddhin ’’ ti .
‘‘ Jātiuṇṇaṃsūhīti jātieḷakāya uṇṇaṃsūhī ’’ ti vadanti .
‘‘ Gabbhaṃ phāletvā gahitauṇṇā jātiuṇṇā .
Tassā aṃsūhi tīhi katasuttagge ’’ ti saṃyuttabhāṇakānaṃ adhippāyo .
Anāviloti
V1.269 accho , suppasannoti attho .Evaṃvaṇṇappaṭibhāgan ti vuttappamāṇasaṇṭhānasamparicchinnaṃ .
Kalalaṃ sampavuccatīti attabhāvo bhūtupādārūpasaṅkhāto
M1.307 santānavasena pavattamāno kalalaṃ nāmāti kathīyati .Kalalāti yathāvuttakalalarūpahetu taṃ nissāya paccayaṃ katvā .
Maṃsadhovanaudakavaṇṇan ti vaṇṇato maṃsadhovanaudakavaṇṇaṃ , saṇṭhānato pana vilīnatipusadisaṃ .
Paripakkan ti paripākakalalabhāvato paripākaṃ gataṃ suparipākaṃ gataṃ .
Samūhatan ti samūhabhūtaṃ saṅgataṃ .
Vivaṭṭamānan ti pariṇamantaṃ .
Tabbhāvan ti karaṇe etaṃ upayogavacanaṃ , tabbhāvena pariṇamantanti attho .
Nissakke vā upayogavacanaṃ , tabbhāvato kalalabhāvato kalalaṃ vipariṇamantaṃ .
Abbudaṃ nāma jāyati , abbudaṃ nāma sampajjatīti attho .
Vilīnatipusadisā saṇṭhānavasena , vaṇṇavasena pana sitā arattāva hotīti vadanti .
Maṇḍan ti dārikānaṃ tathā pīḷanato nibbattamaricapakkassa sārabhūtaṃ rasaṃ .
Sabbabhāgehi muccatīti so maṇḍo kapāle alaggo hutvā tassa sabbabhāgehi mucchitvā piṇḍito hutvā tiṭṭhati .
Evarūpā pesi hotīti sā pesi gabbhāsaye katthaci alaggā yathāvuttamaṇḍo viya piṇḍito hutvā tiṭṭhati .
Tenāha ‘‘ vilīnatipusadisā ’’ ti .
Pesi nibbattatīti ettha pesīti nissakke paccattavacananti āha ‘‘ tato pesito ’’ ti .
Ghanassa saṇṭhānaṃ .
Nibbattaṃ kammapaccayāti taṃsaṇṭhānaṃ rūpadhammanibbattiyā jāyati .
‘‘ Jarāmaraṇaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannan ’’ ti ( saṃ . ni .2.20) hi vuttaṃ .
Pīḷakāti pīḷakasadisā maṃsapiṇḍā jāyanti .
Sattamādīnīti ādi -saddena aṭṭhamasattāhato paṭṭhāya yāva ekacattālīsā catuttiṃsa sattāhāni saṅgaṇhāti .
Pariṇatakālan ti gabbhassa pariṇatakālaṃ .
Navamāsato bahi paripakko nāma hoti kesalomādinibbattito .
Tenāha ‘‘ dvācattālīse sattāhe etāni jāyantī ’’ ti .
Tassāti
M1.308 gabbhaseyyakasattassa .Mātuudarapaṭalena ekābaddho hoti yato mātarā paribhuttaāhāro
V1.270 āmāsaye patiṭṭhite gabbhassa nābhināḷānusārena gabbhagatassa sarīraṃ sampatvā āhārakiccaṃ karoti .Āhārasamuṭṭhānarūpaṃ samuṭṭhāpetīti gabbhagatassa kāye ojāya paccayo hoti .
Sā ca taṃ paccayaṃ labhitvā ojaṭṭhamakaṃ rūpaṃ samuṭṭhāpeti .
Evaṃ mātarā paribhuttaāhārapaccayena gabbhagato dasa māse yāpeti attano nābhināḷānusāragateneva tena yāva āhārasamuṭṭhānasattāho , tato paṭṭhāya āharaṇato .
Keci pana ‘‘ mātarā paribhuttaāhāro bāhiravaggo viya tassa kāyaṃ abhisanneti parisanneti , tena so yāpetī ’’ ti vadanti .
Kucchigataṃ udarapaṭalena tirohitattā bahi ṭhitanti vattabbataṃ na arahatīti ‘‘ kucchiyā abbhantaragato ’’ ti āha .
Mātukucchigato naroti mātu tirokucchigato .
Evaṃ khoti iminā yathāvuttākārena ayaṃ satto … pe … nibbattati , tasmā rūpaṃ na jīvo .
Na hi diṭṭhigatassa sattāhakkamena vuḍḍhippatto icchito aniccatāpattito .
Indakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .