Issues
Select Version
(MN)Mūlapaṇṇāsapāḷi
(MN)Mūlapaṇṇāsapāḷi

Catusaccapabbavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Catusaccapabbavaṇṇanā
119. Evaṃ sattabojjhaṅgavasena dhammānupassanaṃ vibhajitvā idāni catusaccavasena vibhajituṃ puna caparan tiādimāha .
Iti ajjhattaṃ vāti evaṃ attano vā cattāri saccāniP1.301 pariggaṇhitvā , parassa vā , kālena vā attano , kālena vā parassa cattāri saccāni pariggaṇhitvā dhammesu dhammānupassī viharati .
Tattha idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānātīti ṭhapetvā taṇhaṃ tebhūmake dhamme ‘‘ idaṃ dukkhan ’’ ti yathāsabhāvato pajānāti , tasseva kho pana dukkhassa janikaṃ samuṭṭhāpikaṃ purimataṇhaṃ ‘‘ ayaṃ dukkhasamudayo ’’ ti , ubhinnaṃ appavattiṃ nibbānaṃ ‘‘ ayaṃ dukkhanirodho ’’ ti , dukkhaparijānanaṃ samudayapajahanaṃ nirodhasacchikaraṇaṃ ariyamaggaṃ ‘‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’’ ti yathāsabhāvato pajānātīti attho . Avasesā ariyasaccakathā visuddhimagge vitthāritāyeva .
Samudayavayā panettha catunnaṃ saccānaṃ yathāsambhavato uppattinivattivasena veditabbā . Ito paraṃ vuttanayameva . KevalañhiV1.311 idha catusaccapariggāhikā sati dukkhasaccanti evaṃ yojanaṃ katvā saccapariggāhakassa bhikkhuno niyyānamukhaṃ veditabbaṃ . Sesaṃ tādisamevāti . Catusaccapabbavaṇṇanā niṭṭhitā . EttāvatāM1.305 ānāpānaṃ catuiriyāpathaṃ catusampajaññaṃ dvattiṃsākāraṃ catudhātuvavatthānaṃ navasivathikā vedanānupassanā cittānupassanā nīvaraṇapariggaho khandhapariggaho āyatanapariggaho bojjhaṅgapariggaho saccapariggahoti ekavīsati kammaṭṭhānāni vuttāni . Tesu ānāpānaṃ dvattiṃsākāro navasivathikāti ekādasa appanākammaṭṭhānāni honti . Dīghabhāṇakamahāsīvatthero pana ‘‘ navasivathikā ādīnavānupassanāvasena vuttā ’’ ti āha . Tasmā tassa matena dveyeva appanākammaṭṭhānāni , sesāni upacārakammaṭṭhānāni . Kiṃ panetesu sabbesu abhiniveso jāyatīti ? Na jāyati . Iriyāpathasampajaññanīvaraṇabojjhaṅgesu hi abhiniveso na jāyati , sesesu jāyatīti . Mahāsīvatthero panāha – ‘‘ etesupi abhiniveso jāyati , ayañhi atthi nu kho me cattāro iriyāpathā , udāhu natthi , atthi nu kho me catusampajaññaṃ , udāhu natthi , atthi nu kho me pañcanīvaraṇā , udāhu natthi , atthi nu kho me sattabojjhaṅgā , udāhu natthīti evaṃ pariggaṇhāti , tasmā sabbattha abhiniveso jāyatī ’’ ti .