Issues
Sagāthāvaggaṭīkā
Sagāthāvaggaṭīkā

3. Jarāmaraṇasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Jarāmaraṇasuttavaṇṇanā

114. AññatraM1.175 jarāmaraṇāti jarāmaraṇena vinā .
Jarāmaraṇavirahito jāto nāma atthi nu khoti pucchati .
Pāḷiyaṃ jātassāti paccatte sāmivacanaṃ .
Mahāsālāti iminā ra -kārassa la -kāraṃ katvā ‘‘ mahāsālā ’’ ti vuttanti dasseti yathā ‘‘ puratthiyoti pulatthiyo ’’ ti .
Mahāsārappattāti mahantaṃ vibhavasāraṃ pattā .
Koṭisataṃ dhanaṃ , ayameva vā pāṭho .
‘‘ Kumbhaṃ nāma dasa ambaṇānī ’’ ti vadanti .
Issarāti vibhavissariyena issarā .
Suvaṇṇarajatabhājanādīnan ti ādi -saddena vatthaseyyāvasathādiṃ saṅgaṇhāti .
Asādhāraṇadhanānaṃ nidhānagatattā ‘‘ anidhānagatassā ’’ ti vuttaṃ .
Tuṭṭhikaraṇassāti pāsādasivikādisukhasādhanassa .
Ārakā kilesehīti niruttinayena saddasiddhimāha .
Ārakāti ca sabbaso samucchinnattā tehi dūreti attho .
Rāgādīnaṃ hatattā , pāpakaraṇe rahābhāvato , anuttaradakkhiṇeyyatādipaccayā ca arahaṃ .
Kāmañcāyaṃ saṃyuttavaṇṇanā , abhidhammanayo eva pana nippariyāyoti āha ‘‘ cattāro āsavā ’’ ti brahmacariyavāsan ti maggabrahmacariyavāsaṃ .
Vuṭṭhāti vuṭṭhavanto .
Catūhi maggehi karaṇīyan ti paccekaṃ catūhi maggehi kattabbaṃ pariññāpahānasacchikiriyabhāvanābhisamayaṃ .
Evaṃ gataṃ soḷasavidhaṃ hoti .
Osīdāpanaṭṭhena bhārā viyāti bhārā .
Tenāha ‘‘ bhārā have pañcakkhandhā ’’ tiādi ( saṃ . ni .3.22).
Attapaṭibaddhatāya attano avijahanato paramatthadesanāya ca paramattho arahattaṃ .
Kāmañcāyamattho sabbasamiddhisasantatipariyāpanno anavajjadhammoV1.154 sambhavati akuppasabhāvā , aparihānadhammesu pana aggabhūte arahatte sātisayo , na itaresūti ‘‘ arahattasaṅkhāto ’’ tiādi vuttaṃ .
Orambhāgiyuddhambhāgiyavibhāgaṃ dasavidhampi bhavesu saṃyojanaṃ kilesakammavipākavaṭṭapaccayo hutvā nissarituṃ appadānavasena bandhatīti bhavasaṃyojanaṃ .
Satipi hi aññesaṃ tappakkhiyabhāvena vinā saṃyojanāni tesaṃ tappaccayabhāvo atthi , bhavaniyāmo orambhāgiyuddhambhāgiyasaṅgahitoti taṃtaṃbhavanibbattakakammaniyāmo ca hoti , na ca upacchinnasaṃyojanassa katānipi kammāni bhavaṃ nibbattentīti tesaṃyeva saṃyojanaṭṭho daṭṭhabbo .
SammāM1.176 kāraṇehi jānitvāti ñāyena dukkhādīsu so yathā jānitabbo ;
tathā jānitvā , pubbakālakiriyāvimuttā hi aparakālakiriyā ca yathā sambhavati , taṃ dassetuṃ ‘‘ maggapaññāyā ’’ tiādi vuttaṃ .
Bhijjanasabhāvo khaṇāyattattā .
Nikkhipitabbasabhāvo maraṇadhammattā .
Ayaṃ kāyo usmāyuviññāṇāpagamo chaḍḍanīyadhammo , yasmiṃ yaṃ patiṭṭhitaṃ , taṃ tassa santānagatavippayuttanti katvā vattabbataṃ arahatīti āha ‘‘ khīṇāsavassa hi ajīraṇadhammopi atthī ’’ tiādi .
Tenāha bhagavā ‘‘ imasmiṃyeva byāmamatte kaḷevare sasaññimhi samanake lokañca paññapemi lokasamudayañca lokanirodhañcā ’’ tiādi ( saṃ . ni .1.107; a . ni .4.45).
Assa khīṇāsavassa ,‘‘ jīraṇadhamman ’’ ti yathāvuttaṃ ajīraṇadhammaṃ ṭhapetvā jīraṇadhammaṃ dassento ‘‘ tesaṃpāyaṃ kāyo bhedanadhammo ’’ ti evamāha .
Jaraṃ pattasseva hissa bhedananikkhipitabbatāniyate atthe suttadesanā pavattā .
Atthassa uppatti aṭṭhuppatti , sā etassa atthīti aṭṭhuppattiko .
Kira -saddo anussavattho , tena anussavāgatoyamattho , na aṭṭhakathāgatoti dīpeti .
Tenāha ‘‘ vadantī ’’ ti .
Yenāyaṃ attho hetunā aṭṭhuppattiko , taṃ dassetuṃ ‘‘ sivikasālāyaṃ nisīditvā kathitan ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Viharati jetavane ’’ ti nidānavacanena yathā na virujjhati , tathā veditabbaṃ .
Nanu imassa suttassa pucchāvasiko nikkhepoti ?
Saccametaṃ , suttekadesaṃ pana sandhāya aṭṭhuppattikatāvacanaṃ .
Keci pana ‘‘ yānaṃ āruhitvā rājā āgato , rañño ārohanīyarathaṃ dassetvā vuttan ’’ tipi vadanti .
Sarīre pheṇapiṇḍasame kiṃ vattabbaṃ ?
Sabbhi saddhin ti sādhūhi saha pavedayanti .
Na hi kadāci sādhūnaṃ sādhūhi saha kattabbā honti , tasmā sīdanasabhāvānaṃ kilesānaṃ bhijjanappattattā nibbānaṃ sabbhīti vuccati .
Purimapadassāti ‘‘ satañca dhammo na jaraṃ upetī ’’ ti padassa .
Kāraṇaṃ dassento byatirekavasena .
Sataṃ dhammo nibbānaṃ kilesehi saṃsīdanabhijjanasabhāvo na hoti , tasmā taṃ āgamma jaraṃ na upeti .
Kilesā pana tannimittakā ,V1.155 evamayaṃ vuttakāraṇato jaraṃ na upetīti .
Tenāha ‘‘ idan ’’ tiādi .
Sundarādhivacanaṃ vā etaṃ ‘‘ sabbhī ’’ ti padaṃ apāpatādīpanato , sabbhidhammabhūtantiM1.177 attho .
Tenāha ‘‘ virāgo tesaṃ aggamakkhāyati ( itivu .90; a . ni .4.34), na tena dhammena samatthi kiñcī ’’ ti ( khu . pā .6.4; su . ni .227) ca .
Jarāmaraṇasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .