24. Paṭisaṅkhā yoniso khamo hoti sītassāti upāyena pathena paccavekkhitvā khamo hoti sītassa sītaṃ khamati sahati , na avīrapuriso viya appamattakenapi sītena calati kampati kammaṭṭhānaṃ vijahati .

Apica kho lomasanāgatthero viya anappakenāpi sītena phuṭṭho na calati na kampati , kammaṭṭhānameva manasi karoti . Thero kira cetiyapabbate piyaṅguguhāyaṃ padhānaghare viharanto antaraṭṭhake himapātasamaye lokantarikaniraye paccavekkhitvā kammaṭṭhānaṃ avijahantova abbhokāse vītināmesi . Evaṃ uṇhādīsupi atthayojanā veditabbā . Kevalañhi yo bhikkhu adhimattampi uṇhaṃ sahati sveva thero viya , ayaṃ ‘‘ khamo uṇhassā ’’ ti veditabbo . Thero kira gimhasamaye pacchābhattaṃ bahicaṅkame nisīdi . Kammaṭṭhānaṃ manasikaronto sedāpissa kacchehi muccanti . Atha naṃ antevāsiko āha ‘‘ idha , bhante , nisīdatha , sītalo okāso ’’ ti . Thero ‘‘ uṇhabhayenevamhi āvuso idha nisinno ’’ ti avīcimahānirayaṃ paccavekkhitvā nisīdiyeva . Uṇhan ti cettha aggisantāpova veditabbo . Sūriyasantāpavasena panetaṃ vatthu vuttaṃ . YoV1.85 ca dve tayo vāre bhattaṃ vā pānīyaṃ vā alabhamānopi anamatagge saṃsāre attano pettivisayūpapattiṃ paccavekkhitvā avedhento kammaṭṭhānaṃ na vijahatiyeva . Adhimattehi ḍaṃsamakasavātātapasamphassehi phuṭṭho cāpi tiracchānūpapattiṃ paccavekkhitvā avedhento kammaṭṭhānaṃ na vijahatiyeva . Sarīsapasamphassena phuṭṭho cāpi anamatagge saṃsāre sīhabyagghādimukhesu anekavāraṃ parivattitapubbabhāvaṃ paccavekkhitvā avedhento kammaṭṭhānaṃ na vijahatiyeva padhāniyatthero viya . Ayaṃ ‘‘ khamo jighacchāya … pe … sarīsapasamphassānan ’’ ti veditabbo . TheraṃM1.82 kira khaṇḍacelavihāre kaṇikārapadhāniyaghare ariyavaṃsaṃ suṇantaṃ ghoraviso sappo ḍaṃsi . Thero jānitvāpi pasannacitto nisinno dhammaṃyeva suṇāti . Visavego thaddho ahosi . Thero upasampadamaṇḍalaṃ ādiṃ katvā sīlaṃ paccavekkhitvā parisuddhasīlohamasmīti pītiṃ uppādesi . Saha pītuppādā visaṃ nivattitvā pathaviṃ pāvisi . TheroP1.79 tattheva cittekaggataṃ labhitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi . Yo pana akkosavasena durutte duruttattāyeva ca durāgate api antimavatthusaññite vacanapathe sutvā khantiguṇaṃyeva paccavekkhitvā na vedhati dīghabhāṇakaabhayatthero viya . Ayaṃ ‘‘ khamo duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānan ’’ ti veditabbo . Thero kira paccayasantosabhāvanārāmatāya mahāariyavaṃsappaṭipadaṃ kathesi , sabbo mahāgāmo āgacchati . Therassa mahāsakkāro uppajjati . Taṃ aññataro mahāthero adhivāsetuṃ asakkonto dīghabhāṇako ariyavaṃsaṃ kathemīti sabbarattiṃ kolāhalaṃ karosītiādīhi akkosi . Ubhopi ca attano attano vihāraṃ gacchantā gāvutamattaṃ ekapathena agamaṃsu . Sakalagāvutampi so taṃ akkosiyeva . Tato yattha dvinnaṃ vihārānaṃ maggo bhijjati , tattha ṭhatvā dīghabhāṇakatthero taṃ vanditvā ‘‘ esa , bhante , tumhākaṃ maggo ’’ ti āha . So asuṇanto viya agamāsi . Theropi vihāraṃ gantvā pāde pakkhāletvā nisīdi . Tamenaṃ antevāsiko ‘‘ kiṃ , bhante , sakalagāvutaṃ paribhāsantaṃ na kiñci avocutthā ’’ ti āha . Thero ‘‘ khantiyeva , āvuso , mayhaṃ bhāro , na akkhanti . Ekapaduddhārepi kammaṭṭhānaviyogaṃ na passāmī ’’ ti āha . Ettha ca vacanameva vacanapathoti veditabbo . YoV1.86 pana uppannā sārīrikā vedanā dukkhamanaṭṭhena dukkhā , bahalaṭṭhena tibbā , pharusaṭṭhena kharā , tikhiṇaṭṭhena kaṭukā , assādavirahato asātā , manaṃ avaḍḍhanato amanāpā , pāṇaharaṇasamatthatāya pāṇaharā adhivāsetiyeva , na vedhati . Evaṃ sabhāvo hoti cittalapabbate padhāniyatthero viya . Ayaṃ ‘‘ uppannānaṃ … pe … adhivāsanajātiko ’’ ti veditabbo . TherassaM1.83 kira rattiṃ padhānena vītināmetvā ṭhitassa udaravāto uppajji . So taṃ adhivāsetuṃ asakkonto āvattati parivattati . Tamenaṃ caṅkamapasse ṭhito piṇḍapātiyatthero āha ‘‘ āvuso , pabbajito nāma adhivāsanasīlo hotī ’’ ti . So ‘‘ sādhu , bhante ’’ ti adhivāsetvā niccalo sayi . Vāto nābhito yāva hadayaṃ phāleti . Thero vedanaṃ vikkhambhetvāP1.80 vipassanto muhuttena anāgāmī hutvā parinibbāyīti .

Yañhissāti sītādīsu yaṃkiñci ekadhammampi assa . Anadhivāsayatoti anadhivāsentassa akkhamantassa . Sesaṃ vuttanayameva . Āsavuppatti panettha evaṃ veditabbā . Sītena phuṭṭhassa uṇhaṃ patthayantassa kāmāsavo uppajjati , evaṃ sabbattha . Natthi no sampattibhave sugatibhave sītaṃ vā uṇhaṃ vāti bhavaṃ patthayantassa bhavāsavo . Mayhaṃ sītaṃ uṇhanti gāho diṭṭhāsavo . Sabbeheva sampayutto avijjāsavoti .

‘‘ Ime vuccanti … pe … adhivāsanā pahātabbā ’’ ti ime sītādīsu ekamekassa vasena cattāro cattāro katvā aneke āsavā imāya khantisaṃvarasaṅkhātāya adhivāsanāya pahātabbāti vuccantīti attho . Ettha ca yasmā ayaṃ khanti sītādidhamme adhivāseti , attano upari āropetvā vāsetiyeva . Na asahamānā hutvā nirassati , tasmā ‘‘ adhivāsanā ’’ ti vuccatīti veditabbā . Adhivāsanāpahātabbaāsavavaṇṇanā niṭṭhitā .

Parivajjanāpahātabbaāsavavaṇṇanā